Encontrados 8545 resultado(s)
Encontradas 86 página(s)
Encontradas 86 página(s)
Oxtikenea edo hatsaren poesia
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lopez-Mugartza Iriarte, Juan Karlos
Desberdintasuna, pobrezia eta gizarte-bazterketa Nafarroan: krisiaren eragina 2007-2011 epean
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasheras Ruiz, Rubén, Andueza Imirizaldu, Izaskun
El primer informe sobre desigualdad, pobreza y exclusión social en Navarra, elaborado por el Centro de Investigación para la Igualdad y la Integración Social (CIPARAIIS) de la Universidad Pública de Navarra, exhibe los principales impactos de la crisis en la población más vulnerable de Navarra. Con este propósito, son detalladamente analizadas las transformaciones acaecidas en el mercado laboral, la evolución de los flujos migratorios, las desigualdades entre hombres y mujeres, el incremento de…, Nafarroako Unibertsitate Publikoko Berdintasunerako eta Gizarte Integraziorako Ikerketa Zentroak (BEGIZ-CIPARAIIS) kaleratu du Desberdintasuna, pobrezia eta gizarte-bazterketari buruzko lehenengo txostena, eta bertan jasotzen dira krisiak Nafarroako biztanle-gune ahulenengan izan dituen eragin nagusiak. Helburu horretatik abiatuta zehatz-mehatz aztertzen dituzte, besteak beste, lan-merkatuan gertatutako aldaketak; migrazio-fluxuen bilakaera; gizon eta emakumeen arteko desberdintasunak; pobrezia…
Familia berrelkartzea Nafarroan. Diagnostikoa eta ekintzarako proposamenak
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasheras Ruiz, Rubén, Jabat Torres, Edurne, Andueza Imirizaldu, Izaskun
Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/53439, Txosten hau Migrazio Politika eta Justizia Departamentuak eta Nafarroako Unibertsitate Publikoak 2023ko ekainaren 23an sinatutako hitzarmenaren emaitza da. Akordioaren helburua zen diagnostikoa egitea eta tresnak diseinatzea, Gizarte Zerbitzuen Lehen Mailako Arretan familiak berrelkartzeko prozesuen esparruan erabiltzeko. Hitzarmen hori 32.000 eurorekin finantzatu zuen Nafarroako Parlamentuak 2023ko ekitaldirako Gastu Aurrekontu Orokorren bidez, eta Migrazio Politiken Zuzendaritza Nagusiaren…
Erroibarko eta Esteribarko oikonimoak (I)
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga
El objetivo de este artículo es analizar la evolución de los nombres vascos de
las casas de los valles de Esteribar y Erro en Navarra, en los que el euskara ha
sufrido una profunda erosión. En el valle de Erro se han tomado como base
los topónimos de los años 1644, 1726 y 2001 y se ha analizado la evolución de
los mismos durante estos años. El mismo método se ha seguido en el valle de
Esteribar, aunque las fechas elegidas han sido 1644, 1677 y las actuales. En este
artículo proponemos una…, Bi artikulu hauen helburua da Esteribar eta Erroibarko etxe-izenen inguruan
azterketa bat burutzea. Erroibarren honako urteak hartu dira oinarritzat:
1644, 1726 eta 2001, eta urte hauetan zehar jasandako bilakabidea aztertu da.
Metodologia berbera jarraitu da Esteribarren, baina urteak hauek izan dira:
1644, 1677 eta gaurkoak. Artikulu honetan oikonimoen etimologia aztertzen
da, eta bide batez hauen sailkapena burutzen da, kontuan izanik zertan dauden
oinarriturik etxe-izen hauek: toponimoetan,…, The aim of this article is to analyse the evolution of Basque names of the
houses in the valleys of Erro and Esteribar (Nafarroa), areas where the Basque
language has suffered a deep erosion. With the “oiconimos” of the years 1644,
1726 and 2001, we have tried to make a comparative study of the evolution
of such house-names during this time. We have also tried to give the etymology
of those names, classifying them into different groups: those based on
anthroponyms, toponyms and patronymics, and…
Nazioarteko adopzioa
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Belintxon Martin, Unai
Nazioarteko Zuzenbidean adopzioa konplexua den gaia dugu, beste hainbat arlotan
bezala ezaugarri psikologiko eta kulturalek materia honen arautze juridikoan eragiten baitute.
Gidatutako unibertsitate debatea Gizarte Hezkuntzako graduan: hizkuntza-ukipena eztabaidagai, Guided university debate in the degree of Social Education: debating on language contact
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Gaspar Arraiza, Artzai, Leonet Sieso, Oihana
Mundua geroz eta eleaniztunagoa da. Faktore ezberdinak direla medio, eleaniztasuna ohiko fenomenoa da mundu osoan eta baita Europa mailan ere (Europako Kontseilua, 2016). Hizkuntzak, bada, elkarrekin bizi dira, eta elkarbizitza horretatik sortzen diren erronkak ez dira txikiak. Egoera horiek soziolinguistikoki konplexuak dira eta trataera egoki bat emateko alor zein ikuspegi ezberdinak izan behar ditugu aintzat.
Leposoila oilarra
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Amenábar Arzuaga, María Eugenia, García Sanz, Alberto, Mendizábal Aizpuru, José Antonio
Eusko-oiloa oilo arrazaren barruan, leposoila moetatakoa bere ingurukoekin parekatzen badugu desberdintzapen morfologiko nabari bat azaltzen du, eta ez dago lumaiaren kolorazioan oinarritua, lepo inguruan lumarik ez izatean baizik. Lumarik ez izatea Na (Nacked-Neck) deritzaion genak erregulatzen du. Artikulu honetan oiloen artean gurutzaketa ezberdinetatik lortu diren datoek azaldu nahi ditugu.
Integrazio-politika: osasuna, gizarte-zerbitzuak eta bestelako prestazioak
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasheras Ruiz, Rubén
Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/53788, Pertsona migratzaileen osasunari buruzko
irudikapen bat dago, etorkin osasuntsuaren
efektua deritzona. Hainbat azterlanetan aipatu
izan da etorkinek bertako biztanle hartzaileek
baino osasun-egoera hobea dutela. Egitate
hori hainbat ikuspuntutatik justifikatzen da.
Adibidez, leku batetik bestera joateko pertsona
egokienak hautatzeko prozesua aipatzen
denean edo joan-etorrien protagonistak,
askotan, jokabide osasungarrienak dituzten
pertsonak izaten direla adierazten denean.
Ekidazu mingotsa, edo Mikel Zarateren alegien gaurkotasuna
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lopez-Mugartza Iriarte, Juan Karlos
Ohar batzuk Urgull, Urkullu, Urkulu, Urkillo, Urkilla leku izenen inguruan, Breves observaciones sobre los topónimos Urgull, Urkullu, Urkulu, Urkillo, Urkilla, Brief observations on the place names Urgull, Urkullu, Urkulu, Urkillo, Urkilla
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi
En este artículo se ocupa el autor de los nombres Urkullu, Urkulu, Urkillo,
Urkilla que se repiten aquí y allá en la toponimia de Vasconia, y trata también
del orónimo donostiarra Urgull, aparentemente del mismo origen que
los mencionados topónimos pero que en realidad no parece guardar ninguna
relación etimológica con los mismos. Se establece en primer lugar que aquellos
nombres proceden en última instancia del latín furca, *furcu, y, seguidamente,
que denominan cuatro realidades diferentes: 1…, Lan honetan Euskal Herriko toponimian han-hemen errepikatzen diren Urkullu,
Urkulu, Urkillo, Urkilla izenak aztertzen dira, bai eta ere irudiz hauekin
loturik egonagatik izatez inolako erlaziorik ez (bide) duen Donostiako
Urgull oronimoa. Lehenik, izen horien etorkiaren karietara, latineko furca eta
*furcu-ren eratorrietatik atera direla erraten da, eta gero lau adiera nagusi izan
dituztela: 1) Bi erreka edo ubide biltzen diren lekua, 2) bi mendien arteko
atea, harrartea, lepoa edo, 3) bi bide…, In this article, the author takes a look at the names Urkullu, Urkulu, Urkillo,
Urkilla, repeated throughout the toponymy of Vasconia, and the San
Sebastian oronym Urgull, which may appear to share the same origin as the
aforementioned place names, but which, in fact, would not seem to have any
etymological relationship with them at all. It is, first of all, established that
these names ultimately come from the Latin furca, *furcu, and, secondly, that
they refer to four different realities: 1)…
Bigilatu eta informatu. Nafarroako trenbide-langileen garbiketa-prozesuko agente errepresiboen jokabideak, interesak eta kontraesanak (1936-1942)
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Carrillo Pérez, Aitor
Entre 1936-1942, durante la Guerra Civil española y la posguerra, todos los ferroviarios españoles sufrieron un proceso masivo de depuración. Tras investigar sus antecedentes y comportamientos políticos, la Autoridad Militar y, tras 1939, un juzgado de empresa, decidía su destino: retornar al trabajo, con o sin sanción, o ser despedido. El objetivo de este texto es realizar un análisis acerca de los expedientes de depuración ferroviarios, prestando especial atención a las valoraciones…, 1936-1942 bitartean, Espainiako Gerra Zibilean eta gerraostean, Espainiako burdinbi-deetan enplegatutako langile guztiek garbiketa-prozesu masibo bat pairatu zuten. Haien aurrekari eta portaera politikoak ikertu ondoren, Aginte Militarrak eta, 1939tik aurrera, enpresa-epaitegi batek langile hauen patua erabakiko zuen: lanera itzuli, zigorrarekin edo zigorrik gabe, edo kaleratuak izan. Testu honen helburua trenbide-langileen depurazio-espedienteen analisia egitea da, agente errepresiboek…, Between 1936-1942, during the Spanish Civil War and the postwar period, all the Spanish railway workers were subjected to a massive purge process. After analysing their political records and behaviours, the Military Authority and, after 1939, an enterprise court, would decide their fate: returning to their jobs, sanctioned or not, or being fired. This text’s aim is to analyse the railway purge files, paying special attention to the valuations made by the…
Nafarroako ahozko mintzoaren aniztasuna
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga
El euskera muestra una
gran diversidad dialectal en Navarra;
esta variación es bastante
mayor que las lenguas colindantes.
El objetivo de este artículo es
el análisis de diversos textos que
muestra esta diversidad de rasgos
lingüísticos; en un momento en el
que la estandarización de la lengua
es cada vez más patente. La
recopilación de datos se hace mediante
conversación semidirigida
por conocidos o familiares de los
hablantes, de manera que el habla
es espontánea. Los textos escogidos
abarcan…, Nafarroako hizkerak
askotarikoak eta aldakorrak dira,
ondoko hizkuntzak
baino askoz
handiagoa da aldakuntza
hau.
Ezaugarri hauek agerian gelditzen
dira XX. mendearen bukaeran grabaturiko
etnotestu hauen bidez.
Aldi berean, testuok eguneroko
bizitzaren
testigantzak
dira, eta
interesa dute orain estandarizazioa
orokortzen
ari denean.
Testuen ondoren, azterketa dialektologikoa
ekartzen
dugu; bertan,
hizkera
hauen ezaugarri dialektalak
agertzen
dira. Azterketa
honetan, azpimarratutako ezaugarriak…, Basque dialectal shows
great diversity in Navarra; considerably
higher than the surrounding
languages. The analysis of
various texts
recorded at the end
of the twentieth century shows
this diversity of features. Some of
these dialects
are close to disappear.
In this article we transcribe
several texts,
going from East
to West, then we add a heading
that summarizes the subject.
The texts
are usually transcribed
following the conventions of the
usual spelling; but they are given
few concessions…
Alargunen ondarearen kudeaketa Aro Modernoan: gozamena eta ezkonsaria Europako tradizio juridikoetan, La gestión del patrimonio de las viudas en la Edad Moderna: usufructo y dote en las tradiciones jurídicas europeas
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Nausia Pimoulier, Amaia
En los dos primeros siglos de la Edad Moderna, las viudas europeas dispusieron de diversas fórmulas para administrar su patrimonio: desde los sistemas fiduiciarios, pasando por los regímenes de gananciales o, en relación con este trabajo, los sistemas de usufructo y la gestión de la dote. En este artículo se analizan los sistemas de usufructo del patrimonio del marido fallecido y las leyes que se desarrollaron a lo largo de Europa en torno a la restitución de la dote. ¿Con qué leyes contaban…, Aro Modernoko lehen bi mendeetan, alargun europarrek hainbat formula izan zituzten ondarea administratzeko: fidantza-sistemak, irabazpidezko erregimenak edo, lan honi dagokionez, gozamen-sistema eta dotearen kudeaketa. Lan honetan aztertuko dira zendu-
tako senarraren ondarearen gozamen sistemak eta ezkonsariaren berreskuratzearen inguruan garatu ziren legeak Europan zehar. Zein legek babestu zituzten alargunak Europako lurraldeetan, beren ondasunak edo senar zenduenak kudeatzeko? Babes…, In the first two centuries of the Modern Age, European widows had various ways of administering their estates: from fiduciary systems, to property regimes and, in relation to this work, systems of usufruct and the management of dowry. this article analyses the systems of usufruct of the deceased husband’s estate and the laws that developed through-out Europe concerning the restitution of dowry. What laws did widows in European territories have to manage their own or their deceased husbands’…
Nafarroako zenbait izengoitiren inguruan
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi
En este artículo hacemos un estudio de los sobrenombres o apodos recogidos en diversas notarías de la geografía foral, principalmente en documentos de los siglos XVI, XVII y XVIII, comparándolos con los recogidos por Andrés Iñigo Ariztegi en el valle de Santesteban de Lerín y localidades aledañas, en trabajo presentado a las terceras jornadas de onomástica organizadas por Euskaltzaindia en Estella 1 Lizarra en 1 990, trabajo que se encuentra todavía pendiente de publicación. Hemos clasificado…
Irudi amalgama, Imagen amalgama
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Diego Murillo, Nerea de
El inicio de una colección suele ser pasional, espontáneo y, a
menudo, accidental; pre-saber borroso y subjetivo diría Derrida.
Según recuerdo todo empieza en un lugar. La fotografía
fue tomada en una calle del centro de Bolonia, con una
cámara automática en el invierno de 1996. Por entonces yo
vivía allí y paseaba por los porches que jalonan la mayoría de
sus calles. El motivo que aparece en la imagen se encontraba
en un rincón, en un pórtico de una calle poco transitada.
Saqué la fotografía…, Bilduma bati pasioz, bat-batekotasunez eta, sarritan, ezustean
ekiten zaio; aldez aurreko jakite lausoa eta subjektiboa da,
hala esango luke Derridak.
Gogoan dudala, dena toki batean hasten da. Argazkia
Bolonia erdialdeko kale batean atera zuten kamera
automatiko batez, 1996ko neguan. Une horretan, ni han
bizi nintzen, eta kale gehienen ertzak estaltzen zituzten
arkupeetatik paseatzen nintzen. Irudian agertzen den gaia
txoko batean zegoen, joan-etorri gutxiko kale bateko atari
batean. Argazkia…
XVIII. eta XIX. mendeetako Azpeitiko euskal testu batzuk, Algunos textos en euskara de Azpeitia de los siglos XVIII y XIX, Some XVIII- and XIX-century Basque texts from Azpeitia
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Madariaga Orbea, Juan, Azpiazu, José Antonio, Elortza, Jerardo
Hasta épocas muy recientes, la presencia de textos redactados en euskara en
la documentación pública y privada era mínima, pero no inexistente. De vez
en cuando aparecen algunos documentos en esta lengua, en muchos casos
versiones de los originales castellanos o franceses, que por su interés histórico
y lingüístico conviene rescatar. En este caso se trata de recuperar tres conjuntos
de textos, correspondientes a los años 1738-1840, pertenecientes a Azpeitia
(Gipuzkoa): el primero es una breve…, Orain dela gutxi arte, agiri publikoetan zein pribatuetan, euskaraz idazten
ziren testuen presentzia oso urria zen, baina egon bazegoen. Noizean behin
agiri batzuk euskaraz azaltzen dira, nahiz eta gehienetan gaztelerazko edo
frantsesezko bertsioak diren. Dena den, duten interes historiko zein linguistikoa
kontuan izanik, berreskuratzea merezi dute. Kasu honetan 1738-1840
artean Azpeitian (Gipuzkoan) idatzitako hiru testu multzo berreskuratzeaz ari
gara: lehenengoa, ekonomikoari buruz, hiru…, Until recent times, the presence of texts written in Basque in public and private
documentation was scarce, but not inexistent. Every now and again, documents
in this language crop up, often versions of originals in Castilian or French, and
these should be recovered for their historical and linguistic interest. In this case,
the aim is to recover three sets of text from Azpeitia (Gipuzkoa), dating from
1738-1840: the first is some brief correspondence consisting of three private letters
dealing…
Liburutegia eta ikaskuntza autonomoa: baliabide dokumentalak aurkitzeko, ulertzeko eta baliatzeko gida didaktikoa
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Arellano Yanguas, Villar
Enlace a la versión en castellano: https://hdl.handle.net/2454/21080, Proposamen didaktikoak Lehen eta Bigarren hezkuntzako irakasleei zuzenduta daude eta
sakontze maila ezberdinak planteatzen dituzte. Helburua da ikasleek behar adina
trebetasun bereganatzea, curriculumeko arlo guztien ikaskuntza autonomoa eta baita
dibertimendua ere ahalbidetuko dizkioten iturri dokumentalak, edozein euskarritan,
aurkitzeko eta erabiltzeko. Bestalde, liburutegietako arau unibertsalak eskola garaitik
hasita ezagutzeak erraztu eginen die ikasleei helduak direnean liburutegi…
Euskarazko haur-hizkuntzaren berezitasunak
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José
Dentro del estudio de la adquisición y desarrollo del lenguaje se ha concedido gran importancia a la interacción lingüística que se da entre el niño y el adulto en el marco de las relaciones interpersonales. El adulto cuando se dirige al niño utiliza un modo de hablar
diferente en función de su edad, modifica su comportamiento verbal y la adapta a la 'capacidad' lingüística del niño bien para hacerle comprender mejor los mensajes que le envía, bien para llamar o captar su…
Polioxometalatoak: elhuyar anaien ametsak bizirik dirau!, Polyoxometalates: elhuyar brothers’ dream alive and kicking!
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Artetxe, Beñat, Reinoso, Santiago, Gutiérrez Zorrilla, Juan M.
Polioxometalatoak (POMak) kimika ez-organikoaren munduan ezagunak diren metalez eta oxigenoz osatutako kluster anionikoak dira. Azaldu ohi duten forma, konposizio eta propietate aniztasunaren ondorioz, POMek aplikazio ugari dituzte teknologiari, ekonomiari edo ingurugiroari lotutako arlo ezberdinetan. Nahiz eta aspaldidanik aplikazio katalitikoetan erabili, gaur egun etorkizunerako garrantzitsuak izango diren esparru oso ezberdinetarako ikertzen ari dira, besteak beste, hondakin-uren…, Polyoxometalates (POMs) are a well known class of anionic metal-oxygen clusters within the area of inorganic chemistry, with a large variety of shapes, compositions and structures. These features make POMs unique compounds with a wide range of applications in current fields of interest related to technology, economy and environment. In spite of their traditional use as catalysts, they are nowadays being explored for very different issues such as wastewater treatment, medicine, quantum computing…, B.A.k UPV/EHUko ikerketa errektoreordetzak finantzatutako doktorego ondoko laguntza eskertzen du. S.R.k InaMat eta Nafarroako Unibertsitate Publikoaren 'Talentua Erakartzeko Programa'ren bidez (Obra Social la Caixa eta Fundación Caja Navarra) jasotako diru-laguntza eskertzen du.
Gora, gora, jendeac! Euskal testu berriak XVI. eta XVII. mendeetako justizia auzibide nafarretan, Gora, gora, jendeac! Nuevos textos en euskera en procesos judiciales navarros de los siglos XVI y XVII, Gora, gora, jendeac! New texts in Basque in Navarrese judicial processes from the 16th and 17th centuries
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz
En este trabajo he estudiado los pasajes en euskera que aparecen en algunos procesos judiciales de los siglos XVI y XVII. Primeramente, he explicado por qué y cómo recogieron los escribanos dichos pasajes de boca de los testigos. Después he tratado sobre la aportación de dichos textos a la dialectología y a la lingüística histórica. A continuación he editado y analizado testimonios de Pamplona, Urdiáin, Ujué-Pitillas, Nagore y Oronoz. Finalmente, he enumerado los rasgos lingüísticos, y aportado…, Lan honetan XVI. eta XVII. mendeetako auzibide zenbaitetan ageri diren euskarazko pasarteak aztertu ditut. Hasteko, eskribauek lekukoen ahotik pasarteok nola eta zergatik jaso zizkieten azaldu dut. Ondoren, dialektologiari eta hizkuntzalaritza historikoari egin diezaieketen ekarpenaz aritu naiz. Jarraian, Iruñea, Urdiain, Uxue-Pitillas, Nagore eta Oronozko testigantzak editatu eta ikertu ditut. Buruenik, hizkuntza ezaugarriak zerrendatu ditut, eta lexikoia eta adizkitegia atondu., In this work I have studied the passages in Basque included in several judicial processes from the 16th and 17th centuries. Firstly, I have explained how and why scribes collected these passages from witnesses. Afterwards, I have addressed the contribution they may make to dialectology and historical linguistics. Then, I have edited and studied testimonies from Pamplona, Urdiain, Ujue-Pitillas, Nagore and Oronoz. Finally, I have listed the linguistic features, and provided a lexicon and a list…, Lan honek MINECOk diruz hornitutako Monumenta Linguae Vasconum 5: Periodización y cronología ikerketa proiektuaren sostengua du (FFI2016-76032-P). Bestalde, UPV/EHUko Euskararen Historia eta Hizkuntzalaritza Historiko-Konparatua (GIC 10/83, IT 486-10) ikerketa-talde kontsolidatuaren barnean kokatzen da, Hizkuntzalaritza Teorikoa eta Diakronikoa: Gramatika Unibertsala, Hizkuntza Indoeuroparrak eta Euskara (HiTeDi) (UFI 11/14) Prestakuntza eta Ikerketa Unitatearen baitan.
Egituren egoeraren monitorizaziorako zuntz optikoan oinarritutako sentsore sinplifikatua
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Iribas Pardo, Haritz, Sagüés García, Mikel, Mariñelarena Ollacarizqueta, Jon, Loayssa Lara, Alayn
Brillouin hedatuko denbora eremu optikoaren analisian (BOTDA) oinarritutako sentsoreak,
estruktura handien (100 km luzerako estrukturak) deformazioa eta tenperatura neurtzeko gaitasuna
dute. Lan honetan, BOTDA konfigurazio sinplifikatua aurkezten dugu. Erabilitako konfigurazioaren
helburua sentsorearen prezioa murriztea da, detekzio prozesuan parte hartzen duten seinale optikoen
sortze prozesua sinplifikatuz. Proposatutako teknika hau, iturri optiko bati irrati-maiztasun (IM) pultsu
modulatu…, Distributed Brillouin optical time domain analysis (BOTDA) sensors can provide high precision
distributed measurements of the strain and temperature profile over extremely large structures
(structures of 100 km). In this work, we present a simplified configuration for BOTDA sensors. The
aim of this configuration is to reduce the cost of the sensor by simplifying the generation of the optical
waves involved in the sensing process. The proposed technique is based on passive optical filtering of…, Los autores agradecen al Ministerio de Ciencia e Innovación (a través del proyecto TEC2010-20224-C02-01) y a la Universidad Pública de Navarra la financiación recibida.
Euskararen belaunez belauneko jarraipena eta hizkuntza sozializazioa Nafarroako familiaeuskaldunetan (1970-2012), Continuidad generacional del euskera y socialización lingüística en las familias vascohablantes de Navarra (1970-2012), Generational continuity of Basque and linguistic socialization in Navarrese Basque-speaking families (1970-2012)
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kasares Corrales, Paula
Este artículo trata sobre la continuidad generacional de la lengua vasca en la
historia reciente de Navarra (en las cuatro últimas décadas, de 1970 a 2012) y
las condiciones en las que hoy día se convierten en vascohablantes las niñas y
niños navarros. Para el estudio la autora ha aplicado el marco teórico-metodológico
de la socialización lingüística. El concepto socialización permite reparar
en diversos aspectos, así como en las interacciones que estos tienen entre
sí, que hasta ahora han sido…, Artikulu honetan Nafarroako historia hurbilean (hondar lau hamarkadetan,
1970etik 2012ra) euskararen belaunez belauneko jarraipena nola gauzatu den
eta egungo haur nafarrak zer egoeratan bilakatzen diren euskaldun aztertu da.
Horretarako, egilea hizkuntza sozializazioaren eredu teoriko-metodologikoaz
baliatu da. Sozializazio kontzeptuak gizarte erreprodukzio eta transmisio adigaietan
oinarritutako ikusmolde ohikoek oraindaino ikusezin utzitako hainbat
alderdiri eta horien arteko elkarreraginei…, This article is about the generational continuity of the Basque language in
Navarra’s recent history (in the past four decades, from 1970 to 2012) and about
the conditions in which today’s Navarrese children become Basque-speaking.
For the study the author has applied the theoretical and methodological
framework of language socialization. The concept of socialization enables us to
spot various different aspects, as well as the interactions they have with each
other, aspects which until now have…
Guía docente para la promoción de la salud en la universidad: módulo 4. Competencias para la vida y promoción de la salud mental, Unibertsitatean osasuna sustatzeko iraskuntza gida: modulua 4. Bizitzarako eta osasun mentalare sustapenerako gaitasunak
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Aliende Urtasun, Ana, Ansa Ascunce, Ana, Aristu Ruiz, Marta, Arteaga Olleta, Alfonso, Gabari Gambarte, María Inés, González Eransus, Raquel, Regalado Fernández, Estefanía, Sáenz Mendía, Raquel
Versión en español y en euskera, El desafío de las universidades en el siglo XXI es formar al alumnado con las competencias profesionales que demandan las actuales “sociedades del conocimiento” (Castells, 1996). Las competencias profesionales son específicas de un ámbito del saber y, al mismo tiempo, son competencias genéricas que comprenden relaciones interpersonales, del aprendizaje y de los valores sociales.
Los contenidos de este módulo son:
Unidad 1. Cómo estoy y cómo estamos. Bienestar y salud mental positiva.
Unidad…, Unibertsitateek XXI. mendean daukaten eginkizuna beren ikasleak egungo “ezagutzaren gizarteek” eskatzen dituzten gaitasun profesionalen bidez trebatzea da (Castells, 1996). Gaitasun profesionalak, alde batetik, espezifikoak dira, jakintzaren arlo batekoak, bai eta, bestetik, gaitasun generikoak ere, pertsonen arteko harremanak, ikaskuntzarenak eta balio sozialenak barne hartzen dituztenak.
Hauek dira modulu honen edukiak:
1. unitatea. Nola nagoen eta nola gauden.
2. unitatea. Komunikazio…
Dialektologiaren metodologiaz ohar batzuk
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga
El objetivo de este artículo es profundizar en la metodología adecuada para la investigación en la dialectología lingüística. El papel del investigador, el contacto con los hablantes, la conversación, las grabaciones y su calidad son los objetivos de este trabajo. Así mismo se aborda de manera exhaustiva la forma de realizar los distintos cuestionarios posibles: el léxico, el morfológico, el sintáctico y el fonético. Para todo ello se toma como base la experiencia lograda en el trabajo de…, Artikulu honen helburua da dialektologiaren metodologiaz zertxobait sakontzea. lkerlariaren papera, hiztunekin izan beharreko harremana, elkarrizketa, grabaketa era berauen kalitatea dira lan honen ardatz nagusienak. Honezaz gain. zein datekeen galdetegi egokiena aztertzen da, hizkuntzaren alor ezberdinetan: lexikoan, morfologikoan, sintaxian eta fonetikoan. Honetarako. oinarritzat hartzen da doktoradutza tesian lortutako experientzia. Hain zuzen ere. Ultzamako hizkeraren azterketan.
Emakumeak eta errepresioa: emakumeen jazarpena Ordena Publikoko Auzitegiaren (TOP) sententzien bitartez
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Bueno Delgado, Irune
Desde la década de 1960, en el Estado español se produjo un incremento de los conflictos sociopolíticos y económicos. Para hacer frente a la situación, el régimen abrió un nuevo ciclo de represión y creó el Tribunal de Orden Público, en el que a pesar de juzgar otro tipo de delitos, se juzgó sobre todo a los militantes de los movimientos antifranquistas. En este contexto, el País Vasco, y sobre todo Navarra, fueron las zonas más conflictivas de todo el Estado. El objetivo de este informe es…, 1960ko hamarkada geroztik, Espainiako Estatuan gatazka soziopolitiko eta ekonomikoak hazi ziren. Egoerari aurre egiteko, erregimenak errepresio ziklo berri bat ireki zuen eta Tribunal de Orden Público-a sortu zuen, non beste motatako delituak epaitu arren, batez ere antifrankismoan zeuden mugimenduen militanteak epaitu ziren. Testuinguru horretan, Euskal Herria, eta batez ere Nafarroa, Estatu osoko zonalde gatazkatsuenak izan ziren. Txosten honen helburua TOPean Nafarroarekin loturiko emakume…
Hezkuntzaren kalitatea erakuntzaren teoriatik
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Apalategi Begiristain, Jaione
Cuando la sociedad somete a la educación a la evaluación de su calidad,
desde el punto de vista científico de la Organización de la Educación, lo primero
que debe hacerse es conocer la noción que sobre el concepto de calidad tienen
los propios profesionales de la educación, ya que de ellos dependerá el valor
que la sociedad, en su conjunto, atribuya a la educación y a la formación.
Este valor social también dependerá de los resultados, tanto individuales
como colectivos, que se producen a…, Hezkuntza-Erakuntza zientziaren ikuspegitik hartuta, gizarteen goi hezkuntza
egituretatik hasi eta ikastetxeetarainoko bidean, hezkuntzari kalitatea
eskatzeko orduan, garain-garaiko hezkuntza-profesionalek osatzen duten
giza-multzoa da lehenik aintzakoz hartu behar den errealitatea, eta ondoren,
kalitateari buruz duten nozioa.
Izan ere, azken baitan, gizarteek hezkuntza eta heziketari ematen dieten
baliogarritasuna haien lanen ondorioz jasotzen den ekoizpenaren baitan egoten
da, eta berau hiru…, When society submits education to quality evaluation, scientifically and
from the perspective of the Organisation of Education, initially, what should be
defined is the notion education professionals have themselves of the concept
of quality in education since, it is from them that will stem the value that society
as a whole will attribute to education and professional development. This social value of education is sought through measurable results attained
from individuals as from groups, that…
Ver en: https://hdl.handle.net/2454/9445
DBH-ko Ikasleen hizkuntza atxikimendua hobetzeko ikerketa eta esku hartzea
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Vilches Plaza, Carlos, Olasagarre Mendinueta, Yolanda, Ramos Alfaro, Rosa
Vista la necesidad
de impulsar la motivación
hacia la lengua en las aulas,
decidimos crear el blog
MSB y llevar a la práctica las
actividades que se recogen
en el mismo. Transcurridos
ya unos años desde que
lo creamos y teniendo
en cuenta que la acogida
que percibíamos desde
el profesorado era buena,
hemos creído oportuno
profundizar en el tema para
y analizar si el planteamiento
es adecuado o no. Por una
parte, teníamos la necesidad
de conocer las vivencias,
sentimientos y emociones
del…, Gure ikasgeletan
hizkuntzarekiko motibazioa
lantzeko beharra ikusi
ondoren, ekin genion MSB
bloga sortu eta han jasotako
jarduerak gelaratzeari.
Urte batzuk pasatu dira
bloga sortu genuenetik
eta irakasleen aldetik jaso
dugun erantzuna ona izan
da jarduerak gelaratzean
ikasleengan sortutako
emaitzei begira. Bide horretan
sakondu nahi izan dugu,
jakiteko gure planteamendua
egokia zen ala ez. Batetik,
hizkuntzarekiko ikasleen
bizipenak, sentimenduak
eta emozioak ezagutzeko
beharra genuen; eta,…, After becoming
aware of the need to develop
motivation language in our
classrooms, we embarked
on working on MSB blog
with activities in order to
encourage that motivation.
We created that blog several
years ago, meanwhile teachers
have been setting up these
activities in their classroom
and they have told us that
the result is good. We have
wanted to deep in that way in
order to know if the approach
is fitted for our purpose. On
the one hand, we needed
to know the experiences,
feelings and…
Langileria berri baten eraketa: Iruñerria 1956-1976
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Pérez Ibarrola, Nerea
Acceso cerrado a este documento. No se encuentra disponible para la consulta pública. Depositado en Academica-e para cumplir con los requisitos de evaluación y acreditación académica del autor/a (sexenios, acreditaciones, etc.)., Frankismoaren amaiera eta trantsizioa, soilik elite politikoen kontua izateari utzi diote. Azken urteotan, bi prozesuhistorik hauetan fabriketatik, auzoetatik eta kaleetatik parte hartu zuten pertsonek aldaketa soziopolitikoan izan zuten papera berreskuratuz joan da. Ildo horretan, lan honek frankismoaren garaiko Iruñerriko langileen historia aztertzen du, hauek funtsezko papera izan baitzuten frankismoaren amaieran hirian gertatu zen mobilizazio herritarraren oinarrian egon zen protesta…
Manufaktura metodoen eta saretze-erreakzioaren eragina gelatinazko materialen propietateetan, Effect of manufacturing methods and crosslinking reaction on the properties of gelatin materials
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Etxabide Etxeberria, Alaitz, Caba, Koro de la, Uranga, Jone, Guerrero, Pedro
Plastikoen erabilerak eta haien zabor-tratamenduak sortutako kezkek jasangarriagoak diren iturrien erabilera bultzatzeko ordezko materialen garapena sustatu dute. Azkeneko urteotan, proteinen ikerketaren arloan gelatinan oinarritutako materialenganako interesa handitu da. Proteinen merkatu-bideragarritasuna sustatzeko helburuarekin, gelatinazko filmak, scaffold-ak eta biokonpositeak prestatu ziren, hurrenez hurren disoluzio metodoaren bidez, liofilizazioz eta estrusio-injekzio tekniken bidez.…, Concerns about the usage and disposal of plastics have promoted the development of alternative materials to address a more sustainable use of resources. In recent years, in the specific field of proteins’ research, the interest in gelatin-based materials has increased. with the aim of promoting proteins’ market viability, gelatin films, scaffolds and biocomposites were prepared by solvent casting, freeze-drying and extrusion-injection techniques, respectively. Furthermore, in order to reduce…, Euskal Herriko Unibertsitateak (PPG17/18), Gipuzkoako Foru Aldundiak (Ekonomia Sustapeneko, Landa Inguruneko eta Lurralde Orekako Departamentua) eta Eusko Jaurlaritzak (Elikagaien Kalitate eta Industriako Zuzendaritza) emandako diru laguntzak eskertzen dituzte egileek. Hurrenez hurren, Alaitz Etxabidek Euskal Herriko Unibertsitateak (DOCREC17/04) eta Jone Urangak Eusko Jaurlaritzak (PRE_2015_1_0205) emandako dirulaguntzak eskertu nahi dituzte.
Soinua fidagarritasunez gordetzeko erronka: musika-notazioa eta grabaketak
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Sáenz Abárzuza, Igor
Musika batek luzaroan irauteko, musika-notazioa izan da euskarri bakarra soinua grabatzeko teknologien asmakuntzaren aurretik. Gaur egun, bi aukera hauek elkarrekin bizirauten dute modu eraginkor batetan, eta biak dira erabiliak ikerketa etnomusikologikoetan. Artikulu honetan, notazioa eta grabaketen inguruko azterketa eta gogoeta bat aurkezten da, gauden Aro Post-digitaletik atzera begira, modu kritiko batetan. Euskal Herriari erreparatuz eta aintzinako kantuaren ezaugarriak ia galdurik…, Before the invention and development of sound recording technologies, musical
notation was the only way to assure the durability of a musical composition.
Nowadays, both means of music conservation coexist efficiently, and both are used in
ethnomusicology research. This article presents a study and a reflection on musical
notation and sound recording, looking back from our Post-digital Era in a critical
way. In the Basque Country, traditional songs have barely left a footprint in the song…
Edukiak ulertzeko estrategiak CLIL irakaskuntzan: Euskal Herriko eskola bateko B eta D ereduak, Content comprehension strategies in CLIL teaching: models B and D of a Basque school
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Gaspar Arraiza, Artzai
Content and Language Integrated Learning (CLIL) fokatzeak garrantzi handia hartu du Europan. Aldiz, ez dago adostasunik CLILen emaitzak positiboak diren baieztatzeko. EAE-ko B eta D ereduak ikasle askorentzat CLIL irakaskuntza bezala sailkatzen direla kontuan hartuta, lan honek helburu bikoitza dauka. Batetik, eredu horietan irakasleek ulermena errazteko martxan jartzen dituzten estrategiak
zein eta nolakoak diren aztertzea, eta bestetik, ulermenaren inguruko irakasle eta ikasleen pertzepzioak…, The Content and Language Integrated Learning (CLIL) approach has become very important in Europe. However, there is no consensus on whether its results are positive. Bearing in mind that models B and D in the Basque Autonomous Community are classified as CLIL teaching for a large part of the student body, the aim of this study is twofold. On the one hand, to analyse what strategies teachers use in these models to facilitate comprehension and, on the other, to analyze the perceptions of teachers…
Ze ba? eta ze bada? Baztan-Bidasoa inguruko gazteen hizkeran. Aldakuntza linguistikoa abian, Ze ba? y ze bada? en el habla de los jóvenes de Baztan-Bidasoa. Un cambio lingüístico en marcha, Ze ba? and ze bada? in the speech of young people from the from the Baztan-Bidasoa area. A linguistic change on the way
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga
Se da cuenta en este artículo de una innovación lingüística que se utiliza en
el habla coloquial de los jóvenes de la zona de Baztan-Bidasoa. Se trata, en
concreto, del uso de la estructura Ze ba?, como interrogativo, así como partícula
introductoria de respuesta en las oraciones causales y explicativas. Una
vez explicada la metodología utilizada, pasamos al análisis detallado de los seis
usos diferentes en la frase; y posteriormente, mostramos estructuras semejantes
empleadas por estos jóvenes…, Baztan-Bidasoa eremuan gertatzen den berrikuntza linguistiko baten berri
ematen dugu hurrengo lerrootan, Nafarroako Baztan-Bidasoa eremuko gazte
hizkeran sortzen dena. Hain zuzen ere Ze ba? galdetzailearen erabilera aztertzea
da gure xedea, kausazko esaldietan eta azalpenezkoetan, galderetan eta
erantzunetan. Behin erabilitako metodologia azalduta, esaldiaren erabileran
nola den zehazten dugu, eta geroago gazteek erabiltzen dituzten esaldiak aztertzen
ditugu. Azkenik, eztabaidagarri suertatzen…, This article records a linguistic innovation used in the colloquial speech of
young people from the Baztan-Bidasoa area: the use of the structure Ze ba? as
interrogative and introductory response in causal and explanatory sentences.
Following an explanation of the methodology used, we go on to provide a
detailed analysis of the six different uses of the phrase, later showing such
structures as used by these young people. Finally, we wonder whether this
area, generally classified as an area of…
Euskadiko eta nafarroako errepide bidezko garraio enpresen nazioarteratzea. Garraio zuzenbidearen arautegiaren atomizazioa eta europartzea
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Belintxon Martin, Unai
Azken urte hauetan dirauen krisialdi ekonomiko finantzarioak Euskadiko eta Nafarroako errepide bidezko garraio enpresek makinaria berrietan, ibilgailuen hobekuntzetan eta teknologia berrietan inbertsioak egiteko eskumen ekonomikoa nabarmenki kaltetu du. Kredituetara iristeko maileguak ematen dituzten entitateek ezarritako baldintza gogorrek agertzen dituzte zailtasunek, oso lehiakorra den merkataritza gune honetan mantentzeko beharrezkoak diren uneoroko inbertsioak eskatzen dituen sektore hau…
Eman dezagun paseo bat Iruñeko Alde Zaharrean barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Jarduera-koadernoa
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R.
Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51685, Iruñeko Alde Zaharra auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak…). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai…
Hiriberri Arakilgo predikuak I. Transkripzioa eta azterketa, Los sermones de Villanueva de Arakil I. Transcripción y análisis, The sermons of Villanueva de Arakil I. Transcription and analysis
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi, Urruzola Hualde, Ricardo
Este artículo no es sino la primera parte de un trabajo más extenso en el que
analizamos los sermones procedentes de la localidad navarra llamada
Villanueva de Arakil (Hiriberri Arakil). Tras una breve introducción en la que
hablamos del posible autor de los sermones, transcribimos los textos y los
analizamos lingüísticamente, tratando de relacionarlos con las hablas de los
valles y cendeas circundantes., Artikulu hau beste lan zabalago baten zati da, etorki Nafarroako Hiriberri
Arakilen duen testu sortaren lehen partearen azterketa baizik ez baita oraingo
hau. Egileaz mintzo garen aintzinsolasaren ondotik lehen predikuak sartzen
ditugu eta, ondoren, testuen hizkuntza azterketa burutzen dugu, predikuon
hizkera inguruko ibar eta zendeetakoekin alderatu nahian., This article is the first part of a larger study analysing the sermons from the
Navarrese locality of Villanueva de Arakil (Hiriberri Arakil). Following a brief
introduction in which we discuss who may have written the sermons, the
texts are transcribed and subjected to linguistic analysis in an attempt at re -
lating them with local speech from surrounding valleys and districts.
Elkarbizitzari buruzko diagnosia Etxabakoitzen
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasheras Ruiz, Rubén, Andueza Imirizaldu, Izaskun
Enlace a la versión en castellano: https://hdl.handle.net/2454/35310, Iruñeko Etxabakoitz auzoan egindako kulturarteko elkarbizitzari buruzko diagnosiaren prozesua
eta emaitza nagusiak deskribatzen dira liburu honetan.
Iruñeko Udalak eta auzoan lan egiten duten agente batzuek auzoko elkarbizitzaren egoera
aztertu nahi zuten, eta horren harira eskatu zen lan hau.
Hasiera batean hiru helburuk gidatu dute diagnosia:
Jatorri eta kultura ezberdineko auzokoen arteko harremanak definitu eta aztertzea.
Elkarbizitza hobetuko duten proposamenak jaso eta egitea.
…
Datu berriak Araba-Nafarroetako euskararen historiarako: Eulateko dotrina (XVIII-XIX. m.), Nuevos datos para la historia del euskera en Álava y Navarra: la doctrina de Eulate (siglos XVIII-XIX), New dates for the history of Basque in Alava and Navarra: the doctrine from Eulate (18th-19th centuries)
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz
En este trabajo trato un texto euskérico de Améscoa Alta del siglo XVIII-XIX, reciente-mente hallado. Es uno de los pocos testimonios del euskera hablado allí, hoy desaparecido. He descrito el documento y resuelto quién y cuándo lo escribió. Para realizar el análisis lingüístico, he tomado como referencia el corpus textual histórico de las hablas circundantes. He llegado a la conclusión de que en aquel entonces, el euskera estaba vivo en Eulate y que, en lo lingüístico, miraba al oeste y al…, Lan honetan berriki agertu den XVIII-XIX. mendeko Ameskoagoieneko euskal testu bat
dut hizpide. Hango mintzo galduaren testigantza bakana dugu hau. Dokumentua deskribatu,
eta noizkoa eta norena den argitu dut, baita testuaren transkripzioa eta edizioa egin ere.
Hizkuntza-azterketa egiteko, inguruko hizkeretako testu-corpus historikoa hartu dut erkagai. Ondorioztatu dut Eulaten euskara bizirik zegoela orduan, eta hizkera linguistikoki mendebaldera eta mugakide duen Arabara begira egon dela., In this work, I study a recently appeared 18th-19th-century Basque text from Higher
Amescoa. It is a unique testimony of the lost variety spoken there. I describe the document,
and I show who wrote it and when. I also transcribe and edit the text. In the linguistic
analysis, I compare it with the historical text corpus from the surrounding varieties. I conclude that Basque was still alive in Eulate at that time, and that such variety was linguistically related to western and the bordering…, Ikerketa hau Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak diruz hornitutako «Monumenta Linguae Vasconum 6: avances en cronología de la historia y la prehistoria de la lengua vasca» proiektuaren barnean dago (PID2020-118445GB-I00).
Eman dezagun paseo bat Iruñeko Mendillorrin barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Jarduera-koadernoa
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R.
Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51694, Iruñeko Mendillorri auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak…). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai…
Antzinateko baskoiak: izen eta izanaren arteko eztabaidak (XVI.-XXI. mendeak)
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lanz Betelu, Jokin
El estudio recoge el surgimiento y desarrollo de las corrientes historiográficas en
torno a los vascones desde el siglo XVI hasta nuestros días, señalando las distintas
discusiones historiográficas que han surgido en su seno y que siguen obstaculizado
el desarrollo adecuado de la investigación de los vascones antiguos y sobre
todo tardíos., Baskoi berantiarren inguruan XVI. mendean agertu, eta gaur arte garatu diren
eztabaida historiografikoak biltzea du helburu lan honek. Debate horietan antzemandako
ikuspegi garrantzitsuenak jaso ditugu, beraz; eta hori egin dugu uste
dugulako mendeetan ugarituz joan diren iritzi horiek jarraitzen dutela baldintzatzen
gaur egun, oraindik, baskoien ikerketa historikoa, hein handi batean., This paper collects the emergence and development of the historiography ways
around the Vascones from XVIth century to nowadays pointing the different positions
created around them, conditioning the development of the researches about
the classic and especially late Vascones.
Hizkuntzaren ikaskuntzaren inguruko teoriak eta didaktika
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José
En el presente artículo se resumen brevemente las teorías o corrientes metodológicas más importantes que han tratado el tema de la adquisición y el aprendizaje en general, y más en particular aquellas que han dedicado especial interés al tema de la adquisición y aprendizaje de la lengua. Tras realizar una breve reflexión acerca de cada una de ellas, se analiza la relación y la influencia que han tenido en la enseñanza y en la didáctica de la lengua, tanto de la lengua materna (L1) como de la…, Artikulu honetan irakaskuntzari buruz eta bereziki hizkuntzaren irakaskuntzari buruz aritu diren autore garrantzirsu batzuen teoriak ekarri dira plazara, haien inguruan hausnarketa egin era hizkuntzaren didaktikan, bai lehenbizikoan edora bai bigarrenean, zer-nolako eragina izan duren azaltzen da. Agertutako teoriak gizakiaren ikuspuntu desberdinetan kokatzen dira, zein arlori ematen dion garrantzia (arlo biologikoari, arlo psikologikoari edo arlo sozialari); hortaz, ikuspuntu horrek…, This paper is a brief overview of the most relevant methodological currents relative to learning and acquisition in general and, in more specific terms, to the theories that have placed special emphasis on the learning and acquisition of languages. After examining each of the theories, I analyse the relationship and influence they have had on learning and on language didactics of both mother tongue (L1) and second language (L2). Considering that each of these theories reflect a particular…, Lan hau MEC 033.1 30-05 1 3/95 proiekruaren barrenean burutu da.
Nafarroako toponimia nagusia aztergai: -oi(t)z, -o(t)z, -(i)(t)z duten herri izenen inguruan, A case study of major Navarrese toponymy: on village names ending in -oi(t)z, -o(t)z, -(i)(t)z, Estudio de la toponimia mayor de Navarra: sobre los nombres de pueblo terminados en -oi(t)z, -o(t)z, -(i)(t)z
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi, Salaberri Izko, Iker
Analizamos ciertos nombres de pueblo de Navarra y establecemos que, cuando son incluidos en una serie toponímica, la explicación que se da es más fiable. Hemos hecho dos grupos: los en -oi(t)z, -o(t)z y los en -i(t)z. Estudiamos también la relación toponimia-patronimia. Decimos que los topónimos investigados son deantroponímicos, unos más antiguos que otros, y que el sufijo es -(i)(t)z. Proponemos utilizar los más claros como «topónimos ancla», con el fin de aclarar otros más oscuros, y los…, Nafarroako herri-izen multzo bat aztertzen dugu, eta sail batean sartuak direnean azalpena fidagarriagoa dela esaten. Bi talde egin ditugu: -oi(t)z, -o(t)z dutenena eta -i(t)z dutenena. Toponimiak patronimiarekin dauzkan estekak ere ikusten dira. Ondorioetan, ikertu toponimoak deantroponimikoak direla diogu, batzuk zaharragoak direla besteak baino, eta atzizkia berez -(i)(t)z dela. Argienak «aingura toponimo»tzat ibiltzea proposatzen dugu, ilunagoak azaltzeko, eta erromanizazioarekin lotzen…, We analyze some Navarrese village names and contend their elucidation to be more reliable if integrated in a toponymic set. The names are classified in two groups: those in -oi(t)z, -o(t)z vs. those in -i(t)z. Toponymy-patronymy links are also explored. We infer that the analyzed toponyms are deanthroponymic, that some are older than others, and that the suffix is -(i)(t)z. We propose to use the most transparent as «anchor toponyms» so as to clarify the obscure ones, and relate them with…
Trenbideko langileriaren depurazioa Gerra Zibilean eta frankismoan: Tuteraren eta Sakanaren arteko konparaketa
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Carrillo Pérez, Aitor
Lan honen asmoa, Nafarroako Unibertsitate Publikoaren barruko Nafarroako Oroimen Historikoaren Dokumentu Funtsak hainbat urtez egiten daraman ikerketaproiektuaren barnean kokatua, Gerra Zibilak eta frankismoak iraun bitartean gertatutako trenbideko langileen depurazio-prozesuaren ikerketan aurrera egitea da, Tuterako eta Sakanako geltokietako langileei ireki zitzaizkien depurazio- espedienteen ikerketaren bidez. Dokumentu horietatik, langileen izenak, lanbideak, militantzia politiko eta…, The aim of this article, located within the research work that the Documental Fund for Historical Memory in Navarre (Fondo Documental para la Memoria Histórica de Navarra), part of the Public University of Navarre (UPNA-NUP), is to advance within the research task of the depuration of the railway workers during the Spanish Civil war and Franco’s dictator- ship, which will be done by analyzing the depuration files of the Tudela and Sakana railway stations. From this documents, we will get their…
Toponimia nagusia normalizatzeko irizpideak mintzagai
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi
En el presente trabajo el autor hace una reflexión sobre la normalización de los topónimos mayores euskéricos, considerando los problemas más importantes a los que se debe hacer frente en la elección de la variante estándar vasca. En primer lugar se señala la aculturación a la que ha sido sometida la comunidad lingüística euskaldún, fenómeno que puede ser observado tanto en la evolución de nuestros apellidos, como en la pérdida repentina de una serie de nombres muy comunes en otra época…
Tradiziotik berrikuntzara: erremonteko saskiaren iraultza
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Sandúa Fernández, Xabier
Frontoi batek eta laborategi batek ez dute, lehenengo begirada batean, lotura handirik.
Hala ere, bien arteko elkarlanetik etor daiteke erremontearen etorkizuneko jauzi
handienetako bat. Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikertzaile batzuek helburu argia
dute: erremonteko saskiak erresistenteagoak, eskuragarriagoak eta iraunkorragoak
bihurtzea teknologia berriak eta materialen ingeniaritza baliatuz. Tradizio handiko kirol
batean aldaketak proposatzea ez da sekula erraza, baina berrikuntzak…
Langile publikoen Lan Bizitzaren Kalitatea (LBK)
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Gastearena Balda, María Lourdes, Ollo López, Andrea, Larraza Kintana, Martín
Lan honen helburua da aztertzea zein diren determinatzaileaklangile publiko eta pribatuen Laneko Bizitzaren Kalitatea (LBK), ikusteko diferentziak ote dauden, eta ikusteko, halaber, kontratu finkoa edo behin-behinekoa izateak eragina ote duenlangileen LBKn. Horretarako aurkezten dugu Laneko Eskakizunen eta Baliabideen Teoria (LEB) izeneko erreferentzia esparrua, zeinaren bidez azaltzen baita, lan inguruneko eskakizunek eta baliabideek sortzen dituzten efektuen bidez, nola…, The aim of this research paper is to investigate and determine the factors which affect the quality of working life (QWL), either public and private sector employees, and see if it can be influenced by the kind of contract. To this end, we have used a Job Demands-Resources model (JD-R), which helps to explain how job demands and resources can impinge on employees' health and well-being, either directly or indirectly. The results show that QWL,…
Gaigabeziak dituzten pertsonen egoera ulertzeko tresna den O.M.E.ren gaigabeziaren eta osasunaren funtzionamenduaren sailkapen internazionalaren ekarpenak
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Aparicio Ágreda, María Lourdes
El presente artículo presenta, de forma breve, la nueva conceptualización
acerca de la discapacidad expuesta por la Organización Mundial de la Salud en
su “Clasificación Internacional del Funcionamiento, de la Discapacidad y de la
Salud” –CIF–. Para ello, se describen los objetivos, componentes, principales
características de este documento. Asimismo, analizamos su comprensión acerca
de las personas con discapacidad., Artikulu honek Osasunaren Munduko Erakundeak aurkezturiko “Gaigabeziaren
eta Osasunaren Funtzionamenduaren Sailkapen Internatzionala”
–FSI–ean proposaturiko gaigabeziaren kontzeptualizazio berria laburtzen du.
Horretarako, dokumentu honen helburuak, osagaiak eta ezaugarri garrantzitsuenak.
Aldi berean, gaigabeziak dituzten pertsonei buruz duen ulermena aztertzen
da., This article tries to shows, in a brief way, the new conceptualization about
disability presented by the World Health Organization in this “International
Classification of the Functioning, of the Disability and of the Health”. Our
goal is to describe the aims, contents and mains characters of this document. At
the same, we like to analyse and understand people with disabilities.
Ver en: https://hdl.handle.net/2454/9451
Gongora-ko (Nafarroa) Jauregizaharra jauregiaren datazio dendrokronologikoa, Dendrochronological dating of Jauregizaharra palace of Gongora (Navarre), Datación dendrocronológica del palacio Jauregizaharra de Gongora (Navarra)
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lizeaga Rica, Joseba Sabin
En este trabajo se presenta la datación dendrocronológica del palacio Jauregizaharra de Gongora (Navarra). Desde el aspecto dendrocronológico se han construido 3 cronologías de referencia, y, desde el punto de vista de la historia de edificios de linajes aristocráticos, se presenta la datación de las fases del palacio. Desde el lado dendrocronológico se han analizado un total de 242 maderas de roble pubescente,
quejigo, pino albar y olmo. Se han comparado con cronologías absolutas de la zona.…, Lan honetan Nafarroako Gongora herriko Jauregizaharraren datazio dendrokrologikoa aurkezten da. Dendrokronologia aldetik hiru erreferentziazko zur-kronologia sortu dira, eta eraikuntzen alde historikotik, Espainiako ipar-erdialdeko aristokrazia leinuen ohiko eraikuntza den jauregiaren eraikuntza faseen datazioa aurkezten da. Alde dendrokronologikoan guztira 242 ametz, erkametz, pinu gorri eta zumarren zurak aztertu dira. Zur hauek XV. mendetik XIX. mende arteko zuhaitz ebaketa datak eman…, Several dendrochronological studies have been conducted in the Basque Country (Susperregi and Prado, 2000 and 2003; Susperregi, 2004 and 2016; Susperregi et al., 2017; Lizeaga, 2009 and 2010). This paper presents the dates assigned to many wooden structures of the medieval palace of Jauregizaharra, which is located in Gongora (Image 1). Furthermore, absolute chronologies were determined with regard to Pyrenean oaks, Portuguese oaks, Scots pines and elms. Gongora is a village located in the…
Guía docente para la promoción de la salud en la universidad: módulo 1. Peso, imagen del cuerpo, alimentación y ejercicio, Unibertsitatean osasuna sustatzeko iraskuntza gida: modulua 1. Pisua, gorputzaren irudia, elikadura eta eriketa fisikoa
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Aliende Urtasun, Ana, Ansa Ascunce, Ana, Arteaga Olleta, Alfonso, González Eransus, Raquel, Pérez Jarauta, María José, Tajadura Arizaleta, Natalia
Versión en español y en euskera., Para mejorar la situación de salud de la juventud y prevenir riesgos y enfermedades, resulta fundamental promover estilos de vida saludables.
Las variables clásicas utilizadas para valorar estilos de vida saludables apuntan a los hábitos de alimentación, a la práctica de ejercicio, al consumo de alcohol, tabaco y otras drogas y a las percepciones sobre la salud que los hombres y las mujeres poseen. Junto a estas variables se encuentran las relacionadas con los distintos entornos de…, Gazteriaren osasunaren egoera hobetzeko eta arriskuak eta gaixotasunak saihesteko, funtsezkoa da bizimodu osasungarriak sustatzea.
Bizimodu osasungarrien estiloak balioesteko aldagai klasikoak dira elikadura azturak, ariketa egitea, alkohol, tabako eta beste droga batzuen kontsumoa, eta osasunari buruz gizonezkoek eta emakumezkoek dituzten pertzepzioak. Aldagai hauekin batera daude gizakiek emozioak, sentimenduak, entsamenduak eta portaerak ikasten eta bereganatzen dituzten sozializazio…
Bi euskal bertso-sorta XIX. mendeko Nafarroan: Udabe eta Doneztebe, Two Basque verse collections in the 19th-century Navarre: Udabe and Doneztebe/Santesteban
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz, Urrizola Hualde, Ricardo
En este trabajo presentamos dos colecciones inéditas de versos vascos del siglo XIX de Udabe y Doneztebe/Santesteban. Los versos de Udabe critican el comportamiento licencioso de dos mujeres y los de Doneztebe, el hecho de que el maestro de escuela dejara embarazadas a varias mujeres. Describimos los contextos de los versos, establecemos los criterios de edición y editamos los textos. Demostramos que los versos se difundieron también por escrito, y que la prestigiosa variedad central del…, Udabeko eta Doneztebeko XIX. mendeko euskal bertso-sorta argitaragabe bana ekarri ditugu lan honetara. Udabekoetan, neska batzuen jokamolde laxoa kritikatzen da. Doneztebekoetan, maisuak hainbat emakume haurdun utzi izana. Bertsoen testuingurua azaldu dugu, edizioirizpideak finkatu, eta testu editatuak ekarri. Bertsoak idatziz ere ibili zirela ikusi dugu, eta Lehen Euskara Modernoko erdialdeko aldaera linguistiko prestigiotsuak Nafarroako bertsolaritzara ere ailegatu zirela erakutsi., Ikerketa hau Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak diruz hornitutako «Monumenta Linguae Vasconum 6: avances en cronología de la historia y la prehistoria de la lengua vasca» proiektuaren barnean dago (MICINN, PID2020-118445GB-I00).
Izen sintagmaren egitura determinazioaren arabera
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José
El objetivo principal de este trabajo de investigación consiste en abrir nuevos horizontes de trabajo en el análisis tradicional que se hacía del sintagma nominal (SN), ya que ciertas expresiones del lenguaje hablado (y también del escrito) escapaban a las descripciones habituales y normativas dadas para el SN del euskara. La propuesta se basa sobre todo en la observación de dos variables; por una parte, se detecta el comportamiento de los determinantes del sintagma, y por otra parte, se…, Ahozko nahiz idatzizko hizkeran erabiltzen diren hainbat eta hainbat esapide
ohiko ISren egituraren bidez azaltzea ezinezkoa denez, lan honen helburu
nagusia bide berriak urratzea eta beste sailkapen bat proposatzea izan da.
Lanaldi honi ekiteko, batik bat bi ezaugarriri erreparatu diegu, alde batetik,
determinatzaileen agerpenari, eta beste aldetik, sintagmaren barneko elementuen
ordenari. Bi ezaugarri hauen arabera honako sailkapen hau proposatzen
da: 1) ohiko ISak, 2) izen sintagma bananduak…, The main aim of this piece of research is to open new working possibilities
for traditional noun-phrase analysis, since certain expressions from the spoken
(and also written) language are not duly covered by the usual descriptions
and rules laid out for the noun phrase in the Basque language. The suggestion
is principally based on the observation of two variables: first of all, the
behaviour of the determiners in the noun phrase is detected; and second, the
order of the parts making up this…
Nola erabili onomastikaren ekarpenak dialektologia ikerketetan
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi
Lan honetan leku izenek dialektologiari egin diezazkioketen ekarpenak aipatzen ditugu, onomastika lanari ekiteko izan genuen motibazioa azaldu ondoren. Hasteko, herri izenetan aurkitzen ditugun atzizki eta bukaerek duten garrantziaz mintzo gara, toponimo horiek sortu zirenean bertan zeuden jende mugimenduen, izen moden eta joeren berri ematen digutelako, hein batean behintzat. Gero, orain arte egindako toponimia lanetan oinarriturik, zenbait alderditako euskara galduaren berri batzuk ematen…
Luzaideko oikonimiaren azterketa: etxe izengoitiak, Estudio de la oiconimia de Luzaide / Valcarlos: los sobrenombres de casas
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kamino Kaminondo, Peio, Salaberri Zaratiegi, Patxi
Nos ocupamos de los sobrenombres de Valcarlos surgidos de los oicónimos, y citamos también algunos de los valles cercanos. Es de señalar que las variantes femeninas de aquellos son acordes con los de otros pueblos de Garazi, y también con los de Aezkoa y Salazar. luego describimos la evolución de luzaide de la Edad media al s. XIX: decimos cuántas casas ha habido en cada centuria y cuál ha sido la evolución de los barrios. Después definimos qué es un sobrenombre oiconímico y, tras…, Hemen luzaideko etxe izengoitiak aztertzen ditugu, eta ondoko haranetako batzuk ere badakartzagu. Garbi ageri da etxe izengoitien emakumeentzako aldaerak eratzean luzaide Garaziko beste herriekin batean doala, baita Aezkoa eta Zaraitzurekin ere. Izengoitiei lotu aitzin, herriaren bilakaeraz mintzo gara, Erdi Aroan hasi eta XIX. gi-zaldia bukatu arte: mendez mende zenbat etxe izan diren zehazten dugu, baita auzoen bilakaera zein izan den ere. Gero, etxe izengoitia zer den…, Here we look into the nicknames stemming from luzaide oikonyms, and we provide some data from adjacent valleys. the data indicate that,when generating house nick-names for females, luzaide aligns with the villages in Garazi and with those in Aezkoa and Zaraitzu. We focus on the development of luzaide from the middle Ages up to the 19th century: we determine the number of houses for each century, and we describe how the neighborhoods have evolved. We then move on to defining house…
“Codo con codo, cuerpo con cuerpo”: lan gatazkak eta langileen kontrako errepresio soziolaborala motor ibérican 1970ko hamarkadan
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Turrillas Bueno, Edurne, Rodríguez Villar, Izaskun, Velasco Zozaya, Lisabe, Santamarina Otaola, Josu, Bueno Delgado, Irune, Garjon Irigoien, Aitor
El presente trabajo analiza la represión sociolaboral ejercida contra las personas trabajadoras de la empresa Motor Ibérica durante la década de 1970. Desde un análisis micro, el estudio aborda la evolución de los conflictos laborales en la fábrica —especialmente la huelga general de 1973— y las distintas formas de represión asociadas. La investigación cuantifica y contextualiza los casos de
represión, identificando a las víctimas y relacionando la dinámica entre conflicto laboral y represión.…, Lan honek Motor Ibérica enpresako langileen aurka 1970eko hamarkadan izandako errepresio soziolaborala aztertzen du. Analisi mikro batetik, azterketak fabrikako lan-gatazken bilakaera — bereziki 1973ko greba orokorra — eta horri lotutako errepresio mota desberdinak jorratzen ditu. Ikerketak errepresio kasuak kuantifikatzen eta testuinguruan jartzen ditu, biktimak identifikatuz eta langatazkaren eta errepresioaren arteko dinamika lotuz. Azterlan honek Nafarroako Oroimen Historikoaren…
Ikusezina ikusteko betaurrekoak: desberdintasuna eta elkarbizitzari buruzko proposamen didaktikoa (Lehen Hezkuntza)
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ledesma Marín, Nieves, Pellejero Goñi, Lucía, Monzón González, Javier
Propuesta didáctica elaborada desde el grupo de investigación “Educación Holística e Inclusiva (EDHO·I)” de la Universidad Pública de Navarra, en el marco de la investigación “Convivencia y Diversidad: La prevención del acoso escolar a alumnado con enfermedades poco frecuentes”, financiada por la Dirección General de Universidades del Gobierno de Navarra. Esta propuesta permite profundizar en las temáticas “Diversidad y Convivencia” en Educación Primaria (8-12 años) promoviendo que el alumnado…, Nafarroako Unibertsitate Publikoaren Hezkuntza Holistiko eta Inklusiboa (EDHO·I) ikerketa-taldeak egindako proposamen didaktikoa da hau, Nafarroako Gobernuko Unibertsitateen Zuzendaritza Nagusiak finantzatutako "Bizikidetza eta Aniztasuna: ezohiko gaixotasunak dituzten ikasleen eskola-jazarpena prebenitzea" ikerketaren barruan. Proposamen horrek Lehen Hezkuntzako (8-12 urte) Aniztasuna eta Bizikidetza gaietan sakontzeko aukera ematen du, ikasleek aniztasunaren aberastasunaz,…, Dirección General de Universidades del Gobierno de Navarra
Onomatopeiak Erroibarko hizkeran
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga
En este artículo se dan a conocer las onomatopeyas
del dialecto vasco del valle de Erro. Algunas de
estas también son comunes a otros dialectos, otras, sin
embargo, son específicas de éste. En este trabajo se realiza
una clasificación por campos semánticos. La clasificación
incluye onomatopeyas derivadas de sonidos, apodos,
movimientos, objetos que hacen ruido, animales,
cosas de poco valor y juegos, así como onomatopeyas
relacionadas con la comida y con el habla infantil. En algunos
casos, el…, In this article we analyze the onomatopoeias
of the Basque dialect of the Erro Valley. Some of these
are also common to other dialects, some others, however,
are specific to it. In this paper we present a classification
of onomatopeias into semantic fields. This taxonomy
rating includes sounds, nicknames, movements
and objects that make noises, animals and with things
of little value, games, as well as onomatopoeias associated
with eating and with children’s speech. These
onomatopoeias are…
Ver en: https://hdl.handle.net/2454/9343
Erroibarko eta Esteribarko oikonimoak (II)
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga
El objetivo de este artículo es analizar la evolución de los nombres vascos de
las casas de los valles de Esteribar y Erro en Navarra, en los que euskara ha sufrido
una profunda erosión. En el valle de Erro se han tomado como base los
topónimos de los años 1644, 1726 y 2001 y se ha analizado la evolución de los
mismos durante estos años. El mismo método se ha seguido en el valle de Esteribar,
aunque las fechas elegidas han sido 1644, 1677 y las actuales. En este
artículo proponemos una…, Bi artikulu hauen helburua da Esteribar eta Erroibarko etxe-izenen inguruan
azterketa bat burutzea. Erroibarren honako urteak hartu dira oinarritzat:
1644, 1726 eta 2001 eta urte hauetan zehar jasandako bilakabidea aztertu da.
Metodologia berbera jarraitu da Esteribarren, baina urteak hauek izan dira:
1644, 1677 eta gaurkoak. Artikulu honetan oikonimoen etimologia aztertzen
da, eta bide batez hauen sailkapena burutzen da, kontuan izanik zertan dauden
oinarriturik etxe-izen hauek: toponimoetan,…, The aim of this article is to analyse the evolution of Basque names of the houses
in the valleys of Erro and Esteribar (Nafarroa), areas where the Basque language
has suffered a deep erosion. With the “oiconimos” of the years 1644,
1726 and 2001, we have tried to make a comparative study of the evolution
of such house-names during this time. We have also tried to give the etymology
of those names, classifying them into different groups: those based on
anthroponyms, toponyms and patronymics, and…
Zaraitzueraren lekukotasunak XVIII. mende bukaeran: hiru testu zahar eta autore berri bat, Testimonios del euskera salacenco a finales del siglo XVIII: tres textos antiguos y un nuevo autor, Attestations of Salazarese Basque at the end of the 18th century: three old texts and a new author
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz
En este trabajo hemos estudiado tres sermones escritos en el euskera de Salazar en
el siglo xviii. No se hallan los tres en la misma situación, puesto que mientras uno es
inédito, los otros dos ya habían sido publicados por J. M. Satrústegui; además, no se
custodian todos juntos en el mismo lugar. Así, hemos acometido cuatro quehaceres:
Por un lado, siendo los textos anónimos, hemos demostrado que el texto inédito y los
publicados por Satrústegui son fruto de la misma mano. En segundo lugar,…, Zaraitzuko euskaran xviii. mendean idatzitako hiru prediku aztertu ditugu lan honetan.
Ez daude hirurak egoera berean, izan ere, bat argitaragabea izan arren, beste biak
J. M. Satrustegik emanak zituen jadanik argitara; gainera, ez dira denak batera leku berean
gordetzen. Hartara, lau zeregini ekin diegu: Alde batetik, testuek izenik ez baitute,
argitaratu gabe dagoen testuak eta Satrustegik ateratakoak esku berak idatziak direla
frogatu dugu. Bigarrenik, balizko autorea zein den aurkitu eta…, In this work we have studied three sermons written in the 18th century in the Basque
variety of Salazar. They are not all in the same situation, since one of them had still not
been published, whereas the remaining two were brought to light by J. M. Satrustegi;
in addition, they are not kept together in the same place. In view of this, four tasks
have been taken up: Firstly, as the texts are anonymous, we have demonstrated that
the unpublished text and those published by Satrustegi were written…, Ikerketa honek honako proiektuen babesa du: UPV/EHUko Euskararen Historia eta Hizkuntzalaritza
Historiko-Konparatua (GIC10/83, IT 486-10) ikerketa-talde kontsolidatua, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntzalaritza
Teorikoa eta Diakronikoa: Gramatika Unibertsala, Hizkuntza Indoeuropearrak eta Euskara
(HiTeDi) (UFI 11/14) Prestakuntza eta Ikerketa Unitatea eta UPNA/NUPeko «La Caixa»-k diruz hornitzen
duen Nafarroako ondare materiagabearen Artxiboaren Katedra (30.31.10.3654).
Lapurtera klasikoaren oinarriez: E. Materraren 'Doctrina christianaren' iturriak, On the foundations of classical Labourdin: the sources of E. Materra's Doctrina christiana
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zuloaga San Román, Eneko, Krajewska, Dorota, Santazilia Salvador, Ekaitz
Lan honetan Esteve Materraren Doctrina christiana lanaren lehenengo bi edizioen (1617, 1623) iturriak ditugu aztergai. Kontrarreforma-sasoian Lapurdiko irakurleentzat argitaratutako lehenengo dotrina izan zen Materrarena, eta oraintsu arte galdutzat jotzen zen lehenengo edizioaren ale bat aurkitzeak ikuspegi berria ekarri du egileaz eta obraz. Bada, XVI. eta XVII. mendeetan Europan argitaratutako hainbat katixima aztertu eta Materra-renarekin erkatu ondoren, argudioak bildu ditugu proposatzeko…, In this paper we analyze the sources of the first two editions of Esteve Materra’s Doctrina christiana. Materra’s doctrine was the first catechism published in Labourd during the Counter-Reformation, and the recent discovery of a copy of the first edition has brought new information on the author and his work. After having analyzed and compared several catechisms published in Europe in the 16th and 17th centuries, we have arguments to propose that the main source were the works of the Italian…, Lan honek honako ikerketa-proiektu eta talde hauen babesa izan du: 'Monumenta Linguae Vasconum (V): cronología y periodización' (FFI2016-76032-P), 'Historia de la lengua vasca y lingüística histórico-comparada' (IT1344-19) eta 'Diacronía de la animacidad: aproximación tipológica al origen de las marcas animadas' (PGC2018-098995-B-I00).
Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako ikasleek GeoGebran egindako esplorazioaren bidez ebatzi dituzten jardueren analisia
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Abaurrea Larrayoz, Jaione
Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako 108 ikasleri zirkunferentzien luzera eta zirkuluen azalera lortzeko poligono erregularren hurbilpenean oinarritutako metodo bat aurkeztu zaie. GeoGebran egindako esploraziotik jasotako datuekin, ikasleek neurri horiek identifikatu behar izan dituzte eta, ondoren, metodo honen eta metodo aljebraikoaren (2𝜋𝜋𝜋𝜋 edo𝜋𝜋𝜋𝜋2) arteko erlazioa identifikatu behar izan dute. Esperimentazioaren emaitzek argiztatu dute ikaslegoaren erdiak…, 108 students of Compulsory Secondary Education were introduced to a method based on the approximation of regular polygons to obtain the length of circumferences and the area of circles. With the data obtained from the exploration carried out in GeoGebra, the students were tasked to identify said measures and, subsequently, identify the relation between this method and the algebraic one (2𝜋𝜋𝜋𝜋or𝜋𝜋𝜋𝜋2). The results showed that, although more than half of the students were able to…
XV Mendeko lekuizen izabarrak
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lopez-Mugartza Iriarte, Juan Karlos
Gizarte-langintza komunitarioaren oinarri eta estrategiak: Iruñearen kasua, RETSASO proiektua
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Sarasa Camacho, Hodei
En el ámbito de los servicios sociales, tanto las y
los expertos como los reglamentos y normativas
definen la comunidad como un sistema de
protección que actúa desde la proximidad: desde
la cercanía a las personas, a sus capacidades,
vulnerabilidades y necesidades. Pero ¿cuáles son
los fundamentos teóricos que se tienen en cuenta
para intervenir desde esa comunidad? ¿Y cuáles
son las estrategias que se utilizan? Tomando como
imprescindible la idea de que la investigación que
se realiza en el…, Gizarte-zerbitzuen arloan komunitatea
hurbiltasunetik jokatzen duen babes-sistema
bezala definitzen dute, bai adituek, baita araudi
eta legeek ere: pertsonetatik gertu dagoena, haien
gaitasun, zaurgarritasun eta beharretatik hurbil
dagoena. Baina, zeintzuk dira komunitatean eskuhartzeko kontuan hartzen diren oinarri teorikoak?
Eta erabiltzen diren estrategiak? Gizarte-lanaren
arloan egiten den ikerketa esku-hartze zuzenarekin
ezinbesteko harreman estua izan behar duela ideia
nagusitzat hartuta,…
Artatzako euskal testua. Transkripzioa eta hizkuntza azterketa
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi
En este artículo transcribimos primero el texto del zudairiarra Juan Vicente
Díaz, vicario de Artatza durante largos años y hacemos después un análisis
lingüístico del mismo. Para esto lo hemos comparado con los materiales que
teníamos a nuestro alcance: en Navarra lo hemos comparado con el pequeño
escrito de Eraul de 1564, con la doctrina de Elizalde, con los textos de Muzkiz
y con los datos que conocemos de Burunda, y en Álava con los escritos de
Lazarraga, Landuchio, Betolatza, García de…, Artikulu honetan Artatzan urte luzetan bikario izandako Juan Vicente Diaz
zudairiarraren testuaren transkripzioa eta hizkuntza azterketa egiten dugu.
Bigarren eginkizunerako irispidean ditugun Ameskoaren inguruko testu eta
materialekin alderatu dugu: Nafarroan Eraulgo 1564ko izkribu ttipiarekin,
Elizalderen dotrinarekin, Muzkiko idazkiekin eta Burundako datuekin, eta
Araban Lazarraga, Landuchio, Betolatza, Garzia de Albeniz eta Gamizen
izkribuekin. Ateratzen dugun ondorioa da Ameskoabarreneko…, The present article consists of a transcription of the text by the “zudairiarra”
Juan Vicente Díaz, for many years vicar of Artatza, followed by a linguistic
analysis. This has been done by comparing the text with other material available
to us: from Navarra, the short script of Eraul dating from 1564, the doctrine
of Elizalde, the texts of Muzkiz and the information known to us about
Burunda, and from Álava, the writings of Lazarraga, Landuchio, Betolatza,
García de Albéniz and Gámiz. The…
Erroibarko onomastikaz ohar batzuk
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga
El artículo analiza la antroponimia de los siglos XVII y XVIII del valle de Erro, basada en dos documentos de Apeos. Se analizan los antropónimos, y especialmente los apellidos que responden a la estructura nombre de persona + de + topónimo. Estos datos que parten de la antroponimia nos sirven de análisis de los movimientos de la población durante estos siglos. Se concluye que la mayor parte de estos topónimos hacen referencia a los pueblos del mismo valle y en segunda proporción al valle…, Artikulu honetan aztertzen dugu Erroibarko XVI. eta XVII. mendeetako antroponimia Apeamenduko bi txostenetan oinarrituz. Bereziki egitura hau duren antroponimoak aztertzen dira: pertsona izena + de + toponimoa. Antroponimia oinarri izanik, datu hauek mende hauetako gizartearen norabidea aztertzeko balio digute. Ondorioa da deitura gehienak ibar bereko herrietako izenak direla, eta bigarrenak maiztasunean Artzibarkoak direla, azken tokian hegoaldean kokaturiko haranak daudelarik. Merezi du…
Metodo estatistikoak saiakera klinikoetan
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Galbete Jiménez, Arkaitz
Saiakera klinikoak esperimentu estatistikoen artean kasu bereziak dira bere sekuentzia egiturarengatik eta saiakeraren unitateak gizakiak direlako. Honek erregulazio zorrotza eskatzen du eta datuen biltze eta tratatze prozesuan eragina du, askotan metodologia espezifikoa edo berria erabiliz gainera. Artikulu honetan, saiakera klinikoen diseinuan agertzen diren arazo estatistiko batzuk azaltzen dira, pazienteak tratamenduetan esleitzeko metodo esanguratsu batzuen bilduma bat egiten da eta azken…, Clinical trials are a special case of statistical experiments due to their sequential structure and the fact that the experimental units are patients. This requires a strict regulation with a big effect in the process of data collection and processing, often using specific methodology or a new one. In this article, some statistical issues in the design of clinical trials are explained, a collection of different significant patient randomization rules is made and a randomization based inference…
Polioxometalatoak ingurune urtsuan: egitura esanguratsuenak, Polyoxometalates in aqueous medium: most respresentative structures
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ruiz-Bilbao, E., Fernández Navarro, Leticia, Artetxe, Beñat, San-Felices, L., Reinoso, Santiago
Polioxometalatoen (POMen) konposizio eta egitura aniztasun ikaragarria, ur disoluzioan aurkezten dituzten oreka kimiko dinamikoen emaitza dira. Izan ere, beraien eraketa prozesuak ingurune azidotan gertatzen diren oxoanioien kondentsazio konplexuetan oinarrituta daude eta ondorioz, pH baldintza jakinetan zenbait metal-oxigeno kluster ezberdin daude orekan. Hortaz, POMei dagozkien topologia garrantzitsuenen ikuspegi orokorra aurkezten da lan honetan, pHaren arabera ur disoluzioan agertzen diren…, The large compositional and structural diversity of polyoxometalates (POMs) is strongly related to their dynamic chemical equilibria in aqueous solution. In fact, their formation process involves complex oxoanion condensation reactions in acidic media and thus, more than one metal-oxo cluster species coexist in a given pH condition. Thus, a general overview of the most common structural archetypes of POMs is provided in this work, with strong focus on the main species found in aqueous solution…, (PRE_2018_1_0143; PRE_2019_1_0106) burutu da. Egileek Ekonomia, Industria eta Lehiakortasun Ministeritzaren (MAT2017-89553-P) eta Eusko Jaurlaritzaren (IT-1291-19 eta KK-2020/00008) finantziazioa eskertu nahi dute.
Murillo el Fruto: XIV. gizaldiko agiria, Murillo el Fruto: documento del s. XIV, Murillo el Fruto: a 14th-century document
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi
En este trabajo se estudian los datos onomásticos, topónimos y antropónimos,
que se recogen en el cuadernillo del s. xiv encontrado hace poco tiempo en
el AG N. Está escrito en castellano, pese a tener ciertos rasgos especiales, y es
importante para nosotros porque deja entrever que el euskera estaba todavía
vivo en la localidad de la Ribera Alta en la fecha en que se redactó. Además,
a través de los datos onomásticos que encontramos en el pequeño cuaderno
podemos conocer algunas de las…, Lan honetan NAOean berriki agertu den xiv. mendeko koaderno ttipi
bateko onomastika datuak aztertzen dira, toponimoak eta antroponimoak.
Kaierttoa erdaraz idatzia dago, gaztelaniaz, ukitu berezi zenbaitekin, baina
munta handikoa da guretako, euskara Erribera goieneko herrian xiv.
mendean bizirik zegoela idarokitzen duelako, bertako hizkera galduaren
ezaugarri batzuen berri jakin dezakegulako, eta toponimoak hobeki azaltzeko
eta arautzeko bide delako. Grafia batzuek eta leku eta jende izen…, This paper analyzes onomastic data consisting of toponyms and
anthroponyms that were drawn from a booklet recently discovered in the
GNA. The document is written in (Castilian) Spanish with a number of
particular features, and it is of relevance to us because it suggests that Basque
was still in use in the High Riberan locality at the time of writing. The
document moreover allows us to identify some of the characteristics of the
extinct local variety, in addition to being helpful in explaining…
Artzibar iparraldeko hizkeran sakonduz, Más sobre el habla del norte del valle de Arce, More on the speech of the north of Arce Valley
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga
Resumimos en este artículo las características principales del euskera del valle
de Arce y lo comparamos con las de los valles colindantes; para ello nos hemos
basado en el habla de los últimos hablantes, y especialmente en las grabaciones
que hizo Koldo Artola en Arrieta e Hiriberri entre 1980-1983 y que
han sido publicadas recientemente en FLV. Detallamos las características más
relevantes de esta variedad, comparándolas con las otras del «navarro meridional
», y completamos la visión de…, Artikulu honetan laburbiltzen ditugu Artzibarko bi herritako ezaugarri nagusienak.
Ezagurri hauek azken hiztunen mintzotik atera dira eta Koldo Artolak
1980-83 urteetan eginiko grabaketetan oinarritu dira, Arrietan eta Hiriberrin.
Honezaz gain, Artzibarko hizkera hurbileko haranetako mintzoekin parekatzen
dugu, hego-nafarreraren mugak hobeki zedarritzeko asmoz, ezaugarri bereizleak
zein diren ikusiz., This paper presents an overview of the Basque dialect spoken in Arce Valley;
this is a variety of «Southern high-navarrese». This article is specially based in
the speech of last speakers from Arrieta and Hiriberri, who were interviewed by
the dialectologist Koldo Artola, during the 1980-1983 period. We present its
most specific characteristics and we compare it with the other near varieties, in
an attempt to get to know this variety better and to complete the research carried
out by previous…, Lan hau Ministerioko FF 12012-33190 «Núcleos innovadores en los dialectos vascos» izena duen proiektuaren babesarekin burutu da.
Nazioarteko kontratuak
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Belintxon Martin, Unai
Lan honetan ikertzen da: nazioarteko kontratua eta mundu mailako merkataritzaren ekonomia; nazioarteko eskuduntza judiziala eta nazioarteko kontratazioa; 1215/2012 erreglamenduko 7.1 artikulua; nazioarteko eskuduntza judiziala eta nazioarteko kontratazioa, botere judizialeko lege organikoko 22. Quinquies a) artikulua; nazioarteko kontratuei aplikagarri zaien legea, Lex Mercatoria berria; nazioarteko kontratuetarako lege aplikagarria, Erroma I Erregelamendua, lege hautaketa, borondate gatazkaren…
Emakumearen irudia euskaltzaindiaren hiztegian
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Landa Torre, Esther
A pesar de no ser un lenguaje de género, en euskera también se reflejan las características y valores de nuestra sociedad patriarcal y androcéntrica; no sólo se reflejan, sino que, de igual manera, los transmitimos y perpetuamos. Objetivo: analizar los roles, los prototipos de mujer y hombre que se presentan en Euskaltzaindiaren Hiztegia y sus diferencias estadística. Hay que mencionar que el presente trabajo es un estudio cuantitativo preliminar, un acercamiento a lo que sería el análisis…, Although the Basque language is not a gender language, it reflects the characteristics and values of our patriarchal and androcentric society; moreover, it does not only reflect them, it also transmits and perpetuates them. Aim: to analyze roles, and prototypes of woman and man that are presented in Euskaltzaindiaren Hizegia and their statistical differences. It should be mentioned that the present study is the first quantitative study, an approach to what would be a full analysis, so the…
Luzaideko eta Ondarrolako hiru gutun
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kamino Kaminondo, Peio, Salaberri Zaratiegi, Patxi
En este artículo publicamos dos cartas euskéricas fechadas en 1893 y enviadas
desde la ciudad de Salto de Uruguay a la capital Montevideo, y otra de
Valcarlos o Luzaide de 1904. Los autores de las dos primeras, al igual que el
receptor de las misivas, debían de ser naturales del barrio de Ondarrola de
Arnegi, a pesar de que el euskera que emplean no sea exactamente el usado
en el lugar. La tercera carta fue escrita en Valcarlos y refleja más fielmente el
habla de la localidad., Lan honetan Uruguaiko Salto hiritik herrialde horretako Montevideora igorritako
1893ko bi gutun eta 1904ko Luzaideko beste bat ematen ditugu argitara.
Lehen bien egileak Arnegiko Ondarrola auzokoak ziratekeen, ibiltzen
duten euskara lekuaren gainean egiten den berbera ez bada ere. Hirugarrena
Luzaiden idatzia da eta dudarik gabe herri honetako hizkeran izkiriaturik
dago., This article includes two letters written in the Basque language sent in 1893
from the Uruguayan city of Salto to the capital Montevideo and another from
Valcarlos/Luzaide in 1904. The authors of the first two and the person receiving
the letters would appear to be from the Arnegi district of Ondarrola, al -
though the Basque used does not exactly correspond to the local version. The
third letter was written in Valcarlos and is a more faithful reflection of local
speech.
Ultzamako hizkera: reseña
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi
Reseña de la obra de Orrega Ibarra: Ultzamako hizkera. Iruñea: Inguruko Euskalkietako Harremanak, 1995.
Memoria, boterea, gatazka: hainbat hari-mutur
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Sagardoy Leuza, Iñaki
2017an Nafarroan 'gertuko' memoria kolektiboen eraikuntza prozesuetara
hurbilpen etnografikoa irudikatu nuenean, ezer gutxi nekien
ofizioaren aurpegi behin-behineko eta hauskorraz. Zailak nituen asmatzen
hainbat espazio instituzionaletara sartzeko izanen nituen ezintasunak,
pandemia global baten ondorio metodologikoak edota fenomeno
batzuek duten natura efimeroa. Horregatik, idatzita utzi nuen
ikerketa doktoral horren muinean zegoena izan litezkeen askotariko
etnografien…
Euskaraz idatziriko Asteteren dotrina bat
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga
Asteteren dotrina bat, Leitzako baserri batean aurkiturikoa, argitaratu eta aztertzen dugu artikulu honetan. Ez dakigu nor den bere autorea, izan ere anitz dira garai honetan idatzi ziren dotrinak, bakoitza tokian tokiko euskarari egokituak. Azterturiko ezaugarrien bidez, Baztango euskarari hurbiltzen zaizkio. Ziurrenik, Baztanen ibili zen baserri honetako monja batek ekarri zuen, jabeek diotenez. Dotrina batek interes handirik ez badu ere, badira aztertzea merezi duten ezaugarriak ikuspuntu…, Se edita y analiza en este artículo una doctrina del Padre Astete encontrada en un caserío de Leitza. Desconocemos quién es su autor. Son varias las doctrinas que circularon por estos pueblos en el siglo XIX, todas adaptadas al euskera de los distintos dialec-tos. Por medio de las características analizadas, podemos decir que presenta rasgos del euskera de Baztan. Con toda probabilidad, la trajo una monja de este caserío que procedía de allí. Aunque una doctrina no reviste mucha originalidad,…, This article publishes and analyses a doctrin of Astete, found in a rural house in Leitza (Navarre).The autor is unknown. Several doctrines circulated in there villages during the 19th century and they were all adapted to the different Basque dialects. Thanks to the analysis of its characteristics, we can claim that it presents some common features of the Baztan dialect. In all likehood, it was brought by a nun from this rural house born there. Althought it may not be very original, some…
Espainiar eskualde-arteko Zuzenbidearen berritze prozesuari buruzko hausnarketak: XXI. menderako erronka
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Belintxon Martin, Unai
Gure Estatuko sistema juridikoaren berezitasuna aztertzea eta kritikoki baloratzea da ondorengo gogoeta honen helburua. Sistema hori, hain zuzen ere, lege anitzeko antolamendu juridikoko taldean dago kokatuta, eta, bertan, lurraldeetako hainbat legegintza-sistema elkarrekin bizi dira, ondorioz, eskualde-arteko eta tokiarteko barne-gatazkak sortzen direlarik. Hain zuzen ere, XXI. mendean sistema bat ezarri behar den garaiko errealitate sozialera egokitzeko eskatzen duen ikuskera eta errealitate…, Esta reflexión tiene por objeto el análisis y valoración crítica de la particularidad de nuestro sistema jurídico estatal ubicado en el grupo de los ordenamientos plurilegislativos en el que conviven y coexisten diferentes sistemas legislativos territoriales con los consecuentes conflictos internos de carácter interregional e interlocal. En efecto, cabe reflexionar sobre el marco jurídico normativo de aplicación a esta particular concepción y realidad que demanda en pleno siglo XXI de un…, This reflection aims at analyzing and critical assessment of the particularity of our state legal system. This system, framed in the multi-law legal organization group, coexists with several territorial legislative systems, giving rise to internal conflicts between regions and interlocal. In fact, it is necessary to reflect on the legal framework of application to this particular conception and reality that demands in the 21st century of a system that adapts to the social reality of the time in…
Irigarai familiaren funtsa Nafarroako Errege Artxibo Nagusian: katalogoa (I. dokumentu argitaratuak), El fondo de la familia Irigaray en el Archivo Real y General de Navarra: catálogo (I. documentos publicados), Irigaray family’s collection at the General and Royal Archive of Navarre: catalogue (I. published documents)
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz
Recientemente, el Archivo Real y General de Navarra ha recibido en donación el fondo documental de Fermin Irigaray y Angel Irigaray. Estos dos hombres (padre e hijo) destacaron en su labor en favor de la lengua vasca en el siglo XX, y el fondo es el reflejo de ello. Entre otras cosas, incluye textos antiguos, manuscritos, artículos, prensa, revistas, libros, borradores y cuadernos de notas, desde el siglo XVII hasta los siglos XIX y XX principalmente. Tratándose de un material interesante para…, Berriki, Nafarroako Errege Artxibo Nagusiak Fermin Irigarai eta Angel Irigarai aitasemeen ondare dokumentala hartu du dohaintzan. Bi gizon hauek euskararen aldeko
lanean nabarmendu ziren XX. mendean, eta funtsa horren isla da. Besteak beste, testu
zaharrak, eskuizkribuak, artikuluak, prentsa, aldizkariak, liburuak, zirriborroak eta
ohar-kaierak aurki daitezke horretan, XVII. mendetik hasi eta, nagusiki, XIX. eta XX.
mendeak bitarte. Euskararen ikerketararako material baliagarria delakoan,…, Recently, the Royal and General Archive of Navarre has received Fermin Irigaray’s
and Angel Irigaray’s collection of documents as a donation. The collection reflects the
outstanding contribution these two men (father and son) made in the 20th century in
favour of the Basque language. Among others, it includes old texts, manuscripts, articles, press, journals, books, drafts, and notebooks, starting from the 17th century and,
mostly to the 19th and 20th centuries. Since it is an interesting…
Erronkari eta Ansoko toponimiaz zenbait ohar
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lopez-Mugartza Iriarte, Juan Karlos
El estudio de la toponimia del Valle de Roncal en Navarra y del Valle de Ansó
en Aragón demuestra que el límite oriental de Navarra ha sido secularmente
punto de encuentro de culturas con idénticas necesidades comunicativas
pero expresadas en diferentes lenguas, unas de origen romance (el navarro-
aragonés y el gascón) y otras de origen prerromano (los dialectos roncalés
y suletino del euskera).
El romance navarro-aragonés pervive en la toponimia de Roncal y, de igual
manera, el euskera está…, Erronkaribarko eta Anso Ibarreko toponimiaren azterketak erakusten
duenez Nafarroako ekialdeko muga herri eta kultura anitzen bilgunea izan
dela. Herri hauen behar komunikatiboak antzekoak ziren, baina hainbat hizkuntza
diferente erabili behar zituzten haiek asetzeko; alde batetik, latinetiko
bi hizkuntza (gaskoiera eta nafar-aragoiera) eta beste alde batetik erromatarren
aurreko hizkuntza zahar baten bi euskalki (erronkariera eta zuberera).
Euskara oraindik bizirik dago Ansoko toponimian…, The study of place names in the Navarrese Valley of Roncal and the Aragonese
Valley of Ansó reveals that the eastern boundary of Navarre was traditionally
a meeting-point for cultures with communication needs which were
identical, but expressed in different languages, some of Romanic origin (Navarrese-
Aragonese and Gascon) and other of pre-Roman origin (the Roncal
and Souletine dialects of Basque).
The Navarrese-Aragonese Romance language survives in the place names in
Roncal and Basque is…
Gizarte bat korrespondentziaren prismatik: Zuberoa, XIX. mendearen bukaeratik Lehen Mundu Gerra arte
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Arcocha Mendinueta, Elorri
Desde la década de 1980 lo que el antropólogo Daniel Fabre acuñó como 'escritos ordinarios' y, en general, el uso de archivos personales ha cobrado gran fuerza. Impulsados por la antropología y otras disciplinas, los investigadores han centrado su atención no sólo en el contenido de los documentos, sino también en el contexto de su producción. Dentro de los archivos personales encontramos, entre otros, lo que el historiador Michel Papy ha denominado 'correspondencia…, 1980. hamarkadatik landa Daniel Fabre antropologoak «idatzi arruntak» deitu izan dituenak eta, oro har, artxibo pertsonalen erabilerak indar handia jaso izan du. Antropologiak eta beste diziplina batzuek bultzatuta, ikertzaileek arreta bideratzen hasi ziren ez bakarrik dokumentuen edukietara, baizik eta dokumentu horien ekoizpenaren testuingurura. Artxibo pertsonalen baitan, besteak beste, Michel Papy historialariak 'korrespondentzia arrunta' izendatu duena dugu, hots,…, Programa de Doctorado en Humanidades y Ciencias Sociales (RD 99/2011), Giza eta Gizarte Zientzietako Doktoretza Programa (ED 99/2011)
Hitz eratorriak Luzaideko hizkeran
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi, Kamino Kaminondo, Peio
El presente artículo es parte de un proyecto más amplio que tiene como objetivo
la recogida y estudio del euskara de Luzaide (Valcarlos, Navarra). Aquí se
hace una lista de las palabras derivadas que los autores han encontrado en el
habla de la mencionada localidad, clasificándolas por sufijos (o prefijos, en el
caso de des- y ez-). Cuando ha sido posible, se ha hecho acompañar la palabra
derivada en cuestión de algún ejemplo del habla local, para de esta manera
dejar más claro su significado.…, Artikulu hau Luzaideko (Nafarroa) euskara biltzen eta aztertzen duen lan
zabalago baten zati da. Oraingoan egileek mugako herri horretako hizkeran
kausitu dituzten hitz eratorriak jasotzen dituzte, eta atzizkika (edo aurrizkika, des- eta ez-en kasuetan) sailkatzen. Ahal izan denean, hitz eratorriaren adiera
argiago ikus dadin, Luzaideko euskaran moldatu adibidea sartu da. J. M.
Satrustegik herri horretako hiztegiaren gainean egin lanak ere aintzat hartu
dira., The present article forms part of a much larger project whose aim it is to gather
and study Euskara from Luzaide (Valcarlos, Navarra). A list is presented
of derived words the authors have found in the Euskara spoken in the town
locality, classifying them by suffix (or prefix in the case of des- and ez-).
Where possible, the derived word in question comes with an example of local
speech in order to clarify its usage. The works of J. Mª Satrustegi on the
Luzaide lexicon are also taken into…
Hizkuntzaren jabekuntzaz Fontes-en
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José
En este trabajo se realiza una revisión de los artículos que han aparecido en la
revista Fontes sobre el tema de la adquisición del lenguaje y, tras un breve resumen
de cada uno de ellos, se hace una reflexión sobre lo expuesto. Una vez indagado
de forma minuciosa se han encontrado dos artículos dedicados exclusivamente
al tema, y uno en el que la adquisición de la lengua se toca de forma tangencial.
Los dos artículos monográficos versan sobre temas clave del desarrollo
del lenguaje. El primero…, Lantxo honetan Fontes aldizkarian hizkuntzaren jabekuntzari buruz jarduten
duten artikuluen bilketa eta artikulu horiei buruzko laburpen-iruzkinak egiten
dira. Guztira, gaiarekin loturiko bi artikulu oso besterik ez dira, eta beste
artikulu batean, zeharka, ataltxo bat eskaintzen zaio jabekuntzaren atalari. Bi
artikuluek eremu honetan oso garrantzitsuak diren beste hainbat gai jorratzen
dituzte. Batak, hasteko, euskararen gramatikazko egiturak erabiltzen ez diren
garaiko ezaugarriak nolakoak…, This article revises those articles published in the journal Fontes concerning
language acquisition and, after a brief summary of each study, some reflection
is made as to what we find. Following a painstaking process of research, only
two articles exclusively given over to the subject are revealed, and one of
these touches on language acquisition in a rather tangential manner. The two
monographic articles deal with key themes in language development. The
first describes the characteristics of…
Sare sozialak, euskalkiak ikertzeko baliabide gisa
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga
Sarearen bidez egiten diren elkarrizketak aztertuko ditugu lan honetan; aldi berean, jakin nahi dugu ea sare sozialak baliagarriak diren euskalkiak aztertzeko. Gisa honetan, sare sozialetan hartutako pre-corpus bat osatuko dugu eta, horrekin, lan hipotesiak planteatuko ditugu, horrela hainbat kategoria landuko ditugu, gero, bilketa lan zabalagoa egiteko. Horrela, ikerketa kualitatibo eta konparatiboaren bidez ikusiko dugu zein aukeraketa dialektal eta zein ortografía ezaugarri egiten diren, edo…
Muga eta trantsizioa Nafarroako euskal hizkeretan, Border and transition in the basque dialects of Navarre
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga
The aim of this article is to analyze the border character of some Basque dialects speaking in Navarre, dating from the end of the 20th century; based on oral texts from three border areas of Navarrese dialect (Burunda, Baztan and Aezkoa), according to the reseacher Zuazo. In order to do so, and basing this study on the classification criteria of two dialectologists, we try to determine their boundary character by analyzing, through a contrastive methodology, which features are met and which…, Artikulu honek XX. mendeko Nafarroako hainbat hizkeretako mugako hizkeren ezaugarriak aztertzea da, horretarako Zuazoren arabera euskara nafarrean diren hiru tarteko hizkerak kontuan hartuz (Burundakoa, Baztangoa eta Aezkoakoa). Horretarako, bi dialektologoren sailkapen- irizpideen arabera, beraien mugako hizkera zehazten saiatu gara. Hainbat hizkuntz-ezaugarri alderatuz, zehaztu da horietako zein erabiltzen diren euskara nafarrean eta zein ez. Azterketa honetatik ondorioztatzen da Burundako…
Bigarren Hezkuntzako ikasle eta irakasle talde baten diskurtsoa eta praktika informazio digitala bilatzeko, ebaluatzeko eta hautatzeko orduan, Searching, evaluating and selecting information: discourses and practices of secondary students and teachers
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Egaña Osa, Txema, López Flamarique, María Teresa
Azterketa honetan, Bigarren Hezkuntzako ikasle eta irakasleek ikasgelan informazio digitala bilatzeko, ebaluatzeko eta hautatzeko orduan erabiltzen dituzten diskurtsoa eta praktika alderatu nahi dira. Kasu-azterketa bat izanik, hainbat iturritako datuak triangelatu dira (eztabaida-taldeetakoak, eskoletakoak eta aurrez aurreko elkarrizketetakoak). Emaitzen arabera, ikasleek badute interesa ikasgelan Internetera konektatuta lan egiteko, baina zailtasunak dituzte bideo eta grafikoak…, This study seeks to contrast the discourse and practice of students and secondary school teachers when searching, evaluating and selecting digital information in a secondary classroom. This is a case study that has used a multi-source data triangulation (discussion groups, class registration and self-report interviews). The results indicate the interest of the students to work connected to the internet in the classroom, although it is observed that it has difficulties in the interpretation of…
Moneta eta produkzioa, Money and production
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Galarza Prieto, Enrique
The definitions of money and economic product and the exact nature of their relationship are far from being clearly formulated by Economics. The aim of this paper is to introduce the reader to a different approach to the basic concepts of our science. The Quantum Theory is based upon the identity of money and product. This identity requires a new view on production as a non purely physical activity, at least in the case Economics have a special object as different from that of Physics.…
Zildozko Perutxeneko euskal predikuak (XIX. m.): aurkezpena eta ikerketaren lehen emaitzak, Basque sermons from Perutxena in Cildoz (19th c.): presentation and first results of the research
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz
Lan honetan Zildozko (Ezkabarte, Nafarroa) Perutxena etxetik ateratako xix. mendeko euskal sermoi-sorta aurkeztu dut, eta etorkizunean hura ikertzeko gidalerroak eman. Deskribatu ondoren, sakabanaturik egon den corpusa bakarra dela erakutsi dut. Gainera, egileak zein izan
daitezkeen iradoki, datu biografikoak eman ditut, eta predikuak non eta noiz erabili zituzten argitu. Gero, testuak idazteko egileek erabili zituzten iturri bibliografiko batzuk identifikatu ditut. Ondotik, darabilten hizkera…, In this work, I present a 19th-century Basque sermon collection from the Perutxena house in Cildoz/Zildotz (Ezcabarte, Navarre) and provide some guidelines for its examination. After describing it, I show that this scattered collection actually constitutes a single corpus. Moreover, I identify the likely authors and provide some biographical data in order to find
out when and where these sermons were preached. Then, I identify some of the bibliographical
sources employed by the authors when…, Lan hau Zientzia eta Berrikuntza
Ministerioak diruz hornitutako “Monumenta Linguae Vasconum 6: avances en cronología de la historia y
la prehistoria de la lengua vasca” proiektuaren barnean dago (PID2020-118445GB-I00).
Eman dezagun paseo bat Iruñeko Mendillorrin barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Irakasleendako gida
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R.
Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51792, Iruñeko Mendillorri auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak…). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai…
Hualde deitura, hidronimia eta paisaiaren elementuen kokapena Euskal Herriaren ekialdeko mugetan, The surname Hualde, hydronymy and the location of landscape elements in the Eastern boundaries of the Basque Country
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lopez-Mugartza Iriarte, Juan Karlos
Hualde abizena gure herri eta ibar anitzetan hedatuta dago, baina aldaera eta gra‑fia ezberdinekin Euskal Herriko ipar‑ekialdeko mugetan sarriago gertatzen da. Abizenaren azterke‑tatik abiatuta, Pirinioen bi aldeetako aldaerak ikertu dira eta berau osatzen duten osagaiak aztertu ere bai; alde batetik, ur oinarritik eratorritako hidronimoak, eta, bestetik, -alde postposizioaz eraiki‑takoak. Era berean, beste hidronimo batzuk eta euskal onomastikan ohikoak diren beste postposizio…, The surname Hualde is present in many of our villages and valleys, but with some variants and different spellings it occurs more frequently in the north-eastern limits of Euskal Herria. Based on the study of the surname, its variants on both sides of the Pyrenees are investi-gated and the components that make it up are analysed; on the one hand, the hydronyms derived from the Basque base ur ‘water’ and, on the other, those constructed with the Basque postposi-tion…
Kontzientzia metalinguistikoa eta eleaniztasuna: berrikusketa bibliografiko bat, La competencia metalingüística y el multilingüismo: una revisión bibliográfica, Metalinguistic competence and multilingualism: a literature review
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Gaspar Arraiza, Artzai
Esta investigación presenta una revisión bibliográfica sobre la conciencia metalingüística. Partiendo de las definiciones del metalenguaje y de la conciencia, se define la conciencia metalingüística y sus sub-conciencias: fonológica, ortográfica, morfológica, pragmática y semántica. Asimismo, se discute la relación entre la conciencia metalingüística y el desarrollo de la competencia lectora, así como las relaciones con el multilingüismo y las transferencias inter-lingüísticas. Para ello, se…, Ikerketa honek kontzientzia metalinguistikoari buruzko berrikusketa bibliografiko bat eskaintzen du. Metahizkuntzaren eta kontzientziaren definizioetatik abiatuz, kon-tzientzia metalinguistikoa definitzen da eta bere azpi-kontzientziak teorizatzen dira: fonologikoa, ortografikoa, morfologikoa, pragmatikoa eta semantikoa. Era berean, kontzientziak irakurmenaren garapenarekin daukan erlazioa aztertzen da, baita eleaniztasunarekin eta transferentzia inter…, This study offers a comprehensive literature review on the concept of metalinguistic awareness. It begins by exploring the foundational definitions of metalanguage and awareness, subsequently defining metalinguistic awareness and its specific subcatego-ries: phonological, orthographic, morphological, pragmatic, and semantic awareness. Furthermore, the review examines the interplay between metalinguistic awareness and the development of reading proficiency,…
Nafarroa Behereko hiru eskutitz
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kamino Kaminondo, Peio, Salaberri Zaratiegi, Patxi
En este trabajo publicamos tres cartas en euskera de la Baja Navarra que fueron
escritas en Argentina, primero con la grafía que el autor –Leon
Erdozaintzi– emplea, después con grafía actual y finalmente traducidas al castellano.
Datan de 1913, 1916 y 1918, es decir, la primera fue escrita un poco
antes de la Primera Guerra Mundial y las dos últimas durante el conflicto
bélico. En cuanto al tratamiento utilizado, cabe destacar que la primera, la
que el autor dirige a su hermano, está escrita en…, Lan honetan Nafarroa Behereko euskaran idatzitako hiru gutun ematen ditugu
argitara, lehenik egileak –Leon Erdozaintzik– izkiriatu zituen modu berean,
gero egungo grafiarekin eta azkenik gaztelaniara itzulita. Eskutitz hauek
1913, 1916 eta 1918koak dira, hots, aurrenekoa Lehen Mundu Gerlaren aitzinekoa
eta beste biak gerla garaikoak. Argentinan idatzi zituen egileak, anaiari
igorri ziona toka eta aitari zuzendutakoak begiramenezko zuka alokutiboan., In this article we publish three letters written in Argentina in Low Navarrese
dialect, first with the orthography that the author –Leon Erdozaintzi– uses,
later with modern orthography and finally translated into Spanish. They date
back to 1913, 1916 and 1918, that is to say, the first one was written some
time before the First World War and the last ones during the conflict. It is
necessary to emphasize that the first letter, which the author sends to his brother,
is written in toka, a…
Goizuetako hizkera adierazkorra: biraoak
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kamino Kaminondo, Peio, Salaberri Zaratiegi, Patxi, Zubiri Lujanbio, Juan José
En este trabajo se han recogido las palabras y expresiones que se utilizan en
Goizueta a la hora de imprecar y echar maldiciones. Para efectuar tal descripción
se ha hecho una división en cuatro partes: en la primera se enumeran
las interjecciones existentes, en la segunda se agrupan las que hacen referencia
a los defectos físicos, en la tercera las que se basan en defectos no físicos
o morales y en la última parte se recogen las palabras y expresiones que
sirven para remarcar lo dicho.
Se…, Goizuetan juramentuak egiteko, maldizioak botatzeko eta besteez gaizki
esaka aritzeko erabiltzen diren hitzak eta esapideak jaso ditugu lan honetan.
Horretarako, lau atal nagusi bereizi dira: lehenbizikoan, nolako harridura hitzak
edo esapideak dauden azaltzen da, bigarrenean erru edo akats fisikoei
erreferentzia egiten dieten hitzen zerrenda agertzen da, hirugarrenean nortasunari
erreferentzia egiten diotenak, eta laugarrenean esandakoa indartzeko
erabiltzen diren hitz edo esamoldeak aipatzen…, In this article, we have collected the words and expressions used in Goizueta
to curse and swear. In order to make the description, the words and expressions
are divided up into four parts: the first lists the existing interjections; the second focuses on those which refer to physical defects: the third, those
based on non-physical or moral defects; and the last groups together words
and expressions used to highlight what is being said.
The curses are also classified by level according to their…, Lan hau 2004ko deialdian Nafarroako Gobernuak diruz lagundu dituen Nafarroarentzako interes bereziko ikerketa proiektuetako baten zati da.
Erredingo Luiseneko euskal predikuak (XVIII.-XIX. m.): aurkezpena, katalogazioa eta ikerketaren lehen emaitzak, Los sermones en euskera de la casa Luisena de Redín (ss. xviii-xix): presentación, catalogación y primeros resultados de la investigación, Basque sermons from Luisena in Redin (18th-19th c.): presentation, catalogation and first research results
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz
En este trabajo presento una colección de sermones antiguos en euskera, hallados en el valle de Lizoain (Navarra). Es, por ahora, el único testimonio documental extenso del euskera de la zona. Explico cómo se hizo el hallazgo, describo, dato y catalogo el corpus, y, tras identificar a los autores, indago en sus biografías. Además, describo algunos rasgos lingüísticos, documento las fuentes y trato sobre los hábitos de traducción. Concluyo que el uso del vasco en la predicación empezaba ya a…, Lan honetan, Lizoainibarren (Nafarroa) agertutako euskal sermoi zaharren sorta bat aur-keztu dut. Oraingoz, hango euskararen aztarna dokumental luze bakarra da. Aurkikuntza nola gertatu zen azaldu dut, eta corpusa deskribatu, datatu eta katalogatu dut. Egileak iden-tifikatuta, datu biografikoak ere bildu ditut. Gainera, hizkuntz ezaugarri zenbait deskribatu, iturriak dokumentatu eta itzulpen ohiturez aritu naiz, eta, orobat, euskara predikaziorako herrian bazter gelditzen ari zela ondorioztatu…, In this work I present a collection of old sermons in Basque discovered in Lizoain valley (Navarre). It is so far the sole extensive documentary testimony in the Basque language of that area. I explain how the discovery was made, I describe, date and catalogue the corpus and, after identifying the authors, I collect biographic data. Then, I describe some linguistic features, document the sources and talk about translation habits. I conclude that the use of Basque for predication was starting to…, Ikerketa hau Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak diruz hornitutako «Monumenta Linguae Vasconum 6: avances en cronología de la historia y la prehistoria de la lengua vasca» proiektuaren barnean dago (PID2020-118445GB-I00).
Gurasotasun berriak testuinguru aldakorretan: ikerketa proiektua
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Fernández Rasines, Paloma, Bogino Larrambebere, Mercedes
Aldaketa sozialek eta legegintza-ekimen batzuek
zaintza partekatuari eta guraso-erantzunkidetasunari
buruzko eztabaida piztu dute. Familiari eta
gurasotasunari buruzko gogoeta zabalago batean
kokatzea da gure asmoa.
Gaiarekin lotuta egoteaz gain, gaia koordenatu egokietan kokatzen laguntzen dute hainbat
kontzeptuk, hala nola ohiko rolak eta ereduak, genero-harremanak eta familia eta lana
bateragarri egitea.
Ahaidetasunaren birdefinizioak, ezkontzaren krisiak erakunde gisa, dibortzio prozesuen…
Ezeztapenaren hurrenkera euskal egitura perifrastikoetan: hurbilpen diakroniko-tipologikoa, El orden de la negación en las construcciones perifrásticas en euskera: un enfoque diacrónico-tipológico, The order of negation in Basque periphrastic constructions: a diachronic-typological approach
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Izko, Iker
Este estudio tiene como objetivo investigar el desarrollo histórico del orden de los verbos principal y auxiliar en oraciones negativas en euskera. En el artículo se muestra, tras realizar un análisis del orden de palabras en textos históricos, que en las oraciones principales se pierde el orden en el que la partícula negativa va entre el verbo principal y el auxiliar (como en ikusi ez zuen), mientras que en las subordinadas dicho orden se mantiene. Se intenta explicar esta asimetría en…, Lan honen helburua euskarazko ezezko perpausetako aditz nagusiak eta laguntzaileak historian zehar izan duten hurrenkera aztertzea da. Hizkuntzaren historiako hainbat testuren hitz-hurrenkerari begiratuz, aditz nagusia - ezezkoaren marka - aditz laguntzailea ordena (ikusi ez zuen modukoa) perpaus nagusietan desagertzen eta mendekoetan gordetzen dela erakusten da, eta, aldi berean, desberdintasun horri azalpen tipologikoa emateko saioa egiten da. Ezeztapenaren hurrenkerari eragiten dioten…, This study aims to investigate the historical development in Basque of the order of the main and auxiliary verb in negated clauses. By analyzing word order in a number of historical texts it is shown that the pattern according to which the negative particle follows the main verb and precedes the auxiliary (as in ikusi ez zuen) is lost in main clauses. At the same time, subordinate clauses are shown to preserve this pattern. An attempt is made to account for this asymmetry in typological terms.…
Borroka baten oihartzun galduak: Iruñerriko 1970eko hamarkadako lantegien kokapena eta desagerpena
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Satrustegi Andres, Imanol, Rodríguez Villar, Izaskun, Pérez Ibarrola, Nerea, Turrillas Bueno, Edurne
A partir de la década de 1950, en la Comarca de Pamplona se produjo un
extraordinario desarrollo industrial, que dio lugar a la construcción de decenas
de nuevas fábricas. Fueron precisamente, esas fábricas de nueva
construcción el escenario principal de los conflictos laborales de finales de la
década de 1960 y de la década de 1970. Sin embargo, tras las décadas de
1980 y 1990, muchas de ellas fueron clausuradas, trasladadas o compradas
por multinacionales. Así, se ha olvidado la historia de…, 1950eko hamarkadatik aurrera, Iruñerrian berealdiko garapen industriala
gertatu zen, eta ondorioz, hamarnaka lantegi berri eraiki zituzten . Lantegi
horiexek izan ziren 1960ko hamarkada bukaerako eta 1970eko hamarkadako
lan-gatazken antzeztoki nagusia. Hala ere, 1980ko eta 1990eko hamarkaden
ondoren, horietako asko itxi, lekuz aldatu edo multinazionalek erosi zituzten.
Horrela, ahaztu egin da lantegien eta enpres a horien historia, baita leku
horietan lan egin zuten pertsonena ere. Txosten…
"Gero eta aldeko gehiago": prozesu polifoniko baten sintesia
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zapata Solano, Oskar, Sagardoy Leuza, Iñaki
Nafarroa Garaian, azkeneko ikerketa soziolinguistikoek (2016 eta 2021) datu kezkagarriak agertzen dituzte euskararen sustapenari buruzko jarreratan. Azkenekoan, adibidez, herritarren %37a hizkuntzaren indarberritze ahaleginaren "aurka" azaldu zen, eta %33a "ez alde ez aurka". Aldeko jarrerek euskararen biziberritze prozesuan izan dezaketen eragin positiboa aintzat hartuta, horietan eragiteko erabilgarri izan daitezkeen praktika, diskurtso, argudio edota…, In Navarre, the latest sociolinguistic studies (2016 and 2021) show worrying figures regarding attitudes to promoting Basque. In the last study, for example, 37% of the population stated they were
“against” reinforcing the revival of Basque and 33% “neither for nor against”.
Bearing in mind the positive impact that favourable attitudes can have in the process of revitalising
Basque, in 2021 Euskaltzaleen Topagunea took the decision to seek and experiment with practices, discourses, arguments…
Larraineko toponimia 1832ko katastroaren arabera
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lopez-Mugartza Iriarte, Juan Karlos
Ver en: https://hdl.handle.net/2454/9334
Langileria berri baten eraketa. Iruñerria 1956-1976
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Pérez Ibarrola, Nerea
Tesi honen ikerketarako objektua, frankismoaren bitartean Iruñerrian sortu zen langile klasea da. Honen eratze prozesua 1956-1976 urteen arteko marko kronologikoan kokatu dugu.
Lehenengo blokean prozesua eman zen markoaren deskribapena egiten da. Bigarren blokean langile klasea eratu zen zirkuitua berregiten da. Hirugarren blokean, behin zirkuitua berregin dela, klasearen eraketa prozesua bere goren unera iristen da., Programa Oficial de Doctorado en Ciencias Sociales y Jurídicas (RD 1393/2007), Gizarte Zientzietako eta Zientzia Juridikoetako Doktoretza Programa Ofiziala (ED 1393/2007)
Iruñe ondoko euskal testu zahar berri bat, Un nuevo texto vasco antiguo de cerca de Pamplona, A new old Basque text near Pamplona
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz
En este trabajo presentamos el estudio y edición de un antiguo manuscrito en
vasco hallado recientemente en la parroquia de Unzu (Juslapeña) o alrededores.
Hemos descrito el texto y, al tratarse de una traducción-adaptación,
hemos dado algunas explicaciones en torno al tema que trata y al motivo por
el cual está redactado en vascuence. Teniendo en cuenta el cuidado estilo del
escrito, hemos sacado algunas conclusiones sobre los conocimientos e
influencias del autor anónimo. Además, tras…, Untzuko (Txulapain) parrokian edo inguruan orain gutxi agertu den euskal
eskuizkribu zahar baten edizio eta azterketa dakargu lan honetan. Testuaren
deskribapena egin dugu eta izkribua itzulpen-moldaketa dela kontuan harturik,
jorratzen duen gaiaz eta testua euskaraz egotearen arrazoiez azalpen zenbait
eman ditugu. Idazkiaren estilo txukuna gogoan, egile anonimoaren ezagupenen
eta eraginen gaineko ondorioak atera ditugu. Horrezaz gain, testua
ikuspegi filologiko eta dialektologikotik aztertuta,…, This paper presents an analysis and an edited version of a manuscript in
Basque recently discovered in the parish of Unzu (Txulapain / Juslapeña) or
its surroundings. Considering this is a translation-adaptation, the text is described
and some explanations both about its topic and the reason for it being
written in Basque are supplied. Bearing in mind the elevated style of the writing,
some conclusions about the knowledge base and the influences received
by the anonymous writer are also drawn.…
Eman dezagun paseo bat Iruñeko Arrotxapean barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Jarduera-koadernoa
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Iribas Pardo, Haritz, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R., Lasa Oyarbide, Aitzol
Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51696, Iruñeko Arrotxapea auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak…). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai testualak…
Aizkibelen Euzkeratik erderara biurtzeko itztegia: eskuizkributik argitalpenera, Euzkerakik erderaba biurtzeko itztegia de Aizkibel: del manuscrito a la publicación, Aizkibel’s Euzkeratik erderara biurtzeko itztegia: from manuscript to publication
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz
En el mundo de la vascología, en contadas ocasiones tenemos la oportunidad
de comparar la edición y el manuscrito de un texto; en el caso del Diccionario
Basco-Español de Aizkibel, sin embargo, es así. En este trabajo hemos comparado
ese manuscrito y la versión publicada tras la muerte del autor. En lo que
al manuscrito se refiere, hemos mostrado que se trata de la fuente de la edición
y, tras datarlo, hemos expresado nuestras dudas en torno a la autoría.
Hemos extraído las diferencias más…, Aizkibelen Euzkerakik erderara biurtzeko itztegia: Eskuizkributik argitalpenera
Gutxitan dugu euskalaritzan testu baten edizioa eta eskuizkribua erkatzeko aukera;
Aizkibelen Diccionario Basco-Español-en kasuan ordea, hala da. Lan honetan
eskuizkribu hori eta egilea hil ondoren argitaratutako bertsioa konparatu
ditugu. Gordetzen den eskuizkribuari so, edizioaren iturri dela erakutsi dugu
eta datatu ondoan, egiletasun zalantzak agertu ditugu. Argitalpenaren eta
eskuizkribuaren arteko alderik…, In the world of Basque studies, we rarely have the opportunity to compare
the published version and the manuscript of a text: in the case of Aizkibel’s
Basque-Spanish Dictionary, however, we do. In this article, we compare the
manuscript and the version published after the death of the author.
Concerning the manuscript, we show that it is the source of the publication
and, after dating it, we express our doubts regarding its authorship. We have
extracted the most remarkable differences between…, Lan hau Eusko Jaurlaritzaren Ikertzaileak Prestatzeko eta Hobetzeko Laguntzen programako BFI-2010-221 kodedun laguntzari esker egin ahal izan da.
Izen sintagmaren eta kasu en jabenkuntza bi haur euskaldun elebakarrengan
Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José
Este trabajo de investigación se inserta dentro del campo de la adquisición y desarrollo de la lengua (euskara) y se basa en los daros, recogidos quincenalmente en su respectivo ambiente familiar, de dos niños monolingües, un niño y una niña, en sesiones de aproximadamente 45 minutos de duración cada una hasta la edad de tres años. Tras una breve exposición de diversos autores y teorías que han analizado el aprendizaje en general, y el aprendizaje del lenguaje en particular, tal como el…, Hizkuntzaren jabekuntzaren eta garapenaren eremuan okatzen den lan hau burutzeko hiru urte arteko bi haur euskaldun elebakarren hizkuntz datuak hartu dira aintzat, hamabostero gutxi-gorabehera berrogeita bost minutu inguruko bideograbaketetan bildutako corpuscan oinarrituz. Ikuspuntu teorikoari dagokionez, psikologiaren arloan errotuak dauden ikaskuntzari buruzko hainbat teoria garrantzitsuri (Lenneberg eta Chomskyren biologismoari, Skinnerren behaviorismoari, Piageten eraikortasunari,…