Skip to main content

Document language

Encontrados 8545 resultado(s)
Encontradas 86 página(s)

Desberdintasuna, pobrezia eta gizarte-bazterketa Nafarroan: krisiaren eragina 2007-2011 epean

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasheras Ruiz, Rubén, Andueza Imirizaldu, Izaskun

El primer informe sobre desigualdad, pobreza y exclusión social en Navarra, elaborado por el Centro de Investigación para la Igualdad y la Integración Social (CIPARAIIS) de la Universidad Pública de Navarra, exhibe los principales impactos de la crisis en la población más vulnerable de Navarra. Con este propósito, son detalladamente analizadas las transformaciones acaecidas en el mercado laboral, la evolución de los flujos migratorios, las desigualdades entre hombres y mujeres, el incremento de…, Nafarroako Unibertsitate Publikoko Berdintasunerako eta Gizarte Integraziorako Ikerketa Zentroak (BEGIZ-CIPARAIIS) kaleratu du Desberdintasuna, pobrezia eta gizarte-bazterketari buruzko lehenengo txostena, eta bertan jasotzen dira krisiak Nafarroako biztanle-gune ahulenengan izan dituen eragin nagusiak. Helburu horretatik abiatuta zehatz-mehatz aztertzen dituzte, besteak beste, lan-merkatuan gertatutako aldaketak; migrazio-fluxuen bilakaera; gizon eta emakumeen arteko desberdintasunak; pobrezia…



Familia berrelkartzea Nafarroan. Diagnostikoa eta ekintzarako proposamenak

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasheras Ruiz, Rubén, Jabat Torres, Edurne, Andueza Imirizaldu, Izaskun

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/53439, Txosten hau Migrazio Politika eta Justizia Departamentuak eta Nafarroako Unibertsitate Publikoak 2023ko ekainaren 23an sinatutako hitzarmenaren emaitza da. Akordioaren helburua zen diagnostikoa egitea eta tresnak diseinatzea, Gizarte Zerbitzuen Lehen Mailako Arretan familiak berrelkartzeko prozesuen esparruan erabiltzeko. Hitzarmen hori 32.000 eurorekin finantzatu zuen Nafarroako Parlamentuak 2023ko ekitaldirako Gastu Aurrekontu Orokorren bidez, eta Migrazio Politiken Zuzendaritza Nagusiaren…



Erroibarko eta Esteribarko oikonimoak (I)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

El objetivo de este artículo es analizar la evolución de los nombres vascos de las casas de los valles de Esteribar y Erro en Navarra, en los que el euskara ha sufrido una profunda erosión. En el valle de Erro se han tomado como base los topónimos de los años 1644, 1726 y 2001 y se ha analizado la evolución de los mismos durante estos años. El mismo método se ha seguido en el valle de Esteribar, aunque las fechas elegidas han sido 1644, 1677 y las actuales. En este artículo proponemos una…, Bi artikulu hauen helburua da Esteribar eta Erroibarko etxe-izenen inguruan azterketa bat burutzea. Erroibarren honako urteak hartu dira oinarritzat: 1644, 1726 eta 2001, eta urte hauetan zehar jasandako bilakabidea aztertu da. Metodologia berbera jarraitu da Esteribarren, baina urteak hauek izan dira: 1644, 1677 eta gaurkoak. Artikulu honetan oikonimoen etimologia aztertzen da, eta bide batez hauen sailkapena burutzen da, kontuan izanik zertan dauden oinarriturik etxe-izen hauek: toponimoetan,…, The aim of this article is to analyse the evolution of Basque names of the houses in the valleys of Erro and Esteribar (Nafarroa), areas where the Basque language has suffered a deep erosion. With the “oiconimos” of the years 1644, 1726 and 2001, we have tried to make a comparative study of the evolution of such house-names during this time. We have also tried to give the etymology of those names, classifying them into different groups: those based on anthroponyms, toponyms and patronymics, and…



Nazioarteko adopzioa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Belintxon Martin, Unai

Nazioarteko Zuzenbidean adopzioa konplexua den gaia dugu, beste hainbat arlotan bezala ezaugarri psikologiko eta kulturalek materia honen arautze juridikoan eragiten baitute.



Gidatutako unibertsitate debatea Gizarte Hezkuntzako graduan: hizkuntza-ukipena eztabaidagai, Guided university debate in the degree of Social Education: debating on language contact

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Gaspar Arraiza, Artzai, Leonet Sieso, Oihana

Mundua geroz eta eleaniztunagoa da. Faktore ezberdinak direla medio, eleaniztasuna ohiko fenomenoa da mundu osoan eta baita Europa mailan ere (Europako Kontseilua, 2016). Hizkuntzak, bada, elkarrekin bizi dira, eta elkarbizitza horretatik sortzen diren erronkak ez dira txikiak. Egoera horiek soziolinguistikoki konplexuak dira eta trataera egoki bat emateko alor zein ikuspegi ezberdinak izan behar ditugu aintzat.



Leposoila oilarra

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Amenábar Arzuaga, María Eugenia, García Sanz, Alberto, Mendizábal Aizpuru, José Antonio

Eusko-oiloa oilo arrazaren barruan, leposoila moetatakoa bere ingurukoekin parekatzen badugu desberdintzapen morfologiko nabari bat azaltzen du, eta ez dago lumaiaren kolorazioan oinarritua, lepo inguruan lumarik ez izatean baizik. Lumarik ez izatea Na (Nacked-Neck) deritzaion genak erregulatzen du. Artikulu honetan oiloen artean gurutzaketa ezberdinetatik lortu diren datoek azaldu nahi ditugu.



Integrazio-politika: osasuna, gizarte-zerbitzuak eta bestelako prestazioak

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasheras Ruiz, Rubén

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/53788, Pertsona migratzaileen osasunari buruzko irudikapen bat dago, etorkin osasuntsuaren efektua deritzona. Hainbat azterlanetan aipatu izan da etorkinek bertako biztanle hartzaileek baino osasun-egoera hobea dutela. Egitate hori hainbat ikuspuntutatik justifikatzen da. Adibidez, leku batetik bestera joateko pertsona egokienak hautatzeko prozesua aipatzen denean edo joan-etorrien protagonistak, askotan, jokabide osasungarrienak dituzten pertsonak izaten direla adierazten denean.



Ohar batzuk Urgull, Urkullu, Urkulu, Urkillo, Urkilla leku izenen inguruan, Breves observaciones sobre los topónimos Urgull, Urkullu, Urkulu, Urkillo, Urkilla, Brief observations on the place names Urgull, Urkullu, Urkulu, Urkillo, Urkilla

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi

En este artículo se ocupa el autor de los nombres Urkullu, Urkulu, Urkillo, Urkilla que se repiten aquí y allá en la toponimia de Vasconia, y trata también del orónimo donostiarra Urgull, aparentemente del mismo origen que los mencionados topónimos pero que en realidad no parece guardar ninguna relación etimológica con los mismos. Se establece en primer lugar que aquellos nombres proceden en última instancia del latín furca, *furcu, y, seguidamente, que denominan cuatro realidades diferentes: 1…, Lan honetan Euskal Herriko toponimian han-hemen errepikatzen diren Urkullu, Urkulu, Urkillo, Urkilla izenak aztertzen dira, bai eta ere irudiz hauekin loturik egonagatik izatez inolako erlaziorik ez (bide) duen Donostiako Urgull oronimoa. Lehenik, izen horien etorkiaren karietara, latineko furca eta *furcu-ren eratorrietatik atera direla erraten da, eta gero lau adiera nagusi izan dituztela: 1) Bi erreka edo ubide biltzen diren lekua, 2) bi mendien arteko atea, harrartea, lepoa edo, 3) bi bide…, In this article, the author takes a look at the names Urkullu, Urkulu, Urkillo, Urkilla, repeated throughout the toponymy of Vasconia, and the San Sebastian oronym Urgull, which may appear to share the same origin as the aforementioned place names, but which, in fact, would not seem to have any etymological relationship with them at all. It is, first of all, established that these names ultimately come from the Latin furca, *furcu, and, secondly, that they refer to four different realities: 1)…



Bigilatu eta informatu. Nafarroako trenbide-langileen garbiketa-prozesuko agente errepresiboen jokabideak, interesak eta kontraesanak (1936-1942)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Carrillo Pérez, Aitor

Entre 1936-1942, durante la Guerra Civil española y la posguerra, todos los ferroviarios españoles sufrieron un proceso masivo de depuración. Tras investigar sus antecedentes y comportamientos políticos, la Autoridad Militar y, tras 1939, un juzgado de empresa, decidía su destino: retornar al trabajo, con o sin sanción, o ser despedido. El objetivo de este texto es realizar un análisis acerca de los expedientes de depuración ferroviarios, prestando especial atención a las valoraciones…, 1936-1942 bitartean, Espainiako Gerra Zibilean eta gerraostean, Espainiako burdinbi-deetan enplegatutako langile guztiek garbiketa-prozesu masibo bat pairatu zuten. Haien aurrekari eta portaera politikoak ikertu ondoren, Aginte Militarrak eta, 1939tik aurrera, enpresa-epaitegi batek langile hauen patua erabakiko zuen: lanera itzuli, zigorrarekin edo zigorrik gabe, edo kaleratuak izan. Testu honen helburua trenbide-langileen depurazio-espedienteen analisia egitea da, agente errepresiboek…, Between 1936-1942, during the Spanish Civil War and the postwar period, all the Spanish railway workers were subjected to a massive purge process. After analysing their political records and behaviours, the Military Authority and, after 1939, an enterprise court, would decide their fate: returning to their jobs, sanctioned or not, or being fired. This text’s aim is to analyse the railway purge files, paying special attention to the valuations made by the…



Nafarroako ahozko mintzoaren aniztasuna

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

El euskera muestra una gran diversidad dialectal en Navarra; esta variación es bastante mayor que las lenguas colindantes. El objetivo de este artículo es el análisis de diversos textos que muestra esta diversidad de rasgos lingüísticos; en un momento en el que la estandarización de la lengua es cada vez más patente. La recopilación de datos se hace mediante conversación semidirigida por conocidos o familiares de los hablantes, de manera que el habla es espontánea. Los textos escogidos abarcan…, Nafarroako hizkerak askotarikoak eta aldakorrak dira, ondoko hizkuntzak baino askoz handiagoa da aldakuntza hau. Ezaugarri hauek agerian gelditzen dira XX. mendearen bukaeran grabaturiko etnotestu hauen bidez. Aldi berean, testuok eguneroko bizitzaren testigantzak dira, eta interesa dute orain estandarizazioa orokortzen ari denean. Testuen ondoren, azterketa dialektologikoa ekartzen dugu; bertan, hizkera hauen ezaugarri dialektalak agertzen dira. Azterketa honetan, azpimarratutako ezaugarriak…, Basque dialectal shows great diversity in Navarra; considerably higher than the surrounding languages. The analysis of various texts recorded at the end of the twentieth century shows this diversity of features. Some of these dialects are close to disappear. In this article we transcribe several texts, going from East to West, then we add a heading that summarizes the subject. The texts are usually transcribed following the conventions of the usual spelling; but they are given few concessions…



Alargunen ondarearen kudeaketa Aro Modernoan: gozamena eta ezkonsaria Europako tradizio juridikoetan, La gestión del patrimonio de las viudas en la Edad Moderna: usufructo y dote en las tradiciones jurídicas europeas

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Nausia Pimoulier, Amaia

En los dos primeros siglos de la Edad Moderna, las viudas europeas dispusieron de diversas fórmulas para administrar su patrimonio: desde los sistemas fiduiciarios, pasando por los regímenes de gananciales o, en relación con este trabajo, los sistemas de usufructo y la gestión de la dote. En este artículo se analizan los sistemas de usufructo del patrimonio del marido fallecido y las leyes que se desarrollaron a lo largo de Europa en torno a la restitución de la dote. ¿Con qué leyes contaban…, Aro Modernoko lehen bi mendeetan, alargun europarrek hainbat formula izan zituzten ondarea administratzeko: fidantza-sistemak, irabazpidezko erregimenak edo, lan honi dagokionez, gozamen-sistema eta dotearen kudeaketa. Lan honetan aztertuko dira zendu- tako senarraren ondarearen gozamen sistemak eta ezkonsariaren berreskuratzearen inguruan garatu ziren legeak Europan zehar. Zein legek babestu zituzten alargunak Europako lurraldeetan, beren ondasunak edo senar zenduenak kudeatzeko? Babes…, In the first two centuries of the Modern Age, European widows had various ways of administering their estates: from fiduciary systems, to property regimes and, in relation to this work, systems of usufruct and the management of dowry. this article analyses the systems of usufruct of the deceased husband’s estate and the laws that developed through-out Europe concerning the restitution of dowry. What laws did widows in European territories have to manage their own or their deceased husbands’…



Nafarroako zenbait izengoitiren inguruan

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi

En este artículo hacemos un estudio de los sobrenombres o apodos recogidos en diversas notarías de la geografía foral, principalmente en documentos de los siglos XVI, XVII y XVIII, comparándolos con los recogidos por Andrés Iñigo Ariztegi en el valle de Santesteban de Lerín y localidades aledañas, en trabajo presentado a las terceras jornadas de onomástica organizadas por Euskaltzaindia en Estella 1 Lizarra en 1 990, trabajo que se encuentra todavía pendiente de publicación. Hemos clasificado…



Irudi amalgama, Imagen amalgama

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Diego Murillo, Nerea de

El inicio de una colección suele ser pasional, espontáneo y, a menudo, accidental; pre-saber borroso y subjetivo diría Derrida. Según recuerdo todo empieza en un lugar. La fotografía fue tomada en una calle del centro de Bolonia, con una cámara automática en el invierno de 1996. Por entonces yo vivía allí y paseaba por los porches que jalonan la mayoría de sus calles. El motivo que aparece en la imagen se encontraba en un rincón, en un pórtico de una calle poco transitada. Saqué la fotografía…, Bilduma bati pasioz, bat-batekotasunez eta, sarritan, ezustean ekiten zaio; aldez aurreko jakite lausoa eta subjektiboa da, hala esango luke Derridak. Gogoan dudala, dena toki batean hasten da. Argazkia Bolonia erdialdeko kale batean atera zuten kamera automatiko batez, 1996ko neguan. Une horretan, ni han bizi nintzen, eta kale gehienen ertzak estaltzen zituzten arkupeetatik paseatzen nintzen. Irudian agertzen den gaia txoko batean zegoen, joan-etorri gutxiko kale bateko atari batean. Argazkia…



XVIII. eta XIX. mendeetako Azpeitiko euskal testu batzuk, Algunos textos en euskara de Azpeitia de los siglos XVIII y XIX, Some XVIII- and XIX-century Basque texts from Azpeitia

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Madariaga Orbea, Juan, Azpiazu, José Antonio, Elortza, Jerardo

Hasta épocas muy recientes, la presencia de textos redactados en euskara en la documentación pública y privada era mínima, pero no inexistente. De vez en cuando aparecen algunos documentos en esta lengua, en muchos casos versiones de los originales castellanos o franceses, que por su interés histórico y lingüístico conviene rescatar. En este caso se trata de recuperar tres conjuntos de textos, correspondientes a los años 1738-1840, pertenecientes a Azpeitia (Gipuzkoa): el primero es una breve…, Orain dela gutxi arte, agiri publikoetan zein pribatuetan, euskaraz idazten ziren testuen presentzia oso urria zen, baina egon bazegoen. Noizean behin agiri batzuk euskaraz azaltzen dira, nahiz eta gehienetan gaztelerazko edo frantsesezko bertsioak diren. Dena den, duten interes historiko zein linguistikoa kontuan izanik, berreskuratzea merezi dute. Kasu honetan 1738-1840 artean Azpeitian (Gipuzkoan) idatzitako hiru testu multzo berreskuratzeaz ari gara: lehenengoa, ekonomikoari buruz, hiru…, Until recent times, the presence of texts written in Basque in public and private documentation was scarce, but not inexistent. Every now and again, documents in this language crop up, often versions of originals in Castilian or French, and these should be recovered for their historical and linguistic interest. In this case, the aim is to recover three sets of text from Azpeitia (Gipuzkoa), dating from 1738-1840: the first is some brief correspondence consisting of three private letters dealing…



Liburutegia eta ikaskuntza autonomoa: baliabide dokumentalak aurkitzeko, ulertzeko eta baliatzeko gida didaktikoa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Arellano Yanguas, Villar

Enlace a la versión en castellano: https://hdl.handle.net/2454/21080, Proposamen didaktikoak Lehen eta Bigarren hezkuntzako irakasleei zuzenduta daude eta sakontze maila ezberdinak planteatzen dituzte. Helburua da ikasleek behar adina trebetasun bereganatzea, curriculumeko arlo guztien ikaskuntza autonomoa eta baita dibertimendua ere ahalbidetuko dizkioten iturri dokumentalak, edozein euskarritan, aurkitzeko eta erabiltzeko. Bestalde, liburutegietako arau unibertsalak eskola garaitik hasita ezagutzeak erraztu eginen die ikasleei helduak direnean liburutegi…



Euskarazko haur-hizkuntzaren berezitasunak

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José

Dentro del estudio de la adquisición y desarrollo del lenguaje se ha concedido gran importancia a la interacción lingüística que se da entre el niño y el adulto en el marco de las relaciones interpersonales. El adulto cuando se dirige al niño utiliza un modo de hablar diferente en función de su edad, modifica su comportamiento verbal y la adapta a la 'capacidad' lingüística del niño bien para hacerle comprender mejor los mensajes que le envía, bien para llamar o captar su…



Polioxometalatoak: elhuyar anaien ametsak bizirik dirau!, Polyoxometalates: elhuyar brothers’ dream alive and kicking!

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Artetxe, Beñat, Reinoso, Santiago, Gutiérrez Zorrilla, Juan M.

Polioxometalatoak (POMak) kimika ez-organikoaren munduan ezagunak diren metalez eta oxigenoz osatutako kluster anionikoak dira. Azaldu ohi duten forma, konposizio eta propietate aniztasunaren ondorioz, POMek aplikazio ugari dituzte teknologiari, ekonomiari edo ingurugiroari lotutako arlo ezberdinetan. Nahiz eta aspaldidanik aplikazio katalitikoetan erabili, gaur egun etorkizunerako garrantzitsuak izango diren esparru oso ezberdinetarako ikertzen ari dira, besteak beste, hondakin-uren…, Polyoxometalates (POMs) are a well known class of anionic metal-oxygen clusters within the area of inorganic chemistry, with a large variety of shapes, compositions and structures. These features make POMs unique compounds with a wide range of applications in current fields of interest related to technology, economy and environment. In spite of their traditional use as catalysts, they are nowadays being explored for very different issues such as wastewater treatment, medicine, quantum computing…, B.A.k UPV/EHUko ikerketa errektoreordetzak finantzatutako doktorego ondoko laguntza eskertzen du. S.R.k InaMat eta Nafarroako Unibertsitate Publikoaren 'Talentua Erakartzeko Programa'ren bidez (Obra Social la Caixa eta Fundación Caja Navarra) jasotako diru-laguntza eskertzen du.



Gora, gora, jendeac! Euskal testu berriak XVI. eta XVII. mendeetako justizia auzibide nafarretan, Gora, gora, jendeac! Nuevos textos en euskera en procesos judiciales navarros de los siglos XVI y XVII, Gora, gora, jendeac! New texts in Basque in Navarrese judicial processes from the 16th and 17th centuries

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

En este trabajo he estudiado los pasajes en euskera que aparecen en algunos procesos judiciales de los siglos XVI y XVII. Primeramente, he explicado por qué y cómo recogieron los escribanos dichos pasajes de boca de los testigos. Después he tratado sobre la aportación de dichos textos a la dialectología y a la lingüística histórica. A continuación he editado y analizado testimonios de Pamplona, Urdiáin, Ujué-Pitillas, Nagore y Oronoz. Finalmente, he enumerado los rasgos lingüísticos, y aportado…, Lan honetan XVI. eta XVII. mendeetako auzibide zenbaitetan ageri diren euskarazko pasarteak aztertu ditut. Hasteko, eskribauek lekukoen ahotik pasarteok nola eta zergatik jaso zizkieten azaldu dut. Ondoren, dialektologiari eta hizkuntzalaritza historikoari egin diezaieketen ekarpenaz aritu naiz. Jarraian, Iruñea, Urdiain, Uxue-Pitillas, Nagore eta Oronozko testigantzak editatu eta ikertu ditut. Buruenik, hizkuntza ezaugarriak zerrendatu ditut, eta lexikoia eta adizkitegia atondu., In this work I have studied the passages in Basque included in several judicial processes from the 16th and 17th centuries. Firstly, I have explained how and why scribes collected these passages from witnesses. Afterwards, I have addressed the contribution they may make to dialectology and historical linguistics. Then, I have edited and studied testimonies from Pamplona, Urdiain, Ujue-Pitillas, Nagore and Oronoz. Finally, I have listed the linguistic features, and provided a lexicon and a list…, Lan honek MINECOk diruz hornitutako Monumenta Linguae Vasconum 5: Periodización y cronología ikerketa proiektuaren sostengua du (FFI2016-76032-P). Bestalde, UPV/EHUko Euskararen Historia eta Hizkuntzalaritza Historiko-Konparatua (GIC 10/83, IT 486-10) ikerketa-talde kontsolidatuaren barnean kokatzen da, Hizkuntzalaritza Teorikoa eta Diakronikoa: Gramatika Unibertsala, Hizkuntza Indoeuroparrak eta Euskara (HiTeDi) (UFI 11/14) Prestakuntza eta Ikerketa Unitatearen baitan.



Egituren egoeraren monitorizaziorako zuntz optikoan oinarritutako sentsore sinplifikatua

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Iribas Pardo, Haritz, Sagüés García, Mikel, Mariñelarena Ollacarizqueta, Jon, Loayssa Lara, Alayn

Brillouin hedatuko denbora eremu optikoaren analisian (BOTDA) oinarritutako sentsoreak, estruktura handien (100 km luzerako estrukturak) deformazioa eta tenperatura neurtzeko gaitasuna dute. Lan honetan, BOTDA konfigurazio sinplifikatua aurkezten dugu. Erabilitako konfigurazioaren helburua sentsorearen prezioa murriztea da, detekzio prozesuan parte hartzen duten seinale optikoen sortze prozesua sinplifikatuz. Proposatutako teknika hau, iturri optiko bati irrati-maiztasun (IM) pultsu modulatu…, Distributed Brillouin optical time domain analysis (BOTDA) sensors can provide high precision distributed measurements of the strain and temperature profile over extremely large structures (structures of 100 km). In this work, we present a simplified configuration for BOTDA sensors. The aim of this configuration is to reduce the cost of the sensor by simplifying the generation of the optical waves involved in the sensing process. The proposed technique is based on passive optical filtering of…, Los autores agradecen al Ministerio de Ciencia e Innovación (a través del proyecto TEC2010-20224-C02-01) y a la Universidad Pública de Navarra la financiación recibida.



Euskararen belaunez belauneko jarraipena eta hizkuntza sozializazioa Nafarroako familiaeuskaldunetan (1970-2012), Continuidad generacional del euskera y socialización lingüística en las familias vascohablantes de Navarra (1970-2012), Generational continuity of Basque and linguistic socialization in Navarrese Basque-speaking families (1970-2012)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kasares Corrales, Paula

Este artículo trata sobre la continuidad generacional de la lengua vasca en la historia reciente de Navarra (en las cuatro últimas décadas, de 1970 a 2012) y las condiciones en las que hoy día se convierten en vascohablantes las niñas y niños navarros. Para el estudio la autora ha aplicado el marco teórico-metodológico de la socialización lingüística. El concepto socialización permite reparar en diversos aspectos, así como en las interacciones que estos tienen entre sí, que hasta ahora han sido…, Artikulu honetan Nafarroako historia hurbilean (hondar lau hamarkadetan, 1970etik 2012ra) euskararen belaunez belauneko jarraipena nola gauzatu den eta egungo haur nafarrak zer egoeratan bilakatzen diren euskaldun aztertu da. Horretarako, egilea hizkuntza sozializazioaren eredu teoriko-metodologikoaz baliatu da. Sozializazio kontzeptuak gizarte erreprodukzio eta transmisio adigaietan oinarritutako ikusmolde ohikoek oraindaino ikusezin utzitako hainbat alderdiri eta horien arteko elkarreraginei…, This article is about the generational continuity of the Basque language in Navarra’s recent history (in the past four decades, from 1970 to 2012) and about the conditions in which today’s Navarrese children become Basque-speaking. For the study the author has applied the theoretical and methodological framework of language socialization. The concept of socialization enables us to spot various different aspects, as well as the interactions they have with each other, aspects which until now have…



Guía docente para la promoción de la salud en la universidad: módulo 4. Competencias para la vida y promoción de la salud mental, Unibertsitatean osasuna sustatzeko iraskuntza gida: modulua 4. Bizitzarako eta osasun mentalare sustapenerako gaitasunak

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Aliende Urtasun, Ana, Ansa Ascunce, Ana, Aristu Ruiz, Marta, Arteaga Olleta, Alfonso, Gabari Gambarte, María Inés, González Eransus, Raquel, Regalado Fernández, Estefanía, Sáenz Mendía, Raquel

Versión en español y en euskera, El desafío de las universidades en el siglo XXI es formar al alumnado con las competencias profesionales que demandan las actuales “sociedades del conocimiento” (Castells, 1996). Las competencias profesionales son específicas de un ámbito del saber y, al mismo tiempo, son competencias genéricas que comprenden relaciones interpersonales, del aprendizaje y de los valores sociales. Los contenidos de este módulo son: Unidad 1. Cómo estoy y cómo estamos. Bienestar y salud mental positiva. Unidad…, Unibertsitateek XXI. mendean daukaten eginkizuna beren ikasleak egungo “ezagutzaren gizarteek” eskatzen dituzten gaitasun profesionalen bidez trebatzea da (Castells, 1996). Gaitasun profesionalak, alde batetik, espezifikoak dira, jakintzaren arlo batekoak, bai eta, bestetik, gaitasun generikoak ere, pertsonen arteko harremanak, ikaskuntzarenak eta balio sozialenak barne hartzen dituztenak. Hauek dira modulu honen edukiak: 1. unitatea. Nola nagoen eta nola gauden. 2. unitatea. Komunikazio…



Dialektologiaren metodologiaz ohar batzuk

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

El objetivo de este artículo es profundizar en la metodología adecuada para la investigación en la dialectología lingüística. El papel del investigador, el contacto con los hablantes, la conversación, las grabaciones y su calidad son los objetivos de este trabajo. Así mismo se aborda de manera exhaustiva la forma de realizar los distintos cuestionarios posibles: el léxico, el morfológico, el sintáctico y el fonético. Para todo ello se toma como base la experiencia lograda en el trabajo de…, Artikulu honen helburua da dialektologiaren metodologiaz zertxobait sakontzea. lkerlariaren papera, hiztunekin izan beharreko harremana, elkarrizketa, grabaketa era berauen kalitatea dira lan honen ardatz nagusienak. Honezaz gain. zein datekeen galdetegi egokiena aztertzen da, hizkuntzaren alor ezberdinetan: lexikoan, morfologikoan, sintaxian eta fonetikoan. Honetarako. oinarritzat hartzen da doktoradutza tesian lortutako experientzia. Hain zuzen ere. Ultzamako hizkeraren azterketan.



Emakumeak eta errepresioa: emakumeen jazarpena Ordena Publikoko Auzitegiaren (TOP) sententzien bitartez

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Bueno Delgado, Irune

Desde la década de 1960, en el Estado español se produjo un incremento de los conflictos sociopolíticos y económicos. Para hacer frente a la situación, el régimen abrió un nuevo ciclo de represión y creó el Tribunal de Orden Público, en el que a pesar de juzgar otro tipo de delitos, se juzgó sobre todo a los militantes de los movimientos antifranquistas. En este contexto, el País Vasco, y sobre todo Navarra, fueron las zonas más conflictivas de todo el Estado. El objetivo de este informe es…, 1960ko hamarkada geroztik, Espainiako Estatuan gatazka soziopolitiko eta ekonomikoak hazi ziren. Egoerari aurre egiteko, erregimenak errepresio ziklo berri bat ireki zuen eta Tribunal de Orden Público-a sortu zuen, non beste motatako delituak epaitu arren, batez ere antifrankismoan zeuden mugimenduen militanteak epaitu ziren. Testuinguru horretan, Euskal Herria, eta batez ere Nafarroa, Estatu osoko zonalde gatazkatsuenak izan ziren. Txosten honen helburua TOPean Nafarroarekin loturiko emakume…



Hezkuntzaren kalitatea erakuntzaren teoriatik

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Apalategi Begiristain, Jaione

Cuando la sociedad somete a la educación a la evaluación de su calidad, desde el punto de vista científico de la Organización de la Educación, lo primero que debe hacerse es conocer la noción que sobre el concepto de calidad tienen los propios profesionales de la educación, ya que de ellos dependerá el valor que la sociedad, en su conjunto, atribuya a la educación y a la formación. Este valor social también dependerá de los resultados, tanto individuales como colectivos, que se producen a…, Hezkuntza-Erakuntza zientziaren ikuspegitik hartuta, gizarteen goi hezkuntza egituretatik hasi eta ikastetxeetarainoko bidean, hezkuntzari kalitatea eskatzeko orduan, garain-garaiko hezkuntza-profesionalek osatzen duten giza-multzoa da lehenik aintzakoz hartu behar den errealitatea, eta ondoren, kalitateari buruz duten nozioa. Izan ere, azken baitan, gizarteek hezkuntza eta heziketari ematen dieten baliogarritasuna haien lanen ondorioz jasotzen den ekoizpenaren baitan egoten da, eta berau hiru…, When society submits education to quality evaluation, scientifically and from the perspective of the Organisation of Education, initially, what should be defined is the notion education professionals have themselves of the concept of quality in education since, it is from them that will stem the value that society as a whole will attribute to education and professional development. This social value of education is sought through measurable results attained from individuals as from groups, that…



DBH-ko Ikasleen hizkuntza atxikimendua hobetzeko ikerketa eta esku hartzea

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Vilches Plaza, Carlos, Olasagarre Mendinueta, Yolanda, Ramos Alfaro, Rosa

Vista la necesidad de impulsar la motivación hacia la lengua en las aulas, decidimos crear el blog MSB y llevar a la práctica las actividades que se recogen en el mismo. Transcurridos ya unos años desde que lo creamos y teniendo en cuenta que la acogida que percibíamos desde el profesorado era buena, hemos creído oportuno profundizar en el tema para y analizar si el planteamiento es adecuado o no. Por una parte, teníamos la necesidad de conocer las vivencias, sentimientos y emociones del…, Gure ikasgeletan hizkuntzarekiko motibazioa lantzeko beharra ikusi ondoren, ekin genion MSB bloga sortu eta han jasotako jarduerak gelaratzeari. Urte batzuk pasatu dira bloga sortu genuenetik eta irakasleen aldetik jaso dugun erantzuna ona izan da jarduerak gelaratzean ikasleengan sortutako emaitzei begira. Bide horretan sakondu nahi izan dugu, jakiteko gure planteamendua egokia zen ala ez. Batetik, hizkuntzarekiko ikasleen bizipenak, sentimenduak eta emozioak ezagutzeko beharra genuen; eta,…, After becoming aware of the need to develop motivation language in our classrooms, we embarked on working on MSB blog with activities in order to encourage that motivation. We created that blog several years ago, meanwhile teachers have been setting up these activities in their classroom and they have told us that the result is good. We have wanted to deep in that way in order to know if the approach is fitted for our purpose. On the one hand, we needed to know the experiences, feelings and…



Langileria berri baten eraketa: Iruñerria 1956-1976

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Pérez Ibarrola, Nerea

Acceso cerrado a este documento. No se encuentra disponible para la consulta pública. Depositado en Academica-e para cumplir con los requisitos de evaluación y acreditación académica del autor/a (sexenios, acreditaciones, etc.)., Frankismoaren amaiera eta trantsizioa, soilik elite politikoen kontua izateari utzi diote. Azken urteotan, bi prozesuhistorik hauetan fabriketatik, auzoetatik eta kaleetatik parte hartu zuten pertsonek aldaketa soziopolitikoan izan zuten papera berreskuratuz joan da. Ildo horretan, lan honek frankismoaren garaiko Iruñerriko langileen historia aztertzen du, hauek funtsezko papera izan baitzuten frankismoaren amaieran hirian gertatu zen mobilizazio herritarraren oinarrian egon zen protesta…



Manufaktura metodoen eta saretze-erreakzioaren eragina gelatinazko materialen propietateetan, Effect of manufacturing methods and crosslinking reaction on the properties of gelatin materials

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Etxabide Etxeberria, Alaitz, Caba, Koro de la, Uranga, Jone, Guerrero, Pedro

Plastikoen erabilerak eta haien zabor-tratamenduak sortutako kezkek jasangarriagoak diren iturrien erabilera bultzatzeko ordezko materialen garapena sustatu dute. Azkeneko urteotan, proteinen ikerketaren arloan gelatinan oinarritutako materialenganako interesa handitu da. Proteinen merkatu-bideragarritasuna sustatzeko helburuarekin, gelatinazko filmak, scaffold-ak eta biokonpositeak prestatu ziren, hurrenez hurren disoluzio metodoaren bidez, liofilizazioz eta estrusio-injekzio tekniken bidez.…, Concerns about the usage and disposal of plastics have promoted the development of alternative materials to address a more sustainable use of resources. In recent years, in the specific field of proteins’ research, the interest in gelatin-based materials has increased. with the aim of promoting proteins’ market viability, gelatin films, scaffolds and biocomposites were prepared by solvent casting, freeze-drying and extrusion-injection techniques, respectively. Furthermore, in order to reduce…, Euskal Herriko Unibertsitateak (PPG17/18), Gipuzkoako Foru Aldundiak (Ekonomia Sustapeneko, Landa Inguruneko eta Lurralde Orekako Departamentua) eta Eusko Jaurlaritzak (Elikagaien Kalitate eta Industriako Zuzendaritza) emandako diru laguntzak eskertzen dituzte egileek. Hurrenez hurren, Alaitz Etxabidek Euskal Herriko Unibertsitateak (DOCREC17/04) eta Jone Urangak Eusko Jaurlaritzak (PRE_2015_1_0205) emandako dirulaguntzak eskertu nahi dituzte.



Soinua fidagarritasunez gordetzeko erronka: musika-notazioa eta grabaketak

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Sáenz Abárzuza, Igor

Musika batek luzaroan irauteko, musika-notazioa izan da euskarri bakarra soinua grabatzeko teknologien asmakuntzaren aurretik. Gaur egun, bi aukera hauek elkarrekin bizirauten dute modu eraginkor batetan, eta biak dira erabiliak ikerketa etnomusikologikoetan. Artikulu honetan, notazioa eta grabaketen inguruko azterketa eta gogoeta bat aurkezten da, gauden Aro Post-digitaletik atzera begira, modu kritiko batetan. Euskal Herriari erreparatuz eta aintzinako kantuaren ezaugarriak ia galdurik…, Before the invention and development of sound recording technologies, musical notation was the only way to assure the durability of a musical composition. Nowadays, both means of music conservation coexist efficiently, and both are used in ethnomusicology research. This article presents a study and a reflection on musical notation and sound recording, looking back from our Post-digital Era in a critical way. In the Basque Country, traditional songs have barely left a footprint in the song…



Edukiak ulertzeko estrategiak CLIL irakaskuntzan: Euskal Herriko eskola bateko B eta D ereduak, Content comprehension strategies in CLIL teaching: models B and D of a Basque school

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Gaspar Arraiza, Artzai

Content and Language Integrated Learning (CLIL) fokatzeak garrantzi handia hartu du Europan. Aldiz, ez dago adostasunik CLILen emaitzak positiboak diren baieztatzeko. EAE-ko B eta D ereduak ikasle askorentzat CLIL irakaskuntza bezala sailkatzen direla kontuan hartuta, lan honek helburu bikoitza dauka. Batetik, eredu horietan irakasleek ulermena errazteko martxan jartzen dituzten estrategiak zein eta nolakoak diren aztertzea, eta bestetik, ulermenaren inguruko irakasle eta ikasleen pertzepzioak…, The Content and Language Integrated Learning (CLIL) approach has become very important in Europe. However, there is no consensus on whether its results are positive. Bearing in mind that models B and D in the Basque Autonomous Community are classified as CLIL teaching for a large part of the student body, the aim of this study is twofold. On the one hand, to analyse what strategies teachers use in these models to facilitate comprehension and, on the other, to analyze the perceptions of teachers…



Ze ba? eta ze bada? Baztan-Bidasoa inguruko gazteen hizkeran. Aldakuntza linguistikoa abian, Ze ba? y ze bada? en el habla de los jóvenes de Baztan-Bidasoa. Un cambio lingüístico en marcha, Ze ba? and ze bada? in the speech of young people from the from the Baztan-Bidasoa area. A linguistic change on the way

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

Se da cuenta en este artículo de una innovación lingüística que se utiliza en el habla coloquial de los jóvenes de la zona de Baztan-Bidasoa. Se trata, en concreto, del uso de la estructura Ze ba?, como interrogativo, así como partícula introductoria de respuesta en las oraciones causales y explicativas. Una vez explicada la metodología utilizada, pasamos al análisis detallado de los seis usos diferentes en la frase; y posteriormente, mostramos estructuras semejantes empleadas por estos jóvenes…, Baztan-Bidasoa eremuan gertatzen den berrikuntza linguistiko baten berri ematen dugu hurrengo lerrootan, Nafarroako Baztan-Bidasoa eremuko gazte hizkeran sortzen dena. Hain zuzen ere Ze ba? galdetzailearen erabilera aztertzea da gure xedea, kausazko esaldietan eta azalpenezkoetan, galderetan eta erantzunetan. Behin erabilitako metodologia azalduta, esaldiaren erabileran nola den zehazten dugu, eta geroago gazteek erabiltzen dituzten esaldiak aztertzen ditugu. Azkenik, eztabaidagarri suertatzen…, This article records a linguistic innovation used in the colloquial speech of young people from the Baztan-Bidasoa area: the use of the structure Ze ba? as interrogative and introductory response in causal and explanatory sentences. Following an explanation of the methodology used, we go on to provide a detailed analysis of the six different uses of the phrase, later showing such structures as used by these young people. Finally, we wonder whether this area, generally classified as an area of…



Euskadiko eta nafarroako errepide bidezko garraio enpresen nazioarteratzea. Garraio zuzenbidearen arautegiaren atomizazioa eta europartzea

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Belintxon Martin, Unai

Azken urte hauetan dirauen krisialdi ekonomiko finantzarioak Euskadiko eta Nafarroako errepide bidezko garraio enpresek makinaria berrietan, ibilgailuen hobekuntzetan eta teknologia berrietan inbertsioak egiteko eskumen ekonomikoa nabarmenki kaltetu du. Kredituetara iristeko maileguak ematen dituzten entitateek ezarritako baldintza gogorrek agertzen dituzte zailtasunek, oso lehiakorra den merkataritza gune honetan mantentzeko beharrezkoak diren uneoroko inbertsioak eskatzen dituen sektore hau…



Eman dezagun paseo bat Iruñeko Alde Zaharrean barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Jarduera-koadernoa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R.

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51685, Iruñeko Alde Zaharra auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak…). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai…



Hiriberri Arakilgo predikuak I. Transkripzioa eta azterketa, Los sermones de Villanueva de Arakil I. Transcripción y análisis, The sermons of Villanueva de Arakil I. Transcription and analysis

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi, Urruzola Hualde, Ricardo

Este artículo no es sino la primera parte de un trabajo más extenso en el que analizamos los sermones procedentes de la localidad navarra llamada Villanueva de Arakil (Hiriberri Arakil). Tras una breve introducción en la que hablamos del posible autor de los sermones, transcribimos los textos y los analizamos lingüísticamente, tratando de relacionarlos con las hablas de los valles y cendeas circundantes., Artikulu hau beste lan zabalago baten zati da, etorki Nafarroako Hiriberri Arakilen duen testu sortaren lehen partearen azterketa baizik ez baita oraingo hau. Egileaz mintzo garen aintzinsolasaren ondotik lehen predikuak sartzen ditugu eta, ondoren, testuen hizkuntza azterketa burutzen dugu, predikuon hizkera inguruko ibar eta zendeetakoekin alderatu nahian., This article is the first part of a larger study analysing the sermons from the Navarrese locality of Villanueva de Arakil (Hiriberri Arakil). Following a brief introduction in which we discuss who may have written the sermons, the texts are transcribed and subjected to linguistic analysis in an attempt at re - lating them with local speech from surrounding valleys and districts.



Elkarbizitzari buruzko diagnosia Etxabakoitzen

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasheras Ruiz, Rubén, Andueza Imirizaldu, Izaskun

Enlace a la versión en castellano: https://hdl.handle.net/2454/35310, Iruñeko Etxabakoitz auzoan egindako kulturarteko elkarbizitzari buruzko diagnosiaren prozesua eta emaitza nagusiak deskribatzen dira liburu honetan. Iruñeko Udalak eta auzoan lan egiten duten agente batzuek auzoko elkarbizitzaren egoera aztertu nahi zuten, eta horren harira eskatu zen lan hau. Hasiera batean hiru helburuk gidatu dute diagnosia:  Jatorri eta kultura ezberdineko auzokoen arteko harremanak definitu eta aztertzea.  Elkarbizitza hobetuko duten proposamenak jaso eta egitea. …



Datu berriak Araba-Nafarroetako euskararen historiarako: Eulateko dotrina (XVIII-XIX. m.), Nuevos datos para la historia del euskera en Álava y Navarra: la doctrina de Eulate (siglos XVIII-XIX), New dates for the history of Basque in Alava and Navarra: the doctrine from Eulate (18th-19th centuries)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

En este trabajo trato un texto euskérico de Améscoa Alta del siglo XVIII-XIX, reciente-mente hallado. Es uno de los pocos testimonios del euskera hablado allí, hoy desaparecido. He descrito el documento y resuelto quién y cuándo lo escribió. Para realizar el análisis lingüístico, he tomado como referencia el corpus textual histórico de las hablas circundantes. He llegado a la conclusión de que en aquel entonces, el euskera estaba vivo en Eulate y que, en lo lingüístico, miraba al oeste y al…, Lan honetan berriki agertu den XVIII-XIX. mendeko Ameskoagoieneko euskal testu bat dut hizpide. Hango mintzo galduaren testigantza bakana dugu hau. Dokumentua deskribatu, eta noizkoa eta norena den argitu dut, baita testuaren transkripzioa eta edizioa egin ere. Hizkuntza-azterketa egiteko, inguruko hizkeretako testu-corpus historikoa hartu dut erkagai. Ondorioztatu dut Eulaten euskara bizirik zegoela orduan, eta hizkera linguistikoki mendebaldera eta mugakide duen Arabara begira egon dela., In this work, I study a recently appeared 18th-19th-century Basque text from Higher Amescoa. It is a unique testimony of the lost variety spoken there. I describe the document, and I show who wrote it and when. I also transcribe and edit the text. In the linguistic analysis, I compare it with the historical text corpus from the surrounding varieties. I conclude that Basque was still alive in Eulate at that time, and that such variety was linguistically related to western and the bordering…, Ikerketa hau Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak diruz hornitutako «Monumenta Linguae Vasconum 6: avances en cronología de la historia y la prehistoria de la lengua vasca» proiektuaren barnean dago (PID2020-118445GB-I00).



Eman dezagun paseo bat Iruñeko Mendillorrin barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Jarduera-koadernoa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R.

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51694, Iruñeko Mendillorri auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak…). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai…



Antzinateko baskoiak: izen eta izanaren arteko eztabaidak (XVI.-XXI. mendeak)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lanz Betelu, Jokin

El estudio recoge el surgimiento y desarrollo de las corrientes historiográficas en torno a los vascones desde el siglo XVI hasta nuestros días, señalando las distintas discusiones historiográficas que han surgido en su seno y que siguen obstaculizado el desarrollo adecuado de la investigación de los vascones antiguos y sobre todo tardíos., Baskoi berantiarren inguruan XVI. mendean agertu, eta gaur arte garatu diren eztabaida historiografikoak biltzea du helburu lan honek. Debate horietan antzemandako ikuspegi garrantzitsuenak jaso ditugu, beraz; eta hori egin dugu uste dugulako mendeetan ugarituz joan diren iritzi horiek jarraitzen dutela baldintzatzen gaur egun, oraindik, baskoien ikerketa historikoa, hein handi batean., This paper collects the emergence and development of the historiography ways around the Vascones from XVIth century to nowadays pointing the different positions created around them, conditioning the development of the researches about the classic and especially late Vascones.



Hizkuntzaren ikaskuntzaren inguruko teoriak eta didaktika

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José

En el presente artículo se resumen brevemente las teorías o corrientes metodológicas más importantes que han tratado el tema de la adquisición y el aprendizaje en general, y más en particular aquellas que han dedicado especial interés al tema de la adquisición y aprendizaje de la lengua. Tras realizar una breve reflexión acerca de cada una de ellas, se analiza la relación y la influencia que han tenido en la enseñanza y en la didáctica de la lengua, tanto de la lengua materna (L1) como de la…, Artikulu honetan irakaskuntzari buruz eta bereziki hizkuntzaren irakaskuntzari buruz aritu diren autore garrantzirsu batzuen teoriak ekarri dira plazara, haien inguruan hausnarketa egin era hizkuntzaren didaktikan, bai lehenbizikoan edora bai bigarrenean, zer-nolako eragina izan duren azaltzen da. Agertutako teoriak gizakiaren ikuspuntu desberdinetan kokatzen dira, zein arlori ematen dion garrantzia (arlo biologikoari, arlo psikologikoari edo arlo sozialari); hortaz, ikuspuntu horrek…, This paper is a brief overview of the most relevant methodological currents relative to learning and acquisition in general and, in more specific terms, to the theories that have placed special emphasis on the learning and acquisition of languages. After examining each of the theories, I analyse the relationship and influence they have had on learning and on language didactics of both mother tongue (L1) and second language (L2). Considering that each of these theories reflect a particular…, Lan hau MEC 033.1 30-05 1 3/95 proiekruaren barrenean burutu da.



Nafarroako toponimia nagusia aztergai: -oi(t)z, -o(t)z, -(i)(t)z duten herri izenen inguruan, A case study of major Navarrese toponymy: on village names ending in -oi(t)z, -o(t)z, -(i)(t)z, Estudio de la toponimia mayor de Navarra: sobre los nombres de pueblo terminados en -oi(t)z, -o(t)z, -(i)(t)z

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi, Salaberri Izko, Iker

Analizamos ciertos nombres de pueblo de Navarra y establecemos que, cuando son incluidos en una serie toponímica, la explicación que se da es más fiable. Hemos hecho dos grupos: los en -oi(t)z, -o(t)z y los en -i(t)z. Estudiamos también la relación toponimia-patronimia. Decimos que los topónimos investigados son deantroponímicos, unos más antiguos que otros, y que el sufijo es -(i)(t)z. Proponemos utilizar los más claros como «topónimos ancla», con el fin de aclarar otros más oscuros, y los…, Nafarroako herri-izen multzo bat aztertzen dugu, eta sail batean sartuak direnean azalpena fidagarriagoa dela esaten. Bi talde egin ditugu: -oi(t)z, -o(t)z dutenena eta -i(t)z dutenena. Toponimiak patronimiarekin dauzkan estekak ere ikusten dira. Ondorioetan, ikertu toponimoak deantroponimikoak direla diogu, batzuk zaharragoak direla besteak baino, eta atzizkia berez -(i)(t)z dela. Argienak «aingura toponimo»tzat ibiltzea proposatzen dugu, ilunagoak azaltzeko, eta erromanizazioarekin lotzen…, We analyze some Navarrese village names and contend their elucidation to be more reliable if integrated in a toponymic set. The names are classified in two groups: those in -oi(t)z, -o(t)z vs. those in -i(t)z. Toponymy-patronymy links are also explored. We infer that the analyzed toponyms are deanthroponymic, that some are older than others, and that the suffix is -(i)(t)z. We propose to use the most transparent as «anchor toponyms» so as to clarify the obscure ones, and relate them with…



Trenbideko langileriaren depurazioa Gerra Zibilean eta frankismoan: Tuteraren eta Sakanaren arteko konparaketa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Carrillo Pérez, Aitor

Lan honen asmoa, Nafarroako Unibertsitate Publikoaren barruko Nafarroako Oroimen Historikoaren Dokumentu Funtsak hainbat urtez egiten daraman ikerketaproiektuaren barnean kokatua, Gerra Zibilak eta frankismoak iraun bitartean gertatutako trenbideko langileen depurazio-prozesuaren ikerketan aurrera egitea da, Tuterako eta Sakanako geltokietako langileei ireki zitzaizkien depurazio- espedienteen ikerketaren bidez. Dokumentu horietatik, langileen izenak, lanbideak, militantzia politiko eta…, The aim of this article, located within the research work that the Documental Fund for Historical Memory in Navarre (Fondo Documental para la Memoria Histórica de Navarra), part of the Public University of Navarre (UPNA-NUP), is to advance within the research task of the depuration of the railway workers during the Spanish Civil war and Franco’s dictator- ship, which will be done by analyzing the depuration files of the Tudela and Sakana railway stations. From this documents, we will get their…



Toponimia nagusia normalizatzeko irizpideak mintzagai

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi

En el presente trabajo el autor hace una reflexión sobre la normalización de los topónimos mayores euskéricos, considerando los problemas más importantes a los que se debe hacer frente en la elección de la variante estándar vasca. En primer lugar se señala la aculturación a la que ha sido sometida la comunidad lingüística euskaldún, fenómeno que puede ser observado tanto en la evolución de nuestros apellidos, como en la pérdida repentina de una serie de nombres muy comunes en otra época…



Tradiziotik berrikuntzara: erremonteko saskiaren iraultza

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Sandúa Fernández, Xabier

Frontoi batek eta laborategi batek ez dute, lehenengo begirada batean, lotura handirik. Hala ere, bien arteko elkarlanetik etor daiteke erremontearen etorkizuneko jauzi handienetako bat. Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikertzaile batzuek helburu argia dute: erremonteko saskiak erresistenteagoak, eskuragarriagoak eta iraunkorragoak bihurtzea teknologia berriak eta materialen ingeniaritza baliatuz. Tradizio handiko kirol batean aldaketak proposatzea ez da sekula erraza, baina berrikuntzak…



Langile publikoen Lan Bizitzaren Kalitatea (LBK)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Gastearena Balda, María Lourdes, Ollo López, Andrea, Larraza Kintana, Martín

Lan honen helburua da aztertzea zein diren determinatzaileaklangile publiko eta pribatuen Laneko Bizitzaren Kalitatea (LBK), ikusteko diferentziak ote dauden, eta ikusteko, halaber, kontratu finkoa edo behin-behinekoa izateak eragina ote duenlangileen LBKn. Horretarako aurkezten dugu Laneko Eskakizunen eta Baliabideen Teoria (LEB) izeneko erreferentzia esparrua, zeinaren bidez azaltzen baita, lan inguruneko eskakizunek eta baliabideek sortzen dituzten efektuen bidez, nola…, The aim of this research paper is to investigate and determine the factors which affect the quality of working life (QWL), either public and private sector employees, and see if it can be influenced by the kind of contract. To this end, we have used a Job Demands-Resources model (JD-R), which helps to explain how job demands and resources can impinge on employees' health and well-being, either directly or indirectly. The results show that QWL,…



Gaigabeziak dituzten pertsonen egoera ulertzeko tresna den O.M.E.ren gaigabeziaren eta osasunaren funtzionamenduaren sailkapen internazionalaren ekarpenak

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Aparicio Ágreda, María Lourdes

El presente artículo presenta, de forma breve, la nueva conceptualización acerca de la discapacidad expuesta por la Organización Mundial de la Salud en su “Clasificación Internacional del Funcionamiento, de la Discapacidad y de la Salud” –CIF–. Para ello, se describen los objetivos, componentes, principales características de este documento. Asimismo, analizamos su comprensión acerca de las personas con discapacidad., Artikulu honek Osasunaren Munduko Erakundeak aurkezturiko “Gaigabeziaren eta Osasunaren Funtzionamenduaren Sailkapen Internatzionala” –FSI–ean proposaturiko gaigabeziaren kontzeptualizazio berria laburtzen du. Horretarako, dokumentu honen helburuak, osagaiak eta ezaugarri garrantzitsuenak. Aldi berean, gaigabeziak dituzten pertsonei buruz duen ulermena aztertzen da., This article tries to shows, in a brief way, the new conceptualization about disability presented by the World Health Organization in this “International Classification of the Functioning, of the Disability and of the Health”. Our goal is to describe the aims, contents and mains characters of this document. At the same, we like to analyse and understand people with disabilities.



Gongora-ko (Nafarroa) Jauregizaharra jauregiaren datazio dendrokronologikoa, Dendrochronological dating of Jauregizaharra palace of Gongora (Navarre), Datación dendrocronológica del palacio Jauregizaharra de Gongora (Navarra)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lizeaga Rica, Joseba Sabin

En este trabajo se presenta la datación dendrocronológica del palacio Jauregizaharra de Gongora (Navarra). Desde el aspecto dendrocronológico se han construido 3 cronologías de referencia, y, desde el punto de vista de la historia de edificios de linajes aristocráticos, se presenta la datación de las fases del palacio. Desde el lado dendrocronológico se han analizado un total de 242 maderas de roble pubescente, quejigo, pino albar y olmo. Se han comparado con cronologías absolutas de la zona.…, Lan honetan Nafarroako Gongora herriko Jauregizaharraren datazio dendrokrologikoa aurkezten da. Dendrokronologia aldetik hiru erreferentziazko zur-kronologia sortu dira, eta eraikuntzen alde historikotik, Espainiako ipar-erdialdeko aristokrazia leinuen ohiko eraikuntza den jauregiaren eraikuntza faseen datazioa aurkezten da. Alde dendrokronologikoan guztira 242 ametz, erkametz, pinu gorri eta zumarren zurak aztertu dira. Zur hauek XV. mendetik XIX. mende arteko zuhaitz ebaketa datak eman…, Several dendrochronological studies have been conducted in the Basque Country (Susperregi and Prado, 2000 and 2003; Susperregi, 2004 and 2016; Susperregi et al., 2017; Lizeaga, 2009 and 2010). This paper presents the dates assigned to many wooden structures of the medieval palace of Jauregizaharra, which is located in Gongora (Image 1). Furthermore, absolute chronologies were determined with regard to Pyrenean oaks, Portuguese oaks, Scots pines and elms. Gongora is a village located in the…



Guía docente para la promoción de la salud en la universidad: módulo 1. Peso, imagen del cuerpo, alimentación y ejercicio, Unibertsitatean osasuna sustatzeko iraskuntza gida: modulua 1. Pisua, gorputzaren irudia, elikadura eta eriketa fisikoa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Aliende Urtasun, Ana, Ansa Ascunce, Ana, Arteaga Olleta, Alfonso, González Eransus, Raquel, Pérez Jarauta, María José, Tajadura Arizaleta, Natalia

Versión en español y en euskera., Para mejorar la situación de salud de la juventud y prevenir riesgos y enfermedades, resulta fundamental promover estilos de vida saludables. Las variables clásicas utilizadas para valorar estilos de vida saludables apuntan a los hábitos de alimentación, a la práctica de ejercicio, al consumo de alcohol, tabaco y otras drogas y a las percepciones sobre la salud que los hombres y las mujeres poseen. Junto a estas variables se encuentran las relacionadas con los distintos entornos de…, Gazteriaren osasunaren egoera hobetzeko eta arriskuak eta gaixotasunak saihesteko, funtsezkoa da bizimodu osasungarriak sustatzea. Bizimodu osasungarrien estiloak balioesteko aldagai klasikoak dira elikadura azturak, ariketa egitea, alkohol, tabako eta beste droga batzuen kontsumoa, eta osasunari buruz gizonezkoek eta emakumezkoek dituzten pertzepzioak. Aldagai hauekin batera daude gizakiek emozioak, sentimenduak, entsamenduak eta portaerak ikasten eta bereganatzen dituzten sozializazio…



Bi euskal bertso-sorta XIX. mendeko Nafarroan: Udabe eta Doneztebe, Two Basque verse collections in the 19th-century Navarre: Udabe and Doneztebe/Santesteban

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz, Urrizola Hualde, Ricardo

En este trabajo presentamos dos colecciones inéditas de versos vascos del siglo XIX de Udabe y Doneztebe/Santesteban. Los versos de Udabe critican el comportamiento licencioso de dos mujeres y los de Doneztebe, el hecho de que el maestro de escuela dejara embarazadas a varias mujeres. Describimos los contextos de los versos, establecemos los criterios de edición y editamos los textos. Demostramos que los versos se difundieron también por escrito, y que la prestigiosa variedad central del…, Udabeko eta Doneztebeko XIX. mendeko euskal bertso-sorta argitaragabe bana ekarri ditugu lan honetara. Udabekoetan, neska batzuen jokamolde laxoa kritikatzen da. Doneztebekoetan, maisuak hainbat emakume haurdun utzi izana. Bertsoen testuingurua azaldu dugu, edizioirizpideak finkatu, eta testu editatuak ekarri. Bertsoak idatziz ere ibili zirela ikusi dugu, eta Lehen Euskara Modernoko erdialdeko aldaera linguistiko prestigiotsuak Nafarroako bertsolaritzara ere ailegatu zirela erakutsi., Ikerketa hau Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak diruz hornitutako «Monumenta Linguae Vasconum 6: avances en cronología de la historia y la prehistoria de la lengua vasca» proiektuaren barnean dago (MICINN, PID2020-118445GB-I00).



Izen sintagmaren egitura determinazioaren arabera

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José

El objetivo principal de este trabajo de investigación consiste en abrir nuevos horizontes de trabajo en el análisis tradicional que se hacía del sintagma nominal (SN), ya que ciertas expresiones del lenguaje hablado (y también del escrito) escapaban a las descripciones habituales y normativas dadas para el SN del euskara. La propuesta se basa sobre todo en la observación de dos variables; por una parte, se detecta el comportamiento de los determinantes del sintagma, y por otra parte, se…, Ahozko nahiz idatzizko hizkeran erabiltzen diren hainbat eta hainbat esapide ohiko ISren egituraren bidez azaltzea ezinezkoa denez, lan honen helburu nagusia bide berriak urratzea eta beste sailkapen bat proposatzea izan da. Lanaldi honi ekiteko, batik bat bi ezaugarriri erreparatu diegu, alde batetik, determinatzaileen agerpenari, eta beste aldetik, sintagmaren barneko elementuen ordenari. Bi ezaugarri hauen arabera honako sailkapen hau proposatzen da: 1) ohiko ISak, 2) izen sintagma bananduak…, The main aim of this piece of research is to open new working possibilities for traditional noun-phrase analysis, since certain expressions from the spoken (and also written) language are not duly covered by the usual descriptions and rules laid out for the noun phrase in the Basque language. The suggestion is principally based on the observation of two variables: first of all, the behaviour of the determiners in the noun phrase is detected; and second, the order of the parts making up this…



Nola erabili onomastikaren ekarpenak dialektologia ikerketetan

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi

Lan honetan leku izenek dialektologiari egin diezazkioketen ekarpenak aipatzen ditugu, onomastika lanari ekiteko izan genuen motibazioa azaldu ondoren. Hasteko, herri izenetan aurkitzen ditugun atzizki eta bukaerek duten garrantziaz mintzo gara, toponimo horiek sortu zirenean bertan zeuden jende mugimenduen, izen moden eta joeren berri ematen digutelako, hein batean behintzat. Gero, orain arte egindako toponimia lanetan oinarriturik, zenbait alderditako euskara galduaren berri batzuk ematen…



Luzaideko oikonimiaren azterketa: etxe izengoitiak, Estudio de la oiconimia de Luzaide / Valcarlos: los sobrenombres de casas

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kamino Kaminondo, Peio, Salaberri Zaratiegi, Patxi

Nos ocupamos de los sobrenombres de Valcarlos surgidos de los oicónimos, y citamos también algunos de los valles cercanos. Es de señalar que las variantes femeninas de aquellos son acordes con los de otros pueblos de Garazi, y también con los de Aezkoa y Salazar. luego describimos la evolución de luzaide de la Edad media al s. XIX: decimos cuántas casas ha habido en cada centuria y cuál ha sido la evolución de los barrios. Después definimos qué es un sobrenombre oiconímico y, tras…, Hemen luzaideko etxe izengoitiak aztertzen ditugu, eta ondoko haranetako batzuk ere badakartzagu. Garbi ageri da etxe izengoitien emakumeentzako aldaerak eratzean luzaide Garaziko beste herriekin batean doala, baita Aezkoa eta Zaraitzurekin ere. Izengoitiei lotu aitzin, herriaren bilakaeraz mintzo gara, Erdi Aroan hasi eta XIX. gi-zaldia bukatu arte: mendez mende zenbat etxe izan diren zehazten dugu, baita auzoen bilakaera zein izan den ere. Gero, etxe izengoitia zer den…, Here we look into the nicknames stemming from luzaide oikonyms, and we provide some data from adjacent valleys. the data indicate that,when generating house nick-names for females, luzaide aligns with the villages in Garazi and with those in Aezkoa and Zaraitzu. We focus on the development of luzaide from the middle Ages up to the 19th century: we determine the number of houses for each century, and we describe how the neighborhoods have evolved. We then move on to defining house…



“Codo con codo, cuerpo con cuerpo”: lan gatazkak eta langileen kontrako errepresio soziolaborala motor ibérican 1970ko hamarkadan

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Turrillas Bueno, Edurne, Rodríguez Villar, Izaskun, Velasco Zozaya, Lisabe, Santamarina Otaola, Josu, Bueno Delgado, Irune, Garjon Irigoien, Aitor

El presente trabajo analiza la represión sociolaboral ejercida contra las personas trabajadoras de la empresa Motor Ibérica durante la década de 1970. Desde un análisis micro, el estudio aborda la evolución de los conflictos laborales en la fábrica —especialmente la huelga general de 1973— y las distintas formas de represión asociadas. La investigación cuantifica y contextualiza los casos de represión, identificando a las víctimas y relacionando la dinámica entre conflicto laboral y represión.…, Lan honek Motor Ibérica enpresako langileen aurka 1970eko hamarkadan izandako errepresio soziolaborala aztertzen du. Analisi mikro batetik, azterketak fabrikako lan-gatazken bilakaera — bereziki 1973ko greba orokorra — eta horri lotutako errepresio mota desberdinak jorratzen ditu. Ikerketak errepresio kasuak kuantifikatzen eta testuinguruan jartzen ditu, biktimak identifikatuz eta langatazkaren eta errepresioaren arteko dinamika lotuz. Azterlan honek Nafarroako Oroimen Historikoaren…



Ikusezina ikusteko betaurrekoak: desberdintasuna eta elkarbizitzari buruzko proposamen didaktikoa (Lehen Hezkuntza)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ledesma Marín, Nieves, Pellejero Goñi, Lucía, Monzón González, Javier

Propuesta didáctica elaborada desde el grupo de investigación “Educación Holística e Inclusiva (EDHO·I)” de la Universidad Pública de Navarra, en el marco de la investigación “Convivencia y Diversidad: La prevención del acoso escolar a alumnado con enfermedades poco frecuentes”, financiada por la Dirección General de Universidades del Gobierno de Navarra. Esta propuesta permite profundizar en las temáticas “Diversidad y Convivencia” en Educación Primaria (8-12 años) promoviendo que el alumnado…, Nafarroako Unibertsitate Publikoaren Hezkuntza Holistiko eta Inklusiboa (EDHO·I) ikerketa-taldeak egindako proposamen didaktikoa da hau, Nafarroako Gobernuko Unibertsitateen Zuzendaritza Nagusiak finantzatutako "Bizikidetza eta Aniztasuna: ezohiko gaixotasunak dituzten ikasleen eskola-jazarpena prebenitzea" ikerketaren barruan. Proposamen horrek Lehen Hezkuntzako (8-12 urte) Aniztasuna eta Bizikidetza gaietan sakontzeko aukera ematen du, ikasleek aniztasunaren aberastasunaz,…, Dirección General de Universidades del Gobierno de Navarra



Onomatopeiak Erroibarko hizkeran

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

En este artículo se dan a conocer las onomatopeyas del dialecto vasco del valle de Erro. Algunas de estas también son comunes a otros dialectos, otras, sin embargo, son específicas de éste. En este trabajo se realiza una clasificación por campos semánticos. La clasificación incluye onomatopeyas derivadas de sonidos, apodos, movimientos, objetos que hacen ruido, animales, cosas de poco valor y juegos, así como onomatopeyas relacionadas con la comida y con el habla infantil. En algunos casos, el…, In this article we analyze the onomatopoeias of the Basque dialect of the Erro Valley. Some of these are also common to other dialects, some others, however, are specific to it. In this paper we present a classification of onomatopeias into semantic fields. This taxonomy rating includes sounds, nicknames, movements and objects that make noises, animals and with things of little value, games, as well as onomatopoeias associated with eating and with children’s speech. These onomatopoeias are…



Erroibarko eta Esteribarko oikonimoak (II)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

El objetivo de este artículo es analizar la evolución de los nombres vascos de las casas de los valles de Esteribar y Erro en Navarra, en los que euskara ha sufrido una profunda erosión. En el valle de Erro se han tomado como base los topónimos de los años 1644, 1726 y 2001 y se ha analizado la evolución de los mismos durante estos años. El mismo método se ha seguido en el valle de Esteribar, aunque las fechas elegidas han sido 1644, 1677 y las actuales. En este artículo proponemos una…, Bi artikulu hauen helburua da Esteribar eta Erroibarko etxe-izenen inguruan azterketa bat burutzea. Erroibarren honako urteak hartu dira oinarritzat: 1644, 1726 eta 2001 eta urte hauetan zehar jasandako bilakabidea aztertu da. Metodologia berbera jarraitu da Esteribarren, baina urteak hauek izan dira: 1644, 1677 eta gaurkoak. Artikulu honetan oikonimoen etimologia aztertzen da, eta bide batez hauen sailkapena burutzen da, kontuan izanik zertan dauden oinarriturik etxe-izen hauek: toponimoetan,…, The aim of this article is to analyse the evolution of Basque names of the houses in the valleys of Erro and Esteribar (Nafarroa), areas where the Basque language has suffered a deep erosion. With the “oiconimos” of the years 1644, 1726 and 2001, we have tried to make a comparative study of the evolution of such house-names during this time. We have also tried to give the etymology of those names, classifying them into different groups: those based on anthroponyms, toponyms and patronymics, and…



Zaraitzueraren lekukotasunak XVIII. mende bukaeran: hiru testu zahar eta autore berri bat, Testimonios del euskera salacenco a finales del siglo XVIII: tres textos antiguos y un nuevo autor, Attestations of Salazarese Basque at the end of the 18th century: three old texts and a new author

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

En este trabajo hemos estudiado tres sermones escritos en el euskera de Salazar en el siglo xviii. No se hallan los tres en la misma situación, puesto que mientras uno es inédito, los otros dos ya habían sido publicados por J. M. Satrústegui; además, no se custodian todos juntos en el mismo lugar. Así, hemos acometido cuatro quehaceres: Por un lado, siendo los textos anónimos, hemos demostrado que el texto inédito y los publicados por Satrústegui son fruto de la misma mano. En segundo lugar,…, Zaraitzuko euskaran xviii. mendean idatzitako hiru prediku aztertu ditugu lan honetan. Ez daude hirurak egoera berean, izan ere, bat argitaragabea izan arren, beste biak J. M. Satrustegik emanak zituen jadanik argitara; gainera, ez dira denak batera leku berean gordetzen. Hartara, lau zeregini ekin diegu: Alde batetik, testuek izenik ez baitute, argitaratu gabe dagoen testuak eta Satrustegik ateratakoak esku berak idatziak direla frogatu dugu. Bigarrenik, balizko autorea zein den aurkitu eta…, In this work we have studied three sermons written in the 18th century in the Basque variety of Salazar. They are not all in the same situation, since one of them had still not been published, whereas the remaining two were brought to light by J. M. Satrustegi; in addition, they are not kept together in the same place. In view of this, four tasks have been taken up: Firstly, as the texts are anonymous, we have demonstrated that the unpublished text and those published by Satrustegi were written…, Ikerketa honek honako proiektuen babesa du: UPV/EHUko Euskararen Historia eta Hizkuntzalaritza Historiko-Konparatua (GIC10/83, IT 486-10) ikerketa-talde kontsolidatua, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntzalaritza Teorikoa eta Diakronikoa: Gramatika Unibertsala, Hizkuntza Indoeuropearrak eta Euskara (HiTeDi) (UFI 11/14) Prestakuntza eta Ikerketa Unitatea eta UPNA/NUPeko «La Caixa»-k diruz hornitzen duen Nafarroako ondare materiagabearen Artxiboaren Katedra (30.31.10.3654).



Lapurtera klasikoaren oinarriez: E. Materraren 'Doctrina christianaren' iturriak, On the foundations of classical Labourdin: the sources of E. Materra's Doctrina christiana

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zuloaga San Román, Eneko, Krajewska, Dorota, Santazilia Salvador, Ekaitz

Lan honetan Esteve Materraren Doctrina christiana lanaren lehenengo bi edizioen (1617, 1623) iturriak ditugu aztergai. Kontrarreforma-sasoian Lapurdiko irakurleentzat argitaratutako lehenengo dotrina izan zen Materrarena, eta oraintsu arte galdutzat jotzen zen lehenengo edizioaren ale bat aurkitzeak ikuspegi berria ekarri du egileaz eta obraz. Bada, XVI. eta XVII. mendeetan Europan argitaratutako hainbat katixima aztertu eta Materra-renarekin erkatu ondoren, argudioak bildu ditugu proposatzeko…, In this paper we analyze the sources of the first two editions of Esteve Materra’s Doctrina christiana. Materra’s doctrine was the first catechism published in Labourd during the Counter-Reformation, and the recent discovery of a copy of the first edition has brought new information on the author and his work. After having analyzed and compared several catechisms published in Europe in the 16th and 17th centuries, we have arguments to propose that the main source were the works of the Italian…, Lan honek honako ikerketa-proiektu eta talde hauen babesa izan du: 'Monumenta Linguae Vasconum (V): cronología y periodización' (FFI2016-76032-P), 'Historia de la lengua vasca y lingüística histórico-comparada' (IT1344-19) eta 'Diacronía de la animacidad: aproximación tipológica al origen de las marcas animadas' (PGC2018-098995-B-I00).



Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako ikasleek GeoGebran egindako esplorazioaren bidez ebatzi dituzten jardueren analisia

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Abaurrea Larrayoz, Jaione

Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako 108 ikasleri zirkunferentzien luzera eta zirkuluen azalera lortzeko poligono erregularren hurbilpenean oinarritutako metodo bat aurkeztu zaie. GeoGebran egindako esploraziotik jasotako datuekin, ikasleek neurri horiek identifikatu behar izan dituzte eta, ondoren, metodo honen eta metodo aljebraikoaren (2𝜋𝜋𝜋𝜋 edo𝜋𝜋𝜋𝜋2) arteko erlazioa identifikatu behar izan dute. Esperimentazioaren emaitzek argiztatu dute ikaslegoaren erdiak…, 108 students of Compulsory Secondary Education were introduced to a method based on the approximation of regular polygons to obtain the length of circumferences and the area of circles. With the data obtained from the exploration carried out in GeoGebra, the students were tasked to identify said measures and, subsequently, identify the relation between this method and the algebraic one (2𝜋𝜋𝜋𝜋or𝜋𝜋𝜋𝜋2). The results showed that, although more than half of the students were able to…



Gizarte-langintza komunitarioaren oinarri eta estrategiak: Iruñearen kasua, RETSASO proiektua

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Sarasa Camacho, Hodei

En el ámbito de los servicios sociales, tanto las y los expertos como los reglamentos y normativas definen la comunidad como un sistema de protección que actúa desde la proximidad: desde la cercanía a las personas, a sus capacidades, vulnerabilidades y necesidades. Pero ¿cuáles son los fundamentos teóricos que se tienen en cuenta para intervenir desde esa comunidad? ¿Y cuáles son las estrategias que se utilizan? Tomando como imprescindible la idea de que la investigación que se realiza en el…, Gizarte-zerbitzuen arloan komunitatea hurbiltasunetik jokatzen duen babes-sistema bezala definitzen dute, bai adituek, baita araudi eta legeek ere: pertsonetatik gertu dagoena, haien gaitasun, zaurgarritasun eta beharretatik hurbil dagoena. Baina, zeintzuk dira komunitatean eskuhartzeko kontuan hartzen diren oinarri teorikoak? Eta erabiltzen diren estrategiak? Gizarte-lanaren arloan egiten den ikerketa esku-hartze zuzenarekin ezinbesteko harreman estua izan behar duela ideia nagusitzat hartuta,…



Artatzako euskal testua. Transkripzioa eta hizkuntza azterketa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi

En este artículo transcribimos primero el texto del zudairiarra Juan Vicente Díaz, vicario de Artatza durante largos años y hacemos después un análisis lingüístico del mismo. Para esto lo hemos comparado con los materiales que teníamos a nuestro alcance: en Navarra lo hemos comparado con el pequeño escrito de Eraul de 1564, con la doctrina de Elizalde, con los textos de Muzkiz y con los datos que conocemos de Burunda, y en Álava con los escritos de Lazarraga, Landuchio, Betolatza, García de…, Artikulu honetan Artatzan urte luzetan bikario izandako Juan Vicente Diaz zudairiarraren testuaren transkripzioa eta hizkuntza azterketa egiten dugu. Bigarren eginkizunerako irispidean ditugun Ameskoaren inguruko testu eta materialekin alderatu dugu: Nafarroan Eraulgo 1564ko izkribu ttipiarekin, Elizalderen dotrinarekin, Muzkiko idazkiekin eta Burundako datuekin, eta Araban Lazarraga, Landuchio, Betolatza, Garzia de Albeniz eta Gamizen izkribuekin. Ateratzen dugun ondorioa da Ameskoabarreneko…, The present article consists of a transcription of the text by the “zudairiarra” Juan Vicente Díaz, for many years vicar of Artatza, followed by a linguistic analysis. This has been done by comparing the text with other material available to us: from Navarra, the short script of Eraul dating from 1564, the doctrine of Elizalde, the texts of Muzkiz and the information known to us about Burunda, and from Álava, the writings of Lazarraga, Landuchio, Betolatza, García de Albéniz and Gámiz. The…



Erroibarko onomastikaz ohar batzuk

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

El artículo analiza la antroponimia de los siglos XVII y XVIII del valle de Erro, basada en dos documentos de Apeos. Se analizan los antropónimos, y especialmente los apellidos que responden a la estructura nombre de persona + de + topónimo. Estos datos que parten de la antroponimia nos sirven de análisis de los movimientos de la población durante estos siglos. Se concluye que la mayor parte de estos topónimos hacen referencia a los pueblos del mismo valle y en segunda proporción al valle…, Artikulu honetan aztertzen dugu Erroibarko XVI. eta XVII. mendeetako antroponimia Apeamenduko bi txostenetan oinarrituz. Bereziki egitura hau duren antroponimoak aztertzen dira: pertsona izena + de + toponimoa. Antroponimia oinarri izanik, datu hauek mende hauetako gizartearen norabidea aztertzeko balio digute. Ondorioa da deitura gehienak ibar bereko herrietako izenak direla, eta bigarrenak maiztasunean Artzibarkoak direla, azken tokian hegoaldean kokaturiko haranak daudelarik. Merezi du…



Metodo estatistikoak saiakera klinikoetan

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Galbete Jiménez, Arkaitz

Saiakera klinikoak esperimentu estatistikoen artean kasu bereziak dira bere sekuentzia egiturarengatik eta saiakeraren unitateak gizakiak direlako. Honek erregulazio zorrotza eskatzen du eta datuen biltze eta tratatze prozesuan eragina du, askotan metodologia espezifikoa edo berria erabiliz gainera. Artikulu honetan, saiakera klinikoen diseinuan agertzen diren arazo estatistiko batzuk azaltzen dira, pazienteak tratamenduetan esleitzeko metodo esanguratsu batzuen bilduma bat egiten da eta azken…, Clinical trials are a special case of statistical experiments due to their sequential structure and the fact that the experimental units are patients. This requires a strict regulation with a big effect in the process of data collection and processing, often using specific methodology or a new one. In this article, some statistical issues in the design of clinical trials are explained, a collection of different significant patient randomization rules is made and a randomization based inference…



Polioxometalatoak ingurune urtsuan: egitura esanguratsuenak, Polyoxometalates in aqueous medium: most respresentative structures

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ruiz-Bilbao, E., Fernández Navarro, Leticia, Artetxe, Beñat, San-Felices, L., Reinoso, Santiago

Polioxometalatoen (POMen) konposizio eta egitura aniztasun ikaragarria, ur disoluzioan aurkezten dituzten oreka kimiko dinamikoen emaitza dira. Izan ere, beraien eraketa prozesuak ingurune azidotan gertatzen diren oxoanioien kondentsazio konplexuetan oinarrituta daude eta ondorioz, pH baldintza jakinetan zenbait metal-oxigeno kluster ezberdin daude orekan. Hortaz, POMei dagozkien topologia garrantzitsuenen ikuspegi orokorra aurkezten da lan honetan, pHaren arabera ur disoluzioan agertzen diren…, The large compositional and structural diversity of polyoxometalates (POMs) is strongly related to their dynamic chemical equilibria in aqueous solution. In fact, their formation process involves complex oxoanion condensation reactions in acidic media and thus, more than one metal-oxo cluster species coexist in a given pH condition. Thus, a general overview of the most common structural archetypes of POMs is provided in this work, with strong focus on the main species found in aqueous solution…, (PRE_2018_1_0143; PRE_2019_1_0106) burutu da. Egileek Ekonomia, Industria eta Lehiakortasun Ministeritzaren (MAT2017-89553-P) eta Eusko Jaurlaritzaren (IT-1291-19 eta KK-2020/00008) finantziazioa eskertu nahi dute.



Murillo el Fruto: XIV. gizaldiko agiria, Murillo el Fruto: documento del s. XIV, Murillo el Fruto: a 14th-century document

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi

En este trabajo se estudian los datos onomásticos, topónimos y antropónimos, que se recogen en el cuadernillo del s. xiv encontrado hace poco tiempo en el AG N. Está escrito en castellano, pese a tener ciertos rasgos especiales, y es importante para nosotros porque deja entrever que el euskera estaba todavía vivo en la localidad de la Ribera Alta en la fecha en que se redactó. Además, a través de los datos onomásticos que encontramos en el pequeño cuaderno podemos conocer algunas de las…, Lan honetan NAOean berriki agertu den xiv. mendeko koaderno ttipi bateko onomastika datuak aztertzen dira, toponimoak eta antroponimoak. Kaierttoa erdaraz idatzia dago, gaztelaniaz, ukitu berezi zenbaitekin, baina munta handikoa da guretako, euskara Erribera goieneko herrian xiv. mendean bizirik zegoela idarokitzen duelako, bertako hizkera galduaren ezaugarri batzuen berri jakin dezakegulako, eta toponimoak hobeki azaltzeko eta arautzeko bide delako. Grafia batzuek eta leku eta jende izen…, This paper analyzes onomastic data consisting of toponyms and anthroponyms that were drawn from a booklet recently discovered in the GNA. The document is written in (Castilian) Spanish with a number of particular features, and it is of relevance to us because it suggests that Basque was still in use in the High Riberan locality at the time of writing. The document moreover allows us to identify some of the characteristics of the extinct local variety, in addition to being helpful in explaining…



Artzibar iparraldeko hizkeran sakonduz, Más sobre el habla del norte del valle de Arce, More on the speech of the north of Arce Valley

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

Resumimos en este artículo las características principales del euskera del valle de Arce y lo comparamos con las de los valles colindantes; para ello nos hemos basado en el habla de los últimos hablantes, y especialmente en las grabaciones que hizo Koldo Artola en Arrieta e Hiriberri entre 1980-1983 y que han sido publicadas recientemente en FLV. Detallamos las características más relevantes de esta variedad, comparándolas con las otras del «navarro meridional », y completamos la visión de…, Artikulu honetan laburbiltzen ditugu Artzibarko bi herritako ezaugarri nagusienak. Ezagurri hauek azken hiztunen mintzotik atera dira eta Koldo Artolak 1980-83 urteetan eginiko grabaketetan oinarritu dira, Arrietan eta Hiriberrin. Honezaz gain, Artzibarko hizkera hurbileko haranetako mintzoekin parekatzen dugu, hego-nafarreraren mugak hobeki zedarritzeko asmoz, ezaugarri bereizleak zein diren ikusiz., This paper presents an overview of the Basque dialect spoken in Arce Valley; this is a variety of «Southern high-navarrese». This article is specially based in the speech of last speakers from Arrieta and Hiriberri, who were interviewed by the dialectologist Koldo Artola, during the 1980-1983 period. We present its most specific characteristics and we compare it with the other near varieties, in an attempt to get to know this variety better and to complete the research carried out by previous…, Lan hau Ministerioko FF 12012-33190 «Núcleos innovadores en los dialectos vascos» izena duen proiektuaren babesarekin burutu da.



Nazioarteko kontratuak

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Belintxon Martin, Unai

Lan honetan ikertzen da: nazioarteko kontratua eta mundu mailako merkataritzaren ekonomia; nazioarteko eskuduntza judiziala eta nazioarteko kontratazioa; 1215/2012 erreglamenduko 7.1 artikulua; nazioarteko eskuduntza judiziala eta nazioarteko kontratazioa, botere judizialeko lege organikoko 22. Quinquies a) artikulua; nazioarteko kontratuei aplikagarri zaien legea, Lex Mercatoria berria; nazioarteko kontratuetarako lege aplikagarria, Erroma I Erregelamendua, lege hautaketa, borondate gatazkaren…



Emakumearen irudia euskaltzaindiaren hiztegian

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Landa Torre, Esther

A pesar de no ser un lenguaje de género, en euskera también se reflejan las características y valores de nuestra sociedad patriarcal y androcéntrica; no sólo se reflejan, sino que, de igual manera, los transmitimos y perpetuamos. Objetivo: analizar los roles, los prototipos de mujer y hombre que se presentan en Euskaltzaindiaren Hiztegia y sus diferencias estadística. Hay que mencionar que el presente trabajo es un estudio cuantitativo preliminar, un acercamiento a lo que sería el análisis…, Although the Basque language is not a gender language, it reflects the characteristics and values of our patriarchal and androcentric society; moreover, it does not only reflect them, it also transmits and perpetuates them. Aim: to analyze roles, and prototypes of woman and man that are presented in Euskaltzaindiaren Hizegia and their statistical differences. It should be mentioned that the present study is the first quantitative study, an approach to what would be a full analysis, so the…



Luzaideko eta Ondarrolako hiru gutun

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kamino Kaminondo, Peio, Salaberri Zaratiegi, Patxi

En este artículo publicamos dos cartas euskéricas fechadas en 1893 y enviadas desde la ciudad de Salto de Uruguay a la capital Montevideo, y otra de Valcarlos o Luzaide de 1904. Los autores de las dos primeras, al igual que el receptor de las misivas, debían de ser naturales del barrio de Ondarrola de Arnegi, a pesar de que el euskera que emplean no sea exactamente el usado en el lugar. La tercera carta fue escrita en Valcarlos y refleja más fielmente el habla de la localidad., Lan honetan Uruguaiko Salto hiritik herrialde horretako Montevideora igorritako 1893ko bi gutun eta 1904ko Luzaideko beste bat ematen ditugu argitara. Lehen bien egileak Arnegiko Ondarrola auzokoak ziratekeen, ibiltzen duten euskara lekuaren gainean egiten den berbera ez bada ere. Hirugarrena Luzaiden idatzia da eta dudarik gabe herri honetako hizkeran izkiriaturik dago., This article includes two letters written in the Basque language sent in 1893 from the Uruguayan city of Salto to the capital Montevideo and another from Valcarlos/Luzaide in 1904. The authors of the first two and the person receiving the letters would appear to be from the Arnegi district of Ondarrola, al - though the Basque used does not exactly correspond to the local version. The third letter was written in Valcarlos and is a more faithful reflection of local speech.



Ultzamako hizkera: reseña

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi

Reseña de la obra de Orrega Ibarra: Ultzamako hizkera. Iruñea: Inguruko Euskalkietako Harremanak, 1995.



Memoria, boterea, gatazka: hainbat hari-mutur

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Sagardoy Leuza, Iñaki

2017an Nafarroan 'gertuko' memoria kolektiboen eraikuntza prozesuetara hurbilpen etnografikoa irudikatu nuenean, ezer gutxi nekien ofizioaren aurpegi behin-behineko eta hauskorraz. Zailak nituen asmatzen hainbat espazio instituzionaletara sartzeko izanen nituen ezintasunak, pandemia global baten ondorio metodologikoak edota fenomeno batzuek duten natura efimeroa. Horregatik, idatzita utzi nuen ikerketa doktoral horren muinean zegoena izan litezkeen askotariko etnografien…



Euskaraz idatziriko Asteteren dotrina bat

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

Asteteren dotrina bat, Leitzako baserri batean aurkiturikoa, argitaratu eta aztertzen dugu artikulu honetan. Ez dakigu nor den bere autorea, izan ere anitz dira garai honetan idatzi ziren dotrinak, bakoitza tokian tokiko euskarari egokituak. Azterturiko ezaugarrien bidez, Baztango euskarari hurbiltzen zaizkio. Ziurrenik, Baztanen ibili zen baserri honetako monja batek ekarri zuen, jabeek diotenez. Dotrina batek interes handirik ez badu ere, badira aztertzea merezi duten ezaugarriak ikuspuntu…, Se edita y analiza en este artículo una doctrina del Padre Astete encontrada en un caserío de Leitza. Desconocemos quién es su autor. Son varias las doctrinas que circularon por estos pueblos en el siglo XIX, todas adaptadas al euskera de los distintos dialec-tos. Por medio de las características analizadas, podemos decir que presenta rasgos del euskera de Baztan. Con toda probabilidad, la trajo una monja de este caserío que procedía de allí. Aunque una doctrina no reviste mucha originalidad,…, This article publishes and analyses a doctrin of Astete, found in a rural house in Leitza (Navarre).The autor is unknown. Several doctrines circulated in there villages during the 19th century and they were all adapted to the different Basque dialects. Thanks to the analysis of its characteristics, we can claim that it presents some common features of the Baztan dialect. In all likehood, it was brought by a nun from this rural house born there. Althought it may not be very original, some…



Espainiar eskualde-arteko Zuzenbidearen berritze prozesuari buruzko hausnarketak: XXI. menderako erronka

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Belintxon Martin, Unai

Gure Estatuko sistema juridikoaren berezitasuna aztertzea eta kritikoki baloratzea da ondorengo gogoeta honen helburua. Sistema hori, hain zuzen ere, lege anitzeko antolamendu juridikoko taldean dago kokatuta, eta, bertan, lurraldeetako hainbat legegintza-sistema elkarrekin bizi dira, ondorioz, eskualde-arteko eta tokiarteko barne-gatazkak sortzen direlarik. Hain zuzen ere, XXI. mendean sistema bat ezarri behar den garaiko errealitate sozialera egokitzeko eskatzen duen ikuskera eta errealitate…, Esta reflexión tiene por objeto el análisis y valoración crítica de la particularidad de nuestro sistema jurídico estatal ubicado en el grupo de los ordenamientos plurilegislativos en el que conviven y coexisten diferentes sistemas legislativos territoriales con los consecuentes conflictos internos de carácter interregional e interlocal. En efecto, cabe reflexionar sobre el marco jurídico normativo de aplicación a esta particular concepción y realidad que demanda en pleno siglo XXI de un…, This reflection aims at analyzing and critical assessment of the particularity of our state legal system. This system, framed in the multi-law legal organization group, coexists with several territorial legislative systems, giving rise to internal conflicts between regions and interlocal. In fact, it is necessary to reflect on the legal framework of application to this particular conception and reality that demands in the 21st century of a system that adapts to the social reality of the time in…



Irigarai familiaren funtsa Nafarroako Errege Artxibo Nagusian: katalogoa (I. dokumentu argitaratuak), El fondo de la familia Irigaray en el Archivo Real y General de Navarra: catálogo (I. documentos publicados), Irigaray family’s collection at the General and Royal Archive of Navarre: catalogue (I. published documents)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

Recientemente, el Archivo Real y General de Navarra ha recibido en donación el fondo documental de Fermin Irigaray y Angel Irigaray. Estos dos hombres (padre e hijo) destacaron en su labor en favor de la lengua vasca en el siglo XX, y el fondo es el reflejo de ello. Entre otras cosas, incluye textos antiguos, manuscritos, artículos, prensa, revistas, libros, borradores y cuadernos de notas, desde el siglo XVII hasta los siglos XIX y XX principalmente. Tratándose de un material interesante para…, Berriki, Nafarroako Errege Artxibo Nagusiak Fermin Irigarai eta Angel Irigarai aitasemeen ondare dokumentala hartu du dohaintzan. Bi gizon hauek euskararen aldeko lanean nabarmendu ziren XX. mendean, eta funtsa horren isla da. Besteak beste, testu zaharrak, eskuizkribuak, artikuluak, prentsa, aldizkariak, liburuak, zirriborroak eta ohar-kaierak aurki daitezke horretan, XVII. mendetik hasi eta, nagusiki, XIX. eta XX. mendeak bitarte. Euskararen ikerketararako material baliagarria delakoan,…, Recently, the Royal and General Archive of Navarre has received Fermin Irigaray’s and Angel Irigaray’s collection of documents as a donation. The collection reflects the outstanding contribution these two men (father and son) made in the 20th century in favour of the Basque language. Among others, it includes old texts, manuscripts, articles, press, journals, books, drafts, and notebooks, starting from the 17th century and, mostly to the 19th and 20th centuries. Since it is an interesting…



Erronkari eta Ansoko toponimiaz zenbait ohar

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lopez-Mugartza Iriarte, Juan Karlos

El estudio de la toponimia del Valle de Roncal en Navarra y del Valle de Ansó en Aragón demuestra que el límite oriental de Navarra ha sido secularmente punto de encuentro de culturas con idénticas necesidades comunicativas pero expresadas en diferentes lenguas, unas de origen romance (el navarro- aragonés y el gascón) y otras de origen prerromano (los dialectos roncalés y suletino del euskera). El romance navarro-aragonés pervive en la toponimia de Roncal y, de igual manera, el euskera está…, Erronkaribarko eta Anso Ibarreko toponimiaren azterketak erakusten duenez Nafarroako ekialdeko muga herri eta kultura anitzen bilgunea izan dela. Herri hauen behar komunikatiboak antzekoak ziren, baina hainbat hizkuntza diferente erabili behar zituzten haiek asetzeko; alde batetik, latinetiko bi hizkuntza (gaskoiera eta nafar-aragoiera) eta beste alde batetik erromatarren aurreko hizkuntza zahar baten bi euskalki (erronkariera eta zuberera). Euskara oraindik bizirik dago Ansoko toponimian…, The study of place names in the Navarrese Valley of Roncal and the Aragonese Valley of Ansó reveals that the eastern boundary of Navarre was traditionally a meeting-point for cultures with communication needs which were identical, but expressed in different languages, some of Romanic origin (Navarrese- Aragonese and Gascon) and other of pre-Roman origin (the Roncal and Souletine dialects of Basque). The Navarrese-Aragonese Romance language survives in the place names in Roncal and Basque is…



Gizarte bat korrespondentziaren prismatik: Zuberoa, XIX. mendearen bukaeratik Lehen Mundu Gerra arte

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Arcocha Mendinueta, Elorri

Desde la década de 1980 lo que el antropólogo Daniel Fabre acuñó como 'escritos ordinarios' y, en general, el uso de archivos personales ha cobrado gran fuerza. Impulsados por la antropología y otras disciplinas, los investigadores han centrado su atención no sólo en el contenido de los documentos, sino también en el contexto de su producción. Dentro de los archivos personales encontramos, entre otros, lo que el historiador Michel Papy ha denominado 'correspondencia…, 1980. hamarkadatik landa Daniel Fabre antropologoak «idatzi arruntak» deitu izan dituenak eta, oro har, artxibo pertsonalen erabilerak indar handia jaso izan du. Antropologiak eta beste diziplina batzuek bultzatuta, ikertzaileek arreta bideratzen hasi ziren ez bakarrik dokumentuen edukietara, baizik eta dokumentu horien ekoizpenaren testuingurura. Artxibo pertsonalen baitan, besteak beste, Michel Papy historialariak 'korrespondentzia arrunta' izendatu duena dugu, hots,…, Programa de Doctorado en Humanidades y Ciencias Sociales (RD 99/2011), Giza eta Gizarte Zientzietako Doktoretza Programa (ED 99/2011)



Hitz eratorriak Luzaideko hizkeran

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi, Kamino Kaminondo, Peio

El presente artículo es parte de un proyecto más amplio que tiene como objetivo la recogida y estudio del euskara de Luzaide (Valcarlos, Navarra). Aquí se hace una lista de las palabras derivadas que los autores han encontrado en el habla de la mencionada localidad, clasificándolas por sufijos (o prefijos, en el caso de des- y ez-). Cuando ha sido posible, se ha hecho acompañar la palabra derivada en cuestión de algún ejemplo del habla local, para de esta manera dejar más claro su significado.…, Artikulu hau Luzaideko (Nafarroa) euskara biltzen eta aztertzen duen lan zabalago baten zati da. Oraingoan egileek mugako herri horretako hizkeran kausitu dituzten hitz eratorriak jasotzen dituzte, eta atzizkika (edo aurrizkika, des- eta ez-en kasuetan) sailkatzen. Ahal izan denean, hitz eratorriaren adiera argiago ikus dadin, Luzaideko euskaran moldatu adibidea sartu da. J. M. Satrustegik herri horretako hiztegiaren gainean egin lanak ere aintzat hartu dira., The present article forms part of a much larger project whose aim it is to gather and study Euskara from Luzaide (Valcarlos, Navarra). A list is presented of derived words the authors have found in the Euskara spoken in the town locality, classifying them by suffix (or prefix in the case of des- and ez-). Where possible, the derived word in question comes with an example of local speech in order to clarify its usage. The works of J. Mª Satrustegi on the Luzaide lexicon are also taken into…



Hizkuntzaren jabekuntzaz Fontes-en

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José

En este trabajo se realiza una revisión de los artículos que han aparecido en la revista Fontes sobre el tema de la adquisición del lenguaje y, tras un breve resumen de cada uno de ellos, se hace una reflexión sobre lo expuesto. Una vez indagado de forma minuciosa se han encontrado dos artículos dedicados exclusivamente al tema, y uno en el que la adquisición de la lengua se toca de forma tangencial. Los dos artículos monográficos versan sobre temas clave del desarrollo del lenguaje. El primero…, Lantxo honetan Fontes aldizkarian hizkuntzaren jabekuntzari buruz jarduten duten artikuluen bilketa eta artikulu horiei buruzko laburpen-iruzkinak egiten dira. Guztira, gaiarekin loturiko bi artikulu oso besterik ez dira, eta beste artikulu batean, zeharka, ataltxo bat eskaintzen zaio jabekuntzaren atalari. Bi artikuluek eremu honetan oso garrantzitsuak diren beste hainbat gai jorratzen dituzte. Batak, hasteko, euskararen gramatikazko egiturak erabiltzen ez diren garaiko ezaugarriak nolakoak…, This article revises those articles published in the journal Fontes concerning language acquisition and, after a brief summary of each study, some reflection is made as to what we find. Following a painstaking process of research, only two articles exclusively given over to the subject are revealed, and one of these touches on language acquisition in a rather tangential manner. The two monographic articles deal with key themes in language development. The first describes the characteristics of…



Sare sozialak, euskalkiak ikertzeko baliabide gisa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

Sarearen bidez egiten diren elkarrizketak aztertuko ditugu lan honetan; aldi berean, jakin nahi dugu ea sare sozialak baliagarriak diren euskalkiak aztertzeko. Gisa honetan, sare sozialetan hartutako pre-corpus bat osatuko dugu eta, horrekin, lan hipotesiak planteatuko ditugu, horrela hainbat kategoria landuko ditugu, gero, bilketa lan zabalagoa egiteko. Horrela, ikerketa kualitatibo eta konparatiboaren bidez ikusiko dugu zein aukeraketa dialektal eta zein ortografía ezaugarri egiten diren, edo…



Muga eta trantsizioa Nafarroako euskal hizkeretan, Border and transition in the basque dialects of Navarre

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

The aim of this article is to analyze the border character of some Basque dialects speaking in Navarre, dating from the end of the 20th century; based on oral texts from three border areas of Navarrese dialect (Burunda, Baztan and Aezkoa), according to the reseacher Zuazo. In order to do so, and basing this study on the classification criteria of two dialectologists, we try to determine their boundary character by analyzing, through a contrastive methodology, which features are met and which…, Artikulu honek XX. mendeko Nafarroako hainbat hizkeretako mugako hizkeren ezaugarriak aztertzea da, horretarako Zuazoren arabera euskara nafarrean diren hiru tarteko hizkerak kontuan hartuz (Burundakoa, Baztangoa eta Aezkoakoa). Horretarako, bi dialektologoren sailkapen- irizpideen arabera, beraien mugako hizkera zehazten saiatu gara. Hainbat hizkuntz-ezaugarri alderatuz, zehaztu da horietako zein erabiltzen diren euskara nafarrean eta zein ez. Azterketa honetatik ondorioztatzen da Burundako…



Bigarren Hezkuntzako ikasle eta irakasle talde baten diskurtsoa eta praktika informazio digitala bilatzeko, ebaluatzeko eta hautatzeko orduan, Searching, evaluating and selecting information: discourses and practices of secondary students and teachers

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Egaña Osa, Txema, López Flamarique, María Teresa

Azterketa honetan, Bigarren Hezkuntzako ikasle eta irakasleek ikasgelan informazio digitala bilatzeko, ebaluatzeko eta hautatzeko orduan erabiltzen dituzten diskurtsoa eta praktika alderatu nahi dira. Kasu-azterketa bat izanik, hainbat iturritako datuak triangelatu dira (eztabaida-taldeetakoak, eskoletakoak eta aurrez aurreko elkarrizketetakoak). Emaitzen arabera, ikasleek badute interesa ikasgelan Internetera konektatuta lan egiteko, baina zailtasunak dituzte bideo eta grafikoak…, This study seeks to contrast the discourse and practice of students and secondary school teachers when searching, evaluating and selecting digital information in a secondary classroom. This is a case study that has used a multi-source data triangulation (discussion groups, class registration and self-report interviews). The results indicate the interest of the students to work connected to the internet in the classroom, although it is observed that it has difficulties in the interpretation of…



Moneta eta produkzioa, Money and production

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Galarza Prieto, Enrique

The definitions of money and economic product and the exact nature of their relationship are far from being clearly formulated by Economics. The aim of this paper is to introduce the reader to a different approach to the basic concepts of our science. The Quantum Theory is based upon the identity of money and product. This identity requires a new view on production as a non purely physical activity, at least in the case Economics have a special object as different from that of Physics.…



Zildozko Perutxeneko euskal predikuak (XIX. m.): aurkezpena eta ikerketaren lehen emaitzak, Basque sermons from Perutxena in Cildoz (19th c.): presentation and first results of the research

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

Lan honetan Zildozko (Ezkabarte, Nafarroa) Perutxena etxetik ateratako xix. mendeko euskal sermoi-sorta aurkeztu dut, eta etorkizunean hura ikertzeko gidalerroak eman. Deskribatu ondoren, sakabanaturik egon den corpusa bakarra dela erakutsi dut. Gainera, egileak zein izan daitezkeen iradoki, datu biografikoak eman ditut, eta predikuak non eta noiz erabili zituzten argitu. Gero, testuak idazteko egileek erabili zituzten iturri bibliografiko batzuk identifikatu ditut. Ondotik, darabilten hizkera…, In this work, I present a 19th-century Basque sermon collection from the Perutxena house in Cildoz/Zildotz (Ezcabarte, Navarre) and provide some guidelines for its examination. After describing it, I show that this scattered collection actually constitutes a single corpus. Moreover, I identify the likely authors and provide some biographical data in order to find out when and where these sermons were preached. Then, I identify some of the bibliographical sources employed by the authors when…, Lan hau Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak diruz hornitutako “Monumenta Linguae Vasconum 6: avances en cronología de la historia y la prehistoria de la lengua vasca” proiektuaren barnean dago (PID2020-118445GB-I00).



Eman dezagun paseo bat Iruñeko Mendillorrin barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Irakasleendako gida

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R.

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51792, Iruñeko Mendillorri auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak…). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai…



Hualde deitura, hidronimia eta paisaiaren elementuen kokapena Euskal Herriaren ekialdeko mugetan, The surname Hualde, hydronymy and the location of landscape elements in the Eastern boundaries of the Basque Country

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lopez-Mugartza Iriarte, Juan Karlos

Hualde abizena gure herri eta ibar anitzetan hedatuta dago, baina aldaera eta gra‑fia ezberdinekin Euskal Herriko ipar‑ekialdeko mugetan sarriago gertatzen da. Abizenaren azterke‑tatik abiatuta, Pirinioen bi aldeetako aldaerak ikertu dira eta berau osatzen duten osagaiak aztertu ere bai; alde batetik, ur oinarritik eratorritako hidronimoak, eta, bestetik, -alde postposizioaz eraiki‑takoak. Era berean, beste hidronimo batzuk eta euskal onomastikan ohikoak diren beste postposizio…, The surname Hualde is present in many of our villages and valleys, but with some variants and different spellings it occurs more frequently in the north-eastern limits of Euskal Herria. Based on the study of the surname, its variants on both sides of the Pyrenees are investi-gated and the components that make it up are analysed; on the one hand, the hydronyms derived from the Basque base ur ‘water’ and, on the other, those constructed with the Basque postposi-tion…



Kontzientzia metalinguistikoa eta eleaniztasuna: berrikusketa bibliografiko bat, La competencia metalingüística y el multilingüismo: una revisión bibliográfica, Metalinguistic competence and multilingualism: a literature review

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Gaspar Arraiza, Artzai

Esta investigación presenta una revisión bibliográfica sobre la conciencia metalingüística. Partiendo de las definiciones del metalenguaje y de la conciencia, se define la conciencia metalingüística y sus sub-conciencias: fonológica, ortográfica, morfológica, pragmática y semántica. Asimismo, se discute la relación entre la conciencia metalingüística y el desarrollo de la competencia lectora, así como las relaciones con el multilingüismo y las transferencias inter-lingüísticas. Para ello, se…, Ikerketa honek kontzientzia metalinguistikoari buruzko berrikusketa bibliografiko bat eskaintzen du. Metahizkuntzaren eta kontzientziaren definizioetatik abiatuz, kon-tzientzia metalinguistikoa definitzen da eta bere azpi-kontzientziak teorizatzen dira: fonologikoa, ortografikoa, morfologikoa, pragmatikoa eta semantikoa. Era berean, kontzientziak irakurmenaren garapenarekin daukan erlazioa aztertzen da, baita eleaniztasunarekin eta transferentzia inter…, This study offers a comprehensive literature review on the concept of metalinguistic awareness. It begins by exploring the foundational definitions of metalanguage and awareness, subsequently defining metalinguistic awareness and its specific subcatego-ries: phonological, orthographic, morphological, pragmatic, and semantic awareness. Furthermore, the review examines the interplay between metalinguistic awareness and the development of reading proficiency,…



Nafarroa Behereko hiru eskutitz

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kamino Kaminondo, Peio, Salaberri Zaratiegi, Patxi

En este trabajo publicamos tres cartas en euskera de la Baja Navarra que fueron escritas en Argentina, primero con la grafía que el autor –Leon Erdozaintzi– emplea, después con grafía actual y finalmente traducidas al castellano. Datan de 1913, 1916 y 1918, es decir, la primera fue escrita un poco antes de la Primera Guerra Mundial y las dos últimas durante el conflicto bélico. En cuanto al tratamiento utilizado, cabe destacar que la primera, la que el autor dirige a su hermano, está escrita en…, Lan honetan Nafarroa Behereko euskaran idatzitako hiru gutun ematen ditugu argitara, lehenik egileak –Leon Erdozaintzik– izkiriatu zituen modu berean, gero egungo grafiarekin eta azkenik gaztelaniara itzulita. Eskutitz hauek 1913, 1916 eta 1918koak dira, hots, aurrenekoa Lehen Mundu Gerlaren aitzinekoa eta beste biak gerla garaikoak. Argentinan idatzi zituen egileak, anaiari igorri ziona toka eta aitari zuzendutakoak begiramenezko zuka alokutiboan., In this article we publish three letters written in Argentina in Low Navarrese dialect, first with the orthography that the author –Leon Erdozaintzi– uses, later with modern orthography and finally translated into Spanish. They date back to 1913, 1916 and 1918, that is to say, the first one was written some time before the First World War and the last ones during the conflict. It is necessary to emphasize that the first letter, which the author sends to his brother, is written in toka, a…



Goizuetako hizkera adierazkorra: biraoak

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kamino Kaminondo, Peio, Salaberri Zaratiegi, Patxi, Zubiri Lujanbio, Juan José

En este trabajo se han recogido las palabras y expresiones que se utilizan en Goizueta a la hora de imprecar y echar maldiciones. Para efectuar tal descripción se ha hecho una división en cuatro partes: en la primera se enumeran las interjecciones existentes, en la segunda se agrupan las que hacen referencia a los defectos físicos, en la tercera las que se basan en defectos no físicos o morales y en la última parte se recogen las palabras y expresiones que sirven para remarcar lo dicho. Se…, Goizuetan juramentuak egiteko, maldizioak botatzeko eta besteez gaizki esaka aritzeko erabiltzen diren hitzak eta esapideak jaso ditugu lan honetan. Horretarako, lau atal nagusi bereizi dira: lehenbizikoan, nolako harridura hitzak edo esapideak dauden azaltzen da, bigarrenean erru edo akats fisikoei erreferentzia egiten dieten hitzen zerrenda agertzen da, hirugarrenean nortasunari erreferentzia egiten diotenak, eta laugarrenean esandakoa indartzeko erabiltzen diren hitz edo esamoldeak aipatzen…, In this article, we have collected the words and expressions used in Goizueta to curse and swear. In order to make the description, the words and expressions are divided up into four parts: the first lists the existing interjections; the second focuses on those which refer to physical defects: the third, those based on non-physical or moral defects; and the last groups together words and expressions used to highlight what is being said. The curses are also classified by level according to their…, Lan hau 2004ko deialdian Nafarroako Gobernuak diruz lagundu dituen Nafarroarentzako interes bereziko ikerketa proiektuetako baten zati da.



Erredingo Luiseneko euskal predikuak (XVIII.-XIX. m.): aurkezpena, katalogazioa eta ikerketaren lehen emaitzak, Los sermones en euskera de la casa Luisena de Redín (ss. xviii-xix): presentación, catalogación y primeros resultados de la investigación, Basque sermons from Luisena in Redin (18th-19th c.): presentation, catalogation and first research results

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

En este trabajo presento una colección de sermones antiguos en euskera, hallados en el valle de Lizoain (Navarra). Es, por ahora, el único testimonio documental extenso del euskera de la zona. Explico cómo se hizo el hallazgo, describo, dato y catalogo el corpus, y, tras identificar a los autores, indago en sus biografías. Además, describo algunos rasgos lingüísticos, documento las fuentes y trato sobre los hábitos de traducción. Concluyo que el uso del vasco en la predicación empezaba ya a…, Lan honetan, Lizoainibarren (Nafarroa) agertutako euskal sermoi zaharren sorta bat aur-keztu dut. Oraingoz, hango euskararen aztarna dokumental luze bakarra da. Aurkikuntza nola gertatu zen azaldu dut, eta corpusa deskribatu, datatu eta katalogatu dut. Egileak iden-tifikatuta, datu biografikoak ere bildu ditut. Gainera, hizkuntz ezaugarri zenbait deskribatu, iturriak dokumentatu eta itzulpen ohiturez aritu naiz, eta, orobat, euskara predikaziorako herrian bazter gelditzen ari zela ondorioztatu…, In this work I present a collection of old sermons in Basque discovered in Lizoain valley (Navarre). It is so far the sole extensive documentary testimony in the Basque language of that area. I explain how the discovery was made, I describe, date and catalogue the corpus and, after identifying the authors, I collect biographic data. Then, I describe some linguistic features, document the sources and talk about translation habits. I conclude that the use of Basque for predication was starting to…, Ikerketa hau Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak diruz hornitutako «Monumenta Linguae Vasconum 6: avances en cronología de la historia y la prehistoria de la lengua vasca» proiektuaren barnean dago (PID2020-118445GB-I00).



Gurasotasun berriak testuinguru aldakorretan: ikerketa proiektua

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Fernández Rasines, Paloma, Bogino Larrambebere, Mercedes

Aldaketa sozialek eta legegintza-ekimen batzuek zaintza partekatuari eta guraso-erantzunkidetasunari buruzko eztabaida piztu dute. Familiari eta gurasotasunari buruzko gogoeta zabalago batean kokatzea da gure asmoa. Gaiarekin lotuta egoteaz gain, gaia koordenatu egokietan kokatzen laguntzen dute hainbat kontzeptuk, hala nola ohiko rolak eta ereduak, genero-harremanak eta familia eta lana bateragarri egitea. Ahaidetasunaren birdefinizioak, ezkontzaren krisiak erakunde gisa, dibortzio prozesuen…



Ezeztapenaren hurrenkera euskal egitura perifrastikoetan: hurbilpen diakroniko-tipologikoa, El orden de la negación en las construcciones perifrásticas en euskera: un enfoque diacrónico-tipológico, The order of negation in Basque periphrastic constructions: a diachronic-typological approach

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Izko, Iker

Este estudio tiene como objetivo investigar el desarrollo histórico del orden de los verbos principal y auxiliar en oraciones negativas en euskera. En el artículo se muestra, tras realizar un análisis del orden de palabras en textos históricos, que en las oraciones principales se pierde el orden en el que la partícula negativa va entre el verbo principal y el auxiliar (como en ikusi ez zuen), mientras que en las subordinadas dicho orden se mantiene. Se intenta explicar esta asimetría en…, Lan honen helburua euskarazko ezezko perpausetako aditz nagusiak eta laguntzaileak historian zehar izan duten hurrenkera aztertzea da. Hizkuntzaren historiako hainbat testuren hitz-hurrenkerari begiratuz, aditz nagusia - ezezkoaren marka - aditz laguntzailea ordena (ikusi ez zuen modukoa) perpaus nagusietan desagertzen eta mendekoetan gordetzen dela erakusten da, eta, aldi berean, desberdintasun horri azalpen tipologikoa emateko saioa egiten da. Ezeztapenaren hurrenkerari eragiten dioten…, This study aims to investigate the historical development in Basque of the order of the main and auxiliary verb in negated clauses. By analyzing word order in a number of historical texts it is shown that the pattern according to which the negative particle follows the main verb and precedes the auxiliary (as in ikusi ez zuen) is lost in main clauses. At the same time, subordinate clauses are shown to preserve this pattern. An attempt is made to account for this asymmetry in typological terms.…



Borroka baten oihartzun galduak: Iruñerriko 1970eko hamarkadako lantegien kokapena eta desagerpena

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Satrustegi Andres, Imanol, Rodríguez Villar, Izaskun, Pérez Ibarrola, Nerea, Turrillas Bueno, Edurne

A partir de la década de 1950, en la Comarca de Pamplona se produjo un extraordinario desarrollo industrial, que dio lugar a la construcción de decenas de nuevas fábricas. Fueron precisamente, esas fábricas de nueva construcción el escenario principal de los conflictos laborales de finales de la década de 1960 y de la década de 1970. Sin embargo, tras las décadas de 1980 y 1990, muchas de ellas fueron clausuradas, trasladadas o compradas por multinacionales. Así, se ha olvidado la historia de…, 1950eko hamarkadatik aurrera, Iruñerrian berealdiko garapen industriala gertatu zen, eta ondorioz, hamarnaka lantegi berri eraiki zituzten . Lantegi horiexek izan ziren 1960ko hamarkada bukaerako eta 1970eko hamarkadako lan-gatazken antzeztoki nagusia. Hala ere, 1980ko eta 1990eko hamarkaden ondoren, horietako asko itxi, lekuz aldatu edo multinazionalek erosi zituzten. Horrela, ahaztu egin da lantegien eta enpres a horien historia, baita leku horietan lan egin zuten pertsonena ere. Txosten…



"Gero eta aldeko gehiago": prozesu polifoniko baten sintesia

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zapata Solano, Oskar, Sagardoy Leuza, Iñaki

Nafarroa Garaian, azkeneko ikerketa soziolinguistikoek (2016 eta 2021) datu kezkagarriak agertzen dituzte euskararen sustapenari buruzko jarreratan. Azkenekoan, adibidez, herritarren %37a hizkuntzaren indarberritze ahaleginaren "aurka" azaldu zen, eta %33a "ez alde ez aurka". Aldeko jarrerek euskararen biziberritze prozesuan izan dezaketen eragin positiboa aintzat hartuta, horietan eragiteko erabilgarri izan daitezkeen praktika, diskurtso, argudio edota…, In Navarre, the latest sociolinguistic studies (2016 and 2021) show worrying figures regarding attitudes to promoting Basque. In the last study, for example, 37% of the population stated they were “against” reinforcing the revival of Basque and 33% “neither for nor against”. Bearing in mind the positive impact that favourable attitudes can have in the process of revitalising Basque, in 2021 Euskaltzaleen Topagunea took the decision to seek and experiment with practices, discourses, arguments…



Langileria berri baten eraketa. Iruñerria 1956-1976

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Pérez Ibarrola, Nerea

Tesi honen ikerketarako objektua, frankismoaren bitartean Iruñerrian sortu zen langile klasea da. Honen eratze prozesua 1956-1976 urteen arteko marko kronologikoan kokatu dugu. Lehenengo blokean prozesua eman zen markoaren deskribapena egiten da. Bigarren blokean langile klasea eratu zen zirkuitua berregiten da. Hirugarren blokean, behin zirkuitua berregin dela, klasearen eraketa prozesua bere goren unera iristen da., Programa Oficial de Doctorado en Ciencias Sociales y Jurídicas (RD 1393/2007), Gizarte Zientzietako eta Zientzia Juridikoetako Doktoretza Programa Ofiziala (ED 1393/2007)



Iruñe ondoko euskal testu zahar berri bat, Un nuevo texto vasco antiguo de cerca de Pamplona, A new old Basque text near Pamplona

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

En este trabajo presentamos el estudio y edición de un antiguo manuscrito en vasco hallado recientemente en la parroquia de Unzu (Juslapeña) o alrededores. Hemos descrito el texto y, al tratarse de una traducción-adaptación, hemos dado algunas explicaciones en torno al tema que trata y al motivo por el cual está redactado en vascuence. Teniendo en cuenta el cuidado estilo del escrito, hemos sacado algunas conclusiones sobre los conocimientos e influencias del autor anónimo. Además, tras…, Untzuko (Txulapain) parrokian edo inguruan orain gutxi agertu den euskal eskuizkribu zahar baten edizio eta azterketa dakargu lan honetan. Testuaren deskribapena egin dugu eta izkribua itzulpen-moldaketa dela kontuan harturik, jorratzen duen gaiaz eta testua euskaraz egotearen arrazoiez azalpen zenbait eman ditugu. Idazkiaren estilo txukuna gogoan, egile anonimoaren ezagupenen eta eraginen gaineko ondorioak atera ditugu. Horrezaz gain, testua ikuspegi filologiko eta dialektologikotik aztertuta,…, This paper presents an analysis and an edited version of a manuscript in Basque recently discovered in the parish of Unzu (Txulapain / Juslapeña) or its surroundings. Considering this is a translation-adaptation, the text is described and some explanations both about its topic and the reason for it being written in Basque are supplied. Bearing in mind the elevated style of the writing, some conclusions about the knowledge base and the influences received by the anonymous writer are also drawn.…



Eman dezagun paseo bat Iruñeko Arrotxapean barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Jarduera-koadernoa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Iribas Pardo, Haritz, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R., Lasa Oyarbide, Aitzol

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51696, Iruñeko Arrotxapea auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak…). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai testualak…



Aizkibelen Euzkeratik erderara biurtzeko itztegia: eskuizkributik argitalpenera, Euzkerakik erderaba biurtzeko itztegia de Aizkibel: del manuscrito a la publicación, Aizkibel’s Euzkeratik erderara biurtzeko itztegia: from manuscript to publication

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

En el mundo de la vascología, en contadas ocasiones tenemos la oportunidad de comparar la edición y el manuscrito de un texto; en el caso del Diccionario Basco-Español de Aizkibel, sin embargo, es así. En este trabajo hemos comparado ese manuscrito y la versión publicada tras la muerte del autor. En lo que al manuscrito se refiere, hemos mostrado que se trata de la fuente de la edición y, tras datarlo, hemos expresado nuestras dudas en torno a la autoría. Hemos extraído las diferencias más…, Aizkibelen Euzkerakik erderara biurtzeko itztegia: Eskuizkributik argitalpenera Gutxitan dugu euskalaritzan testu baten edizioa eta eskuizkribua erkatzeko aukera; Aizkibelen Diccionario Basco-Español-en kasuan ordea, hala da. Lan honetan eskuizkribu hori eta egilea hil ondoren argitaratutako bertsioa konparatu ditugu. Gordetzen den eskuizkribuari so, edizioaren iturri dela erakutsi dugu eta datatu ondoan, egiletasun zalantzak agertu ditugu. Argitalpenaren eta eskuizkribuaren arteko alderik…, In the world of Basque studies, we rarely have the opportunity to compare the published version and the manuscript of a text: in the case of Aizkibel’s Basque-Spanish Dictionary, however, we do. In this article, we compare the manuscript and the version published after the death of the author. Concerning the manuscript, we show that it is the source of the publication and, after dating it, we express our doubts regarding its authorship. We have extracted the most remarkable differences between…, Lan hau Eusko Jaurlaritzaren Ikertzaileak Prestatzeko eta Hobetzeko Laguntzen programako BFI-2010-221 kodedun laguntzari esker egin ahal izan da.



Izen sintagmaren eta kasu en jabenkuntza bi haur euskaldun elebakarrengan

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José

Este trabajo de investigación se inserta dentro del campo de la adquisición y desarrollo de la lengua (euskara) y se basa en los daros, recogidos quincenalmente en su respectivo ambiente familiar, de dos niños monolingües, un niño y una niña, en sesiones de aproximadamente 45 minutos de duración cada una hasta la edad de tres años. Tras una breve exposición de diversos autores y teorías que han analizado el aprendizaje en general, y el aprendizaje del lenguaje en particular, tal como el…, Hizkuntzaren jabekuntzaren eta garapenaren eremuan okatzen den lan hau burutzeko hiru urte arteko bi haur euskaldun elebakarren hizkuntz datuak hartu dira aintzat, hamabostero gutxi-gorabehera berrogeita bost minutu inguruko bideograbaketetan bildutako corpuscan oinarrituz. Ikuspuntu teorikoari dagokionez, psikologiaren arloan errotuak dauden ikaskuntzari buruzko hainbat teoria garrantzitsuri (Lenneberg eta Chomskyren biologismoari, Skinnerren behaviorismoari, Piageten eraikortasunari,…