Skip to main content

Document language

Encontrados 22913 resultado(s)
Encontradas 230 página(s)

Comentário a um soneto (autêntico) de Camões: "Em quanto quis Fortuna que tivesse", Commentary on an (authentic) sonnet by Camões: "Em quanto quis Fortuna que tivesse"

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Dasilva, Xosé Manuel

El presente artículo constituye una aproximación, en forma de comentario, al soneto de Camões "Em quanto quis Fortuna que tivesse", sobre cuya verdadera autoría existen pocas dudas, que muestra una serie de variantes textuales en las tradiciones manuscritas e impresas. Nuestro comentario se basa en algunos principios metodológicos que consideramos esenciales: recurrir a una edición autorizada de la poesía de Camões, como la preparada por Leodegário A. de Azevedo Filho; una lectura…, The present paper consists of a commentary on Camões’ sonnet “Em quanto quis Fortuna que tivesse”, about whose true author little doubt exists and which has a number of textual variants in both handwritten and printed traditions. Our commentary is based on some methodological principles that we deem of as essential: resorting to an authoritative edition of Camões’ poetry, such as that prepared by Leodegário A. de Azevedo Filho; an attentive reading of the valuable commentary on the “Rimas…, O presente artigo constitui uma aproximação, em forma de comentário, ao soneto camoniano “Em quanto quis Fortuna que tivesse”, com escassas dúvidas quanto à sua verdadeira autoria e com variantes textuais na tradição manuscrita e na tradição impressa. Tal comentário parte de alguns princípios metodológicos ao nosso entender irrenunciáveis: a utilização de uma edição da poesia camoniana rigorosa, como a realizada por Leodegário A. de Azevedo Filho; a leitura atenta do extraordinário comentário…, peerReviewed



Da leitura e das práticas culturais na escola portuguesa: a urgência da mudança, Reading and cultural practices in Portuguese schools: the urgency of a change

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Sardinha, Mª da Graça

Basado en un estudio sobre la adquisición de habilidades lectoras, relacionadas con la lectura y la cultura, en el área de Castelo Branco, con estudiantes que están terminando el 12º grado, en una muestra de 505 estudiantes de un universo de 1336, presentamos en este artículo los resultados de la encuesta, así como algunas sugerencias que, desde nuestro punto de vista, son esenciales para una escuela multidisciplinar, ecléctica y cultural. De hecho, los resultados obtenidos (que son…, Based on a study about the acquisition of reading skills related to Reading and Culture made in the area of Castelo Branco with students who are finishing the 12th grade, in a sample of 505 students from an universe of 1336, we present in this paper the results of a survey as well as some suggestions that in our point of view are essential for a multidisciplinary, eclectic and cultural school. In fact, the search results (which are disappointing) lead us to point out some ways that in our…, Partindo de um estudo –baseado na aquisição de competências leitoras, cuja relação assenta na Leitura e na Cultura–, efectuado no distrito de Castelo Branco, com alunos que finalizam o 12º ano de escolaridade, com uma amostra composta por 505 alunos de um universo de 1336 sujeitos, propomo-nos apresentar os resultados de um inquérito, bem como algumas sugestões, em nosso entender fundamentais, no que se considera o caminho para uma escola eclética, cultural e actual. De facto, os resultados…, peerReviewed



As partes da oração na tradição gramatical do Tupinambá / Nheengatu, The eight parts of speech in the Tupinamba / Nheengatu grammatical tradition

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Altman, Cristina

El artículo describe la gramática tradicional tupinamba/nheengatu y la aplicación del modelo greco-latino de las “ocho partes del discurso”, propuestas por sus autores, a lo largo del siglo XVI. El material de análisis y el marco temporal son definidos por el "Documenta Grammaticae et Historiae. Linguistic and Historiographic Documentary Project” (Altman & Coelho 2006, coords.), desarrollado por investigadores y estudiantes del “Center of Linguistic Historiography Documentation”…, The text describes partially the Tupinamba/Nheengatu grammatical tradition and the application of the Greek-Latin model of “eight parts of speech”, as proposed by their authors, along the 16th-19th centuries. The material of analysis and the time framework are those defined by the “Documenta Grammaticae et Historiae. Linguistic and Historiographic Documentary Project” (Altman & Coelho 2006, coords.), developed by the researchers and the students of the “Center of Linguistic Historiography…, O presente texto descreve parte da tradição gramatical do Tupinambá/Nheengatu e a utilização do modelo greco-latino das “oito partes da oração”, tal como proposta por seus autores, ao longo dos séculos XVI-XIX. Os materiais de análise e o quadro temporal de trabalho são aqueles definidos pelo “Documenta Grammaticae et Historiae. Projeto de Documentação Linguística e Historiográfica” (Altman & Coelho 2006, coords.), desenvolvido pelos pesquisadores e alunos do “Centro de Documentação em…, peerReviewed



Caetano Maldonado da Gama, D. Jerónimo Contador de Argote e as duas edições das "Regras da lingua portugueza, espelho da lingua latina" (1721, 1725), Caetano Maldonado da Gama, D. Jerónimo Contador de Argote and the two editions of "Regras da língua portugueza, espelho da língua latina" (1721, 1725)

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Kemmler, Rof

Las "Regras da lingua portugueza, espelho da lingua latina" (1721, 1725) del religioso teatino portugués Jerónimo Contador de Argote (1676-1749) merecen una atención especial debido a varias razones, no sólo porque constituyen la primera gramática de la lengua portuguesa, que se publicó en el siglo XVIII, sino porque fue la primera de todas las gramáticas portuguesas en tener más de una edición durante la vida del autor. Dado que la primera edición se publicó bajo el seudónimo de…, The “Regras da lingua portugueza, espelho da lingua latina” (1721, 1725) by the Portuguese Theatine Jerónimo Contador de Argote (1676-1749) deserve special attention due to several reasons, not only because they constitute the first grammar of the Portuguese language that was published in the eighteenth century but because it was the first of all the Portuguese grammars to have more than one edition during the author's life. Since the first edition was published under the pseudonym…, As “Regras da lingua portugueza, espelho da lingua latina” (1721, 1725) do religioso teatino Jerónimo Contador de Argote (1676-1749) merecem uma atenção especial por várias razões, pois constituem não só a primeira gramática da língua portuguesa publicada no século XVIII mas a primeira de todas as gramáticas portuguesas a ter mais do que uma edição em vida do autor. Dado que a primeira edição da gramática foi publicada sob o pseudónimo de 'Caetano Maldonado da Gama' o presente artigo…, peerReviewed



Sanches, Manuela Ribeiro (org.), Deslocalizar a Europa. Antropologia, Arte, Literatura e História na Pós-Colonialidade. Sanches, Manuela Ribeiro (org.), Portugal não é um país pequeno. Contar o ‘Império’ na Pós-Colonialidade

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Ferreira, José Alberto

Es una reseña de las obras: Sanches, Manuela Ribeiro (org.), Deslocalizar a Europa. Antropologia, Arte, Literatura e História na Pós-Colonialidade. Lisboa, Cotovia, 2005. Sanches, Manuela Ribeiro (org.), Portugal não é um país pequeno. Contar o ‘Império’ na Pós-Colonialidade. Lisboa, Cotovia, 2006., It's a review of the works:Sanches, Manuela Ribeiro (org.), Deslocalizar a Europa. Antropologia, Arte, Literatura e História na Pós-Colonialidade. Lisboa, Cotovia, 2005. Sanches, Manuela Ribeiro (org.), Portugal não é um país pequeno. Contar o ‘Império’ na Pós-Colonialidade. Lisboa, Cotovia, 2006.



A inovação lexical nos dicionários francês-português: interferências das fontes castelhanas e italianas, Lexical innovation in French-Portuguese dictionaries: Spanish and Italian sources interference

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Silvestre, João Paulo

Los primeros diccionarios modernos bilingües (francés-portugués) se asocian generalmente a procesos de innovación léxica influidos por el francés. Un estudio comparativo de fuentes lexicográficas revela que los compiladores de diccionarios José Marques, Miguel Pedegache Brandão Ivo y Joaquim José da Costa e Sá tradujeron al portugués glosas del español y el italiano replicando las mismas estructuras morfológicas., The first bilingual modern dictionaries (French-Portuguese) are generally accounted as an instance to the lexical innovation influenced by French. A comparative survey of lexicographical sources reveals that dictionary compilers José Marques, Miguel Pedegache Brandão Ivo e Joaquim José da Costa e Sá translated Spanish and Italian glosses into Portuguese, thus replicating morphological structures., Os primeiros dicionários bilingues francês-português são geralmente associados a processos de inovação lexical influenciada pelo francês, mas o estudo comparativo das fontes revela que os dicionaristas José Marques, Miguel Pedegache Brandão Ivo e Joaquim José da Costa e Sá se basearam em dicionários em que o castelhano e o italiano são as línguas intermediárias. A tradução da descrição lexical destas línguas terá motivado casos de replicação de estruturas morfológicas e a inovação lexical., peerReviewed



Classes gramaticais: um tratamento historiográfico – século XX, Grammatical word classes: a historiographical perspective - 20th century

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Bastos, Neusa

Al enfocar la organización de las partes gramaticales con respecto a las partes del discurso lingüístico en una perspectiva historiográfica sobre la base de Koerner (2007) y Swiggers (2009), se ha procedido a la selección, ordenación, reconstrucción e interpretación de las fuentes recopiladas: la obra gramatical de Cândido de Figueiredo (1920), una aproximación a la Nueva Nomenclatura Gramatical Brasileña de Cândido de Oliveira (1960), y la obra gramatical de Gladstone Chaves de Melo (1968). Se…, Focusing the grammar parts’ organization regarding the linguistic theme parts of speech in a historiographic perspective on the basis of Koerner (2007) and Swiggers (2009), there has been proceeded the selection, ordering, reconstruction and interpretation of the collected sources: the grammatical title by Cândido de Figueiredo (1920), an approach of the New Brazilian Grammatical Nomenclature by Cândido de Oliveira (1960), and the grammatical title by Gladstone Chaves de Melo (1968). It has…, Enfocando a organização das partes da gramática, no que tange ao tema linguístico: classes gramaticais, numa perspetiva historiográfica. Com base em Koerner (2007) e Swiggers (2009), procedeu-se à seleção¸ à ordenação, à reconstrução e à interpretação das fontes coligidas: obra gramatical de Cândido de Figueiredo (1920), abordagem da Nova Nomenclatura Gramatical Brasileira de Cândido de Oliveira (1960) e obra gramatical de Gladstone Chaves de Melo (1968). Constatou-se que, entre 1920 e 1960, o…, peerReviewed



Tradutores de chuvas: tema e variações, The "still rain" motif translaters: theme and variations

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Pereira, Paulo

En este artículo, buscamos arrojar algo de luz sobre la regularidad y la versatilidad simbólica del motivo de "lluvia tranquila" en una colección seleccionada de cuentos cortos en portugués, centrándonos en las inferencias cósmicas y antropológicas que se podrían extraer de esta meteorología poética comparativa. Si bien las condiciones ambientales explican la recurrencia de la metáfora de la lluvia en contextos africanos, elude claramente estos límites referenciales y frecuentemente…, In this article, we seek to shed some light on the regularity and symbolic versatility of the “still rain” motif in a selected collection of lusophone short stories, focusing on the cosmic and anthropological inferences one might draw from this comparative poetic meteorology. Although environmental conditions account for the recurrence of the rain metaphor in African contexts, it clearly eludes these referential boundaries and frequently epitomizes cultural blindness and epistemological…, Pondera-se, no presente artigo, a frequência e polifuncionalidade simbólico-imaginária do motivo da “chuva presa”, num elenco seleccionado de contos de autores de língua portuguesa, salientando o alcance cósmico-antropológico de que se reveste esta meteorologia poética comparada. Com efeito, embora explicável, em contexto africano, por fatores ambientais, a metáfora pluvial em muito exorbita essa moldura realista, convertendo-se em sintoma de cegueira intercultural e figura de desencontro…, peerReviewed



A “fraseologia portuguesa” no "Dictionarium Lusitanicolatinum" (1611), de Agostinho Barbosa: breves apontamentos, Portuguese phraseology in the "Dictionarium Lusitanicolatinum" (1611) by Agostinho Barbosa: some considerations

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Gonçalves, Maria Filomena

Este artículo pretende analizar los tipos de fraseología incluidos en el "Dictionarium Lusitanicolatinum", publicado en 1611, por el lexicógrafo portugués Agostinho Barbosa (1590-1649). Este diccionario bilingüe (portugués-latín) es el segundo diccionario más antiguo en la historia de la lexicografía portuguesa y amplifica el antiguo léxico compilado por el humanista Jerónimo Cardoso (c.1540-c.1569) en 1562. Este artículo se centra en la tipología de combinaciones de palabras…, This article aims to analyze the types of phraseology included in the “Dictionarium Lusitanicolatinum”, published in 1611, by the Portuguese lexicographer Agostinho Barbosa (1590-1649). This bilingual dictionary (Portuguese–Latin) is the second most old dictionary in the history of Portuguese lexicography and amplifies the former lexicon compiled by the humanist Jerónimo Cardoso (c.1540-c.1569) in 1562. This paper focuses on the typology of sintagmatic word combinations –such as idiomatic…, Neste artigo analisam-se os tipos de fraseologia presentes no “Dictionarium Lusitanicolatinum” publicado em 1611 pelo lexicógrafo português Agostinho Barbosa (1590-1649). Este dicionário bilingue (Português-Latim) é o segundo mais antigo na história da lexicografia portuguesa e amplifica a nomenclatura compilada no dicionário anterior, publicado por Jerónimo Cardoso (c.1540-c.1569) em 1562. Este trabalho centra-se nos diferentes géneros de expressões fixas –as expressões idiomáticas, por…, peerReviewed



Saramago, José, Que farei com este livro?

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Zurbach, Christine

Es una reseña de la obra: Saramago, José, Que farei com este livro?, Lisboa, Editorial Caminho, 1980, 167 pp., It's a review of the work: Saramago, José, Que farei com este livro?, Lisboa, Editorial Caminho, 1980, 167 pp., É uma revisão do trabalho: Saramago, José, Que farei com este livro?, Lisboa, Editorial Caminho, 1980, 167 pp.



Retratos de Portugal na narrativa de Ramón Gómez de la Serna, Portraits of Portugal in the narratives of Ramón Gómez de la Serna

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Fernandes, Ângela

En este artículo, analizamos la imagen de Portugal que el escritor español Ramón Gómez de la Serna presenta en tres de sus obras narrativas: la novela "La quinta de Palmyra" (1923-1925) y los cuentos cortos "El inencontrable" (1925). y "La cólera azul" (1932, 1937). La elección de Lisboa como escenario de estas historias y la descripción de los personajes y entornos portugueses crean un retrato específico de Portugal y de la identidad nacional portuguesa que…, In this paper, we shall analyse the image of Portugal that the Spanish writer Ramón Gómez de la Serna presents in three narratives: the novel “La quinta de Palmyra” (1923-1925) and the short-stories “El inencontrable” (1925) and “El cólera azul” (1932, 1937). The choice of Lisbon as the setting for these stories and the description of Portuguese characters and environments bring about a specific portrait of Portugal and of Portuguese national identity combining bucolic and arcadian elements…, Neste ensaio, pretende-se analisar a imagem de Portugal que o escritor espanhol Ramón Gómez de la Serna apresenta em três das suas narrativas: o romance “La quinta de Palmyra” (1923-1925) e os contos “El inencontrable” (1925) e “El cólera azul” (1932, 1937). A escolha de Lisboa e arredores como cenário destas histórias e a conexa descrição de personagens e ambientes portugueses ocasionam a construção de um certo retrato de Portugal e da identidade nacional portuguesa que conjuga elementos…, peerReviewed



A "Implosão" de Nuno Júdice: narrativa “estática” e filiação na auto-imagem da decadência de Portugal, A "Implosão" de Nuno Júdice: static narrative and filiation in the auto-image of Portuguese decadence

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Martins, José Cândido de Oliveira

El relato de Nuno Júdice "A Implosão" se presenta como una obra de ficción claramente inspirada en el contexto crítico actual del Portugal contemporáneo. Sin embargo, dentro del diálogo intertextual que establece, es posible leer esta narrativa integrada en una cosmovisión crítica que se remonta al menos a los ideales de la influyente Generación del 70 y al tema de la decadencia portuguesa. Sin olvidar la intertextualidad con algunos textos de Guerra Junqueiro o “O Marinheiro” de…, Nuno Júdice's narrative “A Implosão” is presented as a fictional work clearly inspired by the actual critical context of contemporary Portugal. However, within the intertextual dialogue it establishes, it is possible to read this narrative integrated into a critical worldview that dates back at least to the ideals of the influential Geração de 70 and the theme of Portuguese decadence. Without forgetting the intertextuality with some texts of Guerra Junqueiro or “O Marinheiro” [“The Sailor”…, A narrativa de Nuno Júdice “A Implosão” apresenta-se como um relato ficcional manifestamente inspirado no contexto crítico do Portugal contemporâneo. Contudo, no âmbito do diálogo intertextual que estabelece, é possível ler esta narrativa integrada numa mundividência que remonta pelo menos ao ideário da influente Geração de 70 e do tema da decadência nacional. Sem esquecer a intertextualidade com alguns textos de Guerra Junqueiro ou “O Marinheiro” de Fernando Pessoa. Ao mesmo tempo, a escrita…, peerReviewed



O caso do teatro inexistente, ou do teatro como imagem de nós, The case of nonexistent theatre or theatre as an image of ourselves

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Ferreira, José Alberto

Cuando analizamos la importante obra de textos escritos sobre teatro portugués de los siglos XIX y XX, desde Almeida Garrett hasta Eça de Queirós y Ramalho Ortigão, Fialho de Almeida o Raúl Brandão, nos encontramos ante una situación paradójica. Por un lado, como es bien sabido, el siglo XIX fue testigo de la afirmación del teatro como vehículo privilegiado de la identidad nacional, en línea con las teorías estéticas de Schiller, que fueron ampliamente promovidas en el contexto de la doctrina…, When we analyse the important body of work of texts written on Portuguese theatre of the 19th and 20th centuries, from Almeida Garrett to Eça de Queirós and Ramalho Ortigão, Fialho de Almeida or Raúl Brandão among others, we find ourselves in a paradoxical situation. On one hand, as is well known, the 19th century witnessed the affirmation of theatre as the privileged vehicule of national identity, in line with Schiller´s aesthetic theories, which were widely promoted in the context of romantic…, Quando analisamos o significativo conjunto de textos que sobre o teatro português se escreveram, entre o século XIX e XX, de Almeida Garrett a Eça de Queiroz e Ramalho Ortigão, Fialho de Almeida ou Raúl Brandão, por exemplo, deparamos com uma situação paradoxal. Por um lado, como se sabe, o século XIX é o século da afirmação do teatro enquanto veículo identitário privilegiado das nações, na esteira das teorias estéticas de Schiller, largamente difundida no contexto doutrinário do romantismo. Ao…, peerReviewed



Olhar Moçambique: "A sombra dos dias" de Guilherme de Melo, Looking at Mozambique: Guilherme de Melo's "A sombra dos dias"

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Brandenberger, Tobias

Los textos literarios sobre escenarios coloniales y procesos de descolonización son de especial interés para un enfoque imagológico. El presente artículo se refiere a la primera novela publicada en 1981 por el autor portugués (de ascendencia mozambiqueña) Guilherme de Melo, después de su último traslado a Portugal, cuando Mozambique obtuvo su independencia en 1975. Se centra en la construcción de representaciones del yo y del otro en el contexto cultural, histórico y sociopolítico del régimen…, Literary texts regarding colonial scenarios and decolonisation processes are of special interest for an imagological approach. The present article is concerned with the first novel published in 1981 by the portuguese author (of Mozambicanian descent) Guilherme de Melo after his final move to Portugal when Mozambique gained independence in 1975. It focusses on the construction of representations of the self and the other in the cultural, historical and socio-political context of the colonial…, Para uma análise imagológica, são do maior interesse os textos literários que se debruçam sobre cenários coloniais e os processos de descolonização. O presente artigo estuda o primeiro romance que o autor português (de origem moçambicano) Guilherme de Melo publicou (em 1981) depois de se ter fixado definitivamente em Portugal em 1975, em virtude da independência de Moçambique, focando a construção de representações do outro e do próprio no contexto cultural, histórico e sociopolítico da última…, peerReviewed



O "Diálogo de Robim e do Teólogo" e a política na Idade Média portuguesa, The "Diálogo de Robim e do Teólogo" and the policy in Portuguese Middle Ages

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Alpalhão, Margarida Santos

El diálogo en la Edad Media portuguesa es conocido por las traducciones de otros idiomas y algunos textos innovadores en su singularidad. Algunos de éstos, sin embargo, parecen ser parte de una familia textual y un objetivo más amplio compartido con otras obras famosas. Éste es el caso del "Diálogo de Robim e do Teólogo", cuyo origen monástico lo sitúa junto a autores de textos de gran circulación en la Península Ibérica como Martím Pérez y Clemente Sánchez Vercial. Pero más allá de…, The dialogue in the Portuguese Middle Ages is known for translations of other languages and some innovative texts in their uniqueness. Some of these, however, appears to be part of a textual family and a broader goal shared with other famous works. This is the case of the “Diálogo de Robim e do Teólogo” whose monastic origin puts it together with the authors of texts with great circulation in Iberia Peninsula as Martím Pérez and Clemente Sánchez Vercial. But beyond this clear religious…, O diálogo na Idade Média portuguesa é conhecido por traduções de outras línguas e por alguns textos inovadores na sua singularidade. Alguns destes, no entanto, inscrevem-se numa família textual e num objetivo mais amplo que partilharam com obras de outro fôlego. É o caso do “Diálogo de Robim e do Teólogo” cuja origem monástica o coloca a par dos textos de autores com obras de grande circulação peninsular como Martím Pérez e Clemente Sánchez de Vercial. Mas para além desta clara vertente…, peerReviewed



Anrique da Mota: diálogos dramáticos e questões políticas no "Cancioneiro Geral de Garcia de Resende", Anrique da Mota: dramatic dialogues in the "Cancioneiro Geral de Garcia de Resende"

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Muniz, Márcio Ricardo Coelho

Uno de los muchos desafíos planteados a la crítica por la poética miscelánea que constituye el "Cancioneiro Geral de Garcia de Resende" (1516) es el estudio y la definición de los diversos géneros literarios de los que hicieron uso los poetas del "Cancioneiro". Entre los géneros con una presencia más controvertida está el dramático, reconocido por muchos, negado por algunos. En este estudio, me propongo discutir la existencia de textos dramáticos en el "Cancioneiro…, One of the many challenges posed to criticism by poetic miscellany, the “Cancioneiro Geral de Garcia de Resende” (1516), isthe study and delineation of the various literary genres that made useof the poets of the “Cancioneiro”. Among the genres of presence more controversial is the dramatic, recognized by many, denied by some. In this study, I propose to discuss the existence of dramatic texts in “Cancioneiro Geral”, closely observing the dramatic dialogues of Anrique da Mota. I’ll also regard…, Um dos muitos desafios impostos à crítica pela miscelânea poética que constitui o “Cancioneiro Geral de Garcia de Resende” (1516) é o estudo e delimitação dos diversos gêneros literários a que recorreram os poetas do “Cancioneiro Geral”. Dentre os gêneros de presença mais polêmica está o dramático, reconhecido por muitos, negado por alguns. Neste estudo, proponho-me discutir a existencia de textos dramáticos no “Cancioneiro Geral”, observando de perto os de Anrique da Mota. Atentarei também…, peerReviewed



A voz feminina nos diálogos portugueses do século XVI, The female voice in Portuguese Sixteenth-century dialogues

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Hue, Sheila

Las teorías pedagógicas del Humanismo sobre la educación de las mujeres enfatizan la alfabetización y el aprendizaje de obras clásicas y bíblicas. Sin embargo, esta innovación no cambió la regla tradicional de continencia y silencio en relación con su expresión verbal. En este contexto cultural y mental, los diálogos modernos tempranos introducen la participación de interlocutores femeninos. En el Portugal del siglo XVI hay aproximadamente cinco diálogos con oradoras. En estas obras se…, Humanism’s pedagogical theories on women’s education emphasise literacy and the learning of classical and Biblical works. However, this innovation did not change the traditional rule of continence and silence in relation to their verbal expression. In this cultural and mental context, the early modern dialogues introduce the participation of women interlocutors. In sixteenth-century Portugal there are approximately five dialogues with female speakers. In these works different social classes and…, As teorias pedagógicas do humanismo, no que diz respeito à educação das mulheres, passam a prescrever a instrução através do letramento e do estudo das letras clássicas e sagradas. No que toca à expressão verbal das mulheres, entretanto, a regra continua a ser a contenção e o silêncio. Nesse quadro mental, os diálogos do Renascimento passam a trazer interlocutoras femininas. Em Portugal, no século XVI, encontramos cinco diálogos com a presença de mulheres. Neles estão presentes diferentes…, peerReviewed



Mário Cláudio, "Retrato de Rapaz"

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Arnaut, Ana Paula

Es una reseña de la obra: Mário Cláudio, "Retrato de Rapaz", Alfragide, D. Quixote, 2014, 139 pp., It is a review of the work: Mário Cláudio, "Retrato de Rapaz", Alfragide, D. Quixote, 2014, 139 pp., É uma revisão do trabalho: Mário Cláudio, "Retrato de Rapaz", Alfragide, D. Quixote, 2014, 139 pp.



Tiago Veiga: "Dezassete sonetos eróticos e fesceninos"

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Sequeira, Maria do Carmo Castelo Branco de

Es una reseña de la obra: Tiago Veiga: "Dezassete sonetos eróticos e fesceninos". Porto, Edições Simplesmente, 2016., It is a review of the work: Tiago Veiga: "Dezassete sonetos eróticos e fesceninos". Porto, Edições Simplesmente, 2016., É uma revisão do trabalho: Tiago Veiga: "Dezassete sonetos eróticos e fesceninos". Porto, Edições Simplesmente, 2016.



Introdução: Jorge Ferreira de Vasconcelos, Introduction: Jorge Ferreira de Vasconcelos

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Pereira, Silvina

Jorge Ferreira de Vasconcelos (Montemor-o-Velho, Coimbra, Lisboa (?) 1515/1525 (?) - 1584/1585) fue un dramaturgo portugués injustamente olvidado y que sería necesario y urgente rescatar para la escena ibérica y europea. La publicación de este número especial de la revista “Limite” es otra contribución para dar a conocer a esta figura clave del siglo XVI y, por extensión, a través de su trabajo, para comprender mejor el teatro portugués del siglo XVI., Jorge Ferreira de Vasconcelos (Montemor-o-Velho, Coimbra, Lisbon (?) 1515/1525 (?) - 1584/1585) is a Portuguese dramatist unjustly forgotten and urgently needed to rescue in the Iberian and European scene. The publication of this special issue of the magazine is another contribution to publicize this key figure of the sixteenth century and, by extension, through his work to get a better understanding of the Portuguese theater of the sixteenth century., Jorge Ferreira de Vasconcelos (Montemor-o-Velho, Coimbra, Lisboa (?) 1515/1525 (?) – 1584/1585) é um dramaturgo português injustamente esquecido, um autor universal que urge resgatar para a cena ibérica e europeia. A edição deste número especial da revista Limite é mais um contributo no sentido de dar a conhecer esta figura chave do século XVI e, por extensão, através da sua obra chegarmos a um melhor conhecimento do teatro quinhentista português., peerReviewed



Jorge Ferreira de Vasconcelos: a comédia, a cidade e a corte, Jorge Ferreira de Vasconcelos: the comedy, the city and the court

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Marnoto, Rita

Debido a su origen italiano, el principal escenario de la acción en la comedia renacentista es la ciudad. Por lo tanto, las tres comedias escritas por Jorge Ferreira de Vasconcelos tienen lugar en este escenario de acciones. En estas comedias, la ciudad está representada como una atmósfera social, un sistema de comportamiento, un conjunto de prácticas diarias muy diversas. La sutileza que une la materialidad y la ilusión, la función-señor y la función-autor, crea la dinámica de la ciudad en las…, Due to its Italian genesis, the main set of action in Renaissance comedy is the city. Therefore, the three comedies written by Jorge Ferreira de Vasconcelos take place in this set of action. In these comedies, the city is represented as a social atmosphere, a behavioral system, a set of very diverse daily practices. The subtleness connecting both materiality and illusion, the function-sir and the function-author, creates the dynamics of the city in Jorge Ferreira de Vasconcelos’ comedies., A comédia renascentista, a partir da sua génese italiana, elege a cidade como cenário privilegiado da acção. É nela que se desenrolam as três comédias de Jorge Ferreira de Vasconcelos. A cidade encontra-se nelas representada como ambiente social, sistema de comportamentos e conjunto de práticas quotidianas, na sua diversidade. É da subtileza que interliga materialidade e ilusão, função-senhor e função-autor, que nas comédias de Jorge Ferreira de Vasconcelos brota o dinamismo da cidade., peerReviewed



Grande Sertão: Barroco

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Silva, Francisco Iván Da

Pensar la narrativa del escritor brasilero, João Guimarães Rosa es penetrar y perderse en los laberintos barrocos por él creados. Los estudios sobre el tema barroco en la literatura moderna han revelado amplio y referencial interés. El objetivo de este ensayo es investigar algunos aspectos barrocos, barroquismos de la novela Grande Sertão: Veredas con la meta de desarrollar un análisis crítico de esas manifestaciones barrocas en la narrativa de Riobaldo, haciendo articulaciones con el paradigma…, The studies about the theme baroque on modern literature have revealed expansive and referencial interest. The purpose of this assay is to investigate some aspects of the novel of João Guimarães Rosa, Grande Sertão: Veredas, with the goal of developing an analysis on baroque manifestation of Riobaldo’s narrative.



Da novela de cavalaria à comédia renascentista: "Don Duardos" e "Amadís de Gaula" de Gil Vicente

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Álvarez Sellers, María Rosa

Además de autos y moralidades, Gil Vicente escribió comedias, el género teatral que acabaría imponiéndose en los siglos XVI y XVII. Participa así del espíritu de renovación y del carácter diletante del Renacimiento, que intenta delimitar y definir los géneros literarios en busca de formas adecuadas de expresión de la vida a través de la palabra. Y escribió dos comedias que Torres Naharro llamaría "a fantasía", tanto por su asunto como por sus fuentes literarias: “Don Duardos” (1522) y…, Apart from allegorical religious plays and moral plays, Gil Vicente, also wrote comedies, the genre that prevailed in the 16th and 17th centuries. He took part in the spirit of renewal and dilettante characteristic of Renaissance which tended to define the literary genres by searching the suitable ways of life expression through the use of the right word. He wrote two comedies that Torres Naharro would call “a fantasia”, not only because of the subject but also because of their literary sources…, Além de carros e moral, Gil Vicente escreveu comédias, o gênero teatral que acabaria por prevalecer nos séculos XVI e XVII. Assim, participa do espírito de renovação e do caráter diletante do Renascimento, que tenta delimitar e definir gêneros literários em busca de formas adequadas de expressão da vida através das palavras. E escreveu duas comédias que Torres Naharro chamaria de "fantasia", tanto por seu assunto quanto por suas fontes literárias: "Don Duardos" (1522) e…, Este trabajo fue presentado en: "No início de um século. II Congresso da Associação de Lusitanistas do Estado Espanhol" (Barcelona, del 29 de noviembre al 1 de diciembre de 2006)., peerReviewed



IN MEMORIAM do Prof. Doutor Carlos Manuel Ferreira da Cunha, In memoriam of Prof. Dr. Carlos Manuel Ferreira da Cunha

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Martins, José Cândido de Oliveira

El Prof. Dr. Carlos Manuel Ferreira da Cunha (Braga–Portugal, 1962-2014) murió inesperadamente en diciembre de 2014. Siendo miembro del Comité Científico de la revista “Limite” y su colaborador (cf. artículo, nº 2, 2008, pp. 97-114), se resolvió que los responsables editoriales de esta publicación académica rindan homenaje a través del dossier de artículos que siguen, organizados expresamente como un homenaje a este difunto colega y amigo., Prof. Dr. Carlos Manuel Ferreira da Cunha (Braga–Portugal, 1962-2014) died unexpectedly in December 2014. As a member of the Scientific Committee of the journal “Limite” and his collaborator (cf. item, n. 2, 2008, pp. 97-114), it was resolved that the editorial managers of this academic publication pay tribute through the dossier of articles that follow, organized expressly as a tribute to this late colleague and friend., O Prof. Doutor Carlos Manuel Ferreira da Cunha (Braga–Portugal, 1962-2014) faleceu inesperadamente em dezembro de 2014. Sendo membro do Comité Científico da revista “Limite” e seu colaborador (cf. artigo, nº 2, 2008, pp. 97-114), resolveram os responsáveis editoriais desta publicação académica concretizar uma homenagem através do dossiê de artigos que se segue, organizado expresamente como tributo a esse saudoso colega e amigo.



O autorretrato em literatura: ilustração e ruína, Autorretrato en literatura: ilustración y ruina, Self-portrait in literature: illustration and ruin

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Ribeiro, Eunice

Artículo inicialmente publicado en la revista de la Escola de Arquitetura da Universidade do Minho (Portugal), “Encontros: Estúdio UM, #8: Auto-Representação”. Accesible en: http://www.estudioum.org/descarregar/encontros_estudioum_VIII_2014.pdf, La aplicación al contexto literario del término y concepto de "retrato", incluyendo las especialidades posteriores del "autorretrato", no es hoy tan fluida, a pesar de la reconocida permeabilidad del género a muchos lenguajes artísticos y de una larga tradición de descripciones de figuras –particularmente cuando se trata de la representación retórica-poética de la belleza femenina– volviendo a la poesía clásica. Partiendo de una posible distinción entre el autorretrato…, The application to the literary context of the term and concept of “portrait”, here including the later species of “self-portrait”, is not fluent today, despite the recognized permeability of the genre to many artistic languages and despite a long tradition of figure descriptions –particularly when it comes to the rhetoric-poetic representation of feminine beauty– going back to classical poetry. Starting from a possible distinction between literary self-portrait and several variants of intimate…, A aplicação ao caso literário do termo e do conceito de “retrato”, aqui incluindo a espécie mais tardia do “autorretrato”, não é hoje fluente, apesar da reconhecida permeabilidade do género a inúmeras linguagens artísticas e apesar de uma longa tradição de descrições de figura –particularmente no que toca a representação poético-retórica da beleza feminina– que recua à poesia clássica. Partindo de uma possível distinção entre autorretrato literário e variantes várias de escritas intimistas e…



Nota introdutória. Variação dialetal e história da língua portuguesa, Introductory note. Dialectal variation and history of the Portuguese language

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Osório, Paulo

La revista "Limite" dedica su décimo número, como volumen monográfico, al tema de la variación dialectal y la historia de la lengua portuguesa. De hecho, hoy en día, los estudios de Lingüística Histórica están ganando impulso en la comunidad científica. Por lo tanto, este volumen pretende recopilar textos dedicados a temas de la historia de la lengua portuguesa y a cuestiones de variación dialectal, observando el cambio lingüístico tanto en el tiempo como en el espacio., The journal "Limite" dedicates its tenth number, as a monographic volume, to the subject of dialectal variation and the history of the Portuguese language. In fact, today, the studies of Historical Linguistics are gaining momentum in the scientific community. Therefore, this volume aims to compile texts dedicated to themes of the history of the Portuguese language and to questions of dialectal variation, observing the linguistic change both in time and space., A revista “Limite” consagra o seu décimo número, enquanto volume monográfico, à temática da variação dialetal e da história da língua portuguesa. Na verdade, hoje em dia, os estudos de Linguística Histórica vêm ganhando alguma pujança na comunidade científica. Pretendeu, portanto, este volume coligir textos consagrados a temáticas de história da língua portuguesa e a questões de variação dialetal, observando-se a mudança linguística quer no tempo, quer no espaço., peerReviewed



Portugal: a cidade e o interior. I – Centro-sul, Portugal: la ciudad y el campo. I – Centro-sur, Portugal: the city and the inland. I – The Centersouth

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Brissos, Fernando

En los últimos tiempos, Portugal ha sufrido una despoblación aguda en la parte interior del país, con una afluencia correspondiente hacia la región costera, un proceso que inevitablemente tiene consecuencias lingüísticas. En este artículo utilizamos un enfoque dialectométrico para analizar un "corpus" integral de características fonéticas, fonológicas y morfológicas (o morfosintácticas) de los dialectos del centro-sur de Portugal, con el objetivo de consultar los posibles efectos del…, Portugal has in recent times been undergoing an acute depopulation of the interior part of the country, with a corresponding influx into the coastal region, a process which unavoidably has linguistic consequences. In this paper we use a dialectometrical approach to analyse a comprehensive “corpus” of phonetic, phonological and morphological (or morphosyntactic) features of Portuguese central-southern dialects, with the goal of querying for possible effects of the referred process. The results…, Portugal tem vindo a sofrer, em tempos recentes, um intenso processo de despovoamento do interior em prol do litoral, que produz necessariamente consequências linguísticas. Neste trabalho, analisa-se dialetometricamente um “corpus” exaustivo de fenómenos fonético-fonológicos e morfológicos (ou morfossintáticos) dos dialetos do centro-sul do país, com o objetivo de verificar possíveis efeitos daquele processo no último quartel do século XX. Os resultados demonstram um panorama dialetal…, peerReviewed



Náufragos do império: a alteridade interrompida na "História Trágico-Marítima", Castaways of the empire: the interrupted alterity in "Tragic-Maritime Stories"

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Alves, Daniel Vecchio

El naufragio en la carrera de la India fue considerado por los portugueses como un evento trágico, porque causó pérdidas irreparables de vidas humanas y mercancías. Ante la pérdida y el sufrimiento, muchos tomaron la Historia Trágico-Marítima como una serie de informes en completa oposición a la epopeya de Ultramar. Sin embargo, en la presente investigación, no nos detendremos en los informes de naufragios, sólo con el foco en los episodios de muertes provocadas por las ambiciones y errores…, The shipwreck in India's career was considered by the Portuguese as being a tragic event, because it caused irreparable losses of human lives as well as commodities. Facing loss and suffering many took the Tragic- Maritime History for a set of reports in complete opposition to the epic of the Overseas. However, in the present investigation, we will not dwell on shipwreck reports only with focus on the episodes of deaths caused by the ambitions and technical errors of their sailors, but we…, O naufrágio na carreira da Índia era considerado pelos portugueses um evento trágico por excelência, visto que causava perdas irreparáveis em se tratando de vidas humanas e bens mercantis. Diante de toda perda e todo sofrimento representados, muitos tomaram a História Trágico-Marítima por um conjunto de relatos em contraposição plena aos elogios épicos do Ultramar. No entanto, na presente investigação, não nos ateremos aos relatos de naufrágio somente com foco nos episódios das mortes causadas…, peerReviewed



Poesia oceânica: Camões, da navegação ao naufrágio, ante o precedente de Corte-Real, Oceanic poetry: Camões, from seafaring to shipwreck, faced with Corte-Real’s precedent

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Alves, Hélio J. S.

Desde Humboldt y Melville, "Os Lusíadas" de Camões ha sido valorada como una epopeya fundacional y original de los viajes oceánicos, con su paradigma imitativo olvidado o infravalorado. La epopeya oceánica de Camões, sin embargo, debe mucho a los precedentes marítimos clásicos y especialmente a los tipos de lenguaje, estilo, tema y figuración de la prosa y la poesía portuguesas anteriores. Sostengo aquí que el “Segundo Cerco de Diu” de Corte-Real es un evento importante de la poesía…, Ever since Humboldt and Melville, Camões’s “Os Lusíadas” has been valued as a foundational and original epic of Ocean travel, with its imitative paradigm either forgotten or undervalued. Camões’s Oceanic epic, however, owes much to Classical maritime precedente and especially to kinds of language, style, theme and figuration in previous Portuguese prose and poetry. I argue here that Corte-Real’s “Segundo Cerco de Diu” is a major event of Portuguese Oceanic poetry that mostly antedates Camões’s…, Desde Humboldt e Melville, a epopeia d’”Os Lusíadas” tem sido valorizada como fundadora e original quanto às navegações oceânicas, em prejuízo do seu paradigma imitativo, quer esquecido, quer desvalorizado. Na verdade, a epopeia oceânica de Camões deve muito à Antiguidade Clássica e, sobretudo, a tipos anteriores de linguagem, estilo, tema e figuração “marinhos” em prosa e verso portugueses. Argumenta-se aqui que o “Segundo Cerco de Diu” de Corte-Real é um acontecimento maior de poesia oceânica…, peerReviewed



Como evitar naufragar no tempo? – O naufrágio na "Clepsydra" de Camilo Pessanha, How to avoid a shipwreck in time? – Shipwrecks in Camilo Pessanha's "Clepsydra"

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Clariano, Tiago Filipe

“Clepsydra” de Camilo Pessanha es un libro que, tal como lo entendemos hoy, no cumple con las intenciones originales de su autor. Se puede acceder a estas intenciones a través de pistas dejadas no sólo a sus primeros editores, sino también en la correspondencia del poeta. Este ensayo sitúa “Clepsydra” como el prototipo de una narrativa detectada en el reconocimiento de un patrón en esta poesía que parece configurar la trama de un naufragio. Este ensayo analiza los poemas 'Soneto de Gelo…, Camilo Pessanha’s “Clepsydra” is a book that, in the way that we receive it nowadays, doesn’t fulfill its author’s original intentions. These intentions can be accessed through clues left no only to its first editors, as well as in the poet’s correspondence. This essay locates in “Clepsydra” the prototype of a narrative detected in the recognition of a pattern in this poetry that seems to configure the plot of a shipwreck. This essay analyses the poems ‘Soneto de Gelo’, the diptych ‘Venus’,…, A “Clepsydra” de Camilo Pessanha chega aos nossos dias num formato que não respeita as intenções originais do seu autor. Pode aceder-se a estas intenções por via de pistas deixadas não só aos seus primeiros editores, como também na sua correspondência. O presente ensaio localiza na “Clepsydra” o protótipo de uma narrativa que foi detectado no enredo de um naufrágio. Este ensaio analisa os poemas “Soneto de Gelo”, o díptico “Vénus”, “Canção da Partida”, “O meu coração desce”, “Desce emfim sobre…, peerReviewed



O "Naufrágio do vapor Santarense": um relato oitocentista, "The shipwreck of the steamer Santarense": a 19th century account

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Nogueira, Adriana Freire

Durante un viaje de Liverpool a Belém do Pará, el vapor británico “Santarense” naufragó. El desastre ocurrió en la madrugada del 18 de junio de 1896, a la una de la mañana, frente a Cabo Verde (15° 30' N 33° W), cuando chocó con la galera “Dundonald”, que resultó gravemente dañada. El “Santarense” se sumergió completamente después de unas 12 horas. El juzgado de Liverpool, el 20 de agosto de ese año, exime a los comandantes de ambos barcos y culpa del accidente al segundo oficial del…, During a trip from Liverpool to Belém do Pará, the British steamer “Santarense” was shipwrecked. The disaster occurred in the early morning of June 18, 1896, at one in the morning, off Cabo Verde (15° 30' N 33° W), when it collided with the “Dundonald” galley, which was seriously damaged. The "Santarense" was completely submerged after about 12 hours. The Liverpool court, on August 20 of that year, exempted the commanders of both ships and blamed the second officer of the…, Durante uma viagem de Liverpool a Belém do Pará, o vapor britânico “Santarense” naufragou. O desastre aconteceu na madrugada de dia 18 de junho de 1896, à uma da manhã, ao largo de Cabo Verde (15° 30' N 33° W), quando embateu na galera “Dundonald”, que ficou bastante danificada. O “Santarense” submergiu totalmente após cerca de 12 horas. O tribunal de Liverpool, a 20 de agosto daquele ano, isenta os comandantes de ambos os navios e atribui as culpas do sinistro ao segundo oficial do…, peerReviewed



Doze tópicos para uma edição francesa da "História Trágico-Marítima", Twelve issues for a French edition of the "História Trágico-Maritíma"

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Zurbach, Christine

Reflexiones sobre una traducción al francés de la “História Trágico-Marítima”, colección relatos de naufragios de varios barcos portugueses, principalmente ocurridos en las costas de la India, entre 1552 y 1602, publicados en el siglo XVIII., Reflections on a French translation of the “História Tragico-Marítima”, a collection of accounts of the shipwrecks of various Portuguese ships, mainly occurring off the coast of India, between 1552 and 1602, published in the 18th century., Reflexões sobre uma tradução francesa da “História Tragico-Marítima”, uma coleção de relatos sobre naufrágios de vários navios portugueses, ocorridos principalmente na costa da Índia, entre 1552 e 1602, publicada no século XVIII., Fundação para a Ciência e a Tecnologia (FCT): Proyecto UID/EAT/00112/2013, peerReviewed



Naufrágio e identidade nacional, Shipwreck and national identity

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Medina, João

Entrevista a João Medina, catedrático jubilado de Historia de la Facultad de Letras de la Universidad de Lisboa, sobre la influencia que los naufragios del pasado tuvieron en el desarrollo de la identidad nacional portuguesa., Interview with João Medina, retired professor of History at the Faculty of Letters of the University of Lisbon, about the influence that the shipwrecks of the past had on the development of the Portuguese national identity., Entrevista a João Medina, professor aposentado de História da Faculdade de Letras da Universidade de Lisboa, sobre a influência que os naufrágios do passado tiveram no desenvolvimento da identidade nacional portuguesa.



Sete elementos do mercado literário luso-brasileiro no século XIX, Seven elements of the Luso-Brazilian literary market in the nineteenth century

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Bittencourt, Rodrigo do Prado

Este artículo busca analizar algunos rasgos llamativos del mercado editorial luso-brasileño durante el siglo XIX. Abandonando el “Ancien Régime”, estos países iniciaron la construcción de un mercado literario moderno y capitalista, dejando de lado las lecturas colectivas, el mecenazgo, el elitismo de la literatura y, de forma más prolongada, la lectura de “best-sellers” religiosos. Brasil siguió siendo, durante todo el siglo XIX, un importante consumidor de libros portugueses: los escritores y…, This article seeks to analyze some striking features of the Luso-Brazilian editorial market during the nineteenth century. Abandoning the “Ancien Régime”, these countries began the construction of a modern, capitalist literary market, leaving aside the collective readings, the patronage, the elitism of literature and, more lingeringly, the reading of religious best sellers. Brazil remained, throughout the nineteenth century, a major consumer of Portuguese books: writers and editors of the…, Este artigo busca analisar algumas características marcantes do mercado editorial luso-brasileiro durante o século XIX. Abandonando o “Ancien Régime”, estes países começaram a construção de um mercado literário moderno e capitalista, deixando de lado as leituras coletivas, o mecenato, a elitização da Literatura e, mais demoradamente, a leitura de “best-sellers” religiosos. O Brasil permaneceu, durante todo o século XIX, um grande consumidor dos livros portugueses: os escritores e editores da…, peerReviewed



A imagem do português fronteiriço: paisagens linguísticas na região de Valencia de Alcántara, The image of Portuguese language in the Portugal-Spain border: linguistic landscapes in the region of Valencia de Alcántara

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Carrasco González, Juan M. (ORCID: 0000-0002-2097-4553)

Análisis del paisaje lingüístico de Valencia de Alcántara y de algunas localidades fronterizas con Portugal en su región. Debido al contacto con la lengua portuguesa, el lugar objeto de estudio es una zona de especial interés desde el punto de vista sociolingüístico. En este trabajo analizaremos el portugués hablado al otro lado de la frontera, en las localidades fronterizas entre España y Portugal, y el portugués antiguo hablado en Valencia de Alcántara durante la Edad Media. Proponemos una…, Analysis of the linguistic landscape of Valencia de Alcántara and some towns bordering with Portugal on its region. Due to the contact with the portuguese language, the place subject of study is a zone of special interest from the sociolinguistic point of view. In this paper, we will analyse the portuguese spoken on the other side of the border, on the border towns between Spain and Portugal and the old portuguese spoken in Valencia de Alcantara during the Middle Ages. We propose a methodology…, Análise da paisagem linguística de Valencia de Alcántara e de outras localidades fronteiriças com Portugal pertencentes ao seu concelho. Devido ao seu contacto com a língua portuguesa, esta região tem especial interesse do ponto de vista sociolinguístico. Neste trabalho, analisar-se-á a presença do português falado no outro lado da fronteira, o português falado tradicionalmente nas aldeias fronteiriças espanholas e o português antigo que se falou em Valencia de Alcántara na Idade Média.…, Junta de Extremadura, Consejería de Economía e Infraestructuras, con apoyo de fondos FEDER de la Unión Europea. Convocatoria de proyectos de investigación en los centros públicos de I+D+i de la Comunidad Autónoma de Extremadura, resolución de de 1 de febrero de 2019 (DOE de 8 de febrero): proyecto de investigación “La imagen de Portugal en Extremadura (ref. IB18038), peerReviewed



"Jerusalém" de Gonçalo Tavares: obra contemporânea, pós-moderna e canônica na narrativa portuguesa do século XXI, "Jerusalem" by Gonçalo Tavares: a contemporary, postmodernist and canonical work of the 21st century Portuguese narrative

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Silva, Gustavo Rodrigues da

Este artículo pretende ilustrar las características contemporáneas, posmodernistas y canónicas de "Jerusalém" (2004 [2011]) del autor portugués Gonçalo Tavares. Es una obra contemporánea porque aporta innovaciones literarias relevantes a la literatura portuguesa. Es una obra posmodernista porque, entre otros aspectos, aporta un texto entrelazado que conecta varias historias principales. Por último, pero no menos importante, es canónica, ya que se considera un modelo para escribir una…, This article aims to illustrate the contemporary, post-modernist and canonical characteristics of "Jerusalém" (2004 [2011]) by the Portuguese author Gonçalo Tavares. It is a contemporary work because it brings relevant literary innovations to the Portuguese Literature. It is a postmodernist work because, amongst many aspects, it brings an intertwined text connecting several main stories. Last but not least, it is canonical as it is considered a how-to model for writing an excellent…, O presente artigo tem o objetivo de demonstrar as seguintes características: contemporânea, pós-modernista e canônica de "Jerusalém" (2004 [2011]), do romance do autor português Gonçalo Tavares. É uma obra contemporânea porque traz novidades literárias importantes dentro do cenário da Literatura Portuguesa. É pós-modernista, entre outros aspectos, porque apresenta um texto labiríntico com várias tramas centrais. Finalmente, é canônica, pois serve de modelo de como escrever uma…, peerReviewed



Dora Nunes Gago, "Uma cartografia do olhar: exílios, imagens do estrangeiro e intertextualidades na Literatura Portuguesa"

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Martins, José Cândido de Oliveira

Es una reseña de la obra: Dora Nunes Gago, "Uma cartografia do olhar: exílios, imagens do estrangeiro e intertextualidades na Literatura Portuguesa", Famalicão, Húmus, 2020, 194 pp., It is a review of the work: Dora Nunes Gago, "Uma cartografia do olhar: exílios, imagens do estrangeiro e intertextualidades na Literatura Portuguesa", Famalicão, Húmus, 2020, 194 pp., É uma revisão do trabalho: Dora Nunes Gago, "Uma cartografia do olhar: exílios, imagens do estrangeiro e intertextualidades na Literatura Portuguesa", Famalicão, Húmus, 2020, 194 pp.



António Sá, "Famílias na guerra: pesadelo infantil"

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Leal, Maria Luísa

Es una reseña de la obra: António Sá, "Famílias na guerra: pesadelo infantil", Cacém, Bubok Publishing, 2013, 91 pp., It is a review of the work: António Sá, "Famílias na guerra: pesadelo infantil", Cacém, Bubok Publishing, 2013, 91 pp., É uma revisão do trabalho: António Sá, "Famílias na guerra: pesadelo infantil", Cacém, Bubok Publishing, 2013, 91 pp.



Tempo cíclico na poesia de Movimento, de João Luís Barreto Guimarães, Cyclical time in Movimento's poetry by João Luís Barreto Guimarães

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Martins, José Cândido de Oliveira

La poesía de João Luís Barreto Guimarães en el libro Movimento (2020) se distingue por centrarse en el antiguo tema del tiempo, omnipresente en la tradición filosófica y poético-literaria. Aquí, el poeta artesano de O Tempo Avança por Sílabas (2019) opera la reescritura y la escultura narrativa del poema y del libro a partir de la arquitectura de los Días de la Semana, a la sombra del simbolismo pagano de los astros presente en las designaciones romanas, que la designación portuguesa borró. A…, The poetry of João Luís Barreto Guimarães in the book Movimento (2020) is distinguished by its focus on the ancient theme of time, omnipresent in the philosophical and poetic-literary tradition. Here, the craftsman poet of O Tempo Avança por Sílabas (2019) rewrites and sculpts the narrative of the poem and the book based on the architecture of the Days of the Week, in the shadow of the pagan symbolism of the stars present in the Roman designations, which the Portuguese designation erased. In…, A poesia de João Luís Barreto Guimarães no livro Movimento (2020) distingue-se por ser uma escrita centrada na antiquíssima temática do tempo, omnipresente na tradição filosófica e poético-literária. Aqui, o poeta artífice de O Tempo Avança por Sílabas (2019) opera a reescrita e escultura narrativa do poema e do livro a partir da arquitectura dos Dias da Semana, à sombra da simbologia pagã dos astros presentes as designações romanas, que a designação portuguesa apagou. Ao nível da estrutura…, peerReviewed



Eugénio de Castro, o raro, Eugénio de Castro, the rare one

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Mochila, Miguel Filipe

Este texto constitui parte da tese de doutoramento “Modernidade Difusa. A receção hispânica de Eugénio de castro” defendida na Universidade de Évora em 2021., Eugénio de Castro [1869-1944] es hoy un autor menor en el panorama editorial y crítico portugués. Sin embargo, a lo largo de su vida adquirió un notable prestigio internacional, especialmente en las literaturas ibérica e iberoamericana. Nos proponemos investigar los orígenes de su recepción hispana. Así, observaremos que Castro se benefició de la atención de un autor tan central en la definición de la modernidad hispana como Rubén Darío, avalando los datos que dan cuenta de esta relación.…, Eugénio de Castro [1869-1944] is nowadays a minor author in the Portuguese editorial and critic universe. However, during his lifetime he achieved a remarkable international prestige, particularly in the Iberian and Ibero-American literatures. I will inquire about the origins of his Hispanic reception. Thus, I will observe that Castro benefited from the attention of an author as central as Rubén Darío, recalling the elements that prove this relationship. I will further emphasize that this…, Eugénio de Castro [1869-1944] is nowadays a minor author in the Portuguese editorial and critic universe. However, during his lifetime he achieved a remarkable international prestige, particularly in the Iberian and Ibero-American literatures. I will inquire about the origins of his Hispanic reception. Thus, I will observe that Castro benefited from the attention of an author as central as Rubén Darío, recalling the elements that prove this relationship. I will further emphasize that this…, peerReviewed



Fernando Campos: o prestidigitador incorrigível, Fernando Campos: incorrigible prestidigitator

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Marinho, María de Fátima

La obra de Fernando Campos se divide en dos grandes bloques. Haciendo justicia a la tendencia memorialista, ya sea pública o privada, el autor escribe varias novelas en las que emerge, directa o simbólicamente, la historia de la familia (la suya propia). En las obras de carácter histórico se convoca a personalidades del pasado, que tienen una historia pública más o menos conocida. La narración oscila entre la primera y la tercera persona y la elección del narrador tiene consecuencias en el tipo…, Fernando Campos' work is divided into two large blocks. Living up to the memorialist tendency, be it public or private, the author writes several novels where the family history emerges, directly or symbolically. In historical works, he writes about personalities from the past who have a known public history. The narration oscillates between the first and the third person and the option of the narrator has consequences on the type of focus and on the assumption of the falsity or of the…, A obra de Fernando Campos divide-se em dois grandes blocos. Fazendo jus ao pendor memorialista, seja ele público ou privado, o autor escreve vários romances onde emerge a história da família (a sua), direta ou simbolicamente. Nas obras de cariz histórico, convocam-se personalidades do passado, que têm uma história pública, mais ou menos conhecida. A narração oscila entre a primeira e a terceira pessoas e a opção do narrador tem consequências no tipo de focalização e na assunção da falsidade ou…, peerReviewed



Geografia e património ao serviço do ensino. Uma reflexão teórico-prática acerca da cultura na didática de LE, Geography and heritage at the service of education. A theoretical-practical reflection on culture in the teaching of FL

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Pérez Sánchez, Enrique

El papel del componente cultural en la didáctica de las lenguas extranjeras (FL) ha evolucionado en los últimos tiempos hasta alcanzar una posición destacada. Algunos libros de texto recientes de portugués como lengua extranjera (PLE) han valorado el componente cultural hasta el punto de convertirlo en el eje estructurador de los contenidos presentados, lo que refleja una tendencia que valora progresivamente la enseñanza de la cultura asociada a la didáctica de la lengua. En consecuencia, se…, The role of the cultural component in the didactics of foreign languages has evolved recently up to achieve a prominent position. Some recent Portuguese textbooks (Portuguese as a foreign language or PFL) have valued the cultural component up to the point it has become the structuring axis of the presenting contents, reflecting the trend that gradually recognise the worth of teaching culture in the didactics of the language. Consequently, it is intended to point out the relationship between…, O papel da componente cultural na didática de línguas estrangeiras (LE) tem evoluído nos últimos tempos atingindo uma posição de destaque. Alguns manuais recentes de português língua estrangeira (PLE) têm valorizado a componente cultural até ao ponto de esta se tornar o eixo estruturante dos conteúdos apresentados, reflexo de uma tendência que valoriza, gradativamente, o ensino de cultura associado à didática de idiomas. Em consequência, pretende-se assinalar a relação entre cultura, geografia…, peerReviewed



Rui Lage, "O Invisível"

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Vieira, José

Es una reseña de la obra: Rui Lage, "O Invisível", Gradiva, 2018, 281 pp., It is a review of the work: Rui Lage, "O Invisível", Gradiva, 2018, 281 pp.



A Corte do Norte – do livro ao filme, The Northern Court – from book to film

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Bello, Maria do Rosário Lupi

João Botelho adaptó para la pantalla el libro A Corte do Norte (1987), de Agustina Bessa-Luís, cuyo guion había escrito previamente José Álvaro de Morais, y dirigió la película en 2008. La historia se basa en la vida de la famosa actriz de teatro del siglo XIX Emília das Neves y superpone simbólicamente varias generaciones de mujeres entre 1860 y 1960, creando relaciones implícitas y explícitas entre ellas y desarrollándose en torno a una misteriosa muerte. Con la isla de Madeira como telón de…, João Botelho adaptou ao ecrã o livro A Corte do Norte (1987) de Agustina Bessa-Luís, cujo argumento tinha previamente sido elaborado por José Álvaro de Morais, realizando o filme em 2008. A história baseia-se na vida da famosa actriz de teatro do século XIX Emília das Neves e sobrepõe simbolicamente várias gerações de mulheres entre 1860 e 1960, criando relações implícitas e explícitas entre elas e desenvolvendo-se em torno de uma morte misteriosa. Com a ilha da…, In 2008, João Botelho adapted to the screen the book A Corte do Norte/The Northern Court (1987) by Agustina Bessa-Luís, whose argument had previously been composed by José Álvaro de Morais. The story is based on the life of the famous 19th century theatre actress Emília das Neves and symbolically overlaps several generations of women between 1860 and 1960, creating implicit and explicit relationships among them, developed around a mysterious death. With the…, peerReviewed



Agustina Bessa-Luís, uma paixão, Agustina Bessa-Luís, a passion

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Padrão, Maria Helena

Testimonio de Maria Helena Padrão, Testemunho de Maria Helena Padrão, Testimony of Maria Helena Padrão



As mãos, o coração, o mundo: O excesso e a intensidade na poesia de Carlos Drummond de Andrade, The hands, the heart, the world: excess and intensity in the poetry of Carlos Drummond de Andrade

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Brito, Nuno

Este artículo analiza el modo en que la poesía de Drummond teje en torno a las manos, el corazón y el mundo. Analiza cómo el concepto de exceso se manifiesta en su obra en relación con la figuración del yo y del mundo. Al final de este artículo, la idea de "canto esponjoso" y la reflexividad en torno a la poesía y la percepción. En una primera aproximación, se hace un estudio del diálogo entre el poema "Sentimiento del mundo" de Carlos Drummond de Andrade y "Coração…, Neste artigo é estudada a forma como, na poesia de Drummond, se tece uma rede em torno das mãos, do coração e do mundo. É feita uma análise sobre a forma como o conceito de excesso se manifesta na sua obra em relação com a figuração do eu e do mundo. No final deste artigo é estudada ainda a ideia de “canto esponjoso” e a reflexividade em torno da poesia e da perceção. Numa primeira aproximação realiza-se um estudo do diálogo entre o poema “sentimento do mundo” de Carlos Drummond de Andrade e…, This article focuses on Carlos Drummond de Andrade’s poetry, specifically on how his poetic creates a net of connections between hands, heart, and world. This study analyses how the concept of excess is manifested throughout the different stages of his poetic creation in relation to self and world. In a first close reading, the poem “Sentimento do mundo” is studied in connection with the poem “Coração habitado” by Eugénio de Andrade. At the end of this article, we examine the idea of…, peerReviewed



Estratégias de proteção e mitigação do discurso em português língua não materna: um estudo de caso, Hedging strategies and mitigation in portuguese as a non-native language: a case study

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Camacho, Idalina

El presente estudio pretende examinar cómo un grupo de estudiantes de un curso intensivo de portugués como lengua no materna utilizan estrategias de cobertura para proteger sus enunciados, a lo largo de una serie de entrevistas. El corpus consta de historias de vida. El objetivo es ver cómo estos estudiantes que intentan comunicarse en portugués al final del curso utilizan estas estrategias, que encarnan una inversión implícita con un proteccionismo proteccionista de los enunciados, resultante…, O presente estudo procura examinar de que modo um grupo de estudantes de um curso intensivo de Português Língua Não Materna se serve de estratégias de hedging para proteger os seus enunciados, ao longo de uma série de entrevistas. O corpus é constituído por narrações de histórias de vida. Pretende-se verificar de que modo estes alunos, que procuram comunicar em Português no final do curso, usam estas estratégias, que consubstanciam um investimento implícito com cariz protecionista…, This study seeks to examine how a group of students in an intensive Portuguese course for non-native speakers use hedging strategies to protect their utterances, throughout a series of interviews. The corpus is made up of narratives of life stories. The aim is to verify how these students, who try to communicate in Portuguese at the end of their course, use these strategies, which constitute an implicit investment in the protection of their utterances, resulting from the previous…, peerReviewed



Barbara Gori, Mário de Sá-Carneiro e a Impossibilidade de Renunciar

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Vieira, José

Es una reseña de la obra: Barbara Gori, Mário de Sá-Carneiro e a Impossibilidade de Renunciar. Estudos sobre a Prosa, Lisboa, Edições Colibri, 2022, 254 pp., It is a review of the work: Barbara Gori, Mário de Sá-Carneiro e a Impossibilidade de Renunciar. Estudos sobre a Prosa, Lisboa, Edições Colibri, 2022, 254 pp., notPeerReviewed



Dora Gago, Palavras nómadas

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Quinteiro, Sílvia

Es una reseña de la obra: Dora Gago, Palavras nómadas, Ed. Húmus, Famalicão, 2023, 218 pp., It is a review of the work: Dora Gago, Palavras nómadas, Ed. Húmus, Famalicão, 2023, 218 pp.



Orações relativas restritivas combinadas com as expressões de quantificação universal tudo e todos, Restrictive relative clauses combined with the universally quantified expressions tudo ‘everything’ and todos ‘everybody’ / ‘all’

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Móia, Telmo

Este trabalho discute construções com orações relativas restritivas em sintagmas nominais com as expressões de quantificação universal tudo e todos. O foco é nas estruturas em que ocorre o pronome relativo neutro que, algumas das quais não têm aceitação consensual no português europeu padrão contemporâneo – e.g. tudo que fiz, todos que vieram. Estas construções estão em variação livre com diversas alternativas equivalentes, de uso mais frequente, que serão com elas comparadas sistematicamente –…, This paper discusses constructions with restrictive relative clauses within nominal phrases containing the universal quantifiers tudo ‘everything’ and todos ‘everybody’. The focus will be on those containing the relative pronoun que ‘that’, some of which are not consensually accepted in contemporary standard European Portuguese – e.g. tudo que fiz ‘everything I did’, todos que vieram ‘all who came’. These constructions are in free variation with a wide variety of equivalent, more frequent,…, peerReviewed



Caindo de paraquedas na mediação, Parachuting into mediation, Cayendo en paracaídas en la mediación

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Martínez de Grado, María Luisa

Testemunho de María Luisa Martínez de Grado, Testimony of María Luisa Martínez de Grado, Testimonio de María Luisa Martínez de Grado, peerReviewed



Projeto LUSOFONIAS: o ensino da língua portuguesa através do meio radiofônico, LUSOFONIAS project: teaching the Portuguese language through radio

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Faria, Sandra Teixiera de

Este artículo tiene como objetivo presentar la divulgación de las emisiones en portugués que se están llevando a cabo a través del programa de radio Lusophone. Enfocamos nuestra discusión en el curso de idiomas, desarrollado desde 2007, que hasta ahora ha reunido a más de dos mil seguidores e Internet y llega a aproximadamente 100,000 oyentes en el centro de España. Aclaramos qué bases sirvieron como puntos de referencia para el desarrollo educativo del curso, utilizando una de las lecciones…, This article aims to present the spread of Portuguese broadcasting that is taking place through the Lusophone radio program. We focus ourdiscussion on the language course, developed since 2007, which has so far brought together more than two thousand Internet fans, and reaches approximately 100,000 listeners in central Spain. We clarify which bases served as points of reference for the course’s educational development, using one of the lessons broadcasted as an example., Este artigo tem por objetivo apresentar o trabalho de difusão do Português que está sendo realizado através do programa de rádio Lusofonias. Concentraremos a nossa exposição no curso de língua, desenvolvido desde 2007, que reúne, até o momento, mais de dois mil seguidores pela Internet e alcança, aproximadamente, 100.000 ouvintes no centro da Espanha. Esclareceremos as bases que serviram como ponto de apoio para o processo de elaboração didática do curso e exporemos o exemplo de uma das aulas…, peerReviewed



Unidades fraseológicas no ensino de PLE. Perspectiva intercultural, Phraseological units in teaching Portuguese as a foreign language (PFL). Cross-cultural perspective

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Figueiredo, Eunice Barbieri de

Aprender una lengua extranjera es aprender la forma de ser, pensar, sentir y actuar, es decir, la cultura implícita en la lengua principal. Pero aprender un idioma extranjero también es aprender a comunicarse y saber cómo usarlo en una situación común. Por lo tanto, el objetivo principal de la enseñanza de PLE (PFL) es el desarrollo de la competencia comunicativa en los componentes lingüísticos, sociolingüísticos y pragmáticos. De esta manera, desarrollar la competencia léxica del alumno, ya…, Learning a foreign language is learning the way of being, thinking, feeling and acting, this is, the implied culture in the main language. But learning a foreign language is also learning how to communicate and to know how to use it in a common situation. So, the main goal of the PLE (PFL) teaching is the development of the communicative e competence in the linguistic, sociolinguistic and pragmatic components. This way, developing the lexical competence of the learner, whether nit concerns the…, Aprender uma língua estrangeira é aprender a forma de ser, de pensar, de sentir e de agir, isto é, a cultura implícita na língua-meta. Mas aprender uma língua estrangeira também é aprender a comunicar-se com ela e saber usá-la em situação real. Logo, o objectivo primeiro do ensino de PLE é o desenvolvimento da competência comunicativa nas componentes linguística, sociolinguística e pragmática. Neste sentido, desenvolver a competência lexical do aprendente, quer ao nível das unidades lexicais…, peerReviewed



Sobre algunhas concomitancias luso-galaicas do “Vocabulario de palavras e modos de falar do Minho, e Beira, &c.” (1728) de Raphael Bluteau, Reflections on Luso-Galician concomitances in “Vocabulario de palavras e modos de falar do Minho, e Beira, &c.” (1728) by Raphael Bluteau

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Mariño Paz, Ramón

En el segundo suplemento de su "Vocabulario Portuguez, e Latino" (1712-1728), Raphael Bluteau publicó un "Vocabulario de palavras y modos de falar do Minho, e Beira, & c. cuja noticia naõ veyo a tempo de se lhe dar o seu lugar alfabetico neste supplemento” (1728). Este vocabulario contiene información interesante sobre las variedades del portugués septentrional y también puede ser muy útil para aquellos que realizan sus investigaciones sobre gallego medio (siglos XVI-XVIII).…, No segundo suplemento do seu “Vocabulario Portuguez, e Latino” (1712-1728) Raphael Bluteau publicou un “Vocabulario de palavras e modos de falar do Minho, e Beira, &c. cuja noticia naõ veyo a tempo de se lhe dar o seu lugar alfabetico neste supplemento” (1728) que resulta de grande interese para a historia das variedades diatópicas do idioma portugués e tamén para a historia do galego medio (sécs. XVI-XVIII). Neste artigo mostro que este vocabulario achega informacións que aclaran certas…, In the second supplement of his “Vocabulario Portuguez, e Latino” (1712-1728) Raphael Bluteau published a “Vocabulario de palavras e modos de falar do Minho, e Beira, &c. cuja noticia naõ veyo a tempo de se lhe dar o seu lugar alfabetico neste supplemento” (1728). This vocabulary contains interesting information about the northern varieties of Portuguese and can be also very useful for those who do research in Middle Galician (16th-18th centuries). This paper shows that this “Vocabulario de…, peerReviewed



Os actuais subsistemas de sibilantes nas falas do val do río Ellas ou de Xálima e as dificultades para a súa normativización conxunta, The current subsystems of sibilant sounds in the dialects of the Ellas or Xalima Valley and the difficulties of a unified writing

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Costas González, Xosé Henrique

En el valle del río Erjas (noroeste de la provincia de Cáceres) hay dos subsistemas de sonidos sibilantes: el subsistema del dialecto valverdeiro, sin fonemas sonoros, y el subsistema de los dialectos mañego y lagarteiro, con fonemas y alófonos con voz. Este artículo describe los fonemas y sonidos sibilantes existentes en los dos subsistemas, y analiza la posibilidad de usar grafemas similares para una escritura unificada entre las tres variedades dialectales., No val do Ellas (noroeste de Cáceres) existen dous subsistemas de sibilantes nas falas galego-portuguesas alí empregadas: o valverdeiro, sen fonemas sonoros, e o mañego-lagarteiro, con algún fonema e alófonos sonoros. Neste traballo descríbense os fonemas e os sons existentes nos dous subsistemas e analízase as dificultades para a escrita unificada das tres variedades no eido das sibilantes., In the Ellas valley (northwest Extremadura, Spain) there are two subsystems of sibilants sounds: the subsystem of the Valverdeiro dialect, without voiced phonemes, and the subsystem of the Mañego and Lagarteiro dialects, with voiced phonemes and allophones. This paper describes the sibilant phonemes and sounds existing in the two subsystems and analyzes the possibility of using similar graphemes for a unified writing amid three dialectal varieties., peerReviewed



Entre as margens e o centro: Fialho de Almeida, um retrato (im)possível, Between the margins and the center: Fialho de Almeida, an (im)possible portrait

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Mateus, Isabel Cristina

El año en que celebramos el 160 aniversario del nacimiento de Fialho de Ameida (1857-1911) es más urgente que nunca subrayar el lugar central (en varias obras pioneras) que este autor merece entre los autores más importantes del panorama literario portugués de la segunda mitad del siglo XIX. Fue un autor polifacético y desafortunado, dividido entre los mundos de un autor de folletos, un crítico de arte, un diseñador de paisajes y un delirante inventor de ficción. En todas estas áreas, siempre…, The year in which we celebrate the 160th anniversary of the birth of Fialho de Ameida (1857-1911) it is more urgent than ever to underline the central place (in various pioneering works) that this author merits among the most important authors of the Portuguese literary landscape of the second half of the 19th century. He was a multifaceted and unlucky author, divided between the worlds of an author of pamphlets, an art critic, a landscape designer, and a delirious inventor of fiction. In all…, No ano em que se comemora o 160º aniversário do nascimento de Fialho de Almeida (1857-1911) torna-se ainda mais urgente sublinhar o lugar central (a vários títulos pioneiro) que o escritor merece entre os autores mais marcantes da cena literária portuguesa da segunda metade do século XIX. Autor multifacetado e maldito, dividido entre a fúria do panfletário, a acutilância do crítico de arte, a ternura do paisagista e a imaginação delirante do ficcionista, o lugar de Fialho de Almeida tem sido…, peerReviewed



Hermínia Malcata, Hoje em Dia

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Monteiro, Tânia Regina Teixeira

Es una reseña de la obra: Hermínia Malcata, Hoje em Dia, Lisboa, LIDEL, 2016, 212 pp., It is a review of the work: Hermínia Malcata, Hoje em Dia, Lisboa, LIDEL, 2016, 212 pp., É uma revisão do trabalho: Hermínia Malcata, Hoje em Dia, Lisboa, LIDEL, 2016, 212 pp., peerReviewed



O tratamento da História no drama romântico português

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Vasconcelos, Ana Isabel de

Respecto a las tendencias europeas el drama romántico portugués fue esencialmente marcado por la cercana relación con el pasado, usando en su argumento un marco de traza histórica. De hecho fue variada la clase de relación de los escritores portugueses en este tiempo con los discursos históricos. Algunos incluyeron sus trabajos en el subgénero “drama histórico” y otros, en cambio a pesar de mantenerse en el pasado, se liberaron de las convenciones mínimas a las que obliga este tipo de filiación…, Reflecting the European trend, the Portuguese romantic drama was essentially marked by the close relation it kept with the past, using, in its plot, a frame of historical trace. In fact, it was varied the type of the relationship maintained by the Portuguese writers of this time with the historical speech. Some included their works in the subtype “historical drama”, and others, despite putting their plots in the past, deliberately freed themselves from the minimum conventions required by such…, Reflectindo a tendência europeia, o drama romântico português foi essencialmente marcado pela relação próxima que manteve com o passado, utilizando, na sua intriga, uma moldura de traço histórico. Na verdade, foi diverso o tipo de relação que os dramaturgos portugueses desta época mantiveram com o discurso histórico, havendo os que inscreviam os seus textos no subgénero “drama histórico”, e os que, colocando embora as suas intrigas no passado, libertavam-se assumidamente das…



A história literária e a “invenção da tradição”

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Cunha, Carlos M.F. da

Desde el origen la historia literaria ha sido un espacio discursivo articulado mezcla de “invención y tradición”, característicos de cada nacionalidad siendo por tanto decisiva en la creación de identidades europeas, Since its genesis, the literary history has been a discursive space combined with the “invention of tradition” characteristic of each nationality, being therefore decisive in the creation of European national identities, Desde a sua génese, a história literária tem sido um espaço discursivo articulado com a invenção da tradição característica de cada nacionalidade, sendo por isso decisiva na criação das identidades nacionais europeias



Poética e metapoéticas: ‘cânone europeu’ e Literatura Colonial no Brasil

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Fernandes, María da Penha Campos

El presente ensayo aborda el problema del régimen de verdad en el poder colonial, observando que la Poética Clásica, un canon europeo tendencialmente prescriptivo y un instrumento imperial, dificultó la valoración de las diferencias de las literaturas coloniales como ocurrió en el caso de Brasil donde la tensión de las lenguas condujo a la consciencia metapoética, a la deconstrucción irónica de las posturas autocráticas, a través del hibidrismo del género poético, el realismo, la parodia, la…, The present essay approaches the problem of regimen of truth of the colonial power, observing that Classical Poetica, a ‘European’ canon tendencialy prescriptive and an imperial instrument, made difficult the valuation of the differences of Colonial Literatures, as it has occurred in the case of Brazil, where the tension of the languages lead the metapoetica conscience to the ironic deconstruction of the autocratic positions, through the hybridism of the poetical gender, the realism, the laugh,…, O presente ensaio aborda o problema do ‘regime de verdade’ do ‘poder colonial’, observando que a Poética clássica, um cânone ’europeu’ tendencialmente prescritivo e um instrumento imperial, dificultou a valoração das diferenças das Literaturas Coloniais, como ocorreu no caso do Brasil, onde a tensão das linguagens conduziu a consciência metapoética à desconstrução das posições autocráticas, através do hibridismo dos géneros poéticos, do realismo, do riso, da paródia, da sátira



Bernardim Ribeiro, Menina e Moça ou Saudades, edição de Juan M. Carrasco González, Coimbra, Angelus Novus, 2008

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Araújo, Teresa

Es una reseña de la obra: Bernardim Ribeiro, Menina e Moça ou Saudades, edição de Juan M. Carrasco González, Coimbra, Angelus Novus, 2008, It is a review of the work: Bernardim Ribeiro, Menina e Moça ou Saudades, edição de Juan M. Carrasco González, Coimbra, Angelus Novus, 2008, É uma revisão do trabalho: Bernardim Ribeiro, Menina e Moça ou Saudades, edição de Juan M.Carrasco González, Coimbra, Angelus Novus, 2008



O "Esplendor do mundo" na poesia de Sophia Andresen. A recorrência e o valor simbólico da luz e da cor, "Esplendor do mundo" in Sophia Andresen’s poetry. The recurrence and the symbolic value of light and colour

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Correia, Amélia Maria

El presente estudio, centrado en los signos recurrentes de la "luz" y el "color", y su simbología, pretende explicar cómo los temas de la naturaleza y el mundo antiguo, estrechamente relacionados, adquieren en Sofía una modulación propia y contribuyen a una definición de una esencia constitutiva de su poesía, fundada en una búsqueda continua ontológica y ética que, desde la publicación de sus poemas juveniles "Poesia I" hasta los incluidos en "Ilhas", se…, The current study –focused on the recurring signs of “light” and “color” and its symbology– intends to explain how the themes of Nature and Ancient World, closely related, acquire in Sophia a modulation of its own and contribute to a definition of a constitutive essence of her poetry, founded on a continuous ontological and ethical search that, since the publishing of youth poems “Poesia I” until those included in “Ilhas”, directs itself towards natural spaces or places (and characters) of a…, O presente estudo –incidindo na recorrência dos signos “luz” e “cor” e sua simbologia– pretende mostrar como os temas da Natureza e do Mundo Antigo, estreitamente associados, adquirem em Sophia uma modulação própria e concorrem para a definição de uma essência constitutiva da sua poesia, fundada numa permanente procura ontológica e ética que, desde a publicação dos versos ainda juvenis de “Poesia I” até aos poemas inclusos em “Ilhas”, se orienta para os espaços naturais ou para lugares (e…, peerReviewed



José Viale Moutinho, Os meus misteriosos pais

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Coelho, Leonor Martins

Es una reseña de la obra: José Viale Moutinho, Os meus misteriosos pais, Porto, Seara de Letras, 2009 (ilustrações de Acácio de Carvalho)., It's a review of the work: José Viale Moutinho, Os meus misteriosos pais, Porto, Seara de Letras, 2009 (ilustrações de Acácio de Carvalho)., É uma revisão do trabalho: José Viale Moutinho, Os meus misteriosos pais, Porto, Seara de Letras, 2009 (ilustrações de Acácio de Carvalho)., peerReviewed



José Agostinho Baptista, Caminharei pelo Vale da Sombra

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Santos, Thierry Proença dos

Es una reseña de la obra: José Agostinho Baptista, Caminharei pelo Vale da Sombra, Lisboa, Assírio & Alvim, 2011., It is a review of the work: José Agostinho Baptista, Caminharei pelo Vale da Sombra, Lisboa, Assírio & Alvim, 2011., É uma revisão do trabalho: José Agostinho Baptista, Caminharei pelo Vale da Sombra, Lisboa, Assírio & Alvim, 2011., peerReviewed



Em torno da consagração de uma variante angolana do português: subsídios para uma reflexão, “Angolan Portuguese” as a specific variant: some considerations

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Nzau, Domingos Gabriel Ndele

Desde su introducción en el siglo XV, la lengua portuguesa, como medio de contacto y comunicación, enraizada en Angola, adquirió características típicas, según la realidad sociocultural y sociolingüística de Angola. Ante esta situación, este texto intenta, bajo la (socio)lingüística, reflexionar sobre algunos aspectos relacionados con la difusión de la lengua portuguesa en ese país, refiriéndose a: i) el plurilingüismo y el multilingüismo angoleño; ii) interferencias y desviaciones del lenguaje…, Since its introduction in the 15th century, the Portuguese language, as a means of contact and communication, rooted in Angola, having come to acquire typical features, according to the Angolan socio-cultural and sociolinguistic reality. In the face of this situation, this text attempts, under the (socio)linguistic, reflect on some aspects related to the Portuguese language diffusion in that Lusophone country, referring to: i) plurilingualism and multilingualism Angolan; ii) language…, Desde a sua introdução no século XV, a língua portuguesa, enquanto instrumento de contacto e de comunicação, enraizou-se em Angola, tendo vindo a assumir características próprias, de acordo com a realidade sociocultural e sociolinguística angolana. Perante tal situação, este texto procura, no âmbito da (socio)linguística, refletir sobre alguns aspectos relacionados com a difusão do Português naquele país lusófono que remetem para: i) plurilinguismo e multilinguismo angolanos; ii) interferências…, peerReviewed



Castro Alves, leitor de Hugo. Da luta social ao antiesclavagismo, Castro Alves, reader of Hugo. From social struggle to antislavery

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Correia, Amélia Maria

Este artículo pretende analizar las categorías fraseológicas incluidas en el "Dictionarium Lusitanicolatinum", publicado en 1611 por los portugueses. El presente estudio se basa en una lectura comparativa de "Os Escravos" de Castro Alves y los poemas de Victor Hugo, una fuente de inspiración revolucionaria y humanitaria que orientó el trabajo de Castro Alves. El objetivo de este estudio es resaltar no sólo las afinidades de pensamiento de ambos autores en consonancia con el…, This article aims to analyze the types of phraseology included in the “Dictionarium Lusitanicolatinum”, published in 1611, by the Portuguese. The current study is based on a comparative reading of “Os Escravos” by Castro Alves and poems by Victor Hugo, a source of revolutionary and humanitarian inspiration which guided Castro Alves’ work. This study aims to highlight not only both authors’ affinities of thought in keeping with the liberal spirit of the Age but also the contrivances of a…, O presente estudo privilegia uma leitura comparatista de “Os Escravos” de Castro Alves com poemas de Victor Hugo – fonte de inspiração de uma ideologia revolucionária e humanitária que norteou a escrita do jovem poeta baiano. Sublinharemos em ambos os autores afinidades de pensamento, conformes ao espírito liberal da época, bem como o recurso aos artifícios de uma retórica proferida em tom grandiloquente e a processos representativos de uma simbologia e imagética comuns., peerReviewed



Um estranho caso de ênclise pronominal na fala do vale do rio Elhas ou de Xalma, A strange case of pronominal enclisis in the Ellas Valley river's or Xalma's “fala”

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Costas González, Xosé Henrique

Desde el español medieval hasta el presente, ha habido importantes cambios sintácticos en los pronombres de objeto. En gallego-portugués (excepto en portugués brasileño) y en astur-leonés, todavía podemos encontrar la ubicación pronominal enclítica que se utilizó en el castellano medieval, pero ya con ciertas regularizaciones. En los dialectos gallegos del valle del río Erjas (Cáceres, Extremadura, España) la sintaxis actual del pronombre atónico es en parte similar a la de los castellanos y…, From medieval to present-day Spanish there have been important syntactic changes in object pronouns. In Galician-Portuguese (except in Brazilian Portuguese) and in Astur-Leonese we can still find the enclitic pronominal collocation that was used in medieval Castilian, but already with certain regularisations. In the Galician dialects from the Ellas Valley (Cáceres, Extremadura, Spain) the current syntax of the atonic pronoun is partly similar to that of present-day Castilian and Brazilian,…, Desde o castelhano medieval até ao atual tiveram lugar profundas mudanças na sintaxe do pronome átono. Em galego-português (com a exceção do português do Brasil) e em asturo-leonês continua, na atualidade, aquela colocação pronominal preferentemente enclítica que também tinha o castelhano medieval, mas já com certas regularizações. Nas falas de origem galega do vale do Elhas (Cáceres-Estremadura-Espanha) a atual sintaxe do pronome átono apresenta uns resultados em parte coincidentes com o…, peerReviewed



Os primórdios do reino de Portugal. Argumentação e Política no “Diálogo Segundo”, de Pedro de Mariz, The beginnings of the Portuguese Kingdom. Argumentation and Politics in the "Second Dialogue", by Pedro de Mariz

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Dias, Isabel Barros

El presente artículo recoge un trabajo más amplio con vista a la elaboración de una edición crítica de los “Diálogos de Vária História”, de Pedro de Mariz., “Dialogos de Vária História” de Pedro de Mariz es la primera obra en portugués dedicada a la vulgarización historiográfica. Escrita a modo diálogo, a finales del siglo XVI, esta publicación tuvo un importante éxito editorial, contribuyendo así a la difusión más amplia de un conjunto de posiciones políticas y culturales que prevalecían en ese momento. Este artículo examina algunos de estos vectores, basados en parte del "Segundo diálogo" de Mariz, que se centra en los inicios del reino…, “Dialogos de Vária História” by Pedro de Mariz is the first work in Portuguese dedicated to historiographical vulgarization. Written in dialogical mode, at the end of the 16th century, this publication had a significant editorial success, contributing thus to the wider dissemination of a set of political and cultural positions prevailing at the time. This article examines some of these vectors, based on part of Mariz’ “Second Dialogue” which focuses on the beginnings of the Portuguese kingdom.…, Os “Diálogos de Vária História”, de Pedro de Mariz, configuram a primeira obra em português dedicada à vulgarização historiográfica. Redigida em modo dialogal, em finais do séc. XVI, o seu sucesso editorial foi considerável, tendo assim contribuído para a mais ampla divulgação de um conjunto de posições político-culturais dominantes na época. O presente artigo procede à análise de alguns destes vetores com base na parte do “Diálogo Segundo” de Mariz que incide sobre os primórdios do reino…, Fundação Calouste Gulbenkian. Projeto "Recuperar o Diálogo" (Processo n.º 139446), peerReviewed



Eça de Queirós e Maria Amália Vaz de Carvalho: intersecções dialógicas sobre a política educacional feminina em Portugal no século XIX, Eça de Queirós and Maria Amália Vaz de Carvalho: dialogical intersections about feminine educational policy in Nineteenth-century Portugal

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Prevedello, Tatiana

La representación de la vida cotidiana portuguesa del siglo XIX, en las novelas de Eça de Queirós, ha sido objeto de reflexiones relevantes sobre la composición del corpus social, en los aspectos histórico, político, religioso, más allá de las costumbres que caracterizaron al período. Nuestro objetivo es analizar cómo se presenta la educación femenina en las páginas de la autora: “O crime do padre Amaro”, “O primo Basílio” y “Os Maias”. La discusión se apoya en el texto "Mulheres e…, The representation of the Portuguese daily life of the nineteenth century, in the novels of Eça de Queirós, has been the subject of relevant reflections about the composition of the social corpus, in the aspects historical, political, religious, beyond the customs that characterized the period. We aimed to analyze how female education is presented in the author’s pages in “O crime do padre Amaro”, “O primo Basílio” e “Os Maias”. The discussion is supported in the text “Mulheres e crianças:…, A representação do cotidiano português do século XIX, nos romances de Eça de Queirós, tem sido objeto de relevantes reflexões sobre a composição do “corpus” social, nos aspectos históricos, políticos, religiosos, além dos costumes que caracterizaram uma época. Objetivamos analisar como a educação feminina é apresentada nas páginas do autor em “O crime do padre Amaro”, “O primo Basílio” e “Os Maias. A discussão está amparada no texto “Mulheres e creanças: notas sobre educação”, de Maria Amália…, peerReviewed



A poética da criptonímia autoral na "Comédia Eufrosina", The poetics of authoral cryptonomy in the "Comédia Eufrosina"

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Silva, Vítor Aguiar e

En este artículo se estudia el significado y los posibles motivos de la ocultación del nombre de Jorge Ferreira de Vasconcelo en su "Comédia Eufrosina". A través del análisis de los paratextos (portada, dedicatoria, prólogo, colofón) de las primeras ediciones de esta comedia, el autor propone una explicación de la ausencia del nombre del autor y otras informaciones relevantes sobre el proceso de publicación., This article studies the meaning and possible motives of the shadowing of Jorge Ferreira de Vasconcelo’s name in his “Comédia Eufrosina”. Through the analysis of the paratexts (frontpage, dedication, prologue, colophon) of the first editions of this comedy, the author proposes an explanation for the absence of the author’s name, and of other relevant informations on the publication process., O presente artigo estuda o significado e os possíveis motivos da ocultação do nome de Jorge Ferreira de Vasconcelos na “Comédia Eufrosina”. Através da análise dos paratextos (capa, dedicatória, prólogo, cólofon) das primeiras edições da comédia, o autor propõe uma possível explicação para a ausência do nome do autor, assim como de outras informações relevantes sobre o próprio processo de publicação., peerReviewed



«Entreguemo-nos às trevas»: o teatro que teria havido, «Let us give ourselves to the darkness»: the theatre that would have been

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Nascimento Rosa, Armando

El título de este artículo parte de una expresión que me llamó la atención (dadas las posibles conexiones de significado) cuando, como espectador, asistí en Lisboa a la primera lectura pública de extractos elegidos de "Comédia Aulegrafia", dirigida por Silvina Pereira (en el Salão Nobre, Teatro Nacional D. Maria II, 2010). Me pareció inevitable asociar esta entrega a la oscuridad (que el personaje se refiere literalmente a la oscuridad de la noche) con la oscuridad cultural que la…, The title of this paper includes a line that struck me (given the possible connections of meaning) when, as a spectator, I attended in Lisbon to the very first public reading of excerpts chosen from “Comédia Aulegrafia”, directed by Silvina Pereira (at Salão Nobre, National Theatre D. Maria II, 2010). It seemed inevitable for me to associate this delivery to the darkness (which the character addresses literally to the darkness of the night) with the cultural darkness that censorship, together…, O título deste ensaio parte de uma expressão que me impressionou, pelas conexões de sentido estabelecidas, no momento em que, como espectador, assisti à primeiríssima leitura pública de excertos escolhidos da “Comédia Aulegrafia”, dirigida por Silvina Pereira (no Salão Nobre do Teatro Nacional D. Maria II, em 2010). Pareceu-me inevitável associar a entrega às trevas, referida pela personagem em cenário nocturno, com as trevas que a censura, o menosprezo e a “lusitana incúria do tempo” fariam…, peerReviewed



Fontes gregas da "Comédia Eufrosina": o contributo de Erasmo, Greek sources of "Comédia Eufrosina": Erasmus’s contribution

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Resende, Maria Luísa de Oliveira

Las referencias clásicas presentes en las obras de Jorge Ferreira de Vasconcelos no solo atestiguan la lectura de escritores latinos clásicos, sino también el recurso a compendios y manuales mitológicos. En cuanto al acceso a los autores griegos, las obras erasmistas eran de particular importancia, ya que además de Ovidio, Cicerón u "Officina" de Ravisio Textor, "Adagia" y "Apophthegmata" de Erasmo eran la base de su conocimiento de Homero, Plutarco o Diógenes…, The classical references present in Jorge Ferreira de Vasconcelos’ works not only testify the reading of Classical Latin writers, but also the resource to compendia and mythological manuals. Regarding the access to Greek authors, erasmian works were of particular importance, for in addition to Ovid, Cicero, or Ravisius Textor’s “Officina”, Erasmus’ “Adagia” and “Apophthegmata” were the basis of his knowledge of Homer, Plutarch, or Diogenes Laertius., A identificação das fontes de Jorge Ferreira de Vasconcelos –essencial para compreender o seu processo de composição– revela-se uma tarefa complexa, pois a utilização de textos originais latinos terá sido complementada com o recurso a compilações e manuais de mitologia. No caso do acesso aos autores gregos, a obra erasmiana foi particularmente relevante: a par de Ovídio, de Cícero, ou da “Officina” de Ravísio Textor, os “Adagia” e os “Apophthegmata” de Erasmo foram um instrumento indispensável…, Bolsa de Doutoramento SFRH/BD/95419/2013, financiada pela Fundação para a Ciência e Tecnologia, peerReviewed



A música nas comédias de Jorge Ferreira de Vasconcelos: palavras sem obras, cítola sem cordas, The music in Jorge Ferreira de Vasconcelos' comedies: words without works, cittern without strings

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Caldeira Cabral, Pedro

En este artículo, estudiaremos las referencias a temas musicales en las comedias de Jorge Ferreira de Vasconcelos, intentando revelar algunos de los múltiples significados que adquieren y sus posibles usos en el contexto de las prácticas teatrales en las cortes ibéricas del siglo XVI. También describiré algunos de los instrumentos musicales mencionados en los textos, explicando algunos de sus significados simbólicos, así como el status social asociado a los usuarios., In this paper, I will study the references to musical themes in the comedies of Jorge Ferreira de Vasconcelos, attempting to reveal some of the multiple meanings that they take on and their possible uses in the context of theatrical practices in Iberian Cortes of the 16th Century. I will also describe some of the musical instruments mentioned in the texts, explaining some of their symbolic meanings, as well as the social status associated with the users., Nesta comunicação abordarei as alusões a assuntos musicais nas comédias de Jorge Ferreira de Vasconcelos, procurando revelar alguns dos significados múltiplos que adquirem e a sua possível operacionalidade, no contexto da prática teatral nas cortes ibéricas do século XVI. Farei também a descrição de vários dos instrumentos musicais citados, procurando esclarecer também alguma da simbologia a eles associada, bem como o estatuto social associado aos seus utilizadores., peerReviewed



Naufrágio de Sepúlveda: uma sequência da transformação da história no decurso das edições, Sepúlveda shipwreck: a sequence of the story changing through the editions

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Koiso, Kioko

El "Naufragio del gran galeón San Juan" es el primer relato de la "Historia Trágico-Marítima", publicado en 1735, y del desastre ocurrido en 1552. El relato conocido como "Naufragio de Sepúlveda" es el más famoso entre todos los relatos de naufragios. Sin embargo, debido a la existencia de un manuscrito y de varias ediciones, lo que conocemos es resultado de varias alteraciones a lo largo del tiempo. En este trabajo, a través del análisis comparativo del manuscrito…, The “Shipwreck of great galleon São João” ("Naufrágio do galeão grande São João") is the first account of the “Tragic History of the Sea”, published in 1735, and of the disaster occurred in 1552. The account known as “Sepúlveda Shipwreck” (“Naufrágio de Sepúlveda”) is the most known among all the shipwreck accounts. However, due to the existence of a manuscript and several editions, what we know today is the result of the changes over time. In this work, an explanation of these…, O "Naufrágio do galeão grande São João" é o primeiro relato da “História Trágico-Marítima”, publicada em 1735, e do desastre ocorrido em 1552. O relato conhecido como "Naufrágio de Sepúlveda" é o mais famoso entre todos os relatos de naufragios. Contudo, devido à existência de um manuscrito e de diversas edições, o que conhecemos é resultado de várias alterações ao longo do tempo. Neste trabalho, através da análise comparativa do manuscrito e de sete versões publicadas,…, peerReviewed



Ecos do tema do naufrágio na literatura portuguesa, Echoes of the shipwreck accounts in the Portuguese literature

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Moniz, António Manuel de Andrade

La "Nau Catrineta", en la literatura oral y tradicional, y autores como Camões, Luís Pereira Brandão, Jerónimo Corte-Real, Fernando Pessoa, Alfonso Lopes Vieira y Miguel Torga, entre otros, son ejemplos expresivos de los ecos literarios que los relatos de naufragios, especialmente el primer capítulo de la "Historia Trágico-Marítima", tuvieron en la literatura portuguesa, desde el siglo XVI hasta nuestros días, como una identificación única de la vida y el sentir de un…, The “Nau Catrineta”, within the oral and traditional literature, and authors like Camoes, Luis Pereira Brandão, Jeronimo Corte-Real, Fernando Pessoa, Afonso Lopes Vieira and Miguel Torga, among others, are expressive examples of the literary echoes of the shipwrecks accounts in the Portuguese Literature, specially the first account of the “Tragic History of the Sea”, since the 16th century to our days, as a singular identification of a national feeling and experience., A “Nau Catrineta”, na literatura oral e tradicional, e autores como Camões, Luís Pereira Brandão, Jerónimo Corte-Real, Fernando Pessoa, Afonso Lopes Vieira e Miguel Torga, entre outros, são exemplos expressivos dos ecos literários que os relatos de naufrágios, especialmente o I da “História Trágico-Marítima”, tiveram na Literatura Portuguesa, do século XVI aos nossos dias, numa singular identificação de uma vivência e de um sentir coletivos nacionais., peerReviewed



Torres de vento, Towers of wind, Torres de viento

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Spaggiari, Barbara

Al rastrear algunas de las metáforas recurrentes en los autores ibéricos del siglo XVI, observamos que durante ese período no existieron fronteras, desde el punto de vista lingüístico o cultural, entre los autores portugueses y españoles., Tracing some of the recurrent metaphors in 16th-century Iberian authors, we note that during that period no borders actually existed, either from a linguistic or a cultural point of view, between Portuguese and Spanish authors., A difusão de certas imagens recorrentes, que pode ser retraçada de poeta em poeta, permite verificar, nos factos, a ausência de qualquer limite, linguístico ou cultural, entre autores naturais de Portugal, ou de Espanha, no decurso do séc. XVI., peerReviewed



Náufragos presentes e futuros, Present and future shipwrecks

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Blackmore, Josiah

Entrevista a Josiah Blackmore, autor del libro “Manifest perdition: shipwreck narrative and disruption of Empire” (2002)., Interview with Josiah Blackmore, author of the book “Manifest perdition: shipwreck narrative and disruption of Empire” (2002)., Entrevista com Josiah Blackmore, autor do livro “Manifest perdition: shipwreck narrative and disruption of Empire” (2002).



Agustina Bessa-Luís leitora de Luís de Camões, Agustina Bessa-Luís reader of Luís de Camões

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Mendes, Maria do Carmo Cardoso

Los principales objetivos de este ensayo son: 1. reconstruir la obra de Agustina sobre el lugar crucial de Camões en la historia cultural portuguesa - producidos en artículos publicados a lo largo de las décadas de 1980 y 1990; 2. Reconstruir los comentarios de Agustina sobre la importancia de Camões en la historia cultural portuguesa décadas de 1980 y 1990; 2. Demostrar que Agustina posee un profundo conocimiento de la obra de Camões; 3. Analizar los juicios de Agustina sobre diversos…, Este ensaio tem como principais objetivos: 1. Reconstruir os comentários de Agustina sobre o lugar crucial de Camões na história cultural portuguesa – produzidos em artigos publicados ao longo das décadas de 1980 e 1990; 2. Demonstrar que Agustina tem um profundo conhecimento da obra de Camões; 3. Analisar os juízos de Agustina sobre diversos episódios do poema épico Os Lusíadas; 4. Demonstrar que os textos de Agustina Bessa-Luís constituem um relevante contributo para o conhecimento da…, The main purposes of this essay are: 1. To reconstruct Agustina's comments on Camões' crucial place in Portuguese cultural history – as seen in articles published throughout the 1980s and 1990s; 2. To show that the contemporary Portuguese writer has a deep knowledge of Camões' work; 3. To examine Agustina’s views on the epic poem Os Lusíadas; 4. To highlight Bessa-Luís’ contribution to later knowledge of Luís Vaz de Camões., peerReviewed



Textos literários e atividades de mediação no ensino de PLE, Literary texts and mediation activities in PLE teaching

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Rodrigues, Camila Solino

A inserção de textos literários na aula de Português como Língua Estrangeira (PLE), de modo a explorar elementos linguísticos, culturais e sociais, implica um processo cuidadoso de planejamento didático, desde a seleção dos textos à elaboração de exercícios (Benito 2018; Ramon 2022). As atividades de mediação (Council of Europe 2020; Conselho da Europa 2001), a partir de textos literários, apresentam diversas possibilidades de trabalho em sala de aula de PLE. A presente pesquisa, que é parte de…, The inclusion of literary texts in Portuguese as a Foreign Language (PFL) classes, in order to explore linguistic, cultural and social elements, implies a careful process of didactic planning starting from the texts selection to the exercises elaboration (Benito 2018; Ramon 2022). Mediation activities (Council of Europe 2020; Conselho da Europa 2001), based on literary texts, present several work possibilities in the PFL classroom. This research, which is part of an ongoing doctoral…, peerReviewed



A mediação linguística no Turismo e o papel crucial dos profissionais de Turismo: revisão da literatura, Language mediation in Tourism and the crucial role of Tourism professionals: a literature review, La mediación lingüística en el Turismo y el papel crucial de los profesionales de Turismo: revisión de la literatura

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Mateiro, Bárbara Manuela de Jesus

A Intermediación Lingüística por parte de Menores (ILM, en inglés child language brokering) fai referencia á práctica daqueles/as menores que, especialmente en contextos de migración, actúan como tradutores/as e intérpretes para as súas familias e comunidades lingüísticas. Esta contribución explora o potencial didáctico da ILM como recurso para traballar a competencia plurilingüe e de mediación. A partir dunha etnografía desenvolvida nun instituto de secundaria galego, preséntanse distintas…, Tourism professionals should possess of linguistic and cultural skills to effectively facilitate interaction, interpretation, and/or adaptation of information. Studies have categorized me-diation in tourism in different ways, with a focus on linguistic, cultural and social areas. However, there is also recognition of the complexity of the Travel and Tourism industry, which expands the scope of the concept of mediation. With the growing interest in this field, this article aims to analyze the…, Los profesionales del turismo deben poseer competencias lingüísticas y culturales para facilitar eficazmente la interacción, interpretación y adaptación de la información. Los estudios han categorizado la mediación en turismo de diferentes maneras, centrándose en las áreas lingüística, cultural y social. Sin embargo, también se reconoce la complejidad de la industria de viajes y turismo, lo que amplía el alcance del concepto de mediación. Ante el creciente interés en este campo, este artículo…, peerReviewed



Oralidade na aula de português para hispanofalantes, Orality in Portuguese classes for Spanish speakers

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Pinto, Paulo Feytor

Este documento sugiere una serie de actividades, cada vez más difíciles, dirigidas al desarrollo de habilidades orales por parte de los estudiantes de portugués que hablan español. Estas actividades son reforzadas de acuerdo a dos temas fundamentales. Primero, el hecho de que la intercomprensión es alta entre los idiomas portugués y español; en segundo lugar, el hecho de que las habilidades orales exigen mucha práctica, mucha capacitación y muchos contextos diferentes de comunicación., This paper suggests an array of activities, increasingly more difficult, aiming the development of oral skills by Spanish-speaking learners of Portuguese. These activities are sturctured according to two fundamental topics. First, the fact that intercomprehension is high between Portuguese and Spanish languages, secondly, the fact that oral skills demand a lot of practice, a lot of trainning and a lot of different communication contexts., Neste texto apresenta-se um vasto leque de actividades, com grau crescente de dificuldade, tendo em vista desenvolver a oralidade em aulas de português para hispanofalantes. Esta actividades estão estruturadas em torno de dois princípios fundamentais. Por um lado, a intercompreensão que a proximidade linguística entre o português e o espanhol permite e, por outro lado, o facto de a oralidade exigir muita prática, muito treino e muitos contextos comunicativos., peerReviewed



A língua como acto e como atitude. Da competência comunicativa às convenções culturais, The language as an act and as an attitude. From communicative competence to cultural conventions

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Figueiredo, Olívia Maria

Hablar del lenguaje como un acto o actitud significa convertir al alumno en el centro de la tarea didáctica, permitiéndole un papel responsable y activo en todo el proceso de aprendizaje, a través de una perspectiva metodológica en la que se exige una participación protagonista y activa. Conocer cómo aprende el estudiante extranjero de PLE (PFL) es, por así decirlo, fortalecer las actividades más rentables para ayudar al alumno a alcanzar una habilidad sociocultural a fin de poder ser autónomo,…, Speaking of language as an act or attitude means to make the learner the centre of the didactic task, allowing him a responsible and active role in all the learning process, through a methodological perspective in which a leading and active participation is demanded. To know how the PLE (PFL) foreign student learns is, so to speak, to strengthen the most profitable activities in order to help the student to attain a sociocultural skill so as to be able become autonomous, using the resources in…, Falar de língua como acto e como atitude, significa fazer do aluno o eixo da tarefa didáctica, concedendo-lhe um papel activo e responsável em todo o processo, numa linha metodológica em que se pretende dele uma participação protagonista e activa. Conhecer como é que o aluno aprende é assim potenciar as actividades mais rentáveis para favorecer no aluno a aquisição de uma competência de comunicação e de uma competência sociocultural de modo a que, futuramente, ele seja capaz de se autonomizar,…, peerReviewed



Ana Tavares et alii, Português XXI

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Baptista, Fernando Agostinho Pereira

Es una reseña de la obra: Ana Tavares et alii, Português XXI, Lisboa, Lidel, 2003-2006., It's a rewiew of the work: Ana Tavares et alii, Português XXI, Lisboa, Lidel, 2003-2006., É uma revisão do trabalho: Ana Tavares et alii, Português XXI, Lisboa, Lidel, 2003-2006., peerReviewed



As máscaras do passado

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Marinho, María de Fátima

El presente estudio establece la importancia de la presencia de la historia en los textos literarios desde la Edad Media al presente comenzando con la ausencia de sentido histórico y un anacronismo inevitable como resultado. A partir de ello el artículo analiza los cambios que tienen lugar en el siglo XIX, permitiendo así una comprensión a la subversión y trasgresión a finales de los setenta. En los romances posmodernos se acentúa la importancia de la máscara y el doble en el tratamiento de…, The present study establishes the importance of the presence of History in literary texts from the Middle Ages to the present day. Starting with a study of the absence of historical sense and the inevitable anachronism which results from it, the paper then analyses the changes which take place in the 19th century, thus allowing an understanding of the subversion and transgression which are to be found from the end of the 1970s onwards. In post-modernist novels the importance of the mask and the…, O presente ensaio estabelece a importância da presença da História nos textos literários, desde a Idade Média até ao presente. Começando por estudar a ausência de sentido histórico e a inevitável anacronia daí decorrente, debruça-se em seguida sobre as mudanças operadas no século XIX, a fim de melhor se poderem compreender a subversão e transgressão que se verificam a partir do fim dos anos 70 de novecentos. Nos romances pós-modernos, acentua-se a importância da máscara e do duplo, no…



Imagens de um poeta e cônsul diplomático: o Brasil visto por António Feijó, Images of a poet and diplomatic consul: Brazil seen by António Feijó

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Martins, José Cândido de Oliveira

Cónsul en 1886, António Feijó fue destinado a Río de Janeiro, Río Grande del Sur y Pernambuco. Su estancia en Brasil hasta 1890 fue cultural y literariamente fructífera. Sin embargo, la separación del Atlántico le llevó a la nostalgia y la búsqueda de una comparación intercultural. En sus cartas privadas, publicadas entretanto, podemos extraer una serie de imágenes de Brasil a fines del siglo XIX. Hay representaciones europeas alejadas de su patria. Críticamente y sin filtros diplomáticos, este…, Diplomat in 1886, António Feijó was placed in Rio de Janeiro, Rio Grande do Sul and Pernambuco. His stay in Brazil until 1890 was cultural and literarily fruitful. However, the separation of the Atlantic led to the nostalgia and the pursuit of cross-cultural comparison. In his private letters, published in the meantime, we can extract a series of images from Brazil in late nineteenth century. There are European representations away from their homeland. Critically and without diplomatic filters,…, Cônsul em 1886, António Feijó foi colocado no Rio de Janeiro, Rio Grande do Sul e Pernambuco. Sua estada no Brasil até 1890 foi cultural e literariamente fecunda. Porém, a separação do Atlântico desencadeou a saudade e o exercício da comparação intercultural. Da correspondência privada, entretanto publicada, podemos extrair uma série de imagens sobre o Brasil de finais de Oitocentos. São representações de um europeu afastado da sua pátria. Criticamente e sem filtros diplomáticos, o autor vai…, peerReviewed



Nancy dos Santos Casagrande, A implantação da Língua Portuguesa no Brasil do século XVI: Um percurso historiográfico

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Santos, Jefferson Lucena dos

Es una reseña de la obra: Nancy dos Santos Casagrande, A implantação da Língua Portuguesa no Brasil do século XVI: Um percurso historiográfico, São Paulo, Editora PUC-SP, 2005, 225 pp., It is a review of the work: Nancy dos Santos Casagrande, A implantação da Língua Portuguesa no Brasil do século XVI: Um percurso historiográfico, São Paulo, Editora PUC-SP, 2005, 225 pp., É uma revisão do trabalho: Nancy dos Santos Casagrande, A implantação da Língua Portuguesa no Brasil do século XVI: Um percurso historiográfico, São Paulo, Editora PUC-SP, 2005, 225 pp.



Violência e inocência: formas e funções da perspetiva infantil em romances do Brasil e de Angola, Violence and innocence: forms and functions of childhood perspectives in novels of Brazil and Angola

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Criegern, Friederike von

Este artículo analiza novelas que representan eventos históricos desde la perspectiva de un niño. Por lo tanto, se analizan dos novelas lusófonas contemporáneas extraeuropeas. Nos preguntamos por qué los temas complejos son presentados por una voz narrativa que es limitada. Por ejemplo, encontramos funciones como la atribución de inocencia al protagonista, lo que aumenta la caída del héroe dramático, evita la censura al interpretar una posición supuestamente ingenua, o la posibilidad de leer el…, This article looks into novels that depict historical events from a child’s perspective. Herefore, two contemporary lusophone novels from outside Europe are analyzed. The question is why complex topics are presented by a narrative voice that is limited. For instance, we find functions such as attributing innocence to the protagonist thus increasing the dramatic hero’s fall, sidestepping censorship by construing a supposedly naïve position, or the possibility of reading the text as a parable on…, O presente artigo pretende examinar romances que narram acontecimentos históricos através da perspetiva de uma criança, no caso, e a título exemplificativo, um texto brasileiro e outro angolano. Será analisada a escolha de uma instância narrativa limitada para expor um tema complexo, e salientadas funções tais como a marcação da posição do protagonista como inocente e, daí, a maior margem de queda, ou a tentativa de contornar a censura pelo recurso a uma visão supostamente ingénua. Discutir-se…, peerReviewed



A sé de Angra, cabeça do bispado dos Açores

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Leite, Antonieta Reis

La elevación de Angra a cabeza del recién creado obispado de las islas Azores en 1534, originó muchas transformaciones en la aún joven metrópolis. La sustitución de la iglesia madre del Salvador por la nueva catedral, construida a partir de 1570, es el aspecto más obvio y el elemento materialmente más relevante del proceso, pero el trabajo de la catedral y la creación de la diócesis en sí tuvo un alcance mucho más amplio en la estructura urbana y el ordenamiento del territorio, modificándolo y…, In 1534 Angra was chosen to be the headquarters of the newly created Azorean dioceses, being the first settlement in the archipelago’s to obtain the city title in the same year. At that point, Angra became the archipelago’s «capital» and it’s image and materiality must transformed in order to expressed it. Through the study of the architectural plan and construction process of the new cathedral, this paper aims to discuss some facts about Angra’s urban plan history and morphologic evolution,…, A elevação de Angra a cabeça do recém-criado bispado das ilhas dos Açores em 1534, originou muitas transformações na ainda jovem urbe. A substituição da igreja matriz do Salvador pela nova Sé, construída a partir de 1570, é o aspeto mais evidente e materialmente mais relevante do processo, mas a obra da Sé e o processo de criação da diocese em si tiveram um alcance bem mais abrangente sobre a estrutura urbana e sobre o ordenamento do território, modificando-o e condicionando fortemente o seu…, peerReviewed



Nem sempre o que parece, é: um caso de etnoarqueologia na Serra Gorda (Águas belas, Sabugal, Guarda), Nem sempre o que parece, é. An ethnoarchaeology example in Serra Gorda (Águas Belas, Sabugal, Guarda)

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Vilaça, Raquel

Al hilo de dos estructuras de piedra descubiertas en el yacimiento de Serra Gorda (Sabugal, Guarda, Portugal), se reflexiona sobre la práctica, las metodologías y los problemas de la Arqueología en tanto “ciencia de observación de la cultura material”, y su relación tanto con la Etnoarqueología, como con los otros campos del conocimiento (la Antropología, la Etnografía, la Etnohistória, etc.) con los cuales la primera se cruza y entrecruza. Se estudian, resumidamente, los indicios arqueológicos…, Considering the two stone structures discovered in the settlement of Serra Gorda (Sabugal, Guarda, Portugal), we have reflected upon the practice, methods and all the factors affecting Archaeology as the “Science that analyses the material culture” and its relationship to Ethnoarchaeology, as well as other sciences, like Anthropology, Ethnography, Ethnohistory, etc. with Archaeology has its links. We studied, in a very concise way, the archaeological remains of the Bronze Age occupation, namely…, peerReviewed



A origem da formação da paisagem rural medieval no Alto Mondego (Guarda, Portugal). O contributo da arqueologia, The origins of the medieval rural landscape of Upper Mondego basin (Centre of Portugal). The contribution of archaeology

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Tente, Catarina

La investigación llevada a cabo en la región del Alto Mondego durante los últimos cinco años ha permitido la identificación de la estructura del poblamiento rural altomedieval, que comienza ahora a ser estudiada. Los datos arqueológicos y el análisis de la documentación que se han obtenido indican un cambio en la estrategia de ocupación y de explotación del territorio entre los siglos X y XII. A partir de ese momento surge una nueva red de poblamiento que es la que definirá la situación en la…, The last five years of research in the Upper Mondego region allowed the identification of an early Medieval rural settlement system that is now being studied. Archaeological data and analysis of written documents indicate a change in the occupation and exploitation of the territory between the 10th and twelfth centuries, when a new settlement network emerged and defined the full and late medieval periods. In this text, a presentation of the available archaeological data is followed by a…, A investigação levada a cabo na região do Alto Mondego durante os últimos cinco anos permitiu identificar a estrutura do antigo assentamento rural medieval, que começa agora a ser estudado. Os dados arqueológicos e a análise da documentação obtida indicam uma mudança na estratégia de ocupação e exploração do território entre os séculos X e XII. A partir desse momento surge uma nova rede populacional que é o que definirá a situação na Idade Média Completa e Final. Este artigo apresenta os…, peerReviewed



As relações étnico-raciais na sociedade brasileira: suas implicações na educação e nas legislações educacionais, Ethnic-racial relations in Brazilian society: their implications for education and educational legislation

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Camargo, Isabel Camilo de

O tema da diversidade cultural tem se ampliado e é motivo de pesquisas em diversas áreas de conhecimento no mundo. A preocupação em investigar esse tema ocorreu, principalmente, a partir da imigração iniciada com o processo de descolonização da África, Ásia e América no século XX. Porém, a discussão sobre a diversidade cultural brasileira e sua contribuição na formação dessa sociedade se iniciou no século XIX. No presente artigo buscaremos analisar as legislações educacionais para entender…, The theme of cultural diversity has expanded and is the subject of research in various areas of knowledge around the world. The concern in investigating this theme occurred mainly from the immigration that began with the process of decolonization of Africa, Asia and America in the twentieth century. However, the discussion about Brazilian cultural diversity and its contribution to the formation of this society began in the nineteenth century. In the present article we will seek to analyze the…, El tema de la diversidad cultural se ha expandido y es objeto de investigación en diversas áreas del conocimiento en todo el mundo. La preocupación al investigar este tema surgió principalmente de la inmigración que comenzó con el proceso de descolonización de África, Asia y América en el siglo XX. Sin embargo, la discusión sobre la diversidad cultural brasileña y su contribución a la formación de esta sociedad comenzó en el siglo XIX. En el presente artículo trataremos de analizar las…, peerReviewed



Aulas imperfeitas: democracia, utopia e investigação no ensino de história, Clases imperfectas: democracia, utopía e investigación en la enseñanza de la historia, Imperfect Classroom: democracy, utopia and history teaching

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Pacievitch, Caroline

Este texto presenta la constitución de un proyecto de investigación, inspirado en el Grup de Recerca en Didàctica de les Ciències Socials (Gredics), como una forma de homenajear los escritos y enseñanzas de Joan Pagès. Es un proyecto de investigación basado en el trabajo colectivo con universitarios y participantes de Educación Básica. La propuesta es crear un grupo de investigación con profesores interesados en realizar y analizar experiencias didácticas a partir de la siguiente problemática:…, This article presents the constitution of a research project inspired by the Grup de Recerca en Didàctica de les Ciències Socials (Gredics), as a way of paying homage to the writings and teachings of Joan Pagès. It is a research project based on collective work with university-level and Basic Education participants. The proposal is to create a research group with professors and teachers interested in conducting and analyzing didactic experiences based on the following problem: can classes on…, Esse texto apresenta a constituição de um projeto de pesquisa, inspirado no Grup de Recerca en Didàctica de les Ciències Socials (Gredics), como forma de homenagem aos escritos e ensinamentos de Joan Pagès. Trata-se de um projeto de pesquisa baseado em trabalho coletivo com participantes universitários e da Educação Básica. A proposta é criar um grupo de pesquisa com docentes interessados em realizar e analisar experiências didática a partir da seguinte problemática: aulas de história da…, peerReviewed



Proposta didáctico-metodológica interdisciplinar para o estudo do bairro e dos problemas socioambientais nos anos iniciais, Propuesta didáctico-metodológica interdisciplinar para el estudio del barrio y los problemas socioambientales en los años iniciales, Interdisciplinary didactic-methodological proposal for the study of the neighborhood and the socio-environmental issues in the early Years

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Toso, Cláudia Eliane Ilgenfritz

Este texto tiene como objeto reflexionar y proponer posibilidades de trabajo interdisciplinar articulando el estudio del barrio y los problemas ambientales, especialmente los vividos por los estudiantes en su vida cotidiana, involucrando a los niños al problematizar la realidad en la que se insertan para interpretar, comprender y si es posible transformar el lugar y el mundo. De ese modo, se hace necesario abordar esas cuestiones, al mismo tiempo que repensarlas. Se entiende que la escuela como…, This text intends to reflect and propose interdisciplinary possibilities articulating the study of the neighborhood and socio-environmental issues in the early years, especially those experienced by students in their daily lives, involving children by problematizing the reality in which they are inserted in order to interpret, understand and if possible transform the place and the world.. With this, is necessary to approach such issues and rethink them, once the school is place of knowledge and…, Este texto tem como objetivo refletir e propor possibilidades de trabalho interdisciplinar articulando o estudo do bairro e os problemas socioambientais, especialmente aqueles vivenciados pelos alunos em seu cotidiano, envolvendo as crianças ao problematizar a realidade em que estão inseridas com o intuito de interpretar, compreender e se possível transformar o lugar e o mundo. Faz-se necessário abordar essas questões, ao mesmo tempo que repensá-las, e entende-se que a escola como lugar de…, peerReviewed



Diz-me o que aprendes, dir-te-ei que professor podes ser... a formação dos professores de História em Portugal, Tell me what you learn, I will tell you what teacher you can be... the training of History teachers in Portugal

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Henriques, Raquel Pereira

Este artículo parte del supuesto de que es posible conocer la formación de profesores de Historia a partir del análisis de lo que aprenden y del modo como aprenden en su formación inicial, en el ámbito del Máster en Enseñanza de la Historia en el 3·º Ciclo de Enseñanza Básica y en la Enseñanza Secundaria. De este modo, a partir del análisis de los programas de las unidades curriculares del área de didáctica específica y de los documentos relativos al proceso de evaluación y acreditación de los…, This article assumes that it is possible to know the training of History teachers from the analysis of what they learn and how they learn, in their initial training, within the scope of the master’s in History Teaching in the 3rd Cycle of Teaching Basic and in Secondary Education. Thus, from the analysis of the programs of the curricular units in the area of specific didactics and the documents related to the evaluation and accreditation process of the study cycles, we tried to outline profiles…, Este artigo parte do pressuposto de que é possível conhecer a formação de professores de História a partir da análise do que aprendem e do modo como aprendem, na sua formação inicial, no âmbito do Mestrado em Ensino de História no 3.º Ciclo do Ensino Básico e no Ensino Secundário. Assim, a partir da análise dos programas das unidades curriculares da área da didática específica e dos documentos relativos ao processo de avaliação e acreditação dos ciclos de estudos, procurámos traçar perfis e…, peerReviewed



Formação inicial de professores de Geografia no Brasil: diretrizes e demandas para uma qualificação profissional, Initial training of Geography teachers in Brazil: guidelines and demands for professional qualification

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Callai, Helena Copetti

El texto presenta una discusión sobre la formación de profesorado de Geografía en Brasil. El objetivo fue traer aspectos de las políticas y normas educativas en la materia, que aún hoy siguen vigentes, y junto a ello, presentamos, a través del análisis de los documentos, nuestras posiciones sobre algunas de las determinaciones previstas en la referida legislación. Destacamos también la diversidad del territorio brasileño, con mucha desigualdad social, agravada por la crisis planetaria con el…, This text presents a discussion about the formation of geography teachers in Brazil, with a focus on the educational policies and norms that are currently in place. Through an analysis of relevant documents, we provide our perspectives on certain determinations outlined in the legislation. In light of the significant social inequality in Brazil, which has been further exacerbated by the global crisis of COVID-19, it is crucial to implement high-quality educational projects that ensure access to…, Este texto apresenta uma discussão sobre a formação de professores e professoras de geografia no Brasil, com foco nas políticas educacionais e normas que estão atualmente em vigor. Através de uma análise de documentos relevantes, fornecemos nossas perspectivas sobre algumas determinações delineadas na legislação. Diante da significativa desigualdade social no Brasil, agravada pela crise global da COVID-19, é crucial implementar projetos educacionais de alta qualidade que garantam o acesso à…, peerReviewed



Formar-se professor de História no Brasil: desafiar o presente e sonhar o futuro, Becoming a history teacher in Brazil: challenge the present and dream the future

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Pacievitch, Caroline

El artículo analiza los desafíos y las aspiraciones de convertirse en formadores/as de profesorado de Historia en Brasil. Los autores son profesores y profesoras que orientan el prácticum en Enseñanza de la Historia en una universidad pública, y extraen de sus experiencias de trabajo elementos para pensar la formación de profesores en esta área. Basándose en perspectivas postestructuralistas, interseccionales y críticas a la colonialidad, presentamos las principales políticas públicas, decretos…, The paper analyzes the challenges and aspirations of becoming a professor of history education in Brazil. The authors are professors who supervise pre-service teaching in a public university, and they draw from their work’s experiences elements to reflect about teacher education in this area. Based on post-structuralists’ and anti-colonialists’ perspectives and in the intersectionality, we present the main public policies, decrees and regulations that govern teacher education in Brazil, and a…, O artigo analisa desafios e aspirações de ser formadores(as) de professor ou professora de História no Brasil. Os autores são docentes que orientam estágios em Ensino de História em curso de licenciatura em universidade pública, e extraem de suas experiências de trabalho elementos para pensar a formação docente nesta área. Com base em perspectivas pós-estruturais, interseccionais e críticas à colonialidade, apresentamos as principais políticas públicas, decretos e regulamentos que regem a…, peerReviewed



Palavras que dão sentido à História - ideias de estudantes em finais de ciclo da escolaridade obrigatória e do Mestrado em Ensino de História, Words that give meaning to History - ideas from students at the end of compulsory school cycle and from the MA in History Teaching

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Solé, Glória

La Historia se asume como la ciencia que pretende reconstruir las realidades del pasado, buscando explicar las razones, motivaciones e intenciones de las acciones e interacciones entre diferentes seres humanos en distintos segmentos temporales, así como dar sentido al conjunto de la experiencia histórica en la que el “yo” y el “nosotros” se reconstruyen dinámicamente en el flujo temporal. Este estudio cuantitativo-descriptivo e interpretativo pretende comprender qué entienden y qué ideas…, History is assumed as the science that aims to reconstruct the realities of the past, seeking to explain the reasons, motivations and intentions of the actions and interactions between different human beings in different temporal segments, as well as to give meaning to the whole of the historical experience in which the “I” and the “We” are dynamically reconstructed in the temporal flow. This quantitative-descriptive and interpretative study seeks to understand what young people at different…, A História assume-se como a ciência que pretende reconstruir as realidades do passado procurando explicar as razões, as motivações e as intenções das ações e das interações entre os diversos seres humanos nos diferentes segmentos temporais, bem como dar sentido ao todo da experiência histórica em que o “eu” e o “nós” se vai reconstruindo dinamicamente no fluir temporal. Este estudo quantitativo-descritivo e interpretativo procura compreender o que é que os jovens, em diferentes estádios de…, ˗ Centro de Investigação em Educação, Instituto de Educação, Universidade do Minho, a través de fondos nacionales de la Fundação para a Ciência e a Tecnologia (FCT/MCTES-PT) (Projetos UIDB/01661/2020 e UIDP/01661/2020). ˗ Ministerio de Ciencia e Innovación. Agencia Estatal de Investigación. Ayuda a Proyectos de I+D+i convocatoria 2020 (Proyecto PID2020-113453RB-I00)., peerReviewed



Quem avalia os futuros professores? Perceções a partir dos relatórios de estágio, Who evaluates the future teachers? Perceptions from the internship reports

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Duarte, Pedro

Este artículo forma parte de una reflexión más amplia sobre la formación inicial del profesorado. El lema de la misma está relacionado con la identificación de las áreas científicas que se privilegian en los jurados de las defensas públicas (legalmente obligatorias) de la memoria de prácticas, en el último año del Máster en Enseñanza en el 1º ciclo de Educación Básica y de Portugués e Historia y Geografía de Portugal en el 2º ciclo de Educación Básica, considerando el doctorado y los dominios…, This article is part of a wider reflection on initial teacher education. The motto of this article is related to the identification of the scientific areas that are privileged in the juries of the (required by law) public defenses of the internship report, in the last year of the Master's Degree in Teaching in the 1st cycle of Basic Education and of Portuguese and History and Geography of Portugal in the 2nd cycle of Basic Education, considering the doctorate and the research domains of…, Este artigo pode enquadrar-se no âmbito da reflexão mais alargada alusiva à formação inicial de professores. O mote do mesmo relaciona-se com a identificação das áreas científicas que se privilegiam nos júris das (obrigatórias por lei) defesas públicas do relatório de estágio, no último ano do Mestrado em Ensino do 1.º ciclo do Ensino Básico e de Português e História e Geografia de Portugal no 2.º ciclo do Ensino Básico, considerando o doutoramento e os domínios de investigação dos arguentes.…, peerReviewed



O bairro onde moro: tecendo conhecimentos geográficos pela construção de mapas afetivos, The neighborhood where I live: building geographic knowledge through affective maps

Repositorio: Dehesa. Repositorio Institucional de la Universidad de Extremadura
Correia, Silvia Letícia Costa Pereira

El artículo aborda la producción de conocimientos geográficos realizados por jóvenes que viven en periferias urbanas, el trabajo parte de la construcción de mapas afectivos. El texto resulta de una investigación de postdoctorado que ha contado con la participación de quince jóvenes seleccionados a partir de la técnica de la ‘bola de nieve’. Para recolectar los datos de la investigación recurrimos a la metodología propuesta por Bomfim (2010), denominada mapas afectivos, que ha utilizado dibujos,…, The following article proposes a discussion on the production of geographic knowledge by young people living in urban peripheries, based on the construction of affective maps. The text, derives from a post-doctoral study, included the participation of fifteen young people selected using the 'snowball' technique. To collect research data, we used the methodology proposed by Bomfim (2010), called affective maps, which uses drawings, feelings and qualities in addition to other discursive…, Este artigo discute a produção de conhecimentos geográficos por jovens moradores de periferias urbanas, a partir da construção de mapas afetivos. O texto, tributário de um estudo de pós-doutoramento, contou com a participação de quinze jovens selecionados a partir da técnica ‘bola de neve’. Para a coleta dos dados da pesquisa recorremos à metodologia proposta por Bomfim (2010), denominada mapas afetivos, que utiliza desenhos, sentimentos e qualidades além de outros elementos discursivos. Destes…, peerReviewed