Skip to main content

Document language

Encontrados 22913 resultado(s)
Encontradas 230 página(s)

Como prenden elas da nación? Sobre a poesia épica a comezos do século XXI - Helena González

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
González Fernández, Helena

Pode facerse cargo a poeta do nós sen sucumbir a unha idea de comunidade sentimental vertebrada a partir dunha postergación utópica? Como pode pór en debate ao tempo a causa das mulleres e a da nación subalterna sen que unha tenda a abranguer a outra como paraugas totalizador? Como se constrúe unha épica non heroica axeitada a un tempo nos que non son posíbeis as narracións míticas ou técnicas sobre a orixe dunha comunidade? Chus Pato e Ana Romaní ofrecen nos seus poemarios publicados a partir…, Can the poet be responsible for the us without succumbing to an idea of the sentimental community rooted in utopian deferral? How can she raise the discussion of both the cause of women and the subaltern nation without one absorbing the other in a totalizing umbrella? How does one construct a non-heroic epic at a time in which the mythical or technical narratives for the origin of a community are impossible? By transforming epic poetry in their books published since 2000, Chus Pato and Ana…



Caminhabilidade: análise no entorno de estações do Mmtrô de Salvador – Ba

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Barbosa, Verônica Vaz Oliveira

Este trabalho compreende uma dissertação de mestrado apresentada ao Programa de Pós-Graduação em Arquitetura e Urbanismo da Universidade Federal da Bahia (PPGAU/UFBA) e busca avaliar a caminhabilidade no entorno de duas estações da linha 1 do metrô de Salvador. Foram escolhidas as estações Brotas e a Bonocô, por suas características similares (estarem situadas na avenida de vale Mário Leal Ferreira) e diferentes (a implantação no espaço urbano). A metodologia adotada consiste em avaliar trechos…, This work comprises a master's dissertation presented to the Postgraduate Program in Architecture and Urbanism of the Federal University of Bahia (PPGAU / UFBA) and seeks to evaluate the walkability around two stations of line 1 of the Salvador subway. The stations Brotas and Bonocô were chosen because of their similar characteristics (located on the Mário Leal Ferreira valley avenue) and different (the implantation in urban space). The methodology adopted is to evaluate stretches of…



Desenvolvimento do pck de professores sobre modelagem a partir da realização de pesquisa-ação em um grupo colaborativo

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Figuerêdo Lina, K., Justi, Rosária

Este trabalho discute como a participação em um projeto de formação continuada a partir da realização de pesquisa-ação no contexto de um grupo colaborativo contribuiu para o desenvolvimento do PCK sobre modelagem de professores de química. O processo aconteceu em 2 momentos: instrução dos professores sobre modelagem e realização de uma pesquisa-ação colaborativa que envolveu a elaboração de uma estratégia de ensino, a aplicação dessa estratégia pelos professores em suas salas de aula e as…



A efetividade dos signos desinformativos sob a perspectiva da retórica e do pragmatismo de Charles Peirce

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Melo Ribeiro, Daniel

Este estudo tem como objetivo principal explorar aspectos semióticos da desinformação a partir da retórica especulativa e do pragmatismo de Charles S. Peirce. Argumentamos que a retórica, que é o terceiro ramo da lógica, concentra as principais ideias de Peirce relacionadas aos efeitos que os interpretantes produzem nas cadeias de semiose, uma característica essencial para se compreender a desinformação. Esta parte ainda pouco explorada de sua semiótica oferece um relevante substrato…, The main objective of this study is to explore semiotic aspects of disinformation based on Charles S. Peirce's considerations on speculative rhetoric and pragmatism. We argue that the third branch of logic concentrates Peirce's main ideas related to the effects that interpretants produce in chains of semiosis, an essential characteristic for understanding disinformation. This unexplored part of its semiotics offers a relevant theoretical substrate for dealing with the question of the…



Prolificidade e problemas reprodutivos em explorações suinícolas espanholas

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Arrazola, Aitor, Tusell Palomero, Llibertat, Tarres, Joaquim, Alòs, Núria, Quintanilla, Raquel

info:eu-repo/semantics/publishedVersion



A temática ambiental e a educação para a cidadania : limites e possibilidades da metodologia da aprendizagem-serviço (APS)

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Bonotto, Dalva Maria Bianchini

Considerando a importância da educação ambiental direcionada à construção da cidadania, objetivei identificar sentidos construídos em relatos de práticas de Aprendizagem-Serviço (ApS) voltadas a esse fim, discutindo seus limites e possibilidades. Sob uma abordagem naturalística de pesquisa e a perspectiva bakhtiniana de produção de sentidos analisei projetos ApS que envolviam a participação de estudantes espanhóis em problemas ambientais locais. Da análise dos relatos destacou-se o sentido de…



Síndrome de Burnout em Árbitros de Futebol

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Oliveira, Adrieny Bernardo de, Penna, Eduardo Macedo, Pires, Daniel Alvarez

O contexto de atuação do árbitro de futebol está associado a diversas condições que podem gerar estresse laboral, como necessidade de manter controle emocional frente ao comportamento emocional de treinadores e atletas e pouco reconhecimento profissional. Esse quadro de sobrecarga pode torná-lo propenso à síndrome de exaustão profissional conhecida como burnout. O presente estudo tem como objetivo avaliar e comparar a percepção da síndrome em árbitros de futebol em relação às variáveis grau de…, El contexto de actuación del árbitro de fútbol se asocia con una serie de condiciones que pueden causar estrés en el trabajo, tales como la necesidad de mantener el control emocional frente al comportamiento emocional de entrenadores y atletas y el poco reconocimiento profesional. Esta condición de sobrecarga puede hacer que sea propenso al síndrome de agotamiento profesional. Este estudio tiene como objetivo comparar la percepción del síndrome en el arbitraje con respecto a las variables grado…, The action context of the football referee is associated to several conditions that can induce work stress, such as the need to maintain emotional control in the face of the lack of emotional control of coaches and athletes and little professional recognition. This overload scenario can expose these professionals to burnout syndrome. The purpose of this study was to compare the perception of the syndrome related to the variables: educational level, performance level, function in the field,…



O Jogo como ferramenta didática para o ensino de Botânica

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Serra, Roberta Martini Matos, Freitas, Hermínia Maria Bastos, Lira-Da-Silva, Rejâne Maria

O ensino de Botânica enfrenta desafios nas escolas brasileiras, distanciado do cotidiano dos estudantes. Estudos mostram que práticas pedagógicas lúdicas favorecem aprendizagem. Objetivamos discutir o jogo Caminhando com as plantas, como estratégia didática em espaços formais/nãoformais, abordando conceitos sobre plantas tóxicas e medicinais. Utilizou-se o método de Lira-da-Silva et al. (2008, 2012), que resultou no jogo para estudantes de Ensino Médio, jogado por 4 pessoas/ equipes, mediador…



Cultura e desenvolvimento urbano no Porto: variações de discursos e de práticas na política municipal recente da cidade., Culture and urban development in the city of Porto: discourses and practices variations in the recent municipal policy

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Reis de Matos Braz, Patricia

The present paper aims to discuss the relationship between culture and urban development, regarding the cityof Porto as a case study. Considering its recent and irregular history of culture promotion, which has importantreferences since the acknowledgement of the Historic Centre as a UNESCO World Heritage Site, in 1996, thearticle explores political agendas, projects, and achievements, which place culture as strategic for urbandevelopment. From that moment to the present day, Porto has…, O presente trabalho tem como objetivo discutir a relação entre cultura e desenvolvimento urbano, tendo acidade do Porto como estudo de caso. Considerando a sua história recente e irregular de promoção da cultura,que conta com importantes referenciais desde o reconhecimento do Centro Histórico como Património Mundialda UNESCO, em 1996, o artigo explora agendas políticas, projetos e realizações, que situem a cultura comodimensão estratégica para o desenvolvimento urbano. De 1996 até à atualidade,…, Peer Reviewed



A dependência de empregadas na arquitetura vertical paulistana: paradigmas e intermitências na espacialização do trabalho doméstico, The Housemaids’ room in the vertical architecture of São Paulo Paradigms and discontinuities in the spatialization of domestic labour

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Brandão, Luísa Sopas Rocha, Brandão, Luís Felipe Leão Maia

Este artigo apresenta uma análise das configurações historicamente assumidas pelo quarto de empregadas em habitações multifamiliares da cidade de São Paulo. Visa, ainda, a exposição da ambivalência inerente à incorporação de um cômodo originário do programa das habitações coloniais em edificações que comportam aspirações “modernizantes”. Para tanto, o trabalho: remonta as origens do quarto de empregadas às residências do período colonial; relata o processo de incorporação deste cômodo no…, The aim of this paper is to present an analysis of different spatial configurations of maid’s bedrooms in apartment buildings in São Paulo. It discusses the ambivalence in the resilient presence of maid’s bedrooms and bathrooms in apartment buildings of the contemporaneity, since this kind of room was originated in Brazil’s colonial era. Therefore, this article presents a brief history of how maid’s rooms are incorporated in the design of residential buildings. After this short introduction,…, Peer Reviewed



Acesso à fitoterapia na atenção básica em saúde através da Análise de Redes Sociais (ARS)

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Rodrigues, Monique de Lima Fonseca, Gomide da Silva Mello, Marcia

Segundo a Organização Mundial de Saúde (OMS) na última década houve aumento na busca nos países desenvolvidos de terapias alternativas, incluindo a fitoterapia. A OMS estima que 80% da população mundial utilize fitoterapia. Por esses motivos a OMS preconiza a implantação de Programas de Fitoterapia eficazes como uma questão global de saúde. A partir do estudo quanti-qualitativo, com abordagem na ARS realizou-se entrevistas, construção e análise das redes pessoais de usuários de fitoterapia de…, According to the World Health Organization (WHO) in the last decade there has been an increase in the search in developed countries for alternative therapies, including phytotherapy. The WHO estimates that 80% of the world population use herbal medicine. For these reasons, the WHO recommends the implementation of effective Phytotherapy Programs as a global health issue. From the quantitative-qualitative study, with an approach in ARS, construction and analysis of the personal networks of…



Uma fala no ambiente escolar: legitimando significados algébricos, A speech in the school environment: legitimizing algebraic meanings

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Lopes, Antonio José, Giménez, Joaquín, Vanegas, Yuly Marsela

In this article, the purpose is to re-aim (= look again) the speech of 13-year-old students while solving relational situations that lead to algebraic thinking. For this we use the Semantic Field Model (MCS) to identify elements of mathematical knowledge that prevail in students, when we let them speak freely, asking questions, making conjectures and arguing. The MCS allows us to reflect on the importance of listening and how students' speech and production are legitimated in the process…, Ao pesquisador Romulo Lins por tudo o que temos compartilhado sobre os MCS e a ideia de legitimidade. Ao amigo e ser humano Romulo, por sua amizade e generosidade, por humor refinado e inteligente, por sua sagacidade e inteligência compartilhada, por sua ética e seu papel como mestre reconhecido por seus amigos e todos que com ele tiveram a felicidade de conviver. O trabalho faz parte do Projeto EDU2015-64646-P (MINECO/FEDER, EU) do Ministério de Finanças e Competitividade da Espanha, em quanto…



Culturas urbanas em diálogo; perspectivas para uma outra cidade possível, Urban cultures in dialogue: prospects for another possible city

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Balsini, Andre Reis

O artigo discute alternativas de projeto com enfoque social, considerando um contexto de alteridade e diversidade de culturas. O conceito de diálogo fundamenta um projeto que se configura a partir de derivas e cartografias, de aproximações teóricas e práticas empíricas. O método se fundamenta nas pesquisas de Culturas e cidade: teorias e projeto (Villac et al., 2017), em que a área de estudos abrange os bairros da Barra Funda, Campos Elíseos e Bom Retiro, em São Paulo. O artigo desenvolve uma…, The article discusses project alternatives with social approach, considering a context of otherness and diversity of cultures. The concept of dialogue is the basis for a project that takes shape from drifts and cartographies, from theoretical approaches and empirical practices. The method is based on the research of Cultures and city: theories and project (Villac et al., 2017) whose area of study covers the neighborhoods of Barra Funda, Campos Elíseos and Bom Retiro, in São Paulo. The article…, Peer Reviewed



Habitação em projetos de urbanização de assentamentos precários em Belém/PA

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Leão, Monique Bentes Machado Sardo, Corrêa, Victória Regina Barros, Nascimento, Vitória Queiroz do, Oliveira, Sâmya Raquel

Belém/PA, cidade amazônica, no Norte do Brasil, apresenta dados expressivos em relação a presença de assentamentos precários, historicamente, a cidade teve uma formação urbana marcada pela desigualdade socioespacial, em ocupações informais em áreas de várzeas. As baixadas, como são conhecidas, representam áreas de moradia da população pobre que habitam palafitas precárias e com deficiência de infraestrutura e serviços urbanos. Desta forma, projetos que visam a urbanização e macrodrenagem…, Belém/PA, an Amazonian city, in the North of Brazil, presents expressive data regarding the presence of precarious settlements, historically, a city that had an urban formation marked by socio-spatial inequality, in informal occupations in areas of several cities. As waterlogged, as they are identified, they represent housing areas for the poor population that live in precarious stilts and with difficulty in infrastructure and urban services. In this way, projects aimed at urbanization and…, Peer Reviewed



Análise comparativa das novas dinâmicas no espaço público influenciadas pelo Porto digital e 22@Barcelona

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Simas, Tarciso Binoti, Le Cocq de Oliveira, Sônia Azevedo, Cano-Hila, Ana Belén

Apesar de suas diferenças, Bairro do Recife (Recife, Brasil) e Poblenou (Barcelona, Espanha) receberam, em 2000, as operações urbanas associadas aos parques empresariais Porto Digital e 22@Barcelona que resultaram em um tipo de gentrificação semelhante pela entrada de empresas. Com duas décadas de implantação, esta pesquisa tem como objetivo analisar comparativamente suas respectivas transformações a partir das novas dinâmicas geradas no espaço público em relação ao direcionamento a uma cidade…



Trajetórias, atributos e relações. Representações sobre redes e obtenção de trabalho

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Araujo Guimarães, Nadya, Silva Andrada, Ana Carolina, Fernandes Picanço, Monise, Pereira Faria Vieira, Priscila

O texto analisa os mecanismos pelos quais os indivíduos têm acesso a oportunidades de emprego e como, para tal, acionam os seus contatos pessoais. Argüi-se a importância de entender o modo como os mesmos interpretam os seus percursos sócio-ocupacionais e estabelecem alvos com respeito ao trabalho para bem interpretar as maneiras pelas quais acionam suas redes e o lugar que lhes conferem na busca por emprego. O argumento é ilustrado com a análise de oito casos, retirados de uma pesquisa mais…, The article aims at contributing to recent analysis on how people get access to job opportunities and the role of different mechanisms mobilized on it, with special interest in personal contacts. We argue that job search decisions are grounded in individual interpretations and meanings; decisions on if and how personal networks are mobilized in the job search depend upon the ways job seeker interpret his own social and occupational trajectory and establish professional targets. Therefore…



Relações entre o lúdico e a te¬mática ambiental na formação de professores de ciências/ Biologia

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Soares, Marlon, Evangelista, Larissa de Mello

A Educação Ambiental deve ser principalmente, crítica, auxiliando na formação de professores de ciências. Quando esse aspecto é aliado a utilização de atividades lúdicas, podemos formar professores nesse viés. Faz-se importante aliar sempre a função lúdica da atividade com sua função educativa.Para esse objetivo, dividimos uma turma de 32 licenciandos em dois grupos. O primeiro deveria propor resoluções de problemas ambientais e o segundo deveria criar uma empresa de consultoria com o mesmo fim…



Pequenas cidades, espaço e colonialidade: reflexões sobre método a partir de uma perspectiva cartográfica e narrativa, Small Towns, Space and Coloniality: reflections on method from a cartographic and narrative perspective

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Guimarães Armange, Bárbara Ellen, Caron, Daniele

Esta escrita busca refletir sobre questões de método acionadas pela problemática do espaço em pequenas cidades a partir da ação da colonial-modernidade. Entendemos que a construção de uma metodologia se dá a partir do entendimento amplo da problemática, nesse sentido, construímos o texto em quatro partes. Num primeiro momento, apresentamos a questão das pequenas cidades e sua relação com a ideia de atraso e progresso como narrativas únicas de futuro; em seguida, introduzimos o espaço como nossa…, Esta escrita busca refletir sobre questões de método acionadas pela problemática do espaço em pequenas cidades a partir da ação da colonial-modernidade. Entendemos que a construção de uma metodologia se dá a partir do entendimento amplo da problemática, nesse sentido, construímos o texto em quatro partes. Num primeiro momento, apresentamos a questão das pequenas cidades e sua relação com a ideia de atraso e progresso como narrativas únicas de futuro; em seguida, introduzimos o espaço como nossa…, Peer Reviewed



Concepções e práticas de professores de ciências em relação ao trabalho prático, experimental, laboratorial e de campo

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Berezuki Augusto, P., Obara, Ana Tiyomi, Silva Schunk, E.

Este trabalho avaliou a situação da formação docente de um grupo de professores de Ciências no que concerne às quatro modalidades didáticas no ensino de Ciências: trabalho prático, experimental, laboratorial e de campo. Foram entrevistados, utilizando-se de um questionário, oito professores de Ciências de uma escola estadual e de uma particular do município de Maringá (Paraná-Brasil), com diferentes perfis e tempo de trabalho na área educacional. Trata-se de uma pesquisa qualitativa, com o…



Olivais Norte e Olivais Sul: desafios para uma conservação urbana integrada, Olivais Norte e Olivais Sul: challenges for integrated urban conservation

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Chaves, C.

Dentro da temática da produção de cidade e habitação social nas décadas de 1950 e 1960, os Olivais – Norte e Sul – representam uma ação de planeamento e intervenção na cidade de singular dimensão e de um novo programa de habitação social. Historicamente, consolida a expansão oriental da cidade de Lisboa e o papel do agente público no planeamento e desenvolvimento urbano. Culturalmente, materializa visões distinto da forma de habitar a cidade expressas em morfologias que, nos Olivais Norte,…, Within urban planningand social housing issuesfrom the 1950s and 1960s, Olivais - North and South - represent a planned action of intervention in the city, exceptional for its dimension, and a new social housing program. Historically, it has consolidated the Lisbon’s urban expansion to the East and the role of the public agent in urban planning and development. Culturally, it materializes different visions of inhabiting the city expressed in morphologies that, in Olivais Norte, reflected the…, Peer Reviewed



Disputas discursivas na mídia: a cobertura dos jornais Folha de S. Paulo e Gazeta do Povo sobre gênero e diversidade sexual nos planos de educação

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Luiz de Souza, Juliana Inez, Eduardo, Maria Cecilia

A pesquisa analisa as disputas discursivas presentes na cobertura jornalística dos sites da Folha de S.Paulo e Gazeta do Povo sobre gênero e diversidade sexual nos planos de educação. A pergunta central é: como os enquadramentos nos sites dos jornais conotam o posicionamento destas instituições e as disputas discursivas a respeito das temáticas nos planos? Para respondê-la, fizemos a Análise de Conteúdo das produções, como base para a Análise de Enquadramento na perspectiva cultural, que…



Analysis of harmonic distortion influence in a distributed synchronous generator

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Casimiro, Renan, Albernaz Lacerda Freitas, Vinícius, Pavanello Bataglioli, Rodrigo, Coury, Denis V.

In conventional electrical systems, the generators are located far from the load centers. However, considering the distributed generation, the impact of harmonic distortion in the generators cannot be neglected.Thus, this article presents an analysis of the impact caused by harmonic currents in the voltage generated by distributed synchronous generators. Results show that, although the harmonic distortion level increases with the proximity to non-linear loads, the highest harmonic current level…, Os autores agradecem ao Laboratório de Sistemas de Energia Elétrica (LSEE), da Escola de Engenharia de São Carlos (EESC- USP) pela infraestrutura proporcionada, assim como a Fundação de Amparo a Pesquisa do Estado de São Paulo (FAPESP), processos no 2015/24028-7 e no 2015/21167-6, pelo suporte financeiro disponibilizado para a realização desta pesquisa., Postprint (author's final draft)



Atividades experimentais de demonstração em sala de aula no ensino de geoquímica

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Bonotto Marcos, D.

O conhecimento geológico é um campo do saber caracterizado por inúmeras especificidades relativas aos fenômenos e processos que ocorrem na natureza. Atualmente existem 19 cursos de graduação em Geologia no Brasil, em cujos currículos constam a disciplina Geoquímica ou alguma correlata. O objetivo desta comunicação consiste em descrever e discutir os efeitos da realização de atividades experimentais de demonstração em sala de aula no sentido de melhoria do processo de aprendizagem relacionado…



Entre mar e mata: paisagem cultural insular e desenvolvimento sustentável em ilhabela, Between sea and forest: island cultural landscape and sustainable development in ilhabela

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Mauri, Bianca, Victal, Jane

A pesquisa aborda a integração da fenomenologia da vida e do lugar, destacando a interação entre a paisagem cultural insular e os habitantes de Ilhabela, no litoral de São Paulo, na formação do sentido de lugar. Focando na experiência vivida e na afetividade, o estudo realça a influência das características insulares na identidade e memória dos moradores, frente às ameaças do desenvolvimento urbano e econômico. Analisa-se a dinâmica entre moradores locais e visitantes, investigando os impactos…, A pesquisa aborda a integração da fenomenologia da vida e do lugar, destacando a interação entre a paisagem cultural insular e os habitantes de ilhabela, no litoral de São Paulo, na formação do sentido de lugar. Focando na experiência vivida e na afetividade, o estudo realça a influência das características insulares na identidade e memória dos moradores, frente às ameaças do desenvolvimento urbano e econômico. Analisa-se a dinâmica entre moradores locais e visitantes, investigando os impactos…, Peer Reviewed



As emoções nas ruas barcelonesas do século XV

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Brochado, Cláudia Costa

Nos relações estabelecidas pelos cidadãos de Barcelona do século XV as emoções se manifestam de maneira turbulenta , principalmente no que se refere aos vínculos afetivos. Dessas relações e de seus conflitos derivam processos judiciais que trazem em seu texto, principalmente nos depoimentos, a expressão latente das emoções dos envolvidos. O presente artigo apresenta esses relatos através da transcrição parcial de alguns dos processos, pretendendo uma aproximação aos sentimentos desses…, The relationships between the citizens of fifteenth century Barcelona were often turbulent, especially between couples. The conflicts that occurred sometimes resulted in legal proceedings. The statements submitted for these cases were a visible expression of the emotions and conflicts involved. This article presents some of these legal proceedings through partial transcriptions, with the aim of getting as close as possible to the feelings and emotions of the people of Barcelona at the end f the…



Constituição brasileira : A noção de família e planejamento familiar como estratégia de governo

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Kochenborger Scarparo, Helena Beatriz, Dall'Igna Ecker, Daniel

Neste artigo abordamos um estudo sobre os contextos jurídicos da Constituição brasileira em que se encontram a noção de família e de planejamento familiar, assim como as leis a respeito do planejamento familiar promulgadas após a Constituição de 1988. Apoiados na perspectiva foucaultiana problematizamos as racionalidades que embasam tais legislações, assim como pensamos os possíveis efeitos dessas na organização e gerenciamento da população na atualidade. Efetuamos a seleção do material…, In this paper we approached a study about the legal contexts of the Brazilian Constitution which we find the notion of family and family planning, as well as the laws regarding family planning that were promulgated after the 1988 Constitution. Guided through the Foucault's perspective we questioning how the rationalities that underlie such legislations may produce effects in the organization and management of the population nowadays. We selected the material analyzed through systematic…



Literacia científica, literacia matemática e pensamento crítico

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Vieira Tenreiro, C.

Em muitos países, defende-se e preconiza-se, hoje, que o ensino das ciências e da matemática nos ensinos básico e secundário deve reger-se por princípios que promovam o pensamento crítico, a literacia científica e a literacia matemática de todos os alunos. Nesta linha, em conjugação com o facto de o PC emergir como proeminente e estreitamente ligado à literacia científica e matemática, importa clarificar perspectivas e evidenciar pontos de convergência, zonas de confluência entre PC, literacia…



Sapiens Parque e o turismo de negócios em Florianópolis: produção do espaço urbano e turismo de negócios no setor de alta tecnologia, Sapiens Park and business tourism in Florianópolis: production of urban space and business tourism in the high technology sector

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Cavanus, Aline V., Massabki, Tomas C.

O turismo é uma importante atividade econômica e produtiva, entendida na perspectiva da produção do espaço enquanto mercadoria, já que seu objeto de consumo é o espaço mercantilizado. A Sociedade de Propósitos Específicos Sapiens Parque S.A foi criada em 2002 e está atualmente em implantação. Sua atuação se dá principalmente na área de alta tecnologia, além da saúde (farmacologia) e do turismo (centros de eventos). O presente artigo debate como esse projeto contribui com a produção do espaço…, Tourism is an important economic and productive activity, under the perspective of production of space as a commodity, because its consumption object is commodified space. The Sociedade de Propósitos Específicos Sapiens Parque S.A was created in 2002 and is under implantation. Its activities are mainly at high technology, as well as health (with pharmacology) and tourism (with the creation of event center). The present paper debates how this project relates to production of commodified space…, Peer Reviewed



Cidade Matarazzo: feito por quem, “Cidade Matarazzo”: made by whom

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Hetem, Natália, Zein, Ruth Verde

O presente artigo trata da atual intervenção no quarteirão onde se situava o antigo Hospital Matarazzo na cidade de São Paulo, promovida pelo grupo francês Allard e com a participação de arquitetos internacionais, constando da construção de uma torre de arquitetura contemporânea junto ao complexo de edificações históricas e tombadas. Nele busca-se discutir as implicações que essa obra propõe em relação a questões patrimoniais envolvendo intervenções contemporâneas de arquitetura e urbanismo.…, This article is about the current intervention at the block where the old Hospital Matarazzo is in the city of São Paulo, promoted by the French group Allard, and with the participation of international architects at the construction of a new skyscraper with contemporary architecture next to a complex of old and listed buildings. This work aims the discussion that this construction brings related to heritage, contemporary intervention and urbanism. It will also be discussed heritage considering…, Peer Reviewed



O conflito religioso no século V por meio de duas visões paralelas - O saque de Roma, de 410 d.C., em duas obras literárias: De Reditu suo, de Rutilio Namaziano, e A Cidade de Deus, de Santo Agostinho

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Gonçalves Diniz, Lilian Regina

O artigo pretende analisar o evento conhecido como o Saque de Roma, ocorrido no ano 410 d. C., por meio de duas obras contemporâneas a este evento: O Retorno, do poeta pagão Rutilio Namaziano, e A cidade de Deus, do bispo Agostinho de Hipona. A escolha destes autores deu-se pela intenção de fazer um paralelo religioso, em certa medida ilustrativo do ambiente de conflito teológico então vigente. Apresentar-se-á, inicialmente, o contexto histórico anterior ao período em questão, conhecido como…, This article wants to analyze the event known as The Sack of Rome, occurred on 410 DC, using two contemporary works: De Reditu Suo, of the pagan poet Rutilio Namaziano and The City of God, written by the bishop Agostine from Hipona. The choice of these authors aimed to draw a religious parallel that illustrates the theological conflict that existed in that time. It will be initially presented the historical context preceding the period in question, known as Late Antiquity. Will be presented the…



Espaços locais e consumo de nova tecnologia : uma aproximaçao quantitativa ao desenvolvimento da sociedade da informaçao

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Murciano, Marcial

O artigo avalia as contribuições mais importantes dos principais modelos de análises internacionais que estudam o desenvolvimento da sociedade da informação, baseados nos consumos relacionados com as novas tecnologias. O autor propõe o modelo denominado Localcom, baseado em nove categorias e 24 indicadores empíricos, com os quais estuda o grau de desenvolvimento e o consumo tecnológico em nove comunidades autônomas na Espanha., El artículo evalúa las aportaciones más destacadas de los principales modelos internacionales que analizan el desarrollo de la sociedad de la información, basados en los consumos relacionados con las nuevas tecnologías. El autor propone un modelo denominado Localcom, basado en nueve categorías y veinticuatro indicadores empíricos, con los que estudia el grado de desarrollo y el consumo tecnológico en nueve comunidades autónomas en España., The paper evaluates the most outstanding contributions of the main models of international analyses which study the development of information society, based upon on consumption related to the new technologies. The author proposes the model denominated Localcom, based upon nine (9) categories and twenty-four (24) empirical indicators, with which he analyses the degree of development and the technological consumption in nine autonomous communities in Spain.



Influência da proteína de soro de leite nas propriedades de biofilmes compostos de hidroxipropil-metil celulose e de pectina, Influence of the whey protein on compounds biofilms of hidroxopropil-methyl cellulose and pectin properties

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Matta Fakhouri, Farayde, Grandi Castro Freitas de Sá, Daniela, Queiroz Collares, Fernanda Paula

A preocupação ambiental aliada à necessidade de se diminuir a dependência de polímeros derivados do petróleo tem estimulado pesquisas sobre a utilização de materiais de fontes renováveis, como hidrocolóides e lipídios, para a produção de embalagens flexíveis. O objetivo deste trabalho foi preparar diferentes bioplásticos flexíveis à base de pectina ou hidroxipropil-metil celulose pela técnica de casting e avaliar a adição de proteína de soro de leite nas duas matrizes poliméricas. Os biofilmes…, Postprint (published version)



Concepções de ensino de professores de física e química

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Baptista Luísa Mendes, M.

Em Portugal , o currículo nacional das ciências para o ensino básico apresenta um foco construtivista, valorizando abordagens de ensino centradas nos alunos como resolução de problemas e investigações e enfatiza a interligação entre Ciência, Tecnologia, Sociedade e Ambiente. Apela para o uso de experiências de aprendizagem que incluem, formulação de questões, planeamento e realização de investigações, recolha de dados e argumentação com base em evidências. Contudo, as concepções de ensino dos…



A morte contemporânea : a solidão do abandono em "O retorno", de Roberto Bolaño

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Assis, Emanoel Cesar Pires de

Imaginemo-nos à entrada de Tebas, em lugar de Édipo, diante da esfinge. Então, ao invés do conhecido enigma, ela nos fita os olhos friamente e lança a pergunta voraz: "O que é a vida?". De certo, em uma breve reflexão, concluiremos que até os homens mais sábios conhecidos pela humanidade, provavelmente, seriam engolidos. Ao lado do questionamento primeiro, não menos incômodo e faminto, encontra-se outro: "Existe vida após a morte?". Encontrar resoluções para essas perguntas…, Let us imagine ourselves, instead of Oedipus, at the entrance to Thebes, before the Sphinx. So, instead of the well-known riddle, she stares at us coldly and asks the voracious question: "What is life?". Indeed, in a brief reflection, we will conclude that even the wisest men known to mankind would probably be swallowed up. Next to the first question, no less uncomfortable and hungry, there is another: "Is there life after death?". Finding resolutions to these questions and…



A performance no ensino de física

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Crochik, Leonardo

O trabalho pretende expor uma perspectiva performativa para o ensino de física. A partir de uma contextualização do termo performance, examinamos algumas das consequências de pensar a educação e a pesquisa em educação a partir desta perspectiva, destacando a relação com as artes e a consideração da presença do corpo. O projeto de extensão universitária Arte-Ciência na Escola é então introduzido como um exemplo de esforço de desenvolvimento de propostas de intervenção em escolas, a partir da…



A Invenção do Popular : uma análise discursiva do jornal Meia Hora

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Valentim, Renata Patricia Forain de

Neste trabalho busco compreende o ponto de articulação onde os discursos se inscrevem nas individualidades e em suas práticas cotidianas. Mais especificamente pretendo analisar como os discursos reforçam (ou rejeitam) em sua circulação, determinados aspectos relevantes às ordenações sociais. Para tanto, foi analisada uma publicação impressa, autodenominada popular, de ampla circulação no estado do Rio de Janeiro, o jornal "Meia Hora". A coleta e análise dos dados foram orientadas por…, In this work I seek to understand the articulation point where the speeches are inscribed in individuals and in their daily practices. More specifically how the discourses reinforce (or reject), in their circulation, certain aspects relevant to social orders. For this, the newspaper "Meia Hora", a printed publication largely circulated in the state of Rio de Janeiro/Brazil, was analyzed. Data collection and analysis were guided by conceptual tools coming from different authors who…



Prevenção da violência contra mulheres : desafios na articulação de uma rede intersetorial

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Krieger Grossi, Patrícia, Raqueli Pedersen, Jaina, Goulart Vincensi, Jaqueline, Almeida, Sônia María A. F.

Este artigo tem por objetivo destacar a importância da intersetorialidade na prevenção da violência contra a mulher através da articulação de diferentes atores sociais preocupados e comprometidos com a redução dos índices de violência contra a mulher e consequentemente com uma sociedade mais justa e equitativa. Estes desafios na articulação da rede de serviços de proteção à mulher em situação de violência doméstica serão ilustrados pelas falas de gestores das políticas de assistência social,…, This article has the objective of highlighting the importance of sectoriality action in the prevention of violence against women through the articulation of different social actors concerned and committed to the reduction of the violence against women rates, and consequently with a more fair and equal society. These challenges in the articulation of the network of protection services for women in domestic violence are illustrated by the managers of the social welfare policies, coordinators of…, Centers of Social Welfare (CRAS) and Specialized Reference Center of Social Welfare (CREAS) in municipalities of the State of Rio Grande do Sul.



A linguagem e o discurso de textos de divulgação científica inseridos em livros didáticos

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Ribeiro de Souza, Pedro Henrique, Borges Rocha, Marcelo

A utilização de textos de Divulgação Científica (DC) no Ensino de Ciências consiste em prática estimulada por diversos autores para contextualizar o conteúdo escolar. Este trabalho analisou linguagem e discurso de 60 textos de DC sobre Biologia Animal, presentes em sete coleções didáticas de Biologia para o Ensino Médio. Constatou-se preferência por textos mais didáticos ou com equilíbrio dos traços de dida-ticidade, cientificidade ou laicidade. Conclui-se que é importante investigar a…



Uma proposta de metodologia de ensino de física em turmas que possuem alunos com deficiência intelectual

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Santos da Silva, Pedro Paulo, Barrera Kalhil, Josefina

O objetivo deste artigo é propor uma metodologia de ensino de Física que atenda aos alunos com Deficiência Intelectual (DI) e contribua com o processo de inclusão escolar. A pesquisa foi desenvolvida em três escolas de ensino médio que possuem turmas em que alunos com DI estavam presentes. Baseia-se em documentos legais e contribuições dos teóricos da educação inclusiva. Foi desenvolvida por meio de técnicas como entrevistas com professores, observações em sala de aula e aplicação de…



A regulamentação dos ofícios têxteis no mundo urbano em Portugal, séculos XIV-XV

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Sequeira, Joana

Neste artigo, são analisadas as regulamentações dos diferentes ofícios do setor têxtil em Portugal, sobretudo aquelas produzidas pelos poderes municipais nas cidades de Lisboa, do Porto e de Évora, entre os séculos XIV e XV. São identificados os diferentes conteúdos dessas regulamentações, com o objetivo de compreender as especificidades do setor têxtil face a outros setores em diferentes espaços e cronologias. Os conteúdos variam naturalmente em função dos seus redatores, pelo que os…, This article examines the regulations concerning the different textile occupations in Portugal between the 14th and 15th centuries, with a specific focus on those emanated by the municipalities of Lisbon, Porto and Évora. To understand the specificities of the textile sector in contrast to other crafts in different spaces, the regulations are classified and analysed according to its contents. Since these contents vary depending on the authors of the regulations, the analysis considers the socio…



Operação urbana consorciada da Linha Verde: questões acerca de sua legislação, Urban operation of Linha Verde: questions about legislation

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Ambrosio, Eduardo

This paper discusses the assumptions defined by the regulation of the Urban Operation Linha Verde (OUC Linha Verde) in Curitiba, between 2011 and 2015. The various aspects that characterized the speeches and actions provided for by Laws N° 13.909/2011 and N° 14773/2015 which, respectively, originated and changed the OUC Linha Verde, allow the perception that the use of urban planning techniques, together with discursive strategies, arising from the legal field, contribute to the consolidation…, O presente trabalho discute os pressupostos definidos pela regulamentação da Operação Urbana Consorciada Linha Verde (OUC Linha Verde) em Curitiba, compreendido o período entre 2011 e 2015. Os diversos aspectos que caracterizaram os discursos e as ações previstas pelas Leis N° 13.909/2011 e N° 14773/2015 que, respectivamente, originou e alterou a OUC Linha Verde, possibilitam a percepção de que a utilização das técnicas de planejamento urbano, em conjunto com as estratégias discursivas,…, Peer Reviewed



Concepções de sustentabilidade em materiais didáticos do ensino público

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Filho, Luiz Carlos Covo, Bizerra, Alessandra

Esse trabalho foi inspirado pela percepção de que o Ensino de Biologia, a partir de uma abordagem integrada, pode oferecer contribuições importantes ao debate sobre o conceito de sustentabilidade e as principais questões ambientais contemporâneas. Foram definidas categorias de análise representativas de abordagens didáticas e analisados materiais utilizados em escolas da rede pública do Estado de São Paulo (Brasil). Observa-se que as questões relacionadas ao(s) conceito(s) de…



Uma análise bibliométrica do sociometabolismo (1991-2020)

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Araújo, Anderson Henrique dos Santos, Caixeta Andrade, Daniel

O trabalho tem a finalidade de compreender o potencial bibliográfico em torno da pesquisa sociometabólica por meio da construção de um portifólio bibliométrico. O levantamento contou com cinco palavras chaves, resultando em 890 produções científicas publicadas entre 1991-2020, disponíveis no banco de dados Web Of Science (WOS). Usando os softwares VOSviewer e Biblioshiny, foram mapeados os dez principais autores, artigos e países; além de cocitações e coocorrência de palavras. Os resultados…, El trabajo tiene como objetivo comprender el potencial bibliográfico en torno a la investigación sociometabólica a través de la construcción de un portafolio bibliométrico. La encuesta contó con cinco palabras clave, resultando en 890 producciones científicas publicadas entre 1991-2020, disponibles en la base de datos Web Of Science (WOS). Usando el software VOSviewer y Biblioshiny, se mapearon los diez principales autores, artículos y países; además de co-citas y co-ocurrencia de palabras. Los…, This paper is aimed at understanding the bibliographic potential around sociometabolic research, through constructing a bibliometric portfolio. The survey had five keywords, resulting in 890 scientific productions published between 1991-2020, available in the Web Of Science (WOS) database. Using VOSviewer and Biblioshiny softwares, the top ten authors, articles, and countries were mapped besides the co-citations and co-occurrence of words. The results indicate a relevant research network around…



A representação identitária do patrimônio territorial de Linhares / Espírito Santo - Brasil

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Lira da Silva, Natália Oliveira

A representação identitária como instrumento de identificação, interpretação e gestão dos recursos patrimoniais é abordada neste artigo em uma de suas funções iniciais, o conhecimento do lugar; particularizando-se na abordagem do patrimônio territorial do município de Linhares/ES, com objetivo de reconhecer elementos patrimoniais fortes o suficiente para constituírem representação identitária das coletividades sociais a eles referidos; e elaborar ensaio de representação identitária do…, The identity representation as a means of identification, interpretation and management of heritage resources is addressed in this article in one of his early roles , knowledge of the place , and it is particularized approach of the territorial heritage of the municipality of Linhares / ES , in order to recognize strong heritage elements enough to constitute identity representation of social collectivities referred to them , and draw test of identity representation of the territory for future…, Peer Reviewed



Considerações acerca do uso dos estudos críticos do discurso na pesquisa em comunicação

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Peres-Neto, Luiz

A tradição epistemológica dos Estudos Críticos do Discurso (ECD) representa um importante arcabouço teórico para a pesquisa em comunicação. Em linhas gerais, se constitui por um conjunto articulado de práticas acadêmicas frequentemente utilizadas para o estudo da relação entre as estruturas sociais, cognitivas e as práticas comunicativas. A partir desse entendimento, o presente trabalho busca revisar alguns apontamentos teóricos sobre os ECD no intuito de integrá-los às pesquisas em comunicação., The critical discourse studies' (ECD) epistemological tradition constitutes an important theoretical source to communication research. In fact, ECD consists in a jointed body of academic practices usually employed to study the relationship between social structures, cognitive structures and communicative practices. Taking this meaning as a given concept, the present work proposes to review some theoretical aims on ECD to discuss it on communication research context.



Nós de mobilidade na metrópole de São Paulo: uma visão de intervenção sistêmica a partir do Plano Integrado de Transportes Urbanos de 2025

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Rubio Longo, Marlon

O artigo pretende abordar a noção de intervenção urbana sistêmica na metrópole de São Paulo, a partir da ativação de forças locais e metropolitanas representadas pelos nós de mobilidade, ou seja, as áreas de interseção das redes de infraestrutura de transporte público. O papel desempenhado por tais redes tem se destacado em muitas pesquisas recentes que apontam possibilidades de leitura, interpretação e ação urbana na metrópole contemporânea baseadas nesses elementos. Para tanto, temos como…, The article aims to discuss the notion of systemic urban intervention in the São Paulo metropolis, from the activation of local and metropolitan forces represented by the mobility nodes, it means, the intersection areas of transport infrastructure network. The role of such networks has been highlighted in many recent urban debates that indicate the reading, interpretation and urban action possibilities in the contemporary metropolis based on these elements. Therefore, the Integrated Urban…, Peer Reviewed



Estudo bibliométrico sobre jornalismo de qualidade na base de dados Scopus : evolução do tema e características

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Martínez García, Luisa del Carmen, Capoano, Edson

Este artigo pretende descrever a evolução da produção acadêmica sobre o binômio jor-nalismo e qualidade, a partir do estudo bibliométrico e análise de conteúdo da base de dados Scopus, através de busca do termo. Para tal, são apresentadas análises automatizadas do siste-ma Scopus e mapas das redes sobre os termos dos artigos, através da ferramenta VOSviewer. O objetivo é descrever as características da produção científica e o impacto da pesquisa no campo de estudo do jornalismo de qualidade e…, This article uses a term search to describe how academic work on the relationship between journalism and quality has evolved. It relies on a bibliometric study and content analysis of the Scopus database. Using the VOSviewer tool, this article presents automated analyses of the Scopus system and network maps that pertain to article terms. The goal is to outline scientific production's features and the impact of research on quality journalism identifying emerging trends in this research…



Resultados de pesquisas sobre compreensão de natureza da ciência nos últimos anos : implicações diacrônicas acerca da formação de professores

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Machado, Daniela Santos, Razera, Julio César Castilho, Guimarães, Márcio Andrei

Neste artigo apresentamos um delineamento comparativo entre resultados de duas pesquisas. Ambas com procedimentos metodológicos similares para a obtenção de concepções sobre ciência e cientistas. Uma delas, mais atual, foi realizada com alunos ingressantes do curso de licenciatura em Ciências Biológicas. A outra, realizada há 15 anos, com alunos do ensino médio. Tomando-se como base os resultados semelhantes apresentados no quadro comparativo das duas pesquisas, são discutidas as respectivas…



Projetos divergentes para o centro de Vitória, ES, Brasil: do ativismo social e do estado-mercado, Divergent projects for Vitória's city center, ES, Brazil: from social activism to the market-state

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Miranda, Clara Luiza, Campos, Martha, Paula, Vinícius Lamego de

A vacância de imóveis no Centro principal de Vitória, ES é contextualizada em face à reestruturação espacial na Região Metropolitana da Grande Vitória. Ao cotejá-la com o crescimento do déficit habitacional e com a necessidade de políticas públicas habitacionais, identificamos uma janela de oportunidade de reuso desses imóveis. Designamos as tentativas e os limites para a reversão do quadro de abandono, efetuadas por meio do planejamento urbano. Ademais, apontamos a inércia do Estado-mercado na…, The vacancy of properties in the main city center of Vitória, ES, is contextualized in view of the spatial restructuring in the Greater Vitória Metropolitan Region. By comparing it to the growth of the housing deficit and the need for public housing policies, we identified a window of opportunity for the reuse of those properties. We designated the attempts and limits for reversing the abandonment situation, made through urban planning. Also, we point out the inertia of the market-state in the…, Peer Reviewed



Configuração urbana e o sistema BRT de Curitiba – Brasil: investigando a qualidade espacial do entorno de terminais: uma metodologia em construção

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Araújo Lima, Cristina de

Otimizar o consumo de espaço e recursos naturais é uma meta recomendável para atingir maior sustentabi-lidade urbana, assim como racionalizar e gerenciar eficientemente os fluxos urbanos. O presente artigo apresenta uma etapa de uma pesquisa no campo do Desenho Urbano que questiona como se configuram os espaços do entorno de terminais de ônibus. O objetivo é refletir sobre resultados e consequências de projetos urbanos (urban design), principalmente aqueles que afetam parcelas significativas da…, Optimizing the occupation of space and the use of natural resources is a recommended goal in order to achieve greater urban sustainability, and so is rationalizing and managing efficiently urban flow. This article presents a step of a research in the field of Urban Design that questions how are urban spaces configured in the surroundings of bus stations. The objective is to reflect about results and consequences of urban pro-jects (urban design), especially those affecting a significant part of…



A cultura escolar e a formação continuada de professores dos anos iniciais do ensino fundamental : desafios, resistências e rupturas

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Quartieri, Marli Teresinha, Giongo, Ieda Maria, Marchi Gonzatti, Sônia Elisa, Corbellini, Alessandra, Krein, Karina Taís

O objetivo deste trabalho é realizar um cotejo dos avanços, rupturas e resistências percebidos ao longo de diversos movimentos de pesquisa realizados com professores dos Anos Iniciais do Ensino Fundamental, em diferentes espaços de formação continuada. São estabelecidas problematizações e reflexões à luz de referenciais teóricos sobre a cultura escolar e a formação continuada de professores. Em termos gerais, é possível perceber que ocorrem movimentos de questionamento e ressignificação do…



Adaptação do ABQ para a medida do burnout em jovens jogadores de futebol cabo-verdianos

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Francisco Palacios, Cristina De, Lopes-Furtado, Euclides Manuel, Arce, Constantino

El ABQ es un cuestionario elaborado con muestras de deportistas de los Estados Unidos para la medida del síndrome de burnout en deportistas. Con el presente estudio se pretendió hacer una adaptación para que pudiera ser utilizado en Cabo Verde de habla portuguesa. Se administró el cuestionario a una muestra de 400 futbolistas de ambos sexos y con edades comprendidas entre los 14 y los 18 años. Utilizando la aproximación del análisis factorial confirmatorio, se especificó un modelo de medida a…, The ABQ is a questionnaire to measurement of athlete burnout. It was elaborated with the responses of athletes of United States. The present study was the objective of adapt the ABQ to sport context of Cape Verde with Portuguese language. The Portuguese version of ABQ was administered to a sample of 400 soccer players of both sexes and with ages between 14 and 18 years old. A model with three factors as the original was specified using confirmatory factor analysis: physical/emotional exhaustion…



Situando o processo de construção de significados biológicos : ou de quando os alunos reconhecem as inter-relações estruturais e funcionais da célula

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Machado, Lígia Cristina Ferreira

Neste estudo articulamos as noções de aprendizagem situada (Lave; Wenger, 1995) e de engajamento disciplinar produtivo (Engle; Conant, 2002) à perspectiva de aprendizagem em Ciências como processo de significação que se realiza em torno de movimentos de natureza cognitiva denominadospráticas epistêmicas. Caracteriza-se a aprendizagem como processo social e cognitivo. Esta perspectiva orienta a análise de uma sequência interativa extraída de um conjunto de aulas de Biologia de uma turma de 1°…



Preservação e intervenção urbana: estudo de caso em Itajaí, SC, Urban preservation and intervention: case study in Itajaí, SC

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Devitte, Alessandra, Pereira, Andréia Kleis

Este artigo apresenta a proposta de preservação e intervenção urbana em região histórica, localizada em Itajaí, SC. Faz parte do contexto histórico da cidade o Museu Histórico e a praça Arno Bauer, desde 1988 dominada pelo comércio informal dos camelôs. Sua desocupação ocorreu em 2015, por ordem judicial, para dar continuidade ao restauro do Museu, edificação tombada em 2001. Diante disso, o artigo visa enfocar o direito à memória que têm todos os grupos humanos, enfatizando a importância da…, This article presents the proposal for urban preservation and intervention in a historic region, located in Itajaí, SC. Part of the historical context of the city is the Historical Museum and the Arno Bauer square, since 1988 dominated by informal street vendors. Its eviction occurred in 2015, by court order, to continue the restoration of the Museum, a listed building in 2001. In view of this, the article aims to focus on the right to memory that all human groups have, emphasizing the…, Peer Reviewed



Agua e cidade: uma perspectiva morfológica do estudo das relações entre corpos hídricos e traçado urbano, Water and city: a morphological perspective on the relationships between water shapes and urban design

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Falcão, Zanandra, Ribeiro Botechia, Flavia

This article investigates the relationships between water and the city, utilizing Urban Morphology as a theoretical and methodological framework. The objective is to identify forms and formal relationships between water shapes and urban design. The theoretical foundation draws from Kropf (2009), Oliveira (2018), Botechia (2017), and Fernandes (2014), emphasizing the morphological process concepts of Conzen (1960) and the contributions of Dias Coelho (2014), which describe transformation,…, Este artigo investiga relações entre água e cidade, utilizando a Morfologia Urbana como referencial teórico- metodológico. Objetiva-se identificar formas e relações formais entre corpos hídricos e traçado urbano. A fundamentação teórica é embasada em Kropf (2009), Oliveira (2018), Botechia (2017) e Fernandes (2014), com ênfase nos conceitos de processo morfológico de Conzen (1960) e as contribuições de Dias Coelho (2014), que descrevem processos de transformação, adaptação e estagnação (Conzen,…, Peer Reviewed



A rede social de ajuda-mútua de Narcóticos Anônimos : a relevância do prestígio, da centralidade de intermediação entre os membros

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Lima Neto, José Lamartine de Andrade, Pereira, Hernane Borges de Barros

O presente trabalho teve como foco a recuperação de usuários de drogas decorrentes de suas inserções em grupos de ajuda-mútua de Narcóticos Anônimos. Descrito o método da construção e análise de uma rede social formada pelos membros de uma associação baseada nos princípios terapêuticos dos doze-passos. Foram avaliadas as dimensões proximidade, afastamento, padrinho e confiança na rede. Uma das análises relaciona os atores quanto ao prestígio e a rejeição, e outra sobre o controle do fluxo de…, This work was focused on drug user's recovery arising from its inserts in self-help groups of Narcotics Anonymous. Described the method of construction and analysis of a social network formed by members of an association based on therapeutic principles of the 12 steps. Proximity dimensions were evaluated, clearance, godfather and trust in the network. One of analysis lists the actors as the prestige and the rejection, and other on controlling the flow of information between them. The…



Sobre os ciborgues como figuras de borda

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Cristina Galindo, Dolores

Nessa apresentação, propomos uma reflexão sobre a agência de objetos compreendidos como partícipes e produtos de redes heterogêneas. O que chamamos de objetos não apresenta uma ontologia diferente do que chamamos de pessoas - ambos resultam de processos de estabilização que atribuem intencionalidade aos humanos e instrumentalidade às coisas (Latour, 1994). Note-se que compreender a ação das coisas ou objetos não implica em propor uma espécie de animismo que atribua intencionalidade às coisas…



Espaço fictício e situação-limite em narrativas de língua portuguesa

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Can, Nazir Ahmed

O objetivo deste artigo é examinar a relação entre espaço fictício e comunidade alheada no romance Biografia do Língua (2015), do caboverdiano Mário Lúcio Sousa, na novela O Assobiador (2002), do angolano Ondjaki, e no romance Campo de Trânsito (2007), do moçambicano João Paulo Borges Coelho. Partindo do princípio de qualquer alternativa identitária requer um entendimento mútuo e que a reciprocidade é inconcebível se antes não houver um horizonte de partilha do espaço (Bauman, 2006),…



A figura de Francesc de Vinatea no reino de Valência. Da crônica real aos documentos arquivísticos (1331-1332)

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Baydal Sala, Vicent

Francesc de Vinatea foi considerado um herói medieval pela historiografia liberal e ainda hoje ocupa uma importante posição no imaginário coletivo da sociedade valenciana. Tal qualificação provém dos fatos narrados na crônica de Pedro IV de Aragão, que, no entanto, agora sabemos que foram alterados pelo próprio monarca para melhorar sua imagem. Essa manipulação é o que se pretende demonstrar no presente texto, através da confrontação da narrativa cronística com os dados arquivísticos extraídos…, Francesc de Vinatea was called a medieval hero by the liberal historiography and he still occupies an important position in the collective imagination of the Valencian society. This consideration comes from the facts narrated in the chronicle of Pedro IV of Aragon, which, however, we now know that were altered by the monarch himself to improve his image. This manipulation is what we intend to reveal in this text, by comparing the narrative of the chronicle with archival data extracted from the…



Os encontros que compõem o ofício de pesquisar

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Kind, Luciana, Cordeiro, Rosineide

Este trabalho tem por objetivo discutir as dimensões éticas e políticas da pesquisa, tomada como prática social. Problematiza-se o processo de trabalho em uma pesquisa que envolveu militantes do Movimento Nacional das Cidadãs Posithivas (MNCP) e do Movimento de Mulheres Trabalhadoras Rurais do Sertão Central de Pernambuco (MMTR-Sertão Central PE), desenvolvida em duas universidades brasileiras. O processo de construção da pesquisa é discutido em quatro encontros específicos. O primeiro diz…, This paper discusses ethical and political dimensions of research, which is taken as social practice. To perform this research, with two teams in different regions of Brazil (Northeast and Southeast), building a truly collaborative work was an imperative task. The work process is problematized in a research involving women activists of two Brazilian social movements. The research process is discussed in four specific encouters. The first concerns the process of co-elaborating the project and…



Capacitação de professores para ensinar conteúdos de física em aulas de ciências do ensino fundamental : interlocuções entre os saberes da formação e da prática docente

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Seabra Eiras, Wagner da Cruz, Dias de Menezes, Paulo Henrique, De Paula Rocha, Monalisa, Neves Teixeira, Gustavo

Este trabalho apresenta resultados parciais de uma pesquisa desenvolvida para compreender a dinâmica de transposição para a sala de aula de uma metodologia de ensino de ciências baseada na construção de brinquedos científicos. Essa metodologia foi aplicada em dois cursos de capacitação para professores de ciências do ensino fundamental. Considerando o saber formativo como aquele desenvolvido nos cursos de capacitação e o saber experiencial como aquele incorporado pelo professor em seu trabalho…



Representações do Amor no Cinema : Abrindo as "Medianeras" na era da conexões

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Sbrissa, Luiza, Roso, Adriane

Neste artigo, pretendemos observar como são engendradas representações do amor e analisar as possíveis transformações nessas representações. O delineamento é qualitativo, teórico-empírico. O corpus de análise consiste nas narrativas da produção cinematográfica intitulada Medianeras - Buenos Aires na era do amor virtual. A interpretação sustentou-se em uma perspectiva psicossocial. As narrativas indicaram caminhos diversos para o amor, que são construídos com base na tríade eu-outro-mundo. Ainda…, In this article, we intent to observe how the representations of love are engendered on a film narrative and analyze the possible changes in those representations. The study design is qualitative, empirical-theoretical. The corpus of analysis consists of the narratives of film production entitled Medianeras - Buenos Aires na era do amor virtual. The interpretation held on a psychosocial perspective. The narratives indicate different paths to love, that are built based on the triad I-alter-world…



Arquivos Urbanos : Memória e História na Cidade

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Uglione, Paula, Duarte, Cristiane

O presente artigo apresenta uma metodologia de análise da paisagem urbana, desenvolvida sob uma perspectiva da memória como elemento fundamental na relação pessoaambiente. É a partir da memória que as pessoas relacionam-se consigo mesmas e com o mundo que as cercam. Mas a memória não é algo que está em algum lugar na mente, não é armazenagem daquilo que foi vivido, mas é um processo de montagem, sempre atualizada, de arquivos, de repertórios. Memória é processo de representação psíquica das…, This paper presents a methodology of urban landscape analysis, developed with an understanding of memory as a fundamental element in the person-environment relationship. The way people see themselves and the world around them is primarily influenced by memory, which is much more than a mere storage of experiences situated somewhere in an individual's mind. It is rather an ongoing construction and update of "archives." Memory is a process of psychic representation of things; that…



Madeira Mamoré Railway Company: o legado da companytown à cidade de Porto Velho, Rondônia, Madeira Mamoré Railway Company: the companytown legacy to the city of Porto Velho, Rondônia

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Morelato, Adriana Hiromi Nishida, Cardoso, Ana Cláudia Duarte

Este texto investiga como as características da organização socioespacial da companytown estabelecida pela empresa norte-americana Madeira Mamoré Railway Company, responsável pela construção da Estrada de Ferro Madeira Mamoré, se revelam no desenho urbano da atual cidade de Porto Velho. Na sua gênese, a cidade foi dividida por uma Av. Divisória que separava a parte "norte-americana" (moderna, bem equipada) da "brasileira" (formada por um exército de reserva em busca de…, This text investigates how the characteristics of the socio-spatial organization of the companytown established by the North American company Madeira Mamoré Railway Company, responsible for the construction of the Madeira Mamoré Railway, are revealed in the urban design of the current city of Porto Velho. In its genesis, the city was divided by an Divisória Ave. that separated the "North American" part (modern, well equipped) from the "Brazilian" part (formed by a reserve…, Peer Reviewed



O impacto da diretriz urbanística dot sobre a paisagem urbana: Avenida Rebouças, São Paulo, The impact of the dot urbanistic guideline on the urban landscape: Avenida Rebouças, São Paulo

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Oliveira, Luciana Monzillo de

O artigo tem por objetivo investigar o impacto da diretriz urbanística de adensamento articulado às redes de mobilidade, baseada no conceito do Desenvolvimento Orientado pelo Transporte (DOT), sobre a paisagem urbana. O conceito foi incorporado como um dos princípios estruturadores do atual Plano Diretor Estratégico do Município de São Paulo (Lei 16.050/2014). A questão que se investiga é o impacto resultante na paisagem urbana decorrente da aplicação do adensamento construtivo apoiado na…, The article aims to investigate the impact of the urbanization guideline for densification linked to mobility networks, based on the concept of Transport Oriented Development (DOT), on the urban landscape. The concept was incorporated as one of the structuring principles of the current Strategic Master Plan of the Municipality of São Paulo (Law 16.050/2014). The question that is investigated is the resulting impact on the urban landscape resulting from the application of constructive density…, Peer Reviewed



Análise das ações pró-argumentação do professor e do processo argumentativo dos educandos em atividade de role play

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
da Silva, Shirley Margareth Buffon, Silva, Karolina Martins Almeida e, Santos, Wildson Luiz Pereirados

O presente trabalho tem por objetivo analisar as intervenções de uma professora em atividade de representações de papéis (role play), visando identificar ocorrência de argumentação; e interações discursivas que favoreçam o desenvolvimento de habilidades argumentativas dos educandos, aquidenominadas ações pró-argumentação. Nesse sentido, o estudo foi realizado, no Brasil, em uma escola pública de Sobradinho - DF em uma turma de segundo ano do ensino médio em aulas de química sobre o tema…



Palestra na OAB/SE defende dignidade como valor inerente a todos os animais

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Trajano, Tagore

Durante el último mes, se juzgó la acción de inconstitucionalidad N°4.983 del Estado de Ceará. La ley estatal de Ceará (Ley 15.299/2013) autorizó la práctica de la actividad denominada "vaquejada". El Supremo Tribunal Federal, por una fuerte mayoría (6 votos contra 5), declaró la normativa inconstitucional. Esta decisión ha generado un polémico debate en Brasil y una reacción del Poder Legislativo. En efecto, el 1 de noviembre se promulgó una nueva ley que declara que la…, In the last month, the Direct Action of Unconstitutionality Nº4,983 of the State of Ceará was judged. The state law of Ceará (Law 15.299/2013) authorized the practice of an activity called "vaquejada". The Supreme Federal Court, by a tight majority (6 votes against 5), declared the manifestation unconstitutional. This decision has generated a controversial debate in Brazil and a reaction of the Legislative Power. It promulgated a new law on November 1st saying that the "vaquejada…



Diálogo entre o português e o latim no século XVI

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Vázquez, Ignacio (Vázquez Diéguez)

In the 16th century, positions defending the use of the Portuguese language in all areas of writing, not only in literary production, emerged. Latin, as a highly scientific and legal language, proved to be inadequate for some spheres of knowledge and especially for the transmission of the information of new realities. The discoveries that came from the East demonstrated the relevance of the exclusive use of the vernacular, the Portuguese language, for such purposes.



Que conhecimentos e habilidades estão em teste no enem? : Análise de Performance Induzida Reversa

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Bizzo, Nelio, Santos Gouw, Ana Maria, Garcia, Paulo Sérgio, Monteiro, Paulo Henrique Nico, Tolentino-Neto, Luiz Caldeira Brant

Two instruments based on real questions of the Brazilian National Exam ("ENEM") were presented to two randomized groups of high school students. One group received real questions (n=1,631), and the other received the same questions (n=1,400) with abridged context information, but with the same command and alternatives. Results were analyzed with statistical tools, showing higher performance in some questions with abridged information (reverse induced performance). Qualitative tools…



Influencia de los flujos institucionales en las visitas domiciliarias en la complejidad media de la atención psicosocial

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Péres, Girlane Mayara, Ojeda Ocampo Moré, Carmen Leontina

A visita domiciliar (VD), entendida como um instrumento de intervenção do Sistema Único de Assistência Social brasileiro (SUAS), constitui-se como um desafio na prática profissional, visto envolver situações de violação de direitos em contextos de vulnerabilidade social. Objetivamos, neste estudo qualitativo, caracterizar o processo da realização da visita domiciliar à luz dos fluxos institucionais e profissionais no contexto do SUAS. Ancorados na perspectiva da Teoria Fundamentada nos Dados e…, The home visit (HV), understood as an intervention instrument of the Brazilian Unified Social Assistance System (SUAS), constitutes a challenge in professional practice since it involves situations of violation of rights in contexts of social vulnerability. We aim, in this qualitative study, to characterize the process of conducting the home visit in light of institutional and professional flows in the context of SUAS. Based on the grounded theory perspective and the instruments of the…



O ensino de ecologia : uma análise dos temas dos artigos científicos publicados entre 2003-2011

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Kato, Danilo Seithi, Motokane, Marcelo Tadeu, Ferreira, Jose Henrique Alves

O presente trabalho traça um panorama da produção de artigos acadêmicos sobre o ensino de ecologia com o intuito de analisar seus temas de pesquisa. Foram analisados os trabalhos publicados entre 2003 e 2011 em periódicos da área de ensino de ciências. O procedimento metodológico foi fundamentado em referenciais de estudos inventariantes do tipo "estado da arte" a partir dos bancos de dados ISI-WEB. SCIELO e ERIC utilizando as palavras-chave Ensino, Ecologia e Biologia. Como resultado…



Representações Sociais que permeiam a formação inicial de futuros professores sobre "Ser Professor de Ciências"

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Pietrowski Baldin Margutti, Adelive, Do Carmo, Tânia, De Carvalho Leite, Joici, Ortiz, Adriano José, Santos Souza, Maíra Luana, De Oliveira Magalhães Júnior, Carlos Alberto

Este estudo teve como propósito investigar como a formação inicial docente pode interferir nas possíveis Representações Sociais (RS) sobre "Ser Professor de Ciências". Participaram da pesquisa 16 licenciandos do primeiro e último ano de um curso de Ciências de uma universidade pública brasileira localizada na região sul do país. Para a coleta dos dados foi utilizada a evocação livre de palavras, concentrando a análise no núcleo central das representações e entrevista com grupo focal,…



Análise da sensação térmica em espaço público: o caso da Praça Rotary na cidade de São Paulo, Analysis of thermal sensation in public space: the case of Rotary Square in the city of São Paulo

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Freitas, Natacha Viana Seabra de, Nazareth, Samuel Bertrand Melo, Figueiredo, Erika Ciconelli de, Pisani, Maria Augusta Justi

Os dados relativos ao clima e ao conforto ambiental são essenciais para o projeto de intervenções em espaços públicos, principalmente em cidades densamente ocupadas. O centro da cidade de São Paulo possui pouca quantidade de áreas livres para o uso de lazer, descanso, esportes e convívio. O presente estudo foi realizado durante a estação de verão, na Praça Rotary, Vila Buarque, São Paulo. O objetivo deste artigo é analisar a sensação térmica dos usuários da praça, comparando os votos reais com…, The data related to climate and environmental comfort are essential for the design of interventions in public spaces, especially in densely occupied cities. The downtown area of the city of São Paulo has a small amount of free areas for leisure, rest, sports and socializing. This study was carried out during the summer season, at Rotary square, Vila Buarque, São Paulo. The purpose of this article is to analyze the thermal sensation of users of the square, comparing the actual votes with those…, Os autores da pesquisa agradecem à Coordenação de Aperfeiçoamento de Pessoal de Nível Superior (CAPES) e ao Instituto Presbiteriano Mackenzie., Peer Reviewed



Conexões entre Homens e Saúde : discutindo algumas arranhaduras da masculinidade

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Burille, Andréia, Engel Gerhardt, Tatiana

Este artículo pretende analizar las conexiones entre los hombres y la salud que abordan algunos rasguños de la masculinidad. Al principio, se plantean algunos datos del seminario temático "Para ser un hombre en la sociedad contemporánea: discutir algunos rasguños de la masculinidad", presentado en el Seminario Internacional Rotas Críticas III, celebrado en Porto Alegre, Brasil, en 2011. A continuación, se discute el proceso de socialización y se anotan algunos aspectos de la vida…, Neste artigo busca-se discutir as conexões entre homens e saúde abordando algumas arranhaduras da masculinidade. No primeiro momento, trazem-se alguns dados oriundos do seminário temático "Ser homem na contemporaneidade: discutindo algumas arranhaduras da masculinidade" apresentado no Seminário Internacional Rotas Críticas III, realizado na cidade de Porto Alegre, Brasil, em 2011. Por conseguinte, discute-se o processo de socialização masculino e pontuase alguns aspectos da vida…, In this article seeks to discuss the connections between men and health addressing some scratches of masculinity. At first, bring up some data from the thematic seminar "Being a man today: discussing some scratches masculinity," presented at the International Seminar Reviews Routes III, held in Porto Alegre, Brazil, in 2011. Therefore, we discuss the process of male socialization and scores some aspects of everyday life that can endanger / or scratch threaten masculinity, such as…



Funcionalizando o feminino : a irmã-rainha-mãe-esposa-penitente 'sem nome' em Gregorius de Hartmann von Aue

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Silva, Daniele Gallindo Gonçalves

Tendo como base teórica a Namenforschung de Friedhelm Debus e as pesquisas de Gênero de Judith Butler, o presente trabalho pretende discutir as relações estabelecidas entre a personagem masculina, tema da narrativa, e sua mãe/esposa. Sendo assim, nosso foco de análise é a personagem feminina sem nome de Gregorius de Hartmann von Aue. Pretendemos, portanto, comprovar que há uma funcionalização desse feminino na obra em questão., Based on the theoretical Namenforschung by Friedhelm Debus and the Gender research by Judith Butler, this paper discusses the relationship established between the male character, theme of the narrative, and his mother/wife. Thus, our focus of analysis is the unnamed female character of Gregorius of Hartmann von Aue. We intend, therefore, to prove that there is a functionalization of this feminine in the work in question.



Práxis reflexiva : uma proposta para o Ensino de ciência e tecnologia com enfoque NdC

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Ferreira, Roni C., Moura, Cristiano B., Duarte, Sérgio Eduardo S.

O trabalho de artistas e engenheiros, durante os sécs. XVI e XVII, contribui para um crescimento da Ciência e da Tecnologia, fruto do encontro entre teoria e prática, o qual chamamos Práxis Reflexiva. A partir deste recorte teórico, procurou-se selecionar duas atividades caracterizadas como tradicionais e propor reformulações das mesmas, aplicando a estratégia mencionada. Os resultados demonstram como questões de Natureza da Ciência, através de uma abordagem histórica-filosófica, podem ser…



Foreign Immigration in Spanish Rural Areas and Small Towns : Current Situation and Perspectives

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Morén Alegret, Ricard, Solana Solana, A. Miguel

The authors are currently coordinating a three-year researchproject on the changing settlement patterns and ways of life of foreign immigrant populations located in Spanish rural areas. This article offers a wide academic literature review, highlighting those issues that have been most studied and those under-researched or forgotten. Secondly, it approaches the rural areas where thereis a more significant presence of foreign immigrants, offering relevant data and indicating the main sources of…



Estratégias de cocriação para um planejamento pertinente na Educação Básica, Strategies of co-creation for adequate planning in Basic Education, Estrategias de co-criación para la planificación relevante en la Educación Básica

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Zwierewicz, Marlene, Rodrigues dos Santos Lima, Andressa de Fatima, Vetterlein Weiss, Lilian Patricia, Violant, Verónica

Este estudo tem como objetivo mapear estratégias de cocriação de planejamentos pertinentes na Educação Básica identificadas em pesquisas vinculadas a um mestrado profissional. Para a análise de 18 dissertações, cuja condição convergente é o uso da metodologia dos Projetos Criativos Ecoformadores (PCE), optou-se pela pesquisa bibliográfica e pela abordagem qualitativa. Nos resultados, identificaram-se como exemplos de estratégias: a vinculação do planejamento às realidades local e global; a…



Ciência e Tecnologia em programas educativos de meio ambiente

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Ferreira Silva, R.

A pesquisa teve como objetivo identificar as concepções predominantes de ciência e tecnologia de programas didáticos de meio ambiente e apresentar contribuições teóricas e práticas para a análise de recursos audiovisuais. Foram analisados os discursos e imagens de uma série transmitida pela TV Escola do Brasil. As características do discurso foram agrupadas nas categorias conservadora, pragmática e crítica. Nos filmes analisados, a Ciência e Tecnologia são apresentadas como solucionadoras dos…



A importância da habitação no contexto de vulnerabilidade socioambiental: o caso de Petrópolis, RJ, The importance of housing in the context of socio-environmental vulnerability: the case of Petrópolis, RJ

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Guimarães, Andréa, de Alcantara, Denise

This article analyzes the housing issue in the face of environmental vulnerabilities in the context of Petrópolis, a historic, touristic municipality located in the mountainous region of Rio de Janeiro. The concept of environmental justice is addressed in contrast to climate events and initiatives and actions implemented by public authorities, focusing on Technical Assistance for Social Housing (ATHIS). Qualitative and exploratory in nature, the methodology includes state-of-the-art analysis,…, Este artigo analisa a questão habitacional frente as vulnerabilidades ambientais no contexto de Petrópolis, município histórico, turístico, localizado na região serrana do Rio de Janeiro. Aborda-se o conceito de justiça ambiental contraposto as ocorrências climáticas e iniciativas e ações implementadas pelo poder público, focalizando a Assistência Técnica para Habitação de Interesse Social (ATHIS). De cunho qualitativo e exploratório, a metodologia inclui análise do estado da arte, pesquisa…, Peer Reviewed



O museu como sala de aula: performando as materialidades através das identidades docentes = The museum as a classroom: performing materialities through teachers' identities

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Vidiella, Judit, Guimarães, Marisa, Mateus, João Pedro

This chapter reconstructs a collaborative educational project conducted by the Educational Department of a contemporary art centre (FórumEugénio de Almeida, Évora, Portugal) and a group of Teacher Education students in primary education, in the subject "Education and Expression of Visual Arts" at University of Évora, Portugal. Among the main goals we mention: a) to rethink the locations that limit the possibility for a new thinking and practice of teacher subjectivities; b) to…, No presente capítulo apresenta-se um projeto colaborativo desenvolvido entre o Serviço Educativo do Fórum Eugénio de Almeida (Évora, Portugal) e um grupo de estudantes de formação de professores de ensino básico da unidade curricular de Educação e Expressão Visual e Plástica da Universidade de Évora (Portugal). Entre os principais objetivos do projeto estavam: a) repensar as espacialidades que limitam a possibilidade de um novo pensamento e prática para as subjetividades docentes; b) questionar…



O teatro como estratégia para formação inicial de profesores de química

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Souto de Sousa Júnior, Francisco, Gonçalves e Silva, Fabiana Roberta, Hussein, Silva, Di Souza, Luiz, de Oliveira, Ótom Anselmo

O que se observa no meio educacional é a dificuldade em formar professores que respondam às necessidades do ensino superior e médio, sendo necessário a abordagem de novas propostas. Dentre as propostas didáticas apresentadas como alternativa para o ensino de química pode utilizar-se do teatro científico, assim, o objetivo desse trabalho foi investigar e discutir as crenças dos licenciandos em química na utilização do teatro científico (TC) para sua formação. A pesquisa foi realizada na…



Medicamentos órfãos em Portugal no contexto internacional (séculos XX-XXI)

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Pita, João Rui, Pereira, Ana Leonor

A consciência científica, clínica e pública da existência das doenças raras tem aumentado nos últimos anos. Os medicamentos denominados de "medicamentos órfãos" são aqueles que são apropriados para o tratamento de doenças raras. As doenças raras, comparadas com outras doenças, apresentam uma baixa incidência demográfica. Por esta razão, e em virtude das condições vigentes de comercialização, as indústrias farmacêuticas não apostam fortemente nos medicamentos órfãos. Os produtores não…, Scientific, clinical, and public awareness of the existence of rare diseases has increased over recent years. "Orphan drugs" are those that are suitable for the treatment of rare diseases. Rare diseases have a low demographic incidence in comparison to other diseases. For this reason and due to the marketing conditions, pharmaceutical industries do not invest heavily in orphan drugs because they would not have the opportunity to recover the capital invested in research and development…



Utilização de coberturas comestíveis para redução de absorção de gordura em produtos estruturados pré-fritos congelados de mandioca, Use of edible coatings to reduce fat absorption in frozen pre-fried structured cassava products

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Berbari, Shirley, Prati, Patricia, Freitas de Grandi Castro, Daniela, Vicente, Eduardo, Ormenese, Rita de Cassia, Matta Fakhouri, Farayde

Este estudo objetivou avaliar o efeito de coberturas comestíveis como barreira à incorporação de óleo durante o processo de fritura em produtos estruturados pré-fritos congelados, produzidos com raiz de mandioca. Foram utilizados três diferentes hidrocoloides em seis formulações de coberturas, sendo três coberturas compostas por pectina e proteína de soro de leite, e outras três compostas por hidroxipropil-metil celulose e proteína de soro de leite nas proporções de 1:4, 1:1 e 4:1,…, Postprint (published version)



A produção da ciência no turismo ea produção do turismo como ciência

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Pirillo Ramos, Silvana, Mundet i Cerdan, Lluís

Editorial del volum 1, número 1 de la Revista Iberoamericana de Turismo



Dependências e insurgências: as novas geografias de governança urbana em Porto Alegre – RS/Brasil, Dependencies and insurgencies: the new urban governance geographies in Porto Alegre – RS/Brazil

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Oliveira, Clarice Misoczky de, Silva, Laura Boeck

O campo dos estudos urbanos é atualmente confrontado por significativos desafios epistemológicos e metodológicos, uma vez que os paradigmas estabelecidos parecem cada vez mais limitados na sua capacidade de iluminar as mudanças urbanas contemporâneas. Diante deste novo cenário que se coloca, o objetivo deste artigo, portanto, é identificar as dependências e insurgências da sociedade civil organizada e/ou mobilizada e seu rebatimento no planeamento urbano. A estratégia de pesquisa se dá através…, The field of urban studies is currently confronted by significant epistemological and methodological challenges, since the established paradigms seem increasingly limited in their ability to illuminate contemporary urban changes. Faced with this new scenario, the objective of this article, therefore, is to identify the dependencies and insurgencies of organized and/or mobilized civil society and their impact on urban planning. The research strategy takes place through a single case study from…, Peer Reviewed



Os efeitos da participação voluntária em um grupo de professores de Física

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Menezes Dias, P., Vaz de, A.

Analisamos as discussões de professores de física, num contexto de trabalho coletivo, com o objetivo de identificar os possíveis efeitos da participação voluntária em um grupo colaborativo de professores. A pesquisa envolveu vinte e um professores, participantes de um curso de capacitação. Os dados foram coletados por meio de vídeo-gravação, notas de campo e fotografias. A análise foi feita em duas partes. A primeira, de caráter qualitativo, focou as considerações dos professores sobre os…



Performatividades de Género : discursos e representações de um grupo de irmãs religiosas católicas

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Oliveira, Emanuel, Neves, Ana Sofia, Instituto Superior da Maia (ISMAI)

O presente documento analisa as performatividades de género de irmãs religiosas católicas portuguesas. A partir de um estudo qualitativo procurou perceber-se se as performativida-des de género de um grupo de irmãs religiosas são constrangidas pelos discursos e represen-tações oficiais da Igreja Católica. Procurou-se também analisar de que modo estas mulheres caracterizam as relações sociais de género e se posicionam face às noções de feminilidade e masculinidade tradicionalmente propagadas pela…, This paper explores the gender performativities of Portuguese Catholic religious nuns. Based on a qualitative study, we intended to understand if gender performativities of a group of religious nuns are constrained by the official discourses and representations of the Catholic Church. We also intended to analyze these women's perspectives about gender social relations and their positions towards femininity and masculinity conceptions tradi-tionally propagated by the gender order (Connell,…



Aspectos sobre travestilidade e envelhecimento : história, corpo e imigração

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Mountian, Ilana

Esse artigo traz algumas reflexões sobre travestilidade e envelhecimento, baseadas na pesquisa Travestilidade e Envelhecimento. O tema do envelhecimento da população travesti e transsexual é pouco investigado nas pesquisas brasileiras, e há aqui uma grande gama de aspectos que necessitam de visibilidade e debate. Considerando o contexto transfóbico em que se encontram, destaca-se aqui aspectos levantados na pesquisa relacionados à saúde da população travesti e das mulheres trans em relação às…, This article brings some aspects on travestility and transsexuality and ageing, based on the research Travestility and Ageing (Mountian, Monteiro, Anderson and Machado, 2012). There is a lack of research on the theme of ageing of the travesti and transsexual population, while there are a large number of aspects that need visibility and further debate. Considering the transphobic context, some aspects are highlighted, such as, health of travesties and transsexual people considering the body…



O Estágio no processo formativo : compreensões dos licenciandos de um curso de química de uma universidade brasileira

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Do Carmo, Tânia, Cortez dos Reis, Jheniffer Micheline, Ribeiro Gomes, Fernanda Aparecida, Michellan Kiouranis, Neide Maria

Este estudo objetivou compreender a visão de licenciandos acerca do Estágio Supervisionado (ES). A coleta dos dados foi realizada através de um questionário aplicado a alunos do último ano do curso de licenciatura em Química de uma universidade pública brasileira. Foram identificadas duas dimensões: Contribuições do ES na formação docente e Dificuldades e desafios enfrentados na realização do ES, a partir disso, emergiram algumas categorias analisadas e discutidas conforme Bardin. Os resultados…



O Sonho da Cruz : a tradição cristã bizantina na Inglaterra anglo-saxônica e a tradução do poema original ao português

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Medeiros, Elton O. S.

Um dos principais símbolos da tradição cristã é a Santa Cruz, na qual Cristo foi executado. Contudo, diferentemente da concepção de um instrumento de tortura, na tradição que se desenvolveu, a Cruz surge como um símbolo de vitória, conquista sobre a morte e foco principal de adoração desde o início da Era Cristã e na Alta Idade Média. No atual artigo pretendemos analisar a presença do culto a Cruz presente na Inglaterra anglo-saxônica e o seu vínculo com a tradição cristã bizantina,…, One of the main symbols of the Christian tradition is the Holy Cross on which Christ was executed. However, unlike the conception of an instrument of torture, in the tradition that was developed, the Cross emerges as a symbol of victory, conquest over death, and the primary symbol of worship since the beginning of the Christian Era and during the Early Middle Ages. In the current article we intend to analyze the presence of the cult of the Cross in Anglo-Saxon England and its link with the…



Construindo atividades de modelagem sobre a estrutura e transformação da matéria em sala de aula: uma análise sobre suportes necessários

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
de Vries, Mauritz Gregório, Arroio, Agnaldo

Introduzir atividades que incentivem a exposição e negociação de significados de produções dos estudantes no ensino trata-se de uma importante estratégia para se alcançar o protagonismo dos alunos e uma aprendizagem significativa. Ofereceu-se uma atividade de modelagem sobre a estrutura e transformação da matéria a três turmas do 1º ano do ensino médio de uma escola particular da cidade de São Paulo, Brasil, no ano de 2016 (n=84). Buscamos analisar quais foram os suportes mais importantes para…



Histórias em Quadrinhos e Argumentações em Aulas de Física

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Testoni, Leonardo André, Brockington, Guilherme, De Azevedo, Maria Nizete, Linardi, Patrícia, Martorano, Simone Alves de Assis, Fernandes, Rúbia, De Souza, Paulo Henrique

Neste artigo, buscamos investigar a influência da utilização de Histórias em Quadrinhos (HQ) em aulas de Física, analisando uma proposta para a construção do conceito de inércia no ensino fundamental. Fizemos uso dos modelos de análises argumentativas de Toulmin e Jiménez-Aleixandre, além da Análise de Conteúdo, objetivando aprofundar a reflexão sobre o uso pedagógico das HQ, buscando constituir uma importante ferramenta para inserir os alunos em um ambiente construtivo da cultura científica.



Química e cidadania : uma abordagem a partir do desenvolvimento de atividades experimentais investigativas

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Oliveira Castro, R., Zuin Gomes, V.

Este trabalho teve por objetivo analisar a contribuição da abordagem investigativa para a resolução de problemas visando o desenvolvimento da cidadania por alunos do primeiro ano do Ensino Médio da rede pública de ensino brasileira, quando envolvidos em atividades experimentais investigativas que versaram sobre situações sociocientíficas controversas relacionadas ao tema "combustíveis". A coleta de dados se deu por meio da aplicação de um minicurso de quarenta horas para uma turma de…