Skip to main content

Document language

Encontrados 22913 resultado(s)
Encontradas 230 página(s)

A América Latina face à política de integração econômica regional no mundo subdesenvolvido, Latin America in relation to the politics of regional economic integration in the developing world

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Fransualdo de Azevedo, Francisco

Em tempos de globalização, ou mundialização do capital, o sistema mundo se apresenta significativamente integrado, por meio da combinação entre técnica, ciência e informação. Valoriza-se ao máximo a capacidade de produção, circulação e consumo, portanto, a capacidade máxima de fluxos, de dinheiro, informação, mercadorias, insumos e pessoas. Nesse contexto surgem os blocos econômicos de poder, que dentre outros aspectos reconhecem e acirram as desigualdades socioespaciais, dentro e fora das…, In times of globalization or mundialization of the capital, the world system presents itself significantly integrated, through the combination of technique, science and information. It values ​​to the fullest the capacity of production, circulation and consumption, thus, a maximum capacity of flows, of money, information, commodities, as well as supplies and people. In this context emerges the economic blocs of power, that among other things reinforce and recognize the socio-spatial…



Estados nacionais, soberania e regulação da Internet, National states, sovereignty and regulation of the Internet

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Francisco Pires, Hindenburgo

A história recente da atuação dos Estados Nacionais para a promoção de mecanismos que estabeleçam uma jurisprudência normatizadora de regulação do ciberespaço e da Internet no século XX, passou a ser justificada ideologicamente pela crescente influência da Internet na soberania e no cotidiano de suas relações sociais. Esta atuação controladora, mantida atualmente pelos EUA, afeta uma gama variada de questões que dizem respeito à soberania, segurança, infraestrutura, economia, geopolítica,…, The recent history of the nation states actions to promote mechanisms to establish a normative jurisprudence for cyberspace and the Internet regulation in the twentieth century became ideologically justified by the Internet growing influence on sovereignty and in their everyday social relations. This controlling action, which is still maintained by the U.S., affects a wide range issues that concern the sovereignty, security, infrastructure, economy, geopolitics, education, citizenship, privacy,…



Tecnificação dos territórios rurais no Brasil: políticas públicas e pobreza, Technification of rural territories at Brazil: policies and poverty

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Locatel, Celso Donizete

O aumento da densidade técnica dos territórios, usados para a prática da agropecuária no Brasil, foi viabilizado, a partir da década de 1960, tendo em vista uma série de elementos incorporados ao território na fase anterior, como as políticas setoriais, que favoreceram segmentos agrícolas, possibilitando maior acumulação de capitais neste setor; além do mais, um mercado de máquinas com grande demanda; mudanças nas práticas agronômicas e incorporação de novas tecnologias até então importadas;…, The increase of technical density in the territories which are used in brazilian agriculture was available in the 1960's due to the incorporation of a number of elements to the territory in the previous period such as: sectorial policies which benefited agriculture segments, a machinery market on large demand, changes on agriculture practices, an incorporation of new technologies imported so far and a increase in the demand of agricultural products on internal and foreign market . This…



Estado e rede de transportes em Goiás-Brasil (1889-1950), State and transport network in Goiás-Brazil (1889-1950)

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Castilho, Denis

No final do século XIX o povoamento em Goiás era disperso e as localidades forjadas por restritas relações com outros espaços do país. Criar as condições para que a fronteira econômica nacional alcançasse as terras goianas significava que a criação de um Estado e a constituição de um marco legal deveria ser acompanhada por uma infraestrutura que permitisse a ligação entre diferentes espaços produtivos e de consumo. As redes de transportes, nesse sentido, foram importantes meios para a conexão…, In the late nineteenth century the settlement in Goiás was dispersed and the localizations were forced by strict relations with other areas along the country. Creating conditions so the national economic reached goianas border lands meant that the creation of a state and the constitution of a legal framework might be followed by an infrastructure that allowed to connect different areas of production and consumption. This way, transport networks were important to connect other Goiás areas with…



Cartografia do (De)Sertão do Brasil: notas sobre uma imagem em formação – séculos XIX e XX, Cartography of Sertão of Brazil: some issues on an ongoing image along XIXth and XXth centuries

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Ferreira de Araújo, Angela Lúcia, Ferreira Dantas, George Alexandre, Simonini, Yuri

O desconhecimento de parte do território brasileiro pode-se evidenciar nos vazios revelados nos mapas existentes, até o século XIX. Dentre essas lacunas, emerge a zona setentrional, cuja integração com o restante do país consistia num dos fatores para amenizar os problemas provenientes das irregularidades pluviométricas com fortes tendências a estiagens. Isso demandava maior ciência sobre sua dimensão, que se confundia com a própria representação do que se convencionou chamar de “sertão”.…, Until the XIXth century, enormous parts of Brazilian territory remained unknown, as one can observe on map collections. The northeastern part, mainly the semi-arid Sertão, is one of the most significant absences from Brazilian cartography so then. A part of the country which constantly suffers from irregular rainy seasons, tending frequently to long-term periods of drought. The integration of Sertão to all country was formulated as one of the factors to reduce the problems concerned to the…



Imagens e Imaginário do Sertão no Brasil sob Regime Militar: A Revista Interior (1974-1989), Images and Imagery of hinterland under Military Regime in Brazil: The Interior magazine (1974-1989)

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Soares Iorio, Gustavo

No Brasil, a formação do Estado está diretamente associada à própria constituição de seu território. A apropriação daquilo que se convencionou chamar de “fundos territoriais” é uma obsessão na formação desse Estado-Nação pós-colonial. Neste artigo trabalhou-se com alguns meandros de um “imaginário do sertão”, parte constitutiva desse processo. A análise incorre sobre a revista Interior, publicação oficial editada entre 1974 e 1989 pelo governo do regime militar brasileiro., In Brazil, the construction of the State is directly related to the production of their territory. The appropriation of what is conventionally called “territorial funds” is an obsession in the formation of this post-colonial Nation-state. In this paper we focused the analysis on the meanders of a “hinterland imagery” trajectory, constitutive part of this process. The analysis focus on a magazine called Interior, official publication edited between 1974 and 1989 by the government of the military…



População e meio ambiente no umbral do século XXI na cidade de Feira de Santana (Bahia – Brasil), Population and environment on the threshold of XXI century in the city of Feira de Santana (Bahia - Brazil)

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Medeiros Santo, Sandra, Marie Nentwig Silva, Barbara-Christine, Leal Santos, Rosângela, Braga Fernandes, Rosali

Os estudos urbanos são cada vez mais numerosos e abrangentes, sendo a relação entre população e meio ambiente uma das questões mais polêmicas do século XXI. A relevância deste tema decorre do fato dos impactos da urbanização terem consequências em escala mundial. O Brasil se caracteriza por um crescimento urbano acelerado. Feira de Santana, considerada uma cidade média é a segunda maior da Bahia e apresentou nos últimos 50 anos um acréscimo populacional superior a 600%, possuindo hoje mais de…, Urban studies are becoming more numerous and extensive, and the relation between population and environment one of the most controversial of the XXI century. The relevance of this issue stems from the fact that the impacts of urbanization have worldwide consequences. Brazil is characterized by a rapid urban growth. Feira de Santana, considered a medium-sized city is the second largest of Bahia and the last 50 years showed a population increase of 600%, and today has over 550,000 inhabitants.…



Gestão territorial e desenvolvimento: avanços e desafios dos processos de descentralização político-administrativa no Brasil, Territorial Management and Development: advances and challenges of the processes of political decentralization in Brazil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Roque Dallabrida, Valdir, Knaesel Birkner, Walter Marcos, Cogo, Edson Luiz

Para contribuir adequadamente com a gestão territorial e o desenvolvimento, não basta prover as regiões de estruturas subnacionais de gestão do desenvolvimento. Implica, primeiro, em construir a região, pela institucionalização de um consenso racional sobre qual regionalização é mais adequada. Como se trata de um processo histórico, não é possível fazer via decreto governamental. Segundo, trata-se da necessidade de um diálogo mais aberto entre governo e sociedade regional. Este é o desafio,…, To an adequately contribution about territorial management and development, it is not enough to supply the regions with sub national structures of development management. Firstly, it is necessary to construct the region, trough the institutionalization of a rational agreement about what a regionalization is more adequately. Because it is an historical process, it is not possible to do it trough governmental decree. Secondly, is necessary a more extensive dialog between govern and regional…



Estrutura Fundiária Georreferenciada: Implicações para o Planejamento e Gestão do Território Rural no Brasil, Agrarian Structure Georeferenced: Implications of planning and management of the rural area in Brazil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Talaska, Alcione, Etges, Virginia Elisabeta

Num país de dimensão continental como o Brasil, marcado por profundas desigualdades socioeconômicas e espaciais, onde existe uma grande carência de informações precisas para o planejamento e gestão do território, conhecer como se dá o uso e a ocupação da terra torna-se a premissa para qualquer tomada de decisão. Ter o conhecimento fidedigno da distribuição das propriedades pelo espaço físico – a estrutura fundiária – é fator determinante para se traçar o perfil de políticas para o território.…, In a country of continental dimensions like Brazil, with deep historical marks of socioeconomic and space inequalities, where there is scarcity of accurate information for planning and land management, knowing how the occupation process happens and the use of land becomes the premise for any decision. Having some reliable information about the distribution of the properties of the Earth by the space - the agrarian structure - is a determining factor to define the profile of policies for the…



Territórios protegidos e arenas de conflito nas Unidades de Conservação de Uso Sustentável em Sergipe, Brasil, Protected territories and arenas of conflict in the Conservation Units of Use Sustainable in Sergipe, Brazil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Ferreira da Silva, Maria do Socorro, Melo e Souza, Rosemeri

As Unidades de Conservação são criadas como estratégia de ordenamento territorial face aos problemas gerados pelo uso inadequado dos recursos naturais, resultando na perda da biodiversidade. O Brasil é palco de diversas configurações conflitivas, iniciada na arena política, e configurada nas dimensões socioeconômica e ambiental. Desde 2000 suas UCs são criadas, geridas e implementadas pela Lei que dispõe o Sistema Nacional de Unidades de Conservação dividindo-as em UCs de Proteção Integral e de…, Conservation Units are created as a strategy to address the planning territorial problems generated by inappropriate use of natural resources, resulting in the loss of biodiversity. Brazil is the scene of several conflicting settings, initiated in the political arena, and set the socioeconomic and environmental. Since 2000 their CUs are created, implemented and managed by the Law provides that the National System of Conservation Units dividing them into CUs Integral Protection and Sustainable…



Por uma cidade produtiva: a diversidade urbana na transição pós-industrial, For a productive city: urban diversity in post-industrial transition

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Brandão, Ana Luísa, Brandão, Pedro

No contexto actual da cidade, a leitura do crescimento urbano e das várias escalas e formas da sua organização, não permite traduzir num modelo único, a ideia de cidade pós-industrial, aquela onde a função produtiva parece ter perdido importância em detrimento da comercial ou de lazer. A instabilidade manifesta-se em contextos de incerteza que questionam o planeamento e o desenho urbano.Baseando-nos numa leitura interdisciplinar centramos a reflexão na transição entre modelos urbanos, como…, In today’s city, a reading of urban growth with its several scales and organizations form, does not translate the idea of post-industrial city into a single model, where productive function seems to have lost its importance, to commercial or leisure logics. Instability manifests itself on uncertainty contexts that question planning and urban design.Based on an interdisciplinary approach we reflect about transition periods between urban models, as moments of urban identities’ reconstruction.…



Território caipira, território de conservação: o caso do bairro dos Paulo, São Paulo – Brasil, Caipira territory, conservation territory: the case of bairro dos Paulo, São Paulo – Brazil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
de Marco Santiago, Cristina

A temática de estudo sobre comunidades tradicionais vem ganhando destaque nos últimos anos com o aumento do foco sobre as questões ambientais, reconhecendo-se explicitamente nas políticas públicas de conservação da natureza a importância dos saberes tradicionais. Todavia, a atuação sobre tais comunidades, em geral, carece de maior fundamentação sobre seu modo de vida e suas perspectivas. Este trabalho, por meio de um estudo de caso no estado de São Paulo, focou as especificidades da relação…, The study on traditional communities has been highlighted over the past years with increased focus on environmental issues, explicitly recognizing the importance of traditional knowledge in nature conservation public policies. However, act on such communities requires more support on their way of life and their prospects. This work focused on the specifics of the relationship between society and nature in the traditional caipira culture through a case study in São Paulo state, it tried to bring…



Perspectivas de recuperação para áreas em processo de desertificação no semiárido da Paraíba – Brasil, Prospects for recovery in areas of desertification process in semiarid of Paraíba – Brazil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Santos Figueiredo, Vânia

Na Paraíba o processo de desertificação é considerado grave tanto pela abrangência, como pelos níveis de degradação. As áreas mais afetadas são Seridó, Cabaceiras e São João do Cariri, os quais se destacam com terras que apresentam altos riscos à desertificação. Diante desse contexto, o objetivo deste trabalho foi destacar o município de Juazeirinho-PB enquanto a sua evolução no processo de desertificação e ainda demonstrar que o cultivo da palma (Opuntia Fincus Indica. Mill) é uma alternativa…, In Paraíba, the desertification process is considered serious both for its scope, as the levels of degradation. The worst affected areas are Seridó Cabaceiras and São João do Cariri, which stand out with lands that have high risks of desertification. Given this context, the objective of this research was to highlight the city of Juazeirinho-PB as its evolution in the process of desertification and also demonstrate that the cultivation of cactus (Opuntia Fincus Indica. Mill) is a real…



Distribuição espacial da criminalidade no Centro Histórico da cidade de Belém (Pará/Brasil), Spatial distribution of crime in the Historic Downtown Area of the City of Belem (Brazil)

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Arbage Lobo, Marco Aurélio, Rocha Guimarães, Luís Henrique

Diversos estudos mostram que a organização do espaço urbano exerce importante influência sobre a criminalidade, inclusive nos centros comerciais das grandes cidades, que, comumente, são locais com altos índices de criminalidade. O presente trabalho tem como objetivo verificar se a relação entre espaço urbano e criminalidade também ocorre no Centro Histórico de Belém (CHB). A metodologia iniciou com a elaboração de um sistema de informações geográficas (SIG), que possibilitou a localização…, Several studies show that the organization of urban space has an important influence on crime, including those in the central business districts of large cities, which commonly are places with high crime rates. This study aims to determine if the relationship between urban space and crime also occurs in Historic Center of Belem (CHB), Brazil. The methodology began with the drafting of a geographic information system (GIS), which enabled locating the specific site of each criminal event on the…



Educar para a formação cidadã na escola, Educating for citizenship formation in schools

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Copetti Callai, Helena, Maria de Moraes, Maristela

A reflexão baseada na produção de dados envolvendo professores e alunos dos três anos do Ensino Médio, sobre a cidadania considera três questões básicas que visam o entendimento a respeito da educação para a formação cidadã. O conceito de cidadania, a possibilidade de ser ensinada na escola e os exemplos foram analisados considerando o contexto da pesquisa mais ampla que envolve outras escolas, e tendo em vista as discussões realizadas para análise de textos sobre cidadania de autores que…, The present work is a reflection based on production data involving teachers and students from three years of High School, focused on citizenship that considers three basic questions aimed at the understanding about education for citizenship formation. The concept of citizenship, the opportunity to be taught in school and the samples were analyzed considering the wider context of research involving other schools, and in view of the discussions to analyze texts on citizenship of authors who…



Professor de Geografia: entre o Estudo do Fenômeno e a Interpretação da Espacialidade do Fenômeno, Geography teacher: between the content study and the interpretation of the phenomenon's spatiality

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
de Oliveira Roque Ascenção, Valéria, Célio Valadão, Roberto

As reformas do setor educacional brasileiro têm como ponto importante a reorganização dos currículos escolares e, consequentemente, dos conteúdos que sustentam as práticas pedagógicas. Cabe destacar que essas práticas são produzidas por professores cuja formação inicial e continuada talvez não favoreça a produção de alterações em suas ações pedagógicas. As propostas curriculares para a renovação do ensino de Geografia fazem central o entendimento da espacialidade dos fenômenos. Essa disciplina…, Brazilian educational system's reformation has the reorganization of scholar curriculum, and consequently, of the contents sustaining pedagogical practices, as a major point. It's important to say that these practices are elaborated by techers whose both initial and continued formation might not favor changes in their pedagogical actions. Curriculum propositions on Geography teaching renovation give the phenomenon spatiality a central role. This scholar discipline starts to equip…



Da biopolítica à biocivilização: controles - do espaço, do corpo e do territorio - em disputa, From biopolitics to biocivilization: controls - space, body and territory - in contention

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Bernardino de Carvalho, Marcos

Controles ‘bio’ e geopolíticos, viabilizam essa “era de biopoderes” em que nos encontramos, conforme Michel Foucault. A sujeição de todos os territórios e da vida neles contida, a um padrão global de acumulação movido pelos combustíveis fósseis, são ingredientes básicos desses tempos construídos pela “civilização do petróleo”. Uma crise socioambiental permanente e a promessa de um horizonte catastrófico, igualmente são características proporcionadas por esse padrão. O projeto biocivilizatório,…, ‘Bio’ and geopolitical controls, enable this "biopower era" in which we are, according to Michel Foucault. The subjection of all territories and the life therein contained to a global pattern of acccumulation, driven by fossil fuel, are basic ingredients of these days constructed by the "oil civilization". A permanent socialenvironmental crisis and the promise of a catastrophic horizon, are also characteristics provided by this pattern. The bio-civilization project, proposed…



A formação do professor de geografia para atuar na educação cidadã, The formation of the geography teacher to work in civic education

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
de Souza Cavalcanti, Lana, Camilo de Souza, Vanilton

A Geografia é disciplina capaz de formar pessoas para atuação cidadã e requer uma formação docente voltada para essa atuação. Essa convicção impulsionou uma investigação com o objetivo de identificar elementos de formação profissional capaz de formar cidadãos no âmbito da escola básica. O trabalho versa sobre as estratégias formativas potencializadoras da formação inicial do professor de Geografia da UFG para atuar nas práticas cidadãs. Sob os fundamentos da pesquisa colaborativa na qual as…, The Geography discipline is capable of forming people into citizen action and therefore requires the training of their teachers. This belief promoted investigation focused on this aspect of training, of which the results are discussed in this article. The project discusses the potentiating formative strategies of the UFG Education Geography professor’s upbringing inclined to act in civic practices. Under the groundwork of collaborative research, which is conceived as a set of co-production of…



Escola, Educação geográfica e cidadania territorial, School, geographical education and territorial citizenship

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Claudino, Sérgio

São cada vez mais insistentes os apelos para a construção de uma sociedade democrática, que discute e decide o destino de sua comunidade e cujos membros exercem uma cidadania territorial eficaz. Desde 2011, a Universidade de Lisboa promove um projeto de intervenção cidadã com alunos de Geografia do Ensino Secundário, diretamente dirigido para a discussão dos problems da comunidade territorial e a apresentação de propostas de intervenção. O projeto tem permitido o desenvolvimento de propostas…, Are increasing insistent calls to build a democratic society, which discusses and decides the fate of their community and whose members exercise effective territorial citizenship. Since 2011, the University of Lisbon promotes a project of citizen involvement with high school students of Geography, directly led to the discussion of the problems of the territorial community and proposals for intervention. The project has allowed the development of very interesting proposals from students, in…



A territorialização de organizações não governamentais nas periferias urbanas: uma experiência na metrópole de São Paulo, The territorialization of non-governmental organizations in urban peripheries: a case study in the metropolis of São Paulo

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Valdoski Ribeiro, Fabiana

As organizações não governamentais (ONGs) se difundiram amplamente pelos países da periferia do capitalismo a partir da década de 1990 alicerçados nos ditames de uma economia baseada em políticas neoliberais. Este novo sujeito trouxe consequências relevantes ao nível econômico, político, mas, sobretudo, ao social com o desenvolvimento de estratégias que impuseram um controle sobre os espaços urbanos periféricos das cidades. Estas ONGs, muitas vezes com uma prática urbana assistencialista,…, Non-governmental organizations (NGOs) have spread widely across the Global South since the 1990s, against the backdrop of an economy managed by neoliberal policies. The emergence of these new agents had crucial economic, political, but chiefly social consequences as they implemented strategies that exert discipline over peripheral areas in cities. Often engaging in paternalistic practices of assistance, these NGOs control space through their provision of social services that are indispensable…



As relações do turismo com a prostituição feminina de rua em Recife, Pernambuco - Brasil: permanências e transformações na dinâmica socioespacial, The relationship of tourism with female street prostitution in Recife, Pernambuco - Brazil: continuities and transformations in the socio-spatial dynamics

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Coutinho Parente, Luciana Rachel

Torna-se cada vez mais frequente na dinâmica das cidades o incentivo ao turismo, já que representa uma possibilidade para a geração de altos ganhos econômicos, em função de mobilizar vários segmentos da economia. Independentemente da modalidade, do tipo de turismo, ocorre um favorecimento a comercialização de produtos e prestação de serviços diversos, onde inclui-se as atividades de prestação de serviços sexuais. O turista se apresenta, no imaginário dos/das profissionais do sexo, enquanto o…, It’s becoming increasingly common in the dynamics of the cities to encourage tourism, since it represents a possibility to generate high economic gains by mobilizing several economy sectors. Regardless of the type of tourism, favoring the selling of goods and rendering of services occurs, which includes activities to provide sexual services. The tourist is viewed in the imaginary of the sex workers as the "ideal" customer, conveying the idea of being willing to spend money in his non…



Infraestruturas militares e regulação urbanística e ambiental como estratégias de controle da expansão urbana de Natal, RN. Consensos e dissensos, Military infrastructure and urban environmental regulation as strategies of control urban growths of Natal, RN. Consensus and dissent

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Ataíde, Ruth, Hermi Zaar, Miriam, Pereira, Lene

As áreas militares tiveram um papel fundamental em dois processos contraditórios e ao mesmo tempo complementares, que configuraram os bairros centrais da área urbana de Natal. Por um lado, atuaram como indutoras do crescimento territorial, por outro, constituíram um obstáculo ao seu crescimento em determinadas direções. Nossa análise contempla dois momentos e destaca as diferentes atitudes do Estado e das instituições militares respeito às estratégias de uso e ocupação, e de controle e de…, Military areas played a key role in two contradictory and complementary processes that configured the central districts of the urban area of Natal. On the one hand, acted as inducers of territorial growth, on the other, constituted an obstacle to its growth in certain directions. Our analysis to comprise two moments and highlights the different attitudes of the state, and military institutions respect the strategies use and occupancy, and control and protection of Areas of Environmental…



A metrópole e os territórios da violência: aproximações ao território da violência homicida no entorno do distrito federal, The metropolis and the territories of the violence: approaches to the territory of homicidal violence around federal district

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
de Bortolo Pinto, Marizângela Aparecida, Luiza Peluso, Marília

O presente artigo tem como objetivo discutir os aspectos que marcam a metrópole contemporânea como um espaço da Violência Homicida e os processos que envolvem a configuração do Entorno do Distrito Federal como um Território da Violência Homicida. A área fronteiriça à Capital da República tem apresentado altos índices de criminalidade violenta, o que suscita discussões sobre suas motivações. Parte-se de três premissas: a primeira aponta para os problemas sociais e econômicos que tornam as…, This article aims to discuss the issues confronting the contemporary metropolis as an area of Homicidal Violence, as well as the processes that involve the configuration of the Federal District as a Territory of Homicidal Violence. The borders of the capital of the Republic has shown high rates of violent crime, which raises discussions about their motivations. Starting from three premises: the first points to social and economic problems that make the metropolis a place of latent conflicts;…



Dominar o conhecimento, controlar o território: considerações sobre os mapas da Inspetoria de Obras Contra as Secas – Nordeste/Brasil 1910-1915, To master the knowledge, to control the territory: a preamble about the Inspetoria de Obras Contra as Secas maps – Northeast/Brazil 1910-1915

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Lúcia Ferreira, Angela, da Rocha Silva, Désio Rodrigo, Simonini, Yuri

A necessidade de expansão em direção ao interior da parte setentrional do Brasil, no final do século XIX, levou o governo a estruturar um órgão técnico, nas primeiras décadas do século XX, a fim de estudar as potencialidades da região, cujos dados se converteram em mapas, que deram base as obras contra os efeitos das longas estiagens. Desvelar a aplicação do conhecimento técnico-científico contido numa representação cartográfica, na definição e no domínio do território nordestino é o objetivo…, The need for expansion of the domain into the interior of the northern part of Brazil, in the late nineteenth century, leds the government to designing, in the first decades of the twentieth century, a technical agency to study the region's potential, which data were converted into maps, that based works against long droughts' effects. Unveiling the application of technical and scientific knowledge contained in a cartographic representation, in defining and dominating the northeastern…



Fóruns políticos, exercício do poder e arranjos territoriais: contextos para a formulação de políticas regionais de desenvolvimento no Brasil, Political forums, exercise of power and territorial arrangements: contexts for the formulation of regional development policies in Brazil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Randolph, Rainer

O presente trabalho apresenta uma investigação sobre diferentes formas contemporâneas de exercício do poder através de arranjos territoriais e de fóruns políticos que procura fornecer elementos para uma melhor compreensão das semelhanças e diferenças entre três experiências de formular “políticas regionais” em diferentes escalas que são objeto direto do debate aqui apresentado: (i) uma tentativa recente de formular uma política regional (nacional) por parte do Governo Federal; (ii) as…, This work presents a research on different contemporary forms of exercising power through territorial arrangements and political forums that seeks to provide elements for a better understanding of the similarities and differences between the three experiments to formulate "regional policies" at different scales that are direct object of the discussion presented here: (i) a recent attempt to formulate a regional policy (national) by the Federal Government; (ii) the experiences of…



A expansão geográfica do capital e a criação de novos estados no brasil, The geographical expansion of the capital and the creation of new states in brazil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
da Silva, Carlos Henrique

Criação de novos estados e expansão geográfica do capital no Brasil são processos diretamente relacionados entre si e possuem particularidades por ser tratar de um país cujo território não está totalmente construído. Com o objetivo de compreender essa relação, analisamos os projetos de decreto legislativo para a criação de novos estados em tramitação no Congresso Nacional. Entendemos que os fenômenos devem ser apreendidos como coisas em movimento, pois só é possível explicar o espaço produzido…, The creation of new states and the geographical expansion of the capital are processes directly linked to each other. Moreover, in Brazil, we note process particularities due to being a country whose territory is not entirely built. In order to understand this link, we will study the legislative decree projects dealing with the creation of new states, which are presently discussed at the National Congress. We will draw a political map of Brazil which will underline the projects in analyse. The…



Estado, espaço e escala no Brasil, subsídios para a reflexão, State, space and scale in Brazil, some reflections

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Limonad, Ester

Na contemporaneidade não só o espaço emerge como fator estratégico, mas a escala assume um novo significado. E isto se evidencia em articulações interescalares do Estado com vários agentes econômicos e políticos, de modo a garantir as condições gerais para a reprodução social destes agentes e conferir legitimidade às suas ações. Assim, cabe compreender o caráter estratégico que assume a ação articulada do Estado e desses agentes com arranjos interescalares perpassando fronteiras e rompendo…, Currently as spaces emerges as a strategic issue the scale assumes a new meaning. This becomes evident through inter scalar articulations amongst the State and several economic and political actors, which are required to ensure the general conditions of social reproduction for these actors and to provide legitimacy to their actions. Thus it is important to understand the strategic character that the action of the State articulated with these actors assumes with inter scalar pacts surpassing…



Geografia do controle político-territorial: economia de recursos, agregação de freguesias e reordenamento do território em portugal, Geography of political-territorial control: economy of resources, agglomeration of parishes, and territory re-planning in Portugal

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
da Silva, Márcia

Alguns países da União Europeia têm passado por processos de controle, de diferentes âmbitos, impostos pela Comissão Europeia, pelo Banco Central Europeu e pelo Fundo Monetário Internacional. Estas restrições têm levado a inserções na dinâmica de seus territórios, de acordo com os determinantes pré-estabelecidos com cada um desses países. O que apresentamos neste texto é o caso do reordenamento administrativo-territorial em Portugal a partir do processo de agregação de freguesias, tendo por…, Some European Union countries have undergone control processes, in various areas, imposed by the European Commission, the European Central Bank, and the International Monetary Fund. These restrictions have led to interference in the dynamics of each country’s territory, in accordance with the determinants pre-established for each country. This paper discusses the administrative-territorial re planning in Portugal by analyzing the “agglomeration of parishes” process, based on the case study of…



Território, Estado e Políticas Territoriais: análise das políticas de gestão do território e da recente expansão/reconcentração econômica nos espaços metropolitanos, Territory, State and Territorial policy: analysis of territory management’s policies and the recent economic expansion/reconcentration in metropolitan areas

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Godinho de Oliveira, Floriano José

A mobilidade espacial das estruturas produtivas na atual fase de recomposição do capital na escala mundial induz novas estratégias locacionais e de relações com as forças produtivas de cada território. Essa mobilidade, no entanto, não independe de bases técnicas e de logísticas que são a base para a alocação de capitais e que dependem de relações locais, ou seja, relações políticas que admitam administrar o território segundo um lógica que favorecem a localização dos empreendimentos. Nesse…, The spatial mobility of productive structures in the present phase of capital’s recomposition on global scale incites new locational and relation with productive forces of each territory strategies. However, this mobility is not independent of technical and logistical bases that are the basis for allocation of capital and depend on local relationships. In this productive context, during the 1990s a trend of increased spatial dispersion of enterprises, especially considering the strengthening of…



Brasília meta-síntese do poder no controle e articulação do território nacional, Brasília meta-synthesis of the power with regard to control and articulation of the national territory

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Batista da Costa, Everaldo, Adilson Steinke, Valdir

O pensamento sobre um país marcado pela ideologia espacial, que identifica o território da nação no cerne de uma exclusividade classista de poder, exige referências cruzadas sobre os sentidos atribuídos à modernização, ao desenvolvimento e ao Estado. Assim, o escopo mais amplo deste estudo corresponde ao poder no controle e articulação territorial, em escala nacional; o caráter do poder analisado é o do Estado brasileiro e suas estratégias espaciais. Logo, objetiva-se avaliar a construção de…, Thinking over a country marked by a spatial ideology that identifies the nation’s territory on the core of a classist power exclusivity cries for cross-references on the paths taken by modernization, development and State. Thus, this study’s broadest scope corresponds to power with regard to territorial control and articulation, in a national scale; the character of the power analyzed is that of the Brazilian State and its spatial strategies. Hence, our objective is to analyze the construction…



O Controle da Governança da Internet: A rearticulação do discurso nas redes sociais, The Control of Internet Governance: The rearticulating of discourse in social networks

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Pires, Hindenburgo Francisco

A partir dos pontos de vista antagônicos e assimétricos de atores vinculados à governança da internet, o propósito dessa pesquisa é responder as seguintes questões: Quem são esses atores? Como está sendo produzido o discurso hegemônico? Como está acontecendo o embate e a produção do dissenso nas redes sociais? Assim, os objetivos desse trabalho são, em primeiro lugar, demonstrar como ocorre, nas redes sociais, a articulação dos atores responsáveis pelo controle da governança da Internet e, em…, From the antagonic views and asymmetric actors related to Internet governance, the purpose of this research is to answer the following questions: Who are these actors? How is taking the hegemonic discourse? How is production going on dissent in social networks? The objectives of this study are, first, to demonstrate how it happens, in social networks, the articulation of those responsible for the control of Internet governance actors and, second, to analyze the production of hegemonic discourse…



A insegurança e as novas práticas espaciais em cidades brasileiras, Insecurity and the new spatial practices in Brazilian cities

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Goes, Eda Maria, Beltrão Sposito, Maria Encarnação

O lançamento de novos produtos imobiliários, os espaços residenciais fechados, ocorre de forma crescente nas cidades brasileiras e apoia-se no pressuposto de que há um aumento generalizado da violência, que abordamos como insegurança urbana, cujo enfrentamento envolve práticas individualistas privatizantes e adeptas de mecanismos de controle exacerbados. pesquisamos a implantação e apropriação desses espaços residenciais em cidades médias do Estado de São Paulo (Brasil). Identificamos…, New real estate launch products and closed residential spaces, occurs with increasing frequency in Brazilian cities and are based on the assumption that there is a general increase in violence, as we address urban insecurity, which involves individual coping, and privatizing adept practices of exacerbated control mechanisms. We researched deployment and appropriation of residential spaces in middle cities of São Paulo (Brazil). We identify social representations of the others, blamed for…



Metropolização do espaço, tensões e resistências: entre espaços de controle e controle do espaço, Metropolization of space, tensions and resistances: between the spaces of control and the control of spaces

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Ferreira, Alvaro

A metropolização do espaço contribui para profundas transformações das formas, estrutura e dinâmicas urbanas. Associamos metropolização a outros dois fenômenos: globalização e reestruturação produtiva. Consideramos o papel das inovações nas tecnologias de informação e comunicação, que alteram a capacidade produtiva, as estratégias locacionais e o cotidiano. Atualmente o cuidado com a segurança provoca menos preocupação com a integridade da cidade como um todo – como propriedade coletiva – e…, The metropolization of space contributes to transform forms, structure and urban dynamics. Metropolization is associated with two other phenomena: globalization and productive restructuring. We consider the role of innovations in information and communication technologies that change the productive capacity, locational strategies and daily life. Currently the worry about the security causes less concern for the integrity of the city as a whole - as collective ownership - and more with the…



Helicópteros em São Paulo. O controle do espaço aéreo e a insubordinação dos helipontos, Helicopters in Sao Paulo. The airspace control and the insubordination of heliponts

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Lencioni, Sandra

Em São Paulo, do topo dos edifícios corporativos decolam e aterrisam helicópteros que sobrevoam uma cidade congestionada, na qual nos horários de pico predomina a lentidão. Essa metrópole possui a maior frota de helicópteros do mundo e é pioneira no controle de tráfego aéreo voltado exclusivamente para helicópteros. Há um controle rígido do espaço aéreo, que com suas normas, se constitui num espaço urbano, num espaço produzido socialmente que se distancia da ideia de céu e atmosfera, pois ele é…, In São Paulo, in the tops of the corporate buildings it is constant the takeoff and landing of helicopters flying over a congested city, in which dominates a huge space at rush hour. This metropolis has the largest fleet of helicopters in the world and is a pioneer in air traffic control, dedicated exclusively to helicopters. There is a strict control of the airspace, which with its rules constitutes an urban space, a socially produced space that cancels the idea of sky and atmosphere, and…



Jaime Cortesão no Itamaraty: os Cursos de História da Cartografia e da Formação Territorial do Brasil de 1944-1950, Jaime Cortesão in the Itamaraty: the Lecture Courses on the History of Cartography and Territorial Formation of Brazil, 1944-1950

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Roque de Oliveira, Francisco

Entre 1944 e 1950, o polígrafo português Jaime Cortesão leccionou no Ministério das Relações Exteriores do Brasil uma série de cursos sobre a história da cartografia, a geografia das fronteiras e o processo de formação territorial brasileira. Estes cursos constituíram uma parcela central da actividade científica e cultural que Cortesão realizou no Brasil, tendo estado na génese de algumas das principais obras escritas pelo autor durante os anos em que viveu exilado neste país (1940-1957).…, From 1944 to 1950, the Portuguese polygrapher Jaime Cortesão lectured in the Brazilian Ministry of External Affairs (Itamaraty) a series of courses about the history of cartography, geography of frontiers and the process of territorial formation of Brazil. These courses represented one of the most important aspects of Cortesão’s scientific and cultural action in Brazil, and anticipated some of the major works he wrote during his exile in this country (1940-1957). This paper examines both the…



O trabalho feminino nas fábricas de conserva pescado: a permanência de uma exploração laboral, Female work in fishing industries: perpetuating work exploitation

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Veleda da Silva, Susana Maria, Vinicius Spolle, Marcus

O trabalho na indústria de transformação do setor de alimentação é mundial e historicamente exercido por mulheres. A atividade está marcada pela posição que ocupam na sociedade patriarcal, (re)produzindo uma divisão sexual do trabalho oriunda das relações de gênero que as estigmatiza no mundo do trabalho remunerado. A situação das trabalhadoras das fábricas de conserva de pescado localizadas no município do Rio Grande, no sul do Brasil, representa na escala local uma situação universal de…, Work in the food transformation industry has been historically carried out by women all over the world. This activity has been characterized by the position they hold in the patriarchal society which (re)produces the sexual division of work that results from gender relations and stigmatizes these women in the world of paid work. The case of the female workers in the fishing industries in Rio Grande, a city located in the south of Brazil, represents a universal situation of female work…



A ação do estado e a constituição de um novo território: o caso do Distrito de Irrigação de Ponto Novo no Estado da Bahia – Brasil, The action of state government and the constitution of a new territory: the case of the Irrigation District Ponto Novo in Bahia state – Brazil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Araújo da Silva, Onildo

Analisamos a constituição, pelo governo do estado da Bahia, de um novo território colocado à disposição de empresários do setor da agricultura irrigada empresarial a partir da ação do governo do Partido da Frente Liberal (PFL) entre os anos de 1990 a 2006. Dessa ação resultou a construção de barragens, a implantação de redes de estradas, energia elétrica e distribuição de água, a realocação de proprietários de terra e a reestruturação das formas de apropriação do solo. Todas essas ações…, The constitution of a new territory put at the disposal of entrepreneurs in the sector of irrigated agriculture business by the government of Bahia state is analyzed from the action of the Liberal Front Party (PFL) government between the years 1990 and 2006. This action resulted in the construction of dams, the implementation of road networks, electric power and water distribution, relocation of landowners and the restructuring in the forms of land appropriation. All these actions put new…



Multilatinas na economia global. Caracterização histórica, setorial e espacial, Multilatinas in the world economy. Historical, sectoral and space characterization

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Bruno Santos, Leandro

As sucessivas crises por que tem passado a economia mundial desde os anos 1970, aliada à crise hegemônica dos Estados Unidos, criaram as condições para o reordenamento mundial e a construção de um mundo multipolar, com o crescente aumento de importância de alguns países periféricos na economia mundial, particularmente no que se refere aos fluxos de capitais. Este artigo representa um esforço de trazer à luz a análise sobre a diminuição de importância dos países desenvolvidos nos fluxos mundiais…, The successive crisis that has passed the global economy since the 1970s, combined with the hegemonic crisis of the United States, created the conditions for the global reordering and building a multipolar world, with the increasing importance of some peripheral countries into the world economy, particularly as regards to capital flows. The article intend to bring to light the analysis of the decline in developed countries significance in global flows of investment and corresponding increase in…



Conservação dos recursos naturais, práticas participativas e institucionalização: Reserva Extrativista de Caeté-Taperaçu/Amazônia Brasileira, Conservation of natural resources, participatory practices and institutionalization: Extractive Reserve of Caeté-Taperaçu/Brazilian Amazônia

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Rodrigues da Silva Junior, Sebastião, Siqueira, Deis, Maneschy, Maria Cristina, Guimarães Ribeiro, Tânia

A Reserva Extrativista Marinha é um território de conservação brasileiro que objetiva democratizar o acesso aos recursos naturais, via gestão participativa. Considerar as representações sociais dos usuários e moradores em relação à nova instituição é passo crucial para a formulação de projetos sólidos de uso e de valorização dos recursos naturais. Na Reserva Caeté-Taperaçu, no litoral amazônico, 262 moradores e usuários foram entrevistados sobre suas expectativas, visões sobre a ação…, Marine Extractive Reserves are Brazilian conservation territories that aim to democratize access to the natural resources, through participatory management. Considering the social representations of users and dwellers vis-à-vis this new institution is essential in order to promote sound projects to use and value the natural resources. In the Caeté-Taperaçu Reserve, Amazonian littoral, 262 persons were interviewed about their expectations, government roles, local life and livelihood and…



A Região Metropolitana de Salvador na rede urbana brasileira e sua configuração interna, The Metropolitan Region of Salvador in Brazilian urban network and its internal configuration

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Bandeira de Mello e Silva, Sylvio, Nentwig Silva, Barbara-Christine, Pirajá Silva, Maina

Considerando a crescente integração do sistema metropolitano brasileiro e as recentes transformações da Região Metropolitana de Salvador (RMS), este trabalho avalia a posição de Salvador e de sua região metropolitana no contexto metropolitano nacional e analisa a estruturação e dinâmica da RMS no Estado da Bahia e seus problemas de gestão. No Brasil, a RMS ocupa a 8ª posição em população, no Produto Interno Bruto e na renda per capita. A RMS tem uma forte base industrial e de serviços, mas em…, Considering the growing integration of the Brazilian metropolitan system and the recent transformations in the metropolitan region of Salvador (RMS), this paper assesses the position of Salvador and its metropolitan region in the national metropolitan context and analyzes the structure and dynamics of the RMS in the State of Bahia and its management problems. In Brazil, the RMS occupies the 8th position in population, gross domestic product and per capita income. The RMS has a strong industrial…



O fenômeno écoquartier na Europa: tendências do discurso sustentável na transformação do território, The “écoquartier” phenomenon in Europe: sustainable discourse tendencies in territory changes

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Pinto Ribeiro, Fernando

A cidade contemporânea se reconfigura, atualmente, baseada na dispersão de um discurso ambiental hegemônico, centrado na abordagem “sustentável”. Sua repercussão na Europa, sobretudo na França, pode ser observada nas evidências trazidas por grandes projetos urbanos considerados “sustentáveis”, aqui denominados de écoquartiers. Estes são indicativos espaciais que se expandem na esteira de uma campanha sustentável fortalecida desde a Carta de Aalborg, e que se repercute espacialmente segundo uma…, The contemporary town is currently transforming itself based on a dispersion of a hegemonic environmental discourse pointed by a sustainable approach. The effects in Europe, especially in France, can be seen in the evidences provided by large urban projects considered "sustainable neighborhoods”, or écoquartiers. They represent a sort of spatial indicatives that grows throughout a sustainable campaign reinforced since Aalborg Charter, that implies in the space by a logic of an…



Metonímias da Participação Pacificada, The Metonymies of the Pacified Participation

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Fleury, Sonia, Kabad, Juliana

O objetivo deste estudo foi o de, por um lado, identificar os significados atribuídos à participação nas práticas sociais de diferentes atores envolvidos no contexto de implantação da Política de Pacificação em quatro comunidades na cidade do Rio de Janeiro, e por outro lado, analisar as tensões e contradições apresentadas em relação às políticas e metodologias participativas implementadas por programas governamentais de gestão social em territórios pacificados. A análise procurou considerar as…, The aim of this research was, firstly, to identify the significations of participation in the social practices of different actors involved in the Pacification Policy implementation in four poor neighborhoods in Rio de Janeiro. Secondly, to analyze stresses and contradictions presented in the participation methodologies designed by social programs developed in the pacified territories. Instead, we considered the multiple forms of associative life and participation in the favelas, built along…



Novas fronteiras do capital no cerrado: dinâmica e contradições da expansão do agronegócio na região Centro-Oeste, Brasil, New frontiers of capital in the Brazilian cerrado: the dynamics and contradictions of the expansion of agrobusiness in the Central-West Region

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Bernardes, Júlia Adão

Propomos analisar o atual movimento de expansão e consolidação da cadeia carne/grãos no cerrado da Região Centro-Oeste do Brasil, numa região cuja centralidade é de fundamental relevância para o projeto de país. Essa fronteira é reconstruída através de conceitos como sistemas de objetos e de ações, significando reconhecer a complexidade e a criação de novas territorialidades nas características próprias da atual fase capitalista em termos da nova divisão técnica do trabalho, da dinâmica do…, This paper aims to analyse the current movement of expansion and consolidation of the meatand-grains chain in the Cerrado of Brazil's Central-West Region, the centrality of which is essential to projects on the national scale. This frontier is being reinterpreted through concepts such as the system of objects and actions, which allows us to identify the complexity of the characteristics of the new territorialities proper to the present stage of capitalism. Such characteristics include the…



528. As manifestações pelo transporte público no Brasil: uma leitura distinta a partir do caso da grande Florianópolis, estado de Santa Catarina, 528. Demonstrations about the public transportation in Brazil: A different reading from the Great Florianópolis case, in Santa Catarina State

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Giraldi Cocco, Rodrigo, Miralles-Guasch, Carme

Os problemas relativos aos transportes públicos coletivos na região da Grande Florianópolis foram postos em evidência com as recentes manifestações de junho e julho de 2013, como uma das grandes demandas sociais do país na atualidade. A proeminência da questão, no entanto, não tem sido acompanhada de análises que posicionem o problema dentro da totalidade, isto é, considerando as relações sociais, estruturas de poder e as condições de governança, em diferentes escalas. Analisando a existência…, The problem relating to collective public transport, in the Great Florianópolis region, became evident with recent demonstrations in June and July 2013, as one of today’s major social demand in the country. However, the issue’s prominence was not accompanied by analyzes positioning the problem within totality, that is, by considering social relations, power structures and governance conditions at different scales. It was possible to 2 Scripta Nova, vol. XX, nº 528, 2016 analyze the existence of…



Lançando linhas imaginárias: metageografias da Ásia nas descrições geográficas e na cartografia portuguesa do século XVI, 551. Drawing imaginary lines: Asia’s metageographies according to Portuguese geographical descriptions and cartography of the sixteenth century, 551. Lançando linhas imaginárias: metageografias da Ásia nas descrições geográficas e na cartografia portuguesa do século XVI

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Roque de Oliveira, Francisco

Uma das principais consequências do restabelecimento de contactos regulares entre a Europa e a Ásia a partir do início do século XVI consistiu na redefinição das grandes estruturas espaciais pensadas para organizar a distribuição dos espaços asiáticos. Trata-se de um exercício de projecção simbólica e ideológica que começou por ser estruturado através dos agentes e das redes do império português da Ásia, tendo tido uma duradoura influência sobre o modo como foi moldada a percepção espacial…, One of the main consequences of the re-establishment of regular contacts between Europe and Asia from the early sixteenth century onwards was the redefinition of large spatial structures thought to organize the distribution of Asian spaces.This is an exercise in symbolic and ideological projection which was first structured by the agents and networks of the Portuguese Empire in Asia, having had a long-lasting influence on how the spatial perception this part of the Ancient World was shaped. For…, Uma das principais consequências do restabelecimento de contactos regulares entre a Europa e a Ásia a partir do início do século XVI consistiu na redefinição das grandes estruturas espaciais pensadas para organizar a distribuição dos espaços asiáticos. Trata-se de um exercício de projecção simbólica e ideológica que começou por ser estruturado através dos agentes e das redes do império português da Ásia, tendo tido uma duradoura influência sobre o modo como foi moldada a percepção espacial…



Requalification and gentrification in the historical centre of Porto, 558. Requalificação e gentrificação no centro historico do Porto

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Alves, Sónia

This paper seeks to test the gentrification hypothesis pertaining to the historical centre of Porto in the context of the changes observed in the economic, social, and housing structures of the city in recent decades. The hypothesis of replacement of low-income families by an upper middle class is tested using a methodology combining techniques of qualitative analysis (semi-structured in-depth interviews with residents and former residents and officials involved in the transformation of the…, Este artigo procura testar a hipótese de gentrificação residencial do centro histórico do Porto, no contexto das transformações observadas nas estruturas económica, social e de habitação da cidade ao longo das últimas décadas. A hipótese de substituição de famílias de baixo rendimento por uma população da classe média-alta é testada através de uma metodologia que combina técnicas de análise qualitativa (entrevistas a moradores/ ex-moradores e a atores institucionais locais) e de análise…



578. Alojamentos Turísticos em Lisboa

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Barata-Salgueiro, Teresa

O aumento das mobilidades de pessoas, capitais e informação, combinado com as novas ferramentas tecnológicos propiciadas pela internet permitiu a turistificação alargada das cidades associada a importantes dinâmicas de reabilitação urbana e valorização cultural. As políticas públicas facilitam estes processos que estão dependentes do investimento internacional que escolhe algumas localizações privilegiadas para acumular capital. Existe muita controvérsia e reacção dos habitantes sobre os…



589. As transformações socioespacias resultantes da implantação e operação de parques eolicos no semiárido brasileiro

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Traldi, Mariana

Embora ainda hoje os combustíveis fósseis figurem como hegemônicos na matriz energética mundial há um indicativo de que muitas nações do mundo tem buscado a diversificação de suas matrizes energéticas. Entre as fontes que vem recebendo enormes incentivos na ampliação de seu uso está a fonte eólica. Seu uso recente para geração de energia elétrica teve início na Europa Ocidental e nos EUA já nos anos 1980 e mais intensamente nos anos 1990. No Brasil o uso da energia eólica tem se intensificado a…



594. Pratica argumentativa no ensino de geografia: um estudo a partir do conceito de território

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Carli, Eden Correia, Moraes, Jerusa Vilhena de

A proposta desse estudo foi de investigar “quais são” e “como são” desenvolvidos os argumentos científicos construídos pelos alunos dos anos finais do ensino fundamental (9º anos) de três escolas públicas do município de São Paulo, em meio a situação de aprendizagem sobre o conceito de território. Como ferramenta de coleta de dados foi feito uso de um questionário investigativo tipo teste de conhecimento. As discussões que envolvem esta investigação, analisam a qualidade do argumento dos alunos…



The new social movements and as youth political territorialities: belong, exist and resist!, Os novíssimos movimentos sociais e as territorialidades políticas juvenis: pertencer, existir e resistir!

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Pires Weissbock, Lara, da Silva, Márcia

The transformations in the global processes were and are accompanied by different social struggles that have as a basic principle the search for reversing or facing the hegemonic logic, which started to occur in a different way from 2010. To do so, we investigated the youth political territorialities, starting from the understanding that in the newest social movements there is an intersection and articulation between the mobilizations that take place in online and physical spaces. It is also…, As transformações nos processos globais foram e são acompanhadas por distintas lutas sociais que têm como princípio básico a busca por reverter ou fazer frente à lógica hegemônica, as quais passaram a ocorrer de forma distinta a partir de 2010. Para tanto, investigamos sobre as territorialidades políticas juvenis, partindo da compreensão de que nos novíssimos movimentos sociais há uma intersecção e articulação entre as mobilizações que acontecem nos espaços online e nos físicos. Discute-se…



Body-territory, social reproduction and cosmopolitic: reflexions from the struggles of indigenous women in Brazil, Corpo-território, reprodução social e cosmopolítica: reflexões a partir das lutas das mulheres indígenas no Brasil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Chaves, Kena Azevedo

The performance of indigenous women as leaders of their peoples is growing in Brazil. In view of the dismantling of the environmental and indigenous policy, by the current government, and the extractive threat on indigenous territories, the right to territory is the main banner of struggle for these women, and the central motivation for their growing presence in spaces built by the indigenous movement. The notion of Body-territory is increasingly vocalized and gains new meanings among…, Cresce no Brasil a atuação de mulheres indígenas como lideranças de seus povos. Diante do desmonte da política ambiental e indigenista pelo atual governo e ameaça extrativista sobre os territórios indígenas, o direito ao território coloca-se como principal bandeira de luta dessas mulheres, e motivação central para sua crescente presença nos espaços construídos pelo movimento indígena. A noção de Corpo-território é cada vez mais vocalizada e ganha novos sentidos dentre as mulheres indígenas no…



The Contributions of the Coloniality of the Power, Knowledge, Being and of the Labor to the understanding of contemporary slavery in the Center South Region of Paraná, Contribuições da coloniliadade do poder, do saber, do ser e do trabalho no entendimento da escravidão contemporâneo na Região Centro-Sul do Paraná

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
De Paula, Adriano Makux

The State of Paraná is not outside the circle of violent exploitation that represents contemporary slave labor. Between 2005 and 2017, 1,174 workers were rescued, according to the SIT Radar of the Labor Inspection Secretary. Of these, 339 were in urban activities and 835 in activities related to the rural (RADAR SIT, 2019. In this sense, the purpose of this article is to point out ways of understanding contemporary slavery in the Center-South region of Paraná from the theory of coloniality. One…, O Estado do Paraná não está fora do círculo da violenta exploração que o trabalho escravo contemporâneo representa. Entre 2005 e 2017, foram resgatados 1.174 trabalhadores, segundo o Radar SIT, da Secretaria de Inspeção do Trabalho. Desses, 339 foram em atividades urbanas e 835 em atividades ligadas ao rural (RADAR SIT, 2019). O objetivo deste texto é apontar as vias de compreensão sobre a escravidão contemporânea na região Centro-Sul do Paraná, a partir da teoria da colonialidade. O artigo…



La gentrificació verda en les zones urbanes: els objectius de desenvolupament sostenible i l'apropiació de la naturalesa pel mercat immobiliari, Green gentrification in urban areas: the sustainable development goals and the appropriation of nature by the real estate market, Apropriações dos objetivos do desenvolvimento sustentável pelo mercado imobiliário na produção do espaço urbano, Apropriações dos objetivos do desenvolvimento sustentável pelo mercado imobiliário na produção do espaço urbano

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Baumgartner, Wendel Henrique

L'actuació de les dones indígenes com a líders dels seus pobles està creixent al Brasil. En vista del desmantellament de la política mediambiental i indígena, per part de l'actual govern, i l'amenaça extractiva sobre els territoris indígenes, el dret al territori és la principal bandera de la lluita per aquestes dones, i la motivació central per la seva creixent presència en els espais construïts pel moviment indígena. La noció de territori corporal és cada vegada més vocalitzada…, The performance of indigenous women as leaders of their peoples is growing in Brazil. In view of the dismantling of the environmental and indigenous policy, by the current government, and the extractive threat on indigenous territories, the right to territory is the main banner of struggle for these women, and the central motivation for their growing presence in spaces built by the indigenous movement. The notion of Body-territory is increasingly vocalized and gains new meanings among…, Com uma abordagem crítica e dialética sobre os Objetivos do Desenvolvimento Sustentável (ODS) e a produção capitalista do espaço urbano, o texto busca analisar como os agentes do mercado imobiliário estão se apropriado de discursos de sustentabilidade e de espaços de natureza para a valorização de empreendimentos destinados à população de maior renda, contribuindo para o processo de gentrificação verde. A metodologia da pesquisa se baseia na leitura e análise de referências bibliográficas,…, Com uma abordagem crítica e dialética sobre os Objetivos do Desenvolvimento Sustentável (ODS) e a produção capitalista do espaço urbano, o texto busca analisar como os agentes do mercado imobiliário estão se apropriado de discursos de sustentabilidade e de espaços de natureza para a valorização de empreendimentos destinados à população de maior renda, contribuindo para o processo de gentrificação verde. A metodologia da pesquisa se baseia na leitura e análise de referências bibliográficas,…



Infraestructures de paper: nous instruments de financiarització de l’espai, Paper infrastructures: new instruments of financialization of space, Infraestruturas de papel: novos instrumentos de financeirização do espaço, Infraestruturas de papel: novos instrumentos de financeirização do espaço

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Marostica Stroher, Laisa Eleonora, Altavini de Abreu, Marlon, Yassu, Alexandre, Klink, Jeroen Johannes, Cunha, Luis Felipe

En el llindar d’un nou segle, amb la intensificació del domini financer sobre el sistema capitalista i l’expansió de la recerca de nous espais d'acumulació, assistim a la represa del debat internacional sobre el model de finançament de la infraestructura Aquest article explora un conjunt de dades empíriques sobre els nous mecanismes pel finançament privat de les infraestructures al Brasil ¡, amb èmfasi en el període post-2011, a causa de una disseminació més gran de nous productes, com ara…, On the threshold of the new century, with the intensification of financial dominance over the capitalist system and an expansion of the search for new spaces of accumulation, we witness the resumption of the international debate on the pattern of financing infrastructure. This article explores a set of empirical data on new mechanisms for private financing of infrastructure in Brazil, with an emphasis on the post-2011 period, due to the more expressive dissemination of new products, such as the…, No limiar do novo século, com a intensificação da dominância financeira sobre o sistema capitalista e uma ampliação da busca por novos espaços de acumulação, presenciamos a retomada do debate internacional sobre o padrão de financiamento da infraestrutura. Este artigo explora um conjunto de dados empíricos sobre novos mecanismos do financiamento privado da infraestrutura no Brasil, com ênfase no período pós-2011, em função da disseminação mais expressiva de novos produtos, como as debentures…, No limiar do novo século, com a intensificação da dominância financeira sobre o sistema capitalista e uma ampliação da busca por novos espaços de acumulação, presenciamos a retomada do debate internacional sobre o padrão de financiamento da infraestrutura. Este artigo explora um conjunto de dados empíricos sobre novos mecanismos do financiamento privado da infraestrutura no Brasil, com ênfase no período pós-2011, em função da disseminação mais expressiva de novos produtos, como as debentures…



TRANSPORT DE PASSATGERS AL PONT AERI SANTS DUMONT–CONGONHAS: CIRCULACIÓ TERRITORIAL A LA MEGA-REGIÓ RIO DE JANEIRO–SÃO PAULO (BRASIL), PASSENGER TRANSPORT BY AIR SHUTTLE SERVICES BETWEEN SANTOS DUMONT AND CONGONHAS AIRPORTS: SPATIAL CIRCULATION IN THE MEGAREGION RIO DE JANEIRO–SÃO PAULO (BRAZIL), TRANSPORTE DE PASAJEROS EN EL PUENTE AÉREO SANTOS DUMONT–CONGONHAS: CIRCULACIÓN TERRITORIAL EN LA MEGA-REGIÓN RIO DE JANEIRO–SÃO PAULO (BRASIL), TRANSPORTE DE PASSAGEIROS NA PONTE AÉREA SANTOS DUMONT–CONGONHAS: CIRCULAÇÃO TERRITORIAL NA MEGARREGIÃO RIO DE JANEIRO–SÃO PAULO

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Camilo Pereira, Ana Paula, Luquez, Juliana, Cavalcanti Bartholomeu, Matheus

La circulació territorial és una base de diferenciació geogràfica i es materialitza per l'interès corporatiu i per la disputa dels territoris que tenen més gran potencial de generació de trànsit. La circulació és element constituent i dinamitzador de la mega-regió Rio de Janeiro–São Paulo i, pel que fa a les nocions de centre i centralitat, es percep la rellevància del flux de passatgers entre els aeroports Santos Dumont (Rio de Janeiro, RJ, Brasil) i Congonhas (São Paulo, SP, Brasil),…, Circulation is a constitutive and dynamizing element of the megaregion Rio de Janeiro–São Paulo, and, based on the notions of center and centrality, the relevance of the passenger flow between Santos Dumont (Rio de Janeiro, RJ, Brazil) and Congonhas (São Paulo, SP, Brazil) airports is noticeable, forming air shuttle services characterized as an important axis of fast and frequent connections in this megaregion. The representativity of this route in the Brazilian aerial network is due to the…, La circulación territorial es una base de diferenciación geográfica y se materializa por el interés corporativo and por la disputa de los territorios que poseen más grande potencial de generación de tráfico. La circulación es elemento constituyente y dinamizador de la mega-región Rio de Janeiro–São Paulo y, con respecto a las nociones de centro y centralidad, se percibe la relevancia del flujo de pasajeros entre los aeropuertos Santos Dumont (Rio de Janeiro, RJ, Brasil) y Congonhas (São Paulo,…, A circulação territorial é base de diferenciação geográfica e se materializa pelo interesse corporativo e pela disputa dos territórios que possuem maior potencial de geração de tráfego. A circulação é elemento constituinte e dinamizador da megarregião Rio de Janeiro–São Paulo e, a partir das noções de centro e centralidade, percebe-se a relevância do fluxo de passageiros entre os aeroportos Santos Dumont (Rio de Janeiro, RJ) e Congonhas (São Paulo, SP), formando uma ponte aérea caracterizada…



Reconstruir ciutats destruïdes: les opcions urbanes decisives en la renovació de Lisboa després del terratrèmol de 1755, Rebuilding destroyed cities: the decisive choices in the Lisbon's reconstruction plan after the earthquake of 1755, Reconstruir cidades destruídas: as opções urbanísticas decisivas na renovação de Lisboa após o terramoto de 1755

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Nunes, Flávio

El pla de reconstrucció de Lisboa, arran del violent i catastròfic terratrèmol de 1755, sovint es considera el primer gran pla urbà de l'època moderna, amb un disseny urbà clarament il·lustrat. Aquest article, afavorint un enfocament historicista basat en la recerca arxivística i la revisió de la literatura, sistematitza les decisions procedimentals i les opcions urbanístiques que van resultar determinants en aquest procés de reconstrucció urbana, que encara avui és un referent ineludible…, The reconstruction plan of Lisbon, instigated by the earthquake of 1755, is often considered the first great urban plan of the modern era, clearly founded on an Enlightenment urbanistic conception. This article, privileging a historicist approach based on archival research and literature review, aims to systematize and analyze the major urban planning options that guided this process of urban reconstruction, which is still today an unavoidable reference in the history of urban planning. The…, O plano de reconstrução de Lisboa, na sequência do violento e catastrófico terramoto de 1755, é muitas vezes considerado o primeiro grande plano urbanístico da era moderna, de conceção urbanística claramente iluminista. Este artigo, privilegiando uma abordagem historicista baseada em pesquisa de arquivo e revisão de literatura, sistematiza as decisões processuais e opções urbanísticas que se revelaram decisivas neste processo de reconstrução urbana, que é ainda hoje uma referência incontornável…



Descolonitzant la justícia territorial, Decolonizing territorial justice, Descolonizando a justiça territorial

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Gonçalves de Lima, Ivaldo

En aquest text, proposem una aproximació entre el concepte de justícia territorial i el pensament descolonial per aclarir que la colonialitat consisteix en una lògica inherent a la modernitat inaugurada amb l'expansió europea del segle XVI, que comporta un conjunt d'impactes nocius a l'ètica que concep l'altre com un interlocutor legítim en una economia política d'intercanvis simbòlics i materials. L'opció descolonial exigeix ​​una descolonització epistèmica que…, In the article, territorial justice is conceived as the socio-spatial situation in which the vectors that promote oppressive spaces are, effectively, combated and eliminated or, ideally, do not exist. The relationship between geography and ethics underlies the proposed approach, highlighting the recognition of the other as a legitimate subject in the formation of a decent society. The central issue is the critique of the coloniality of territorial justice. The concept of territorial justice is…, Neste texto propoñemos unha aproximación entre o concepto de xustiza territorial e o pensamento decolonial para aclarar que a colonialidade consiste nunha lóxica inherente á modernidade inaugurada coa expansión europea do século XVI, que conleva un conxunto de impactos nocivos sobre a ética que concibe. o outro como interlocutor lexítimo nunha economía política de intercambios simbólicos e materiais. A opción descolonial esixe unha descolonización epistémica que libere o pensamento…, No artigo, a justiça territorial é concebida como a situação socioespacial na qual os vetores que promovem espaços opressores são, efetivamente, combatidos e eliminados ou, idealmente, não existem. A relação entre geografia e ética fundamenta a abordagem ensejada ressaltando o reconhecimento do outro como sujeito legítimo na formação de uma sociedade decente. A questão central gira em torno da crítica à colonialidade da justiça territorial. O conceito de justiça territorial é tratado na…



Repensar les polítiques d'habitatge i de planificació a partir del Barri Nou d'Évora, Rethinking Housing and Planning Policies from the Bairro Novo de Évora, Repensar as políticas de habitação e de planeamento a partir do Bairro Novo de Évora

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Alves, Sónia

La investigació de processos històrics en el camp dels estudis urbans i de l'habitatge permet millorar la comprensió de la relació entre fets i esdeveniments ocorreguts en el passat, incloent-hi els relacionats amb el disseny i la implementació de polítiques públiques, i els resultats observats en el present. A partir de metodologies de recerca històrica, com la recopilació i l'anàlisi d'informació primària en arxius i la revisió de la literatura, l'article contribueix a la…, The investigation of historical processes in the field of urban and housing studies allows for an improved understanding of the relationship between past events and facts, including those related to the design and implementation of public policies, and the results observed in the present. Using historical research methodologies, such as the collection and analysis of primary information in archives and literature review, the article contributes to understanding the political, socioeconomic, and…, A investigação de processos históricos no campo dos estudos urbanos e da habitação permite melhorar a compreensão da relação entre factos e eventos ocorridos no passado, incluindo os relacionados com o desenho e a implementação de políticas públicas, e os resultados observados no presente. A partir de metodologias de investigação histórica, nomeadamente de recolha e análise de informação primária em arquivos e de revisão da literatura, o artigo contribui para a compreensão das condições…



Territorialització del capital al Baix Amazones: anàlisi dels casos Ford, Cargill i Alcoa, Territorialization of capital in Baixo Amazonas: analyze two cases Ford, Cargil and Alcoa, Territorialização do capital no Baixo Amazonas: análise dos casos Ford, Cargil e Alcoa, Territorialización do capital no Baixo Amazonas: analiza dous casos Ford, Cargil e Alcoa, Territorialização do capital no Baixo Amazonas: análise dos casos Ford, Cargil e Alcoa

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Almeida, Rogerio

Aquest article descriu i analitza tres experiències de territorialització del gran capital al Baix Amazones, a l’oest de l’estat del Pará, que van tenir lloc en períodes històrics diferents. En aquestes experiències, és possible identificar una totalitat composta per formes d’acumulació primitiva del capital i la defensa territorial de les poblacions afectades. La primera experiència va tenir lloc a la primera meitat del segle XX, liderada per l'empresa Ford durant el govern de Vargas, en…, This article describes and analyses three experiences of territorialization of big capital in Lower Amazonas, western Pará, which occurred in different historical periods, where it is possible to point to forms of primitive accumulation of capital, and the territorial defense of the populations affected by them. The initial takes place in the first quarter of the 20th century, led by the company Ford, during the Vargas government, during the period of capital crisis, in the 1930s. The others…, O presente artigo descreve e analisa três experiências de territorialização do grande capital no Baixo Amazonas, oeste paraense, ocorridas em períodos históricos distintos, onde é possível sinalizar para uma totalidade composta por formas de acumulação primitiva do capital, e a defesa territorial das populações por elas afetadas. A inicial ocorre na primeira quadra do século XX, liderada pela empresa Ford, durante o governo de Vargas, no período de crise do capital, nos anos de 1930. Já as…, O presente artigo descreve e analisa três experiências de territorialização do grande capital no Baixo Amazonas, oeste paraense, ocorridas em períodos históricos distintos, onde é possível sinalizar para formas de acumulación primitiva do capital. A primeira ocorre na primeira quadra do século XX, liderada pola empresa Ford, durante o goberno de Vargas. Já as demais transcorrem na década de 2000, no contexto de avance de políticas consideradas neoliberais, tendo como liña de frente á empresa…,  O presente artigo descreve e analisa três experiências de territorialização do grande capital no Baixo Amazonas, oeste paraense, ocorridas em períodos históricos distintos, onde é possível sinalizar para formas de acumulação primitiva do capital. A primeira ocorre na primeira quadra do século XX, liderada pela empresa Ford, durante o governo de Vargas. Já as demais transcorrem na década de 2000, no contexto de avanço de políticas consideradas neoliberais, tendo como linha de frente a…



Ofertants al mercat immobiliari residencial del Gran Santiago (Xile): cap als actius multifamily, Offerors on the residential real estate market in Gran Santiago (Chile): towards multifamily assets, Ofertantes no mercado imobiliário residencial no Gran Santiago (Chile): rumo a ativos multifamily

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Medina San Martín, Ivana, Lacerda, Norma

La financiarització ha significat l’arribada de nous actors al mercat immobiliari residencial del Gran Santiago (Xile). Aquests actors són investigats en aquest article mitjançant l’anàlisi dels principals fons d’inversió immobiliaris, de la principal associació comercial de la construcció a Xile, la Cámara Chilena de la Construcción (CChC), i de les principals empreses dedicades a la venda de projectes residencials, amb l’objectiu d’identificar les relacions entre aquests actors i mostrar una…, Financialization has meant the arrival of new players in the housing real estate market in Gran Santiago (Chile). These actors are investigated in this article through the analysis of the largest real estate investment funds, the main construction trade association in Chile, Cámara Chilena de la Construcción, and the largest companies dedicated to the sale of housing projects in order to identify the relationships between these actors and show a growing tendency to group, under the command of a…, A financeirização significou a chegada de novos atores no mercado imobiliário de moradia do Gran Santiago (Chile). Esses atores são investigados neste artigo por meio da análise dos maiores fundos de investimento imobiliários, da principal associação comercial da construção no Chile, a Cámara Chilena de la Construcción (CChC), e das maiores empresas que se dedicam à venda de projetos habitacionais de forma a identificar as relações entre esses atores e mostrar uma tendência crescente de…, A financeirização significou a chegada de novos atores no mercado imobiliário de moradia do Gran Santiago (Chile). Esses atores são investigados neste artigo por meio da análise dos maiores fundos de investimento imobiliários, da principal associação comercial da construção no Chile, a Cámara Chilena de la Construcción (CChC), e das maiores empresas que se dedicam à venda de projetos habitacionais de forma a identificar as relações entre esses atores e mostrar uma tendência crescente de…



Seguretat alimentària i agricultura familiar en temps de pandèmia: el cas dels assentaments de Ribeirão Bonito a Teodoro Sampaio, SP – Brasil, Food security and family farming in times of pandemic: the case of Ribeirão Bonito settlements in Teodoro Sampaio, SP - Brazil, Segurança alimentar e agricultura familiar em tempos de pandemia: o caso dos assentamentos Ribeirão Bonito em Teodoro Sampaio, SP - Brasil, Segurança alimentar e agricultura familiar em tempos de pandemia: o caso dos assentamentos Ribeirão Bonito em Teodoro Sampaio, SP - Brasil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Aparecida de Moura, Marta, Rodrigues Uliana, Maíra, Giuffrida, Rogério, Azevedo Arana, Alba Regina

El desmantellament de les polítiques públiques a favor de l'agricultura familiar orquestrades pels governs de Michel Temer (2016 - 2018) i Jair Bolsonaro (2019 - 2022) va provocar un augment de la fam al Brasil, però la situació va empitjorar quan l'Organització Mundial de la Salut - OMS va declarar la Pandèmia de la COVID-19, fet que va desencadenar una crisi sanitària, econòmica i social al món. En aquest escenari, l'estudi va ser dissenyat amb l'objectiu de: investigar…, The dismantling of public policies in favor of family farming orchestrated by the governments of Michel Temer (2016 - 2018) and Jair Bolsonaro (2019 - 2022) caused an increase in hunger in Brazil, but the situation worsened when the World Health Organization - WHO declared the COVID-19 Pandemic, a fact that triggered a health, economic and social crisis in the world. In this scenario, the study was designed with the objective of: Investigating the conditions of Food and Nutritional (In)Security…, O desmonte das políticas públicas em prol a agricultura familiar orquestrado pelos governos de Michel Temer (2016 - 2018) e Jair Bolsonaro (2019 - 2022) ocasionou o crescimento da fome no Brasil, mas a situação piorou quando a Organização Mundial da Saúde – OMS declarou a Pandemia de COVID-19, fato que desencadeou uma crise sanitária, econômica e social no mundo. Neste cenário, o estudo foi concebido com o objetivo de: Investigar as condições de (In)Segurança Alimentar e Nutricional dos…, O desmonte das políticas públicas em prol a agricultura familiar orquestrado pelos governos de Michel Temer (2016 - 2018) e Jair Bolsonaro (2019 - 2022) ocasionou o crescimento da fome no Brasil, mas a situação piorou quando a Organização Mundial da Saúde – OMS declarou a Pandemia de COVID-19, fato que desencadeou uma crise sanitária, econômica e social no mundo. Neste cenário, o estudo foi concebido com o objetivo de: Investigar as condições de (In)Segurança Alimentar e Nutricional dos…



Participació electoral a les eleccions municipals de 2016 i 2020 al Brasil: La mida territorial i demogràfica importa?, Electoral participation in the 2016 and 2020 municipal elections in Brazil: Do territorial and demographic sizes matter?, Participação eleitoral nas eleições municipais de 2016 e 2020 no Brasil: Tamanhos territorial e demográfico importam?, Participação eleitoral nas eleições municipais de 2016 e 2020 no Brasil: Tamanhos territorial e demográfico importam?

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Abreu de Azevedo, Daniel, Lessa Meireles, Bruno, de Oliveira Alegria, Bruno, Soares Vieira, Felipe

Aquest article examina la relació entre la mida municipal—tant territorial com demogràfica—i l’abstencionisme a les eleccions municipals del Brasil el 2016 i el 2020. En comparar eleccions realitzades abans i durant la pandèmia de la COVID-19, l’estudi busca distingir els factors explicatius estructurals dels efectes relacionats amb la pandèmia. Recupera un debat antic, però sovint ignorat en la geografia, qüestionant la idea que els factors espacials són merament deterministes. Utilitzant…, This article investigates the relationship between size (territorial and electoral) and abstentionism in Brazil's 2016 and 2020 municipal elections, using the pandemic to highlight more permanent explanatory factors. It revisits a tradition in geography that is often erroneously associated with geographical determinism and abandoned. Ordinary least squares (OLS) linear regressions were used to analyze both elections in all federative units of Brazil. This article reveals that, in both pre…, Este artigo examina a relação entre o tamanho municipal—tanto territorial quanto demográfico—e o abstencionismo nas eleições municipais do Brasil em 2016 e 2020. Ao comparar eleições realizadas antes e durante a pandemia de COVID-19, o estudo busca distinguir fatores explicativos estruturais dos efeitos relacionados à pandemia. Retoma um debate antigo, mas frequentemente ignorado na geografia, questionando a ideia de que os fatores espaciais são meramente deterministas. Utilizando regressão por…, Este artigo examina a relação entre o tamanho municipal—tanto territorial quanto demográfico—e o abstencionismo nas eleições municipais do Brasil em 2016 e 2020. Ao comparar eleições realizadas antes e durante a pandemia de COVID-19, o estudo busca distinguir fatores explicativos estruturais dos efeitos relacionados à pandemia. Retoma um debate antigo, mas frequentemente ignorado na geografia, questionando a ideia de que os fatores espaciais são meramente deterministas. Utilizando regressão por…



Els dilemes de la planificació urbano-metropolitana en temps d’austeritat i financerització: el cas de la concessió privada del sanejament a l’estat de Rio de Janeiro – Brasil, The dilemmas of urban-metropolitan planning in times of austerity and financialization: the case of the private sanitation concession in the state of Rio de Janeiro – Brazil, Los dilemas de la planificación urbano-metropolitana en tiempos de austeridad y financiarización: El caso de la concesión privada del saneamiento en el estado de Río de Janeiro – Brasil, Os dilemas do planeamento urbano-metropolitano em tempos de austeridade e financeirização: o caso da concessão privada do saneamento no estado do Rio de Janeiro – Brasil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Dominguez, Marcos, Johannes Klink , Klink

L’article analitza els efectes de la financiarització urbana i de l’austeritat fiscal sobre la planificació urbano-metropolitana, a partir del cas de la concessió privada dels serveis de sanejament a l’estat de Rio de Janeiro (ERJ), Brasil. Adoptant un enfocament multiescalar, es discuteix el paper dels planificadors públics en la formulació de models financers que tendeixen a subordinar la regulació de l’espai a la lògica de la rendibilitat, afavorint l’entrada d’agents financers en el camp de…, This article analyzes the effects of urban financialization and fiscal austerity on urban-metropolitan planning, based on the case of the private concession of sanitation services in the state of Rio de Janeiro (ERJ), Brazil. Adopting a multiscalar approach, it discusses the role of public planners in formulating financial models that tend to subordinate spatial regulation to the logic of profitability, thereby facilitating the entry of financial agents into the field of urban infrastructure.…, El artículo analiza los efectos de la financiarización urbana y de la austeridad fiscal sobre la planificación urbano-metropolitana, a partir del caso de la concesión privada de los servicios de saneamiento en el estado de Río de Janeiro (ERJ), Brasil. Adoptando un enfoque multiescalar, se discute el papel de los planificadores públicos en la formulación de modelos financieros que tienden a subordinar la regulación del espacio a la lógica de la rentabilidad, favoreciendo la entrada de agentes…, O artigo analisa os efeitos da financeirização urbana e da austeridade fiscal sobre o planejamento urbano-metropolitano, a partir do caso da concessão privada dos serviços de saneamento no estado do Rio de Janeiro (ERJ), Brasil. Adotando uma abordagem multiescalar, discute-se o papel dos planejadores públicos na formulação de modelos financeiros que tendem a subordinar a regulação do espaço à lógica da rentabilidade, favorecendo a entrada de agentes financeiros no campo das infraestruturas…



Vestigis de l’extracció: mineria, estètica i temporalitat, Traces of extraction: mining, aesthetics and temporality, Vestigios de la extracción: minería, estética y temporalidad, Vestixios da extracción: minería, estética e temporalidade, Vestígios da extração: mineração, estética e temporalidade

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Teixeira Boava, Diego Luiz, Medeiros da Luz, José Aurélio, Felício Macedo, Fernanda Maria, Ribeiro de Souza, Felipe

Aquest article analitza la mineria com a fenomen estètic i temporal en el context de l’Antropocè, proposant una “estètica crítica” que articula el sublim industrial, la temporalitat geològica i la responsabilitat socioambiental. A partir de casos empírics brasilers, com l’antiga mina del Cumbe a Ouro Preto (Minas Gerais) i els processos derivats del col·lapse de la presa de Fundão a Mariana (Minas Gerais), el text examina com els paisatges miners evoquen experiències estètiques ambigües…, The article analyzes mining as an aesthetic and temporal phenomenon, extending beyond its technical-economic nature. It addresses how mined landscapes, with their forms and residues, evoke ambiguous aesthetic sensations: between the industrial sublime and melancholic ruin. Mining activity reveals geological layers and creates complex sensory experiences that affect communities, artists, and spectators in distinct ways. Temporally, it contrasts the geological time of mineral formation with the…, Este artículo analiza la minería como fenómeno estético y temporal en el contexto del Antropoceno, proponiendo una “estética crítica” que articula el sublime industrial, la temporalidad geológica y la responsabilidad socioambiental. A partir de casos empíricos brasileños, como la antigua mina del Cumbe en Ouro Preto (Minas Gerais) y los procesos derivados del colapso de la represa de Fundão en Mariana (Minas Gerais), el texto examina cómo los paisajes mineros evocan experiencias estéticas…, O artigo analiza a minería como un fenómeno estético e temporal, indo máis alá do seu carácter técnico-económico. Aborda como as paisaxes mineiras, coas súas formas e residuos, evocan sensacións estéticas ambiguas: entre o sublime industrial e a ruína melancólica. A actividade mineira revela capas xeolóxicas e crea experiencias sensoriais complexas, que afectan comunidades, artistas e espectadores de formas diversas. Temporalmente, contrapón o tempo xeolóxico da formación dos minerais ao tempo…, Este artigo analisa a mineração como fenômeno estético e temporal no contexto do Antropoceno, propondo uma 'estética crítica' que articula sublime industrial, a temporalidade geológica e a responsabilidade socioambiental. A partir de casos empíricos brasileiros, como a antiga mina do Cumbe em Ouro Preto (MG) e os processos decorrentes do rompimento da barragem de Fundão em Mariana (MG), o texto examina como as paisagens mineradas evocam experiências estéticas ambíguas entre a…



Raimundo Lulo: O mestre iluminado à procura do mundo, Ramón Llull: The enlightened master in the quest of the World, Ramón Llul: el mestre il·luminat a la recerca del Món

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Nascimento , Aires A.

En temps del setè centenari de la mort de Ramón Llull, revisar la seva figura, complexa i il·luminadora, és una oportunitat per veure la novetat que anticipa temps inesperats de profeta il·lustrat, per contemplar allò diví i per testimoniar la diversitat de cultures, provocant l’obertura a la convivència i a la recerca dels camins d’allò diví i la fraternitat entre els homes. A través de l’identificació de les principals línies vitals del «Mestre Il·luminat», esmentem el seu trajecte vital, ple…, The occasion of the seventh centenary anniversary of the death of Ramon Llull was a moment for a renew and consideration on his life and his profile, in order to catch his undeniable features of modernity and contemporary. The Mediterranean sea, his domain of circulation, is today the center of attentions with the southern and eastern flanks of our borders under constant human surveillance and there is the corresponding need to review his footsteps and his initiatives, which were themselves…, Em tempos de VIIº Centenário da morte de Raimundo Lulo em revisitação da sua figura, complexa e auroral, é ocasião para o vermos na novidade que antecipa tempos inesperados de profeta iluminado, a contemplar o divino e a lançar-se em testemunho na diversidade de culturas, provocando abertura a uma unidade de convívio e em busca de caminhos ao divino e à fraternidade dos homens: na identificação das linhas mestras da vida do “Mestre iluminado”, recorda-se aqui o seu percurso de vida recheada de…



FRONTEIRAS DE IDENTIDADES: A ESCRITA DO EU EM O DIÁRIO DE ANNE FRANK, IDENTITY BORDERLANDS: LIFE-WRITING AND ANNE FRANK’S DIARY

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
BORILLE DE ABREU, DENISE

À luz de estudos da escrita de vida, o gênero do diário pode ser concebido como uma zona fronteiriça, cujos limites oscilam entre o eu privado e o eu público. Pode-se afirmar que os diários funcionam como locais transformadores, onde opera uma espécie de negociação entre a persona pública e os desejos privados de quem os escreve. Este artigo propõe analisar esse fenômeno, de maneira mais específica, na escrita do diário de Anne Frank, utilizando-se de suas três versões (a, b e c)., According to the perspective of life-writing studies, diaries may be conceived as borderland genres, whose boundaries shift between the private and the public selves. It may be stated that diaries function as transforming locations, where a sort of negotiation is set between the public persona and the private desires of the one who writes. This article aims to analyze such phenomenon, more specifically, in Anne Frank’s diary writing, by making use of its three versions (a, b, and c).



REVIRANDO OS ESCOMBROS: O ESVAZIAMENTO DA EXPERIÊNCIA TRANSMISSÍVEL, O DESENCONTRO COM O REAL E A ASCENSÃO DO HORROR, ROLLING THE WRECKAGE: THE EMPTINESS OF THE TRANSMISSIBLE EXPERIENCE, THE MISMATCH WITH THE REAL AND THE RAISE OF HORROR

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
PAIVA ARAÚJO, FABRÍCIO

A contribuição aqui proposta aborda assuntos relevantes que explanam a relação entre memória e testemunho, no que diz respeito, as suas verdades factuais e subjetivas, ou seja, o discurso do real em confronto com o discurso fruto dos anseios e da imaginação humana. Consequentemente, investiga-se o horror inenarrável experienciado pela vítima confinada em Auschwitz. O objetivo é entender como a experiência do horror é representada na obra É Isto um Homem? de Primo Levi, judeu italiano, químico,…, The contribution here proposed addresses relevant issues to explain the relationship between memory and testimony, which is concerned with its factual and subjective truths, that is, the discourse of the real in confrontation with the discourse resulted from the human desires and imagination. Consequently, it investigates the unutterable horror experienced by the victim confined in Auschwitz. The objective is to understand how the experience of horror is represented in the work, If This Is a…



GRASS E GRIMMELSHAUSEN: INTERTEXTUALIDADE ENTRE GUERRAS, GRASS AND GRIMMELSHAUSEN: INTERTEXTUALITY BETWEEN WARS

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
DE SOUZA PEDRO, ELISANDRA

A influência de Grimmelshausen na obra de Günter Grass está presente desde seu primeiro livro, Die Blechtrommel, 1959. No primeiro volume de sua trilogia autobiográfica, Beim Häuten der Zwiebel, 2006, o diálogo com o autor de O aventuroso Simplicissimus tem importância na reconstrução de suas memórias em momento importante da narrativa: o ingresso do jovem Grass na Waffen-SS e sua participação na Segunda Guerra Mundial. Para construir a memória sobre este período, utiliza como intertexto a obra…, Grimmelshausen’s influence on Günter Grass prose can be verified from Grass’ first novel Die Blechtrommel (1956). In the first volume of Grass’ autobiographical trilogy, Beim Häuten der Zwiebel (2006), the dialogue between Grass and the author of The Adventurous Simplicissimus finds its importance in the process of reconstitution of Grass’ memories from a crucial moment of his life: his enrollment for the Waffen-SS and his participation in the Second World War. In order to remake his…



HISTÓRIA NATURAL NA OBRA DE W. G. SEBALD, NATURAL HISTORY IN W. G. SEBALD’S WORKS

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
BETERELI, PAULA CAROLINA

O escritor alemão W. G. Sebald (1944 – 2001) dedicou sua obra literária e ensaística à temática das catástrofes do período moderno no contexto europeu. História Natural da Destruição, por exemplo, trata especificamente do impacto causado pelo bombardeio aéreo nas cidades alemãs nos últimos anos da Segunda Guerra Mundial e de como os escritores do pós-guerra falharam em “registrar aquilo que viram e preservá-lo para nossa memória”. Segundo o autor, nem os relatos testemunhais, nem as informações…, The German writer W. G. Sebald (1944 - 2001) dedicated his literary work and essays to the theme of catastrophes of the modern period in the European context. On the Natural History and Destruction, for example, specifically addresses the impact of the aerial bombing on German cities in the last years of World War II and how the post-war writers failed to "record what they saw and preserve it for our memory". According to the author, either the eyewitness accounts neither journalistic…



A MEMÓRIA DOS SOLDADOS NA LITERATURA DE CONFRONTO, THE MEMORY OF SOLDIERS IN THE CONFRONTATION LITERATURE

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
CAMPOS DA ROCHA, MARCOS FÁBIO

Este artigo tem como objetivo examinar dois exemplos da literatura de confronto ou de resgate. Entende-se por estes termos toda a produção literária que surgiu, sobretudo na Alemanha e na Áustria, após o fim da Segunda Guerra Mundial e instaurou um longo questionamento motivado por alemães aos próprios alemães acerca das responsabilidades individuais durante o processo de ascensão do nacional-socialismo e sua vigência até a derrocada final do III Reich. Portanto, toma-se como matéria de…, The paper aims to examine two examples of a literature genre in the limits of representation. It tries to cope with a chapter of German history that seemed unmasterable. The confrontation literature faces Hitler’s willing executioners and the responsibilities of ordinary Germans in the genocide since the rise of Nazism up to denazification of post-war Germany. This partially unresolved past finds its roots in previous centuries during which Hitler’s shadow was not yet over Germany. Two works…



A LITERATURA DE PARENTESCO IDEOLÓGICO COM O NAZISMO, THE LITERATURE OF IDEOLOGICAL PROXIMITY WITH NAZISM

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
LOUREIRO CORNELSEN, ELCIO

Nossa contribuição visa a uma reflexão sobre uma das vertentes literárias presentes no contexto da República de Weimar e, especificamente, do chamado “Terceiro Reich”: a literatura de parentesco ideológico com o nazismo. Para isso, elegemos as seguintes obras, que serão objeto de análise do presente estudo: In Stahlgewittern (1920; Nas tempestades de aço), de Ernst Jünger, Das Wunschkind (1930; O filho desejado), de Ina Seidel, e Volk ohne Raum (1926, Povo sem espaço), de Hans Grimm. Enquanto…, Our contribution aims at a reflection on one of the literary aspects present in the context of the Weimar Republic and, specifically, the so-called "Third Reich": the literature of ideological proximity with Nazism. For this, we chose the following works, which will be the object of analysis of the present study: Ernst Jünger’s In Stahlgewittern (1920; Storm of Steel), Ina Seidel’s Das Wunschkind (1930; The Wanted Child), and Hans Grimm’s Volk ohne Raum (1926, Nation without Space.…



OBJETOS DA MEMÓRIA EM “DEPOIS DE AUSCHWITZ” DE EVA SCHLOSS, OBJECTS OF MEMORY IN "AFTER AUSCHWITZ", BY EVA SCHLOSS

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
GOMES DE OLIVEIRA, GABRIELA

 A Segunda Guerra Mundial é um tema bastante recorrente que desperta grande fascínio nas diversas áreas do conhecimento. Várias obras que foram publicadas com o intuito de testemunhar os horrores do Holocausto alcançaram grande êxito, uma vez que narrar o inimaginável parece causar grande impacto nos leitores. Quando Eva Schloss decide publicar a obra “Depois de Auschwitz” ela parece querer evocar, ao mesmo tempo, sentimentos como tristeza e esperança. O primeiro, obviamente, reflete o abalo…, The Second World War is a recurring theme that arouses great fascination in the various areas of knowledge. Several works that were published to witness the horrors of the Holocaust were very successful, since narrating the unimaginable seems to have great impact on readers. When Eva Schloss decides to publish the work "After Auschwitz" she seems to want to evoke, at the same time, feelings like sadness and hope. The first, obviously, reflects the shock suffered as a result of the…



DESCOMPASSOS DE CIUTATS MODERNES A "ANGOSTA" D’HÉCTOR ABAD: UN ESPIR DE LA METROPOLIS LATINOAMERICANA, MISMATCHES OF MODERN CITIES IN "ANGOSTA" BY HÉCTOR ABAD: A MIRROR OF LATIN AMERICAN METROPOLISES, DESCOMPASSOS DAS CIDADES MODERNAS EM "ANGOSTA" DE HÉCTOR ABAD: UM ESPELHO DAS METRÓPOLES LATINO-AMERICANAS

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Jaeckel, Volker Karl Lothar, Pereira da Silva, Artur

Aquest article pretén debatre sobre les complexes dinàmiques i desajustaments de la ciutat moderna a través de la novel·la Angosta: la ciutat del futur, de l’escriptor colombià Héctor Abad Faciolince. Per tal d’entendre la vida i les vivències dels personatges immersos en l’espai urbà caòtic i violent de la societat capitalista globalitzada, l’estudi obsolet recorre als postulats teòrics de Garramuño, Ludmer, Bourdieu, Derrida, Sarlo, Ette, entre altres autors que ajuden en la comprensió de les…, This article intends to discuss the complex dynamics and mismatches of the modern city through the novel Angosta: the city of the future, by the Colombian writer Héctor Abad Faciolince. In order to understand the experiences and experiences of the characters immersed in the chaotic and violent urban space of the globalized capitalist society, the neglected study resorts to the theoretical postulates of Garramuño, Ludmer, Bourdieu, Derrida, Sarlo, Ette, among other authors that help in the…, O presente artigo pretende discorrer acerca das complexas dinâmicas e descompassos da urbe moderna através do romance Angosta: a cidade do futuro, do escritor colombiano Héctor Abad Faciolince. Para entender as vivências e as experiências das personagens imersas no espaço urbano caótico e violento da sociedade capitalista globalizada, o estudo preterido recorre aos postulados teóricos de Garramuño, Ludmer, Bourdieu, Derrida, Sarlo, Ette, entre outros autores que auxiliam na compreensão das…



'DIE PETROLEUMINSELN': POSTCOLONIALISME I LA QÜESTIÓ JUEVA EN LA DRAMATURGIA DE LION FEUCHWANGER, 'DIE PETROLEUMINSELN': POSTCOLONIALISM AND THE JEWISH QUESTION IN THE DRAMATURGY OF LION FEUCHTWANGER, 'DIE PETROLEUMINSELN': PÓS-COLONIALISMO E A QUESTÃO JUDAICA NA DRAMATURGIA DE LION FEUCHTWANGER

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Coelho, Luiz Henrique Ernesto

L’autor alemany Lion Feuchtwanger és àmpliament reconegut per la seva escriptura novel·lesca, sobretot per les seves novel·les històriques. La seva obra, tanmateix, apunta a una important producció dramàtica, ja en la seva joventut. L’obra Die Petroleuminseln [Les illes del petroli] (1925) tracta sobre qüestions com el racisme ambiental i el prejudici de gènere, mentre narra la història de la Deborah Gray. Un altre punt tractat és l’aparença del personatge ―el retrat de l’estereotip imposat als…, The German author Lion Feuchtwanger is widely recognized for his novel writing, especially for his historical novels. His work, however, points to a relevant dramatic production, still in his youth. The play Die Petroleuminseln (1925) addresses issues such as environmental racism and gender bias when narrating the story of Deborah Gray. Another point dealt with is the appearance of the character – a portrait of the stereotype imposed on Jews – and its intrinsic relationship with the protagonist…, O autor alemão Lion Feuchtwanger é amplamente reconhecido por sua escrita romanesca, sobretudo por seus romances históricos. Sua obra, no entanto, aponta para uma relevante produção dramática, ainda em sua juventude. A peça Die Petroleuminseln (1925) aborda questões como o racismo ambiental e o preconceito de gênero, ao narrar a história de Deborah Gray. Outro ponto tratado é a aparência da personagem – retrato do estereótipo imposto aos judeus – e sua intrínseca relação com o desejo de poder…



'TLÖN, UQBAR, ORBIS TERTIUS': ENTRE MITE I REALITAT, LA CIÈNCIA-FICCIÓ DE BORGES, 'TLÖN, UQBAR, ORBIS TERTIUS': BETWEEN MYTH AND REALITY, BORGES’ SCIENCE FICTION, 'TLÖN, UQBAR, ORBIS TERTIUS': ENTRE MITO E REALIDADE, A FICÇÃO CIENTÍFICA DE BORGES

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Sales Araújo, Naiara

L’objecte d’aquest estudi és l’obra Tlön, Uqbar, Orbis Tertius (1944), de l’argentí Jorge Luís Borges, un dels escriptors més expressius de la literatura especulativa d’Amèrica Llatina. El conte en qüestió es presenta com un veritable laberint d’idees i divideix l’opinió de crítics quant a la seva classificació dins de l’univers especulatiu. Els gèneres Literatura Fantàstica, Literatura de Fantasia i Realisme Màgic han estat les principals bases teòriques d’anàlisi d’aquesta obra. No obstant…, The present study has as its object of analysis Tlön, Uqbar, Orbis Tertius (1944), by the Argentinian Jorge Luís Borges, one of the most expressive writers of the speculative literature of Latin America. This short story presents itself as a veritable labyrinth of ideas and divides the opinion of critics regarding its classification within the speculative universe. Genres such as Fantastic Literature, Fantasy Literature and Magic Realism have been the main theoretical bases of analysis of this…, O presente estudo tem como objeto de análise a obra Tlön, Uqbar, Orbis Tertius (1944), do argentino Jorge Luís Borges, um dos escritores mais expressivos da literatura especulativa da América Latina. O conto em questão apresenta-se como um verdadeiro labirinto de ideias e divide opinião de críticos quanto a sua classificação dentro do universo especulativo. Os gêneros Literatura Fantástica, Literatura de Fantasia e Realismo Mágico têm sido as principais bases teóricas de análise dessa obra. No…



EL CATOLICISME HERÈTIC DE MURILO MENDES A TRAVÉS DE LES CARTES INÈDITES (1930-1953) ESCRITES PER ALCEU AMORÓS LIMA, MURILO MENDE’S HERETICAL CATHOLICISM THROUGH THE UNPUBLISHED LETTERS (1930-1953) WRITTEN TO ALCEU AMOROSO LIMA, O CATOLICISMO HERÉTICO DE MURILO MENDES ATRAVÉS DAS CARTAS INÉDITAS (1930-1953) ESCRITAS PARA ALCEU AMOROSO LIMA

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Salomão Khéde, Raphael

A la col·lecció del poeta al Museu Murilo Mendes, a la Universitat Federal de Jutge de Fora (UFJF), es conserven 50 documents, entre els quals 39 cartes, tres telegrames, quatre entrades i tres targetes postals escrites per Murilo Mendes per Alceu Amoroso Lima, entre 1930 i 1974. La correspondència es caracteritza per dos aspectes principals entrellaçats entre si: la complexa religiositat de l’autor i l’enviament de poemes per part de Murilo per a aquell que, al mateix temps que va ser el…, In the poet’s collection at the Murilo Mendes Museum, at the Federal University of Juiz de Fora (ufjf), 50 documents are preserved, including 39 letters, three telegrams, four notes and three postcards written by Murilo Mendes to Alceu Amoroso Lima, among 1930 and 1974. The correspondence is characterized by two main intertwined aspects: the author’s complex religiosity and Murilo’s sending of poems to the one who, at the same time as he was the first to officiality write about his work, was…,   No acervo do poeta no Museu Murilo Mendes, na Universidade Federal de Juiz de Fora (UFJF), estão preservados 50 documentos, entre os quais, 39 cartas, 3 telegramas, 4  bilhetes e  3 cartões postais escritos por Murilo Mendes para Alceu Amoroso Lima, entre 1930 e 1974. A correspondência se caracteriza por dois aspectos principais entrelaçados entre si: a complexa religiosidade do autor e o envio de poemas por parte de Murilo para aquele que, ao mesmo tempo em que foi…



Jocs de màscares i plecs del jo: encreuament de lectures per "Final de juego" de Julio Cortázar, Games of Masks and Foldings of the Self: Crossroads of Readings through "Final de juego" by Julio Cortázar, Jogos de máscaras e dobras do eu: encruzilhadas de leitura(s) a partir de "Final de juego" de Julio Cortázar

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Lacowicz, Stanis David

Aquest treball proposa observar com el joc de la ficció, en sentit ampli, es presenta com a possible fonament de tres contes de Julio Cortázar, presents en l´obra Final de Joc: «Continuïtat dels parcs», «L´ídol de les Cíclades» i «La nit boca amunt». Aquestes narratives emfatitzen la porositat de les fronteres entre realitats i ficcions, concepcions del subjecte que privilegien la seva obertura, inacabat i multiplicitat, incorporant amb això la lectura i la ficció com a elements que impregnen…, This essay proposes to observe how the game of the fictive, in a broader sense, presents itself as the possible foundation for three short stories by Julio Cortázar, in his work Final de Juego: “Continuidad de los parques”, “El ídolo de las Cícladas” and “La noche boca arriba”. Those narratives emphasize the porosity of the frontiers between realities and fictions, conceptions of subject beings that give privilege to its opening, unfinished nature, and multiplicity; they incorporate the act of…, Este trabalho propõe observar como o jogo da ficção, de modo amplo, se apresenta como fundamento possível de três contos de Julio Cortázar, presentes na obra Final de Juego: “Continuidad de los parques”, “El ídolo de las Cícladas” e “La noche boca arriba”. Estas narrativas enfatizam a porosidade das fronteiras entre realidades e ficções, concepções de sujeito que privilegiam sua abertura, inacabamento e multiplicidade, incorporando, com isso, a leitura e a ficção como elementos que permeiam…



El vertigen del reconeixement: una lectura de "La imitació de la rosa", The Vertigo of Recognition: a Reading of "The imitation of the Rose", A vertigem do reconhecimento: uma leitura de "A imitação da Rosa"

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Toledo Gonçalves, Mateus

Aquest article ofereix una anàlisi d´un dels contes més importants i celebrats de Clarice Lispector, La imitació de la Rosa. Aquest text serà, sobretot, un exercici de lectura propera d´aquesta narrativa. S´invocarà la discussió al voltant del concepte de reconeixement i serà latent al llarg de l´anàlisi. No obstant això, la noció de reconeixement serà tractada menys com un concepte tancat i més com un camp de preguntes contestades. Aquest caràcter problemàtic de reconeixement, al seu torn, es…, This article offers an analysis of one of Clarice Lispector´s most important and celebrated short stories, The Imitation of the Rose. This text will, above all, be an exercise in close reading of this narrative. The discussion around the concept of recognition will be invoked and will be latent throughout the analysis. However, the notion of recognition will be treated less as a closed concept and more as a field of contested questions. This problematic character of recognition will, in turn,…, Esse artigo apresenta uma análise de um dos mais importantes e celebrados contos de Clarice Lispector, A imitação da rosa. A ideia é acompanhar de perto o desenrolar da narrativa, com especial atenção à sua fatura. A discussão em torno do conceito de reconhecimento será invocada e estará latente por toda a análise. Mas ele será tratado menos como um conceito fechado, e mais como um campo de questões em disputa, caráter problemático que será mobilizado, por sua vez, para pensar a ambiguidade…



Representacions de la maternitat contemporània en Nana Kwame Adjei-Brenyah: Mares negres (i blanques) en els contes de "Friday Black", Portrayals of Present-day Mothering in Nana Kwame Adjei-Brenyah: Black (and White) Mother Figures Across Short Stories of "Friday Black", Representações da maternidade contemporânea em Nana Kwame Adjei-Brenyah: mães pretas (e brancas) nos contos de "Friday Black"

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Alves Araujo, Gilberto, Da Silva Freitas, Gizélia Maria, Rodrigues Sousa, Eliene

Aquest article procura identificar i explorar diverses representacions sobre el paper socioafectiu de la dona negra (i blanca) com a mare en tres contes de la col·lecció Friday Black (2018), d’Adjei-Brenyah. Per a això, i amb la finalitat de mantenir la claredat del debat per als lectors (lusòfons) que no coneguin l’autor, es recorre eventualment a paral·lelismes amb obres literàries de la mateixa temàtica, encara que no sigui objectiu d’aquesta investigació la realització d’una anàlisi…, This paper aims to identify and explore diverse representations about the socio-affective role of black (and white) women as mothers in three short stories from the collection Friday Black (2018) by Adjei-Brenyah. To this end, and with the aim of maintaining the clarity of the discussion for Lusophone readers who are unfamiliar with the author, we occasionally draw parallels with literary works on the same theme, although a comparative analysis is not the aim of this research. Theoretically,…, Este artigo procura identificar e explorar representações diversas sobre o papel socioafetivo da mulher negra (e branca) enquanto mãe em três contos da coletânea Friday Black (2018), de Adjei-Brenyah. Para tanto, e com a finalidade de se manter a clareza do debate para os leitores (lusófonos) que desconheçam o autor, recorrem-se eventualmente a paralelos com obras literárias de mesma temática, embora não seja meta desta pesquisa a realização de uma análise comparatista. Teoricamente, articulam…



BY PEOPLE AND FOR THE PEOPLE, BUT NOT BY THEMSELVES: the criminal system as control/limitation of democracy, Do Povo e para o povo, mas nâo por ele mesmo: o sistema penal como controle/limitação da democracia

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
da Silva Leal, Jackson

This paper analyzes the issues surrounding the demonstrations that took place in Brazil throughout the year 2013, but more intensely in June this year, and clashes with the agencies of social control that is produced. In this line, the analysis embraces the perspectives developed by critical criminology and by array Marxist political sociology, also retaking the conception of the criminal elucidated by Alessandro Baratta (1999). This work is predominantly based on theoretical and bibliographic…, O presente trabalho analisa a problemática envolvendo as manifestações que ocorreram no Brasil ao longo de todo o ano de 2013, mas de forma mais intensa no mês de junho deste ano, e os confrontos com as agencias de controle social que se produziram. Nesta linha, analisa-se na perspectiva permitida a partir da criminologia critica e de uma sociologia politica de matriz marxista, e também retomando a concepção de criminoso elucidada por Alessandro Baratta (1999). O presente trabalho é construído…



THE ART OF GOVERNING THE EVIL AND THE GRAMMAR OF THE INHUMAN ON THE BRAZILIAN PENITENTIARY SYSTEM, A ARTE DE GOVERNAR O MAL E A GRAMÁTICA DO DESUMANO NO SISTEMA PENITENCIÁRIO BRASILEIRO

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Rotta Almeida, Bruno, Camargo Massau, Guilherme

The article intends to raise the issue involving the relationship between the state and the incarcerated person, which includes violations of basic rights by the State. For this, the text uses the notion of the banality of evil of Hannah Arendt as reflective base to understand the attitude of the state in governmentality - from the concept of Michel Foucault - the Brazilian penitentiary system. The paper demonstrates that violations of fundamental rights are normalized to the State, as manager…, O artigo tem como objetivo suscitar a problemática que envolve a relação entre o Estado e a pessoa encarcerada, a qual se compreende eivada de violações de direitos essenciais por parte daquele. Por isso, convocou-se a noção de banalidade do mal de Hannah Arendt como base reflexiva para se compreender a postura do Estado na governamentalidade – a partir do conceito de Michel Foucault – do sistema penitenciário brasileiro. Almeja-se demonstrar que as violações de direitos fundamentais se…



THE ROOM OF MIRRORS, A CASA DOS ESPELHOS

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Dores, Antonio Pedro

Addressing prisons in classical literature is an opportunity to revisit the wisdom of the nineteenth century; and think about the timeliness of the paths and struggles for freedom and equality that have marked the last two centuries. Dostoevsky's first major success was a description of prison life. It is a good reason to explore the ambition of knowledge inscribed in the realism movement; The para-scientific character of the novel's approach, still used today in social sciences; The…, Abordar as prisões na literatura clássica é uma oportunidade para revisitar a sabedoria do século XIX. E pensar a actualidade dos caminhos e das lutas pela liberdade e pela igualdade que marcaram os últimos dois séculos.O primeiro grande sucesso de Dostoievski foi uma descrição da vida penal. É razão para sobre ele nos debruçarmos. Explorar a ambição do conhecimento inscrita no movimento do realismo; o carácter para-científico da abordagem do romance, ainda hoje utilizado em ciências sociais; a…



"La legalitat no sempre és suficient": discursos punitivistes al Congrés Nacional Brasiler i la construcció antijurídica d'una penalitat neoliberal, "Legality is not always enough": punitive discourses in the Brazilian National Congress and the anti-juridical construction of a neoliberal penality, "La legalidad no siempre es suficiente": discursos punitivistas en el Congreso Nacional Brasileño y la construcción antijurídica de una penalidad neoliberal

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Pastana, Debora Regina

Aquest article sobre la política criminal brasilera presenta anàlisis crítiques de discursos provinents de la bancada policial activa al Congrés Nacional, sobre el Projecte de Llei 714/2023. L'elecció d'aquest projecte es justifica, tot i que es discuteix només a la Cambra de Diputats, perquè preveu l'abolició selectiva de la llibertat provisional durant la instrucció criminal. A partir de la proposta metodològica de Teun van Dijk, el problema de recerca aquí delineat analitza…, This article on Brazilian criminal policy presents critical analyses of discourses from the police caucus active in the National Congress regarding Bill 714/2023. The choice of this bill is justified, even though it has only been discussed in the Chamber of Deputies, because it provides for the selective abolition of provisional release during criminal proceedings. Based on Teun van Dijk's methodological proposal, the research problem outlined here analyzes how the discourses of this…, Este artículo sobre la política criminal brasileña presenta análisis críticos de discursos provenientes de la bancada policial activa en el Congreso Nacional, acerca del Proyecto de Ley 714/2023. La elección de este proyecto se justifica, aunque sea discutido únicamente en la Cámara de Diputados, porque prevé la abolición selectiva de la libertad provisional durante la instrucción criminal. A partir de la propuesta metodológica de Teun van Dijk, el problema de investigación aquí delineado…



A Minha Senhora da Saúde: O Processo de apropriaçâo individual da Senhora da Saúde de Touvedo

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Pereira, Pedro

La Verge Maria es manifesta de diverses formes, resentant innombrables designacions, essent una d’elles Senyora de la Salut. Tanmateix, aquesta Senyora de la Salut també es materialitza de manera diferent en diverses comunitats de Portugal, com és el cas de la Senyora de la Salut de Touvedo. Fonamentat en la històrica plasticitat de Maria i recorrent particularment a l’etnografia de les creences i pràctiques religioses dels creients, amb el present article es pretén sostenir que més enllà d’una…, The Blessed Virgin Mary shows up in different ways and taking countless names, one of which is Lady of Health. However, Lady of Health also materializes in several forms across various communities of Portugal, such as Lady of Health of Touvedo. Based in Mary’s historical plasticity, and supported particularly by an etnography of the beliefs and the believers’ religious practices, this article intends to sustain that beyond a communitarian appropriation relations of special intimacy with Lady of…, La Virgen María se manifiesta de diversas formas, presentando innumerables designaciones, siendo una de ellas Señora de la Salud. No obstante, esta Señora de la Salud también se materializa de manera diferente en varias comunidades de Portugal, como es el caso de la Señora de la Salud de Touvedo. Basado en la histórica plasticidad de María y recurriendo particularmente a la etnografía de las creencias y prácticas religiosas de los creyentes, con el presente artículo se pretende sostener que más…



Contrabandos no "concelho mais português de Portugal"

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Rovisco, Eduarda

Amb aquest text pretenc compartir alguns resultats i interrogants resultat d’una investigació realitzada en l’àmbit d’un doctorat sobre gestió pràctica de frontera i processos d’identificació a la raia central lusitana-espanyola. Aquest article es centra en una anàlisi dels discursos sobre el contraban recollits en dues freguesias del concelho d’Idanha-a-Nova i en el paper del contraban en la construcció d’aquest concelho com a lloc turístic. A través d’aquesta anàlisi qüestiono la idea de…, In this paper I intend to share some results and emerging questions from my most recent research work towards a PhD on local-level practices and identity processes in the Luso-Spanish border. This article is primarily concerned with the analysis of discourses on smuggling collected in two freguesias (parishes) in the concelho (municipality) of Idanha-a-Nova and with the role played by smuggling in the construction of the latter as a tourist place. Through this analysis I interrogate the idea of…, Con este texto pretendo compartir algunos resultados e interrogaciones fruto de una investigación efectuada en el ámbito de un doctorado sobre gestión práctica de frontera y procesos de identificación en la raya central luso-española. Este artículo se centra en un análisis de los discursos acerca del contrabando recogidos en dos freguesias del concelho de Idanha-a-Nova y en el papel del contrabando en la construcción de ese concelho como lugar turístico. A través de este análisis cuestiono la…



Do RAND à RDA? Modernização compulsória e práticas sociais e estratégias de mobilidade social

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Guerra Hernández, Héctor

Moçambic va experimentar, com pocs països, transformacions profundes en els darrers trenta anys. Aquestes transformacions han estat marcades per la introducció de diferents models de producció i desenvolupament, forçadament modernitzants, que cercaven convertir un món tradicional tribalista en un modern de cort occidental. D'acord amb aquest fet intentarem qüestionar, a partir de la circulació migratòria moçambiquesa, la relació entre modernització econòmica i modernitat política, durant…, Like few countries, Mozambique experienced deep transformations in the space of thirty years. These transformations were marked by the introduction of different productions and developments. Models, with a compulsorily modernizing Character. This should aimed to turn a tribalist traditional world in a modern one. According with this fact and starting of the Mozambican migratory circulation we will try to question the relation between economic modernization and political modernity, during the…, Como pocos países, Mozambique experimentó transformaciones profundas en el lapso de treinta años. Estas transformaciones estuvieron marcadas por la introducción de diferentes modelos de producción y desarrollo, forzadamente modernizantes que apuntaban a convertir un mundo tradicional tribalista en uno moderno de corte occidental. De acuerdo con este hecho intentaremos cuestionar a partir de la circulación migratoria mozambiqueña la relación entre modernización económica y modernidad política,…



Para além da crise. Jovens, mulheres e relações familiares em Cabo Verde

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Martins, Filipe, Fortes, Celeste

A l’Àfrica, en les darreres dècades, la família ha guanyat nous contorns com a categoria social i moral. En els discursos dominants, institucionals o de sentit comú, hi ha una visió paradoxal de la família. Citada com un dels pilars socials i identitaris d’importància sempre renovada, la família contemporània és també representada com si estigu&eacute…, In Africa in recent decades the family, as a social and moral category, gained new contours. In the dominant discourses, both institutional and common sense, there is a paradoxical view of the family. Cited as a social and identity pillar of constantly renewed importance, the contemporary family is also categorized as being in crisis, “dysfunctional” and therefore identified as the root of many contemporary social problems. Based on ethnographic data collected among women…, En África en las últimas décadas la familia ha ganado nuevos contornos como una categoría social y moral. En los discursos dominantes, sean institucionales o de sentido común, hay una visión paradójica de la familia. Citada como uno de los pilares sociales y identitarios de importancia siempre renovada, la familia contemporánea es también representada como estando en crisis, &ldquo…



Mosteiros e conventos no Portugal medieval: vida espiritual e lógicas de implantação, Monasteries and Convents in Medieval Portugal: Spiritual Life and Establishment Logic

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Inglês Fontes, João Luís, Andrade, Maria Filomena, S. A. Rodrigues, Ana Maria

É objetivo deste texto analisar a presença e as lógicas de implantação das diversas ordens e movimentos religiosos no território português desde as últimas décadas do século XI até às primeiras do século XVI, materializando distintas opções e vivências espirituais. Implantados inicialmente nas áreas rurais do Noroeste, mas acompanhando para Sul o avanço dos exércitos cristãos, Beneditinos e Cluniacenses, mais tarde Cistercienses, Cónegos Regrantes de Santo Agostinho e Ordens Militares, não só…, This text analyses the spatial distribution of religious orders and movements in the Portuguese territory from the last decades of the eleventh century to the first decades of the sixteenth century, as well as the different forms of spirituality that resulted from them. First established in rural areas of the northwest and soon following the southward advance of Christian armies, Benedictines and Cluniacs, and later Cistercians, Regular Canons of Saint Augustine and Military Orders, not only…



As cantigas de Vidal, Judeu d’Elvas, a uma judia: relações amorosas interculturais na Península Ibérica medieval, Vidal’s cantigas to a Jewess: Intercultural Love Relationships in Medieval Iberia, As cantigas de Vidal, Judeu d’Elvas, a uma judia: relações amorosas interculturais na Península Ibérica medieval, As cantigas de Vidal, Judeu d’Elvas, a uma judia: relações amorosas interculturais na Península Ibérica medieval, As cantigas de Vidal, Judeu d’Elvas, a uma judia: relações amorosas interculturais na Península Ibérica medieval

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Yara Frateschi Vieira

As interrelações entre as três culturas – judaica, muçulmana e cristã – na Península Ibérica medieval passaram a ser estudadas, na segunda metade do século XX, a partir do que se convencionou chamar, de forma geral e com diversos matizes, a “convivência” (Castro 1948; Sánchez Albornoz 1956). Paralelamente, estudos dedicados às relações entre as literaturas árabe, hebraica e cristã incorporaram também no seu âmbito indagações correlatas (Bossong 2010; Paden 2005). Neste trabalho procurarei…, From the second half of the twentieth century onwards, contacts between the three Iberian cultures – Jewish, Muslim, and Christian – have been addressed from the point of view of what has come to be known as ‘convivencia’ [coexistence] (Castro 1948; Sánchez Albornoz 1956). At the same time, studies devoted to the Arabic, Hebrew, and Christian literatures of the same period have incorporated similar considerations (Bossong 2010; Paden 2005). On this basis, the present article examines the…, As interrelações entre as três culturas – judaica, muçulmana e cristã – na Península Ibérica medieval passaram a ser estudadas, na segunda metade do século XX, a partir do que se convencionou chamar, de forma geral e com diversos matizes, a “convivência” (Castro 1948; Sánchez Albornoz 1956). Paralelamente, estudos dedicados às relações entre as literaturas árabe, hebraica e cristã incorporaram também no seu âmbito indagações correlatas (Bossong 2010; Paden 2005). Neste trabalho procurarei…, As interrelações entre as três culturas – judaica, muçulmana e cristã – na Península Ibérica medieval passaram a ser estudadas, na segunda metade do século XX, a partir do que se convencionou chamar, de forma geral e com diversos matizes, a “convivência” (Castro 1948; Sánchez Albornoz 1956). Paralelamente, estudos dedicados às relações entre as literaturas árabe, hebraica e cristã incorporaram também no seu âmbito indagações correlatas (Bossong 2010; Paden 2005). Neste trabalho procurarei…, As interrelações entre as três culturas – judaica, muçulmana e cristã – na Península Ibérica medieval passaram a ser estudadas, na segunda metade do século XX, a partir do que se convencionou chamar, de forma geral e com diversos matizes, a “convivência” (Castro 1948; Sánchez Albornoz 1956). Paralelamente, estudos dedicados às relações entre as literaturas árabe, hebraica e cristã incorporaram também no seu âmbito indagações correlatas (Bossong 2010; Paden 2005). Neste trabalho procurarei…



On the Scale of Grey in Brazilian Crime Fiction, Da escala de cinza da escrita negra brasileira

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Martínez Teixeiro, Alva, Martínez Pereiro, Carlos Paulo

In this essay, the intention is to map the plurality of crime writing —that is detective, mystery or crime fiction— which has appeared in Brazil over the last quarter of a century. Working from reflections which have already been published as well as specific reading choices, a “biased” corpus of reference has been established. It incorporates the spectrum of this unique grisaille fiction, with regard to the conventional parameters of the genre, in both the more orthodox works and the more…, Neste ensaio pretende-se cartografar a plural escritura negra — isto é, policial, de mistério e/ou criminal —, vigente no Brasil nos últimos cinco lustros. A partir de reflexões já publicitadas e de opções particulares de leitura, estabelece-se um ‘tendencioso’ corpus referencial, onde se incorporam diversas tonalidades desta singular grisaille ficcional: a respeito dos parâmetros convencionais do género, tanto as obras mais ortodoxas quanto as gradativamente heterodoxas, mas privilegiando…



Rubem Fonseca and Noir Literature, Rubem Fonseca e o policial noir

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Comellas, Pere

Rubem Fonseca is considered a key author in the introduction of crime fiction in Brazil. This article reviews his contribution to the genre and analyzes the specifics of his narrative in the context of Brazilian literature, in which Fonseca breaks from and exceeds the traditional dichotomies between high and popular literature. Fonseca becomes part of the distinct tradition of crime fiction, which he reinterprets differently in his short stories by giving voice to the marginalized, and in his…, Rubem Fonseca é considerado um autor chave na introdução do policial no Brasil. O artigo revisa a sua contribuição no gênero e analisa as especificidades da sua narrativa no quadro da literatura brasileira, na qual Fonseca representa várias ruturas e ultrapassa as clássicas dicotomias entre o culto e o popular. Fonseca insere-se nas distintas tradições do policial, que reinterpreta de forma distinta nos seus contos — em que dá a voz aos marginais— e nos romances — que incorporam elementos do…



Nove Noites and Lourenço Marques: Criminal Mazes in the Contemporary Novel, Nove Noites e Lourenço Marques: labirintos criminais no romance contemporâneo

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Franco, Adenize

This article analyzes the characteristics of the crime novel in the contemporary fiction of Bernardo Carvalho, the Brazilian writer, and Francisco José Viegas, the Portuguese writer. The novels Nove Noites (2002) and Lourenço Marques (2002) are present as narratives marked by the characteristics of the detective genre in a movement that transgresses and subverts these elements., Este artigo analisa os traços do romance policial na ficção contemporânea de Bernardo Carvalho, escritor brasileiro, e de Francisco José Viegas, escritor português. Os romances Nove Noites (2002) e Lourenço Marques (2002) apresentam-se como narrativas marcadas pelas características do gênero policial num movimento de transgressão e subversão dos seus elementos.



Artur Cortez, Modesto Navarro’s Detective: A “Whistle Blower” Ahead of His Time, Artur Cortez, detetive de Modesto Navarro: um «lançador de alertas» antes da hora

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Pranville, Pierre-Michel

Modesto Navarro published seven detective novels between 1982 and 2002. Artur Cortez, his detective, is an investigator who becomes personally involved in the revolutionary process that followed after April 25, 1974 in Portugal. This experience as an activist alters his values, his insight into Portuguese society and his investigative practices. He turns away from private investigations in order to work on investigations with a more collective dimension. By denouncing political or financial…, Modesto Navarro publica sete romances policiais entre 1982 e 2002. O seu detetive,Artur Cortez, é um investigador que se envolverá pessoalmente no processo revolucionário após 25 de Abril de 1974. Esta experiência política vai modificar os seus valores, a própria perceção da sociedade portuguesa e o exercício da sua atividade de investigador. Ele desvia-se das investigações de caráter privado e volta-se para casos de dimensão coletiva. No momento em que denuncia escândalos políticos e…



Between “Some” and “Others”. Reflections on the Poetry of Hélder Faife, Entre «uns» e «outros». Considerações sobre a poesia de Hélder Faife

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Can, Nazir Ahmed

Focusing on Poemas em sacos vazios que ficam de pé, by Hélder Faife, this article aims to reflect on the relationship between poetry and literary institutionalization in Mozambique. After some considerations on the positions in the literary field, we will observe how the author, in his first book, proposes a kind of intersection between language and society: based on small prosodic variations (that give an organic musicality to the verses) and morphosyntactic displacements (that suggest the…, Focalizando Poemas em sacos vazios que ficam de pé, primeiro livro de Hélder Faife, o presente texto reflete sobre as relações entre poesia e institucionalização literária em Moçambique. Após algumas considerações sobre sua posição no campo literário, observaremos como o autor exercita um jogo que entrecruza língua e sociedade: a partir de pequenas variações prosódicas (que oferecem uma musicalidade orgânica aos versos) e deslocamentos morfossintáticos (que indiciam o tráfico generalizado entre…



Iberian humour as inspiration for João Cabral de Melo Neto’s Poetry, O humor de inspiração ibérica na poesia de João Cabral de Melo Neto

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Carvalho, Alessandra

In spite of the great amount of critical works based on João Cabral de Melo Neto’s poetry, its underlying humor —an aspect the poet considered of the most relevant to his work— has yet to be analyzed in great depth. The present article presents and discusses a small sample of the use of the so called infundio sevillano, a satirical way of using language and a set of particular features that served as a model for João Cabral to create poems that shed a light on the prolific literary relationship…, A poesia de João Cabral de Melo Neto — apesar de extensa fortuna crítica escrita a partir dela — ainda não foi abordada de forma mais detida quanto ao humor, traço que o poeta considerava como dos mais relevantes em sua obra. Nesse artigo, procura-se trazer à discussão e analisar um pequeno recorte do humor centrado no infundio sevilhano, linguagem e modo de ser em que Cabral se inspirou para escrever um conjunto de poemas que elucidam algo sobre a relação prolífica que manteve com Sevilha,…



Zé Povinho, a National Portuguese Totem. Study of National Myths and Symbology, O Zé Povinho, totem nacional português. Estudo de mitogénese e simbologia nacional

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Medina, João

Zé Povinho, the known figure created by Bordalo, has been always considered a manifestation of Portugal’s self-image, in spite of his ridiculing, even degrading, characteristics. This figure is comparable with other collective caricatures appearing in Italian, Czech or German cultures, which, at the same time, have their own particularities, as well as some phsycological contradictions. Despite the time which has passed, and the many changes which have taken place in Portugal, Zé Povinho have…, O Zé Povinho, a conhecida figura criada por Bordalo, foi sempre considerada manifestação de uma certa auto-imagem dos Portugueses, apesar das suas características em geral escarninhas, se não degradantes. Trata-se de uma figura comparável a outras caricaturas coletivas surgidas em culturas como a italiana, a checa ou a alemã, que ao mesmo tempo apresenta particularidades bem próprias, como certas contradições psicológicas. Ao longo de tempo, e apesar das mudanças de todo tipo acontecidas em…



Contemporary Portuguese Feminine Poetry, A poesia feminina contemporânea em Portugal

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Wolkoff, Gisele Giandoni

While gathering together both central and marginal authors, this paper intends to both redefine the importance of a possible feminine aesthetic in Portugal today, as well as to go back to discussions implied in concepts of identity and belonging. Finally, by enumerating the authors, their works and signalling clear-cut poetical references, we search for new perspectives on poetics and politics: contemporary, aesthetic poetics, inscribed in and through women., Ao reunir autoras centrais e marginais, este trabalho pretende redefinir a importância de uma possível estética feminina hoje em Portugal, bem como voltar às discussões que implicam em conceitos de identidade e pertencimento. Por fim, ao enumerar as autoras, suas obras e assinalar referências poéticas pontuais, buscamos novas perspectivas sobre poéticas e políticas: estéticas poéticas contemporâneas, inscritas por e em mulheres.