Pasar al contenido principal

Idioma del documento

Encontrados 8545 resultado(s)
Encontradas 86 página(s)

“Codo con codo, cuerpo con cuerpo”: lan gatazkak eta langileen kontrako errepresio soziolaborala motor ibérican 1970ko hamarkadan

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Turrillas Bueno, Edurne, Rodríguez Villar, Izaskun, Velasco Zozaya, Lisabe, Santamarina Otaola, Josu, Bueno Delgado, Irune, Garjon Irigoien, Aitor

El presente trabajo analiza la represión sociolaboral ejercida contra las personas trabajadoras de la empresa Motor Ibérica durante la década de 1970. Desde un análisis micro, el estudio aborda la evolución de los conflictos laborales en la fábrica —especialmente la huelga general de 1973— y las distintas formas de represión asociadas. La investigación cuantifica y contextualiza los casos de represión, identificando a las víctimas y relacionando la dinámica entre conflicto laboral y represión...., Lan honek Motor Ibérica enpresako langileen aurka 1970eko hamarkadan izandako errepresio soziolaborala aztertzen du. Analisi mikro batetik, azterketak fabrikako lan-gatazken bilakaera — bereziki 1973ko greba orokorra — eta horri lotutako errepresio mota desberdinak jorratzen ditu. Ikerketak errepresio kasuak kuantifikatzen eta testuinguruan jartzen ditu, biktimak identifikatuz eta langatazkaren eta errepresioaren arteko dinamika lotuz. Azterlan honek Nafarroako Oroimen Historikoaren...



Onomatopeiak Erroibarko hizkeran

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

En este artículo se dan a conocer las onomatopeyas del dialecto vasco del valle de Erro. Algunas de estas también son comunes a otros dialectos, otras, sin embargo, son específicas de éste. En este trabajo se realiza una clasificación por campos semánticos. La clasificación incluye onomatopeyas derivadas de sonidos, apodos, movimientos, objetos que hacen ruido, animales, cosas de poco valor y juegos, así como onomatopeyas relacionadas con la comida y con el habla infantil. En algunos casos, el..., In this article we analyze the onomatopoeias of the Basque dialect of the Erro Valley. Some of these are also common to other dialects, some others, however, are specific to it. In this paper we present a classification of onomatopeias into semantic fields. This taxonomy rating includes sounds, nicknames, movements and objects that make noises, animals and with things of little value, games, as well as onomatopoeias associated with eating and with children’s speech. These onomatopoeias are...



Erroibarko eta Esteribarko oikonimoak (II)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

El objetivo de este artículo es analizar la evolución de los nombres vascos de las casas de los valles de Esteribar y Erro en Navarra, en los que euskara ha sufrido una profunda erosión. En el valle de Erro se han tomado como base los topónimos de los años 1644, 1726 y 2001 y se ha analizado la evolución de los mismos durante estos años. El mismo método se ha seguido en el valle de Esteribar, aunque las fechas elegidas han sido 1644, 1677 y las actuales. En este artículo proponemos una..., Bi artikulu hauen helburua da Esteribar eta Erroibarko etxe-izenen inguruan azterketa bat burutzea. Erroibarren honako urteak hartu dira oinarritzat: 1644, 1726 eta 2001 eta urte hauetan zehar jasandako bilakabidea aztertu da. Metodologia berbera jarraitu da Esteribarren, baina urteak hauek izan dira: 1644, 1677 eta gaurkoak. Artikulu honetan oikonimoen etimologia aztertzen da, eta bide batez hauen sailkapena burutzen da, kontuan izanik zertan dauden oinarriturik etxe-izen hauek: toponimoetan,..., The aim of this article is to analyse the evolution of Basque names of the houses in the valleys of Erro and Esteribar (Nafarroa), areas where the Basque language has suffered a deep erosion. With the “oiconimos” of the years 1644, 1726 and 2001, we have tried to make a comparative study of the evolution of such house-names during this time. We have also tried to give the etymology of those names, classifying them into different groups: those based on anthroponyms, toponyms and patronymics, and...



Zaraitzueraren lekukotasunak XVIII. mende bukaeran: hiru testu zahar eta autore berri bat, Testimonios del euskera salacenco a finales del siglo XVIII: tres textos antiguos y un nuevo autor, Attestations of Salazarese Basque at the end of the 18th century: three old texts and a new author

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

En este trabajo hemos estudiado tres sermones escritos en el euskera de Salazar en el siglo xviii. No se hallan los tres en la misma situación, puesto que mientras uno es inédito, los otros dos ya habían sido publicados por J. M. Satrústegui; además, no se custodian todos juntos en el mismo lugar. Así, hemos acometido cuatro quehaceres: Por un lado, siendo los textos anónimos, hemos demostrado que el texto inédito y los publicados por Satrústegui son fruto de la misma mano. En segundo lugar,..., Zaraitzuko euskaran xviii. mendean idatzitako hiru prediku aztertu ditugu lan honetan. Ez daude hirurak egoera berean, izan ere, bat argitaragabea izan arren, beste biak J. M. Satrustegik emanak zituen jadanik argitara; gainera, ez dira denak batera leku berean gordetzen. Hartara, lau zeregini ekin diegu: Alde batetik, testuek izenik ez baitute, argitaratu gabe dagoen testuak eta Satrustegik ateratakoak esku berak idatziak direla frogatu dugu. Bigarrenik, balizko autorea zein den aurkitu eta..., In this work we have studied three sermons written in the 18th century in the Basque variety of Salazar. They are not all in the same situation, since one of them had still not been published, whereas the remaining two were brought to light by J. M. Satrustegi; in addition, they are not kept together in the same place. In view of this, four tasks have been taken up: Firstly, as the texts are anonymous, we have demonstrated that the unpublished text and those published by Satrustegi were written..., Ikerketa honek honako proiektuen babesa du: UPV/EHUko Euskararen Historia eta Hizkuntzalaritza Historiko-Konparatua (GIC10/83, IT 486-10) ikerketa-talde kontsolidatua, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntzalaritza Teorikoa eta Diakronikoa: Gramatika Unibertsala, Hizkuntza Indoeuropearrak eta Euskara (HiTeDi) (UFI 11/14) Prestakuntza eta Ikerketa Unitatea eta UPNA/NUPeko «La Caixa»-k diruz hornitzen duen Nafarroako ondare materiagabearen Artxiboaren Katedra (30.31.10.3654).



Lapurtera klasikoaren oinarriez: E. Materraren 'Doctrina christianaren' iturriak, On the foundations of classical Labourdin: the sources of E. Materra's Doctrina christiana

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zuloaga San Román, Eneko, Krajewska, Dorota, Santazilia Salvador, Ekaitz

Lan honetan Esteve Materraren Doctrina christiana lanaren lehenengo bi edizioen (1617, 1623) iturriak ditugu aztergai. Kontrarreforma-sasoian Lapurdiko irakurleentzat argitaratutako lehenengo dotrina izan zen Materrarena, eta oraintsu arte galdutzat jotzen zen lehenengo edizioaren ale bat aurkitzeak ikuspegi berria ekarri du egileaz eta obraz. Bada, XVI. eta XVII. mendeetan Europan argitaratutako hainbat katixima aztertu eta Materra-renarekin erkatu ondoren, argudioak bildu ditugu proposatzeko..., In this paper we analyze the sources of the first two editions of Esteve Materra’s Doctrina christiana. Materra’s doctrine was the first catechism published in Labourd during the Counter-Reformation, and the recent discovery of a copy of the first edition has brought new information on the author and his work. After having analyzed and compared several catechisms published in Europe in the 16th and 17th centuries, we have arguments to propose that the main source were the works of the Italian..., Lan honek honako ikerketa-proiektu eta talde hauen babesa izan du: 'Monumenta Linguae Vasconum (V): cronología y periodización' (FFI2016-76032-P), 'Historia de la lengua vasca y lingüística histórico-comparada' (IT1344-19) eta 'Diacronía de la animacidad: aproximación tipológica al origen de las marcas animadas' (PGC2018-098995-B-I00).



Gizarte-langintza komunitarioaren oinarri eta estrategiak: Iruñearen kasua, RETSASO proiektua

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Sarasa Camacho, Hodei

En el ámbito de los servicios sociales, tanto las y los expertos como los reglamentos y normativas definen la comunidad como un sistema de protección que actúa desde la proximidad: desde la cercanía a las personas, a sus capacidades, vulnerabilidades y necesidades. Pero ¿cuáles son los fundamentos teóricos que se tienen en cuenta para intervenir desde esa comunidad? ¿Y cuáles son las estrategias que se utilizan? Tomando como imprescindible la idea de que la investigación que se realiza en el..., Gizarte-zerbitzuen arloan komunitatea hurbiltasunetik jokatzen duen babes-sistema bezala definitzen dute, bai adituek, baita araudi eta legeek ere: pertsonetatik gertu dagoena, haien gaitasun, zaurgarritasun eta beharretatik hurbil dagoena. Baina, zeintzuk dira komunitatean eskuhartzeko kontuan hartzen diren oinarri teorikoak? Eta erabiltzen diren estrategiak? Gizarte-lanaren arloan egiten den ikerketa esku-hartze zuzenarekin ezinbesteko harreman estua izan behar duela ideia nagusitzat hartuta,...



Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako ikasleek GeoGebran egindako esplorazioaren bidez ebatzi dituzten jardueren analisia

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Abaurrea Larrayoz, Jaione

Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako 108 ikasleri zirkunferentzien luzera eta zirkuluen azalera lortzeko poligono erregularren hurbilpenean oinarritutako metodo bat aurkeztu zaie. GeoGebran egindako esploraziotik jasotako datuekin, ikasleek neurri horiek identifikatu behar izan dituzte eta, ondoren, metodo honen eta metodo aljebraikoaren (2𝜋𝜋𝜋𝜋 edo𝜋𝜋𝜋𝜋2) arteko erlazioa identifikatu behar izan dute. Esperimentazioaren emaitzek argiztatu dute ikaslegoaren erdiak..., 108 students of Compulsory Secondary Education were introduced to a method based on the approximation of regular polygons to obtain the length of circumferences and the area of circles. With the data obtained from the exploration carried out in GeoGebra, the students were tasked to identify said measures and, subsequently, identify the relation between this method and the algebraic one (2𝜋𝜋𝜋𝜋or𝜋𝜋𝜋𝜋2). The results showed that, although more than half of the students were able to...



Artatzako euskal testua. Transkripzioa eta hizkuntza azterketa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi

En este artículo transcribimos primero el texto del zudairiarra Juan Vicente Díaz, vicario de Artatza durante largos años y hacemos después un análisis lingüístico del mismo. Para esto lo hemos comparado con los materiales que teníamos a nuestro alcance: en Navarra lo hemos comparado con el pequeño escrito de Eraul de 1564, con la doctrina de Elizalde, con los textos de Muzkiz y con los datos que conocemos de Burunda, y en Álava con los escritos de Lazarraga, Landuchio, Betolatza, García de..., Artikulu honetan Artatzan urte luzetan bikario izandako Juan Vicente Diaz zudairiarraren testuaren transkripzioa eta hizkuntza azterketa egiten dugu. Bigarren eginkizunerako irispidean ditugun Ameskoaren inguruko testu eta materialekin alderatu dugu: Nafarroan Eraulgo 1564ko izkribu ttipiarekin, Elizalderen dotrinarekin, Muzkiko idazkiekin eta Burundako datuekin, eta Araban Lazarraga, Landuchio, Betolatza, Garzia de Albeniz eta Gamizen izkribuekin. Ateratzen dugun ondorioa da Ameskoabarreneko..., The present article consists of a transcription of the text by the “zudairiarra” Juan Vicente Díaz, for many years vicar of Artatza, followed by a linguistic analysis. This has been done by comparing the text with other material available to us: from Navarra, the short script of Eraul dating from 1564, the doctrine of Elizalde, the texts of Muzkiz and the information known to us about Burunda, and from Álava, the writings of Lazarraga, Landuchio, Betolatza, García de Albéniz and Gámiz. The...



Erroibarko onomastikaz ohar batzuk

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

El artículo analiza la antroponimia de los siglos XVII y XVIII del valle de Erro, basada en dos documentos de Apeos. Se analizan los antropónimos, y especialmente los apellidos que responden a la estructura nombre de persona + de + topónimo. Estos datos que parten de la antroponimia nos sirven de análisis de los movimientos de la población durante estos siglos. Se concluye que la mayor parte de estos topónimos hacen referencia a los pueblos del mismo valle y en segunda proporción al valle..., Artikulu honetan aztertzen dugu Erroibarko XVI. eta XVII. mendeetako antroponimia Apeamenduko bi txostenetan oinarrituz. Bereziki egitura hau duren antroponimoak aztertzen dira: pertsona izena + de + toponimoa. Antroponimia oinarri izanik, datu hauek mende hauetako gizartearen norabidea aztertzeko balio digute. Ondorioa da deitura gehienak ibar bereko herrietako izenak direla, eta bigarrenak maiztasunean Artzibarkoak direla, azken tokian hegoaldean kokaturiko haranak daudelarik. Merezi du...



Metodo estatistikoak saiakera klinikoetan

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Galbete Jiménez, Arkaitz

Saiakera klinikoak esperimentu estatistikoen artean kasu bereziak dira bere sekuentzia egiturarengatik eta saiakeraren unitateak gizakiak direlako. Honek erregulazio zorrotza eskatzen du eta datuen biltze eta tratatze prozesuan eragina du, askotan metodologia espezifikoa edo berria erabiliz gainera. Artikulu honetan, saiakera klinikoen diseinuan agertzen diren arazo estatistiko batzuk azaltzen dira, pazienteak tratamenduetan esleitzeko metodo esanguratsu batzuen bilduma bat egiten da eta azken..., Clinical trials are a special case of statistical experiments due to their sequential structure and the fact that the experimental units are patients. This requires a strict regulation with a big effect in the process of data collection and processing, often using specific methodology or a new one. In this article, some statistical issues in the design of clinical trials are explained, a collection of different significant patient randomization rules is made and a randomization based inference...



Murillo el Fruto: XIV. gizaldiko agiria, Murillo el Fruto: documento del s. XIV, Murillo el Fruto: a 14th-century document

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi

En este trabajo se estudian los datos onomásticos, topónimos y antropónimos, que se recogen en el cuadernillo del s. xiv encontrado hace poco tiempo en el AG N. Está escrito en castellano, pese a tener ciertos rasgos especiales, y es importante para nosotros porque deja entrever que el euskera estaba todavía vivo en la localidad de la Ribera Alta en la fecha en que se redactó. Además, a través de los datos onomásticos que encontramos en el pequeño cuaderno podemos conocer algunas de las..., Lan honetan NAOean berriki agertu den xiv. mendeko koaderno ttipi bateko onomastika datuak aztertzen dira, toponimoak eta antroponimoak. Kaierttoa erdaraz idatzia dago, gaztelaniaz, ukitu berezi zenbaitekin, baina munta handikoa da guretako, euskara Erribera goieneko herrian xiv. mendean bizirik zegoela idarokitzen duelako, bertako hizkera galduaren ezaugarri batzuen berri jakin dezakegulako, eta toponimoak hobeki azaltzeko eta arautzeko bide delako. Grafia batzuek eta leku eta jende izen..., This paper analyzes onomastic data consisting of toponyms and anthroponyms that were drawn from a booklet recently discovered in the GNA. The document is written in (Castilian) Spanish with a number of particular features, and it is of relevance to us because it suggests that Basque was still in use in the High Riberan locality at the time of writing. The document moreover allows us to identify some of the characteristics of the extinct local variety, in addition to being helpful in explaining...



Polioxometalatoak ingurune urtsuan: egitura esanguratsuenak, Polyoxometalates in aqueous medium: most respresentative structures

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ruiz-Bilbao, E., Fernández Navarro, Leticia, Artetxe, Beñat, San-Felices, L., Reinoso, Santiago

Polioxometalatoen (POMen) konposizio eta egitura aniztasun ikaragarria, ur disoluzioan aurkezten dituzten oreka kimiko dinamikoen emaitza dira. Izan ere, beraien eraketa prozesuak ingurune azidotan gertatzen diren oxoanioien kondentsazio konplexuetan oinarrituta daude eta ondorioz, pH baldintza jakinetan zenbait metal-oxigeno kluster ezberdin daude orekan. Hortaz, POMei dagozkien topologia garrantzitsuenen ikuspegi orokorra aurkezten da lan honetan, pHaren arabera ur disoluzioan agertzen diren..., The large compositional and structural diversity of polyoxometalates (POMs) is strongly related to their dynamic chemical equilibria in aqueous solution. In fact, their formation process involves complex oxoanion condensation reactions in acidic media and thus, more than one metal-oxo cluster species coexist in a given pH condition. Thus, a general overview of the most common structural archetypes of POMs is provided in this work, with strong focus on the main species found in aqueous solution..., (PRE_2018_1_0143; PRE_2019_1_0106) burutu da. Egileek Ekonomia, Industria eta Lehiakortasun Ministeritzaren (MAT2017-89553-P) eta Eusko Jaurlaritzaren (IT-1291-19 eta KK-2020/00008) finantziazioa eskertu nahi dute.



Artzibar iparraldeko hizkeran sakonduz, Más sobre el habla del norte del valle de Arce, More on the speech of the north of Arce Valley

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

Resumimos en este artículo las características principales del euskera del valle de Arce y lo comparamos con las de los valles colindantes; para ello nos hemos basado en el habla de los últimos hablantes, y especialmente en las grabaciones que hizo Koldo Artola en Arrieta e Hiriberri entre 1980-1983 y que han sido publicadas recientemente en FLV. Detallamos las características más relevantes de esta variedad, comparándolas con las otras del «navarro meridional », y completamos la visión de..., Artikulu honetan laburbiltzen ditugu Artzibarko bi herritako ezaugarri nagusienak. Ezagurri hauek azken hiztunen mintzotik atera dira eta Koldo Artolak 1980-83 urteetan eginiko grabaketetan oinarritu dira, Arrietan eta Hiriberrin. Honezaz gain, Artzibarko hizkera hurbileko haranetako mintzoekin parekatzen dugu, hego-nafarreraren mugak hobeki zedarritzeko asmoz, ezaugarri bereizleak zein diren ikusiz., This paper presents an overview of the Basque dialect spoken in Arce Valley; this is a variety of «Southern high-navarrese». This article is specially based in the speech of last speakers from Arrieta and Hiriberri, who were interviewed by the dialectologist Koldo Artola, during the 1980-1983 period. We present its most specific characteristics and we compare it with the other near varieties, in an attempt to get to know this variety better and to complete the research carried out by previous..., Lan hau Ministerioko FF 12012-33190 «Núcleos innovadores en los dialectos vascos» izena duen proiektuaren babesarekin burutu da.



Nazioarteko kontratuak

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Belintxon Martin, Unai

Lan honetan ikertzen da: nazioarteko kontratua eta mundu mailako merkataritzaren ekonomia; nazioarteko eskuduntza judiziala eta nazioarteko kontratazioa; 1215/2012 erreglamenduko 7.1 artikulua; nazioarteko eskuduntza judiziala eta nazioarteko kontratazioa, botere judizialeko lege organikoko 22. Quinquies a) artikulua; nazioarteko kontratuei aplikagarri zaien legea, Lex Mercatoria berria; nazioarteko kontratuetarako lege aplikagarria, Erroma I Erregelamendua, lege hautaketa, borondate gatazkaren...



Luzaideko eta Ondarrolako hiru gutun

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kamino Kaminondo, Peio, Salaberri Zaratiegi, Patxi

En este artículo publicamos dos cartas euskéricas fechadas en 1893 y enviadas desde la ciudad de Salto de Uruguay a la capital Montevideo, y otra de Valcarlos o Luzaide de 1904. Los autores de las dos primeras, al igual que el receptor de las misivas, debían de ser naturales del barrio de Ondarrola de Arnegi, a pesar de que el euskera que emplean no sea exactamente el usado en el lugar. La tercera carta fue escrita en Valcarlos y refleja más fielmente el habla de la localidad., Lan honetan Uruguaiko Salto hiritik herrialde horretako Montevideora igorritako 1893ko bi gutun eta 1904ko Luzaideko beste bat ematen ditugu argitara. Lehen bien egileak Arnegiko Ondarrola auzokoak ziratekeen, ibiltzen duten euskara lekuaren gainean egiten den berbera ez bada ere. Hirugarrena Luzaiden idatzia da eta dudarik gabe herri honetako hizkeran izkiriaturik dago., This article includes two letters written in the Basque language sent in 1893 from the Uruguayan city of Salto to the capital Montevideo and another from Valcarlos/Luzaide in 1904. The authors of the first two and the person receiving the letters would appear to be from the Arnegi district of Ondarrola, al - though the Basque used does not exactly correspond to the local version. The third letter was written in Valcarlos and is a more faithful reflection of local speech.



Emakumearen irudia euskaltzaindiaren hiztegian

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Landa Torre, Esther

A pesar de no ser un lenguaje de género, en euskera también se reflejan las características y valores de nuestra sociedad patriarcal y androcéntrica; no sólo se reflejan, sino que, de igual manera, los transmitimos y perpetuamos. Objetivo: analizar los roles, los prototipos de mujer y hombre que se presentan en Euskaltzaindiaren Hiztegia y sus diferencias estadística. Hay que mencionar que el presente trabajo es un estudio cuantitativo preliminar, un acercamiento a lo que sería el análisis..., Although the Basque language is not a gender language, it reflects the characteristics and values of our patriarchal and androcentric society; moreover, it does not only reflect them, it also transmits and perpetuates them. Aim: to analyze roles, and prototypes of woman and man that are presented in Euskaltzaindiaren Hizegia and their statistical differences. It should be mentioned that the present study is the first quantitative study, an approach to what would be a full analysis, so the...



Ultzamako hizkera: reseña

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi

Reseña de la obra de Orrega Ibarra: Ultzamako hizkera. Iruñea: Inguruko Euskalkietako Harremanak, 1995.



Memoria, boterea, gatazka: hainbat hari-mutur

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Sagardoy Leuza, Iñaki

2017an Nafarroan 'gertuko' memoria kolektiboen eraikuntza prozesuetara hurbilpen etnografikoa irudikatu nuenean, ezer gutxi nekien ofizioaren aurpegi behin-behineko eta hauskorraz. Zailak nituen asmatzen hainbat espazio instituzionaletara sartzeko izanen nituen ezintasunak, pandemia global baten ondorio metodologikoak edota fenomeno batzuek duten natura efimeroa. Horregatik, idatzita utzi nuen ikerketa doktoral horren muinean zegoena izan litezkeen askotariko etnografien...



Euskaraz idatziriko Asteteren dotrina bat

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

Asteteren dotrina bat, Leitzako baserri batean aurkiturikoa, argitaratu eta aztertzen dugu artikulu honetan. Ez dakigu nor den bere autorea, izan ere anitz dira garai honetan idatzi ziren dotrinak, bakoitza tokian tokiko euskarari egokituak. Azterturiko ezaugarrien bidez, Baztango euskarari hurbiltzen zaizkio. Ziurrenik, Baztanen ibili zen baserri honetako monja batek ekarri zuen, jabeek diotenez. Dotrina batek interes handirik ez badu ere, badira aztertzea merezi duten ezaugarriak ikuspuntu..., Se edita y analiza en este artículo una doctrina del Padre Astete encontrada en un caserío de Leitza. Desconocemos quién es su autor. Son varias las doctrinas que circularon por estos pueblos en el siglo XIX, todas adaptadas al euskera de los distintos dialec-tos. Por medio de las características analizadas, podemos decir que presenta rasgos del euskera de Baztan. Con toda probabilidad, la trajo una monja de este caserío que procedía de allí. Aunque una doctrina no reviste mucha originalidad,..., This article publishes and analyses a doctrin of Astete, found in a rural house in Leitza (Navarre).The autor is unknown. Several doctrines circulated in there villages during the 19th century and they were all adapted to the different Basque dialects. Thanks to the analysis of its characteristics, we can claim that it presents some common features of the Baztan dialect. In all likehood, it was brought by a nun from this rural house born there. Althought it may not be very original, some...



Espainiar eskualde-arteko Zuzenbidearen berritze prozesuari buruzko hausnarketak: XXI. menderako erronka

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Belintxon Martin, Unai

Gure Estatuko sistema juridikoaren berezitasuna aztertzea eta kritikoki baloratzea da ondorengo gogoeta honen helburua. Sistema hori, hain zuzen ere, lege anitzeko antolamendu juridikoko taldean dago kokatuta, eta, bertan, lurraldeetako hainbat legegintza-sistema elkarrekin bizi dira, ondorioz, eskualde-arteko eta tokiarteko barne-gatazkak sortzen direlarik. Hain zuzen ere, XXI. mendean sistema bat ezarri behar den garaiko errealitate sozialera egokitzeko eskatzen duen ikuskera eta errealitate..., Esta reflexión tiene por objeto el análisis y valoración crítica de la particularidad de nuestro sistema jurídico estatal ubicado en el grupo de los ordenamientos plurilegislativos en el que conviven y coexisten diferentes sistemas legislativos territoriales con los consecuentes conflictos internos de carácter interregional e interlocal. En efecto, cabe reflexionar sobre el marco jurídico normativo de aplicación a esta particular concepción y realidad que demanda en pleno siglo XXI de un..., This reflection aims at analyzing and critical assessment of the particularity of our state legal system. This system, framed in the multi-law legal organization group, coexists with several territorial legislative systems, giving rise to internal conflicts between regions and interlocal. In fact, it is necessary to reflect on the legal framework of application to this particular conception and reality that demands in the 21st century of a system that adapts to the social reality of the time in...



Irigarai familiaren funtsa Nafarroako Errege Artxibo Nagusian: katalogoa (I. dokumentu argitaratuak), El fondo de la familia Irigaray en el Archivo Real y General de Navarra: catálogo (I. documentos publicados), Irigaray family’s collection at the General and Royal Archive of Navarre: catalogue (I. published documents)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

Recientemente, el Archivo Real y General de Navarra ha recibido en donación el fondo documental de Fermin Irigaray y Angel Irigaray. Estos dos hombres (padre e hijo) destacaron en su labor en favor de la lengua vasca en el siglo XX, y el fondo es el reflejo de ello. Entre otras cosas, incluye textos antiguos, manuscritos, artículos, prensa, revistas, libros, borradores y cuadernos de notas, desde el siglo XVII hasta los siglos XIX y XX principalmente. Tratándose de un material interesante para..., Berriki, Nafarroako Errege Artxibo Nagusiak Fermin Irigarai eta Angel Irigarai aitasemeen ondare dokumentala hartu du dohaintzan. Bi gizon hauek euskararen aldeko lanean nabarmendu ziren XX. mendean, eta funtsa horren isla da. Besteak beste, testu zaharrak, eskuizkribuak, artikuluak, prentsa, aldizkariak, liburuak, zirriborroak eta ohar-kaierak aurki daitezke horretan, XVII. mendetik hasi eta, nagusiki, XIX. eta XX. mendeak bitarte. Euskararen ikerketararako material baliagarria delakoan,..., Recently, the Royal and General Archive of Navarre has received Fermin Irigaray’s and Angel Irigaray’s collection of documents as a donation. The collection reflects the outstanding contribution these two men (father and son) made in the 20th century in favour of the Basque language. Among others, it includes old texts, manuscripts, articles, press, journals, books, drafts, and notebooks, starting from the 17th century and, mostly to the 19th and 20th centuries. Since it is an interesting...



Erronkari eta Ansoko toponimiaz zenbait ohar

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lopez-Mugartza Iriarte, Juan Karlos

El estudio de la toponimia del Valle de Roncal en Navarra y del Valle de Ansó en Aragón demuestra que el límite oriental de Navarra ha sido secularmente punto de encuentro de culturas con idénticas necesidades comunicativas pero expresadas en diferentes lenguas, unas de origen romance (el navarro- aragonés y el gascón) y otras de origen prerromano (los dialectos roncalés y suletino del euskera). El romance navarro-aragonés pervive en la toponimia de Roncal y, de igual manera, el euskera está..., Erronkaribarko eta Anso Ibarreko toponimiaren azterketak erakusten duenez Nafarroako ekialdeko muga herri eta kultura anitzen bilgunea izan dela. Herri hauen behar komunikatiboak antzekoak ziren, baina hainbat hizkuntza diferente erabili behar zituzten haiek asetzeko; alde batetik, latinetiko bi hizkuntza (gaskoiera eta nafar-aragoiera) eta beste alde batetik erromatarren aurreko hizkuntza zahar baten bi euskalki (erronkariera eta zuberera). Euskara oraindik bizirik dago Ansoko toponimian..., The study of place names in the Navarrese Valley of Roncal and the Aragonese Valley of Ansó reveals that the eastern boundary of Navarre was traditionally a meeting-point for cultures with communication needs which were identical, but expressed in different languages, some of Romanic origin (Navarrese- Aragonese and Gascon) and other of pre-Roman origin (the Roncal and Souletine dialects of Basque). The Navarrese-Aragonese Romance language survives in the place names in Roncal and Basque is...



Gizarte bat korrespondentziaren prismatik: Zuberoa, XIX. mendearen bukaeratik Lehen Mundu Gerra arte

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Arcocha Mendinueta, Elorri

Desde la década de 1980 lo que el antropólogo Daniel Fabre acuñó como 'escritos ordinarios' y, en general, el uso de archivos personales ha cobrado gran fuerza. Impulsados por la antropología y otras disciplinas, los investigadores han centrado su atención no sólo en el contenido de los documentos, sino también en el contexto de su producción. Dentro de los archivos personales encontramos, entre otros, lo que el historiador Michel Papy ha denominado 'correspondencia..., 1980. hamarkadatik landa Daniel Fabre antropologoak «idatzi arruntak» deitu izan dituenak eta, oro har, artxibo pertsonalen erabilerak indar handia jaso izan du. Antropologiak eta beste diziplina batzuek bultzatuta, ikertzaileek arreta bideratzen hasi ziren ez bakarrik dokumentuen edukietara, baizik eta dokumentu horien ekoizpenaren testuingurura. Artxibo pertsonalen baitan, besteak beste, Michel Papy historialariak 'korrespondentzia arrunta' izendatu duena dugu, hots,..., Programa de Doctorado en Humanidades y Ciencias Sociales (RD 99/2011), Giza eta Gizarte Zientzietako Doktoretza Programa (ED 99/2011)



Hitz eratorriak Luzaideko hizkeran

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi, Kamino Kaminondo, Peio

El presente artículo es parte de un proyecto más amplio que tiene como objetivo la recogida y estudio del euskara de Luzaide (Valcarlos, Navarra). Aquí se hace una lista de las palabras derivadas que los autores han encontrado en el habla de la mencionada localidad, clasificándolas por sufijos (o prefijos, en el caso de des- y ez-). Cuando ha sido posible, se ha hecho acompañar la palabra derivada en cuestión de algún ejemplo del habla local, para de esta manera dejar más claro su significado...., Artikulu hau Luzaideko (Nafarroa) euskara biltzen eta aztertzen duen lan zabalago baten zati da. Oraingoan egileek mugako herri horretako hizkeran kausitu dituzten hitz eratorriak jasotzen dituzte, eta atzizkika (edo aurrizkika, des- eta ez-en kasuetan) sailkatzen. Ahal izan denean, hitz eratorriaren adiera argiago ikus dadin, Luzaideko euskaran moldatu adibidea sartu da. J. M. Satrustegik herri horretako hiztegiaren gainean egin lanak ere aintzat hartu dira., The present article forms part of a much larger project whose aim it is to gather and study Euskara from Luzaide (Valcarlos, Navarra). A list is presented of derived words the authors have found in the Euskara spoken in the town locality, classifying them by suffix (or prefix in the case of des- and ez-). Where possible, the derived word in question comes with an example of local speech in order to clarify its usage. The works of J. Mª Satrustegi on the Luzaide lexicon are also taken into...



Hizkuntzaren jabekuntzaz Fontes-en

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José

En este trabajo se realiza una revisión de los artículos que han aparecido en la revista Fontes sobre el tema de la adquisición del lenguaje y, tras un breve resumen de cada uno de ellos, se hace una reflexión sobre lo expuesto. Una vez indagado de forma minuciosa se han encontrado dos artículos dedicados exclusivamente al tema, y uno en el que la adquisición de la lengua se toca de forma tangencial. Los dos artículos monográficos versan sobre temas clave del desarrollo del lenguaje. El primero..., Lantxo honetan Fontes aldizkarian hizkuntzaren jabekuntzari buruz jarduten duten artikuluen bilketa eta artikulu horiei buruzko laburpen-iruzkinak egiten dira. Guztira, gaiarekin loturiko bi artikulu oso besterik ez dira, eta beste artikulu batean, zeharka, ataltxo bat eskaintzen zaio jabekuntzaren atalari. Bi artikuluek eremu honetan oso garrantzitsuak diren beste hainbat gai jorratzen dituzte. Batak, hasteko, euskararen gramatikazko egiturak erabiltzen ez diren garaiko ezaugarriak nolakoak..., This article revises those articles published in the journal Fontes concerning language acquisition and, after a brief summary of each study, some reflection is made as to what we find. Following a painstaking process of research, only two articles exclusively given over to the subject are revealed, and one of these touches on language acquisition in a rather tangential manner. The two monographic articles deal with key themes in language development. The first describes the characteristics of...



Sare sozialak, euskalkiak ikertzeko baliabide gisa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

Sarearen bidez egiten diren elkarrizketak aztertuko ditugu lan honetan; aldi berean, jakin nahi dugu ea sare sozialak baliagarriak diren euskalkiak aztertzeko. Gisa honetan, sare sozialetan hartutako pre-corpus bat osatuko dugu eta, horrekin, lan hipotesiak planteatuko ditugu, horrela hainbat kategoria landuko ditugu, gero, bilketa lan zabalagoa egiteko. Horrela, ikerketa kualitatibo eta konparatiboaren bidez ikusiko dugu zein aukeraketa dialektal eta zein ortografía ezaugarri egiten diren, edo...



Bigarren Hezkuntzako ikasle eta irakasle talde baten diskurtsoa eta praktika informazio digitala bilatzeko, ebaluatzeko eta hautatzeko orduan, Searching, evaluating and selecting information: discourses and practices of secondary students and teachers

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Egaña Osa, Txema, López Flamarique, María Teresa

Azterketa honetan, Bigarren Hezkuntzako ikasle eta irakasleek ikasgelan informazio digitala bilatzeko, ebaluatzeko eta hautatzeko orduan erabiltzen dituzten diskurtsoa eta praktika alderatu nahi dira. Kasu-azterketa bat izanik, hainbat iturritako datuak triangelatu dira (eztabaida-taldeetakoak, eskoletakoak eta aurrez aurreko elkarrizketetakoak). Emaitzen arabera, ikasleek badute interesa ikasgelan Internetera konektatuta lan egiteko, baina zailtasunak dituzte bideo eta grafikoak..., This study seeks to contrast the discourse and practice of students and secondary school teachers when searching, evaluating and selecting digital information in a secondary classroom. This is a case study that has used a multi-source data triangulation (discussion groups, class registration and self-report interviews). The results indicate the interest of the students to work connected to the internet in the classroom, although it is observed that it has difficulties in the interpretation of...



Moneta eta produkzioa, Money and production

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Galarza Prieto, Enrique

The definitions of money and economic product and the exact nature of their relationship are far from being clearly formulated by Economics. The aim of this paper is to introduce the reader to a different approach to the basic concepts of our science. The Quantum Theory is based upon the identity of money and product. This identity requires a new view on production as a non purely physical activity, at least in the case Economics have a special object as different from that of Physics....



Muga eta trantsizioa Nafarroako euskal hizkeretan, Border and transition in the basque dialects of Navarre

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

The aim of this article is to analyze the border character of some Basque dialects speaking in Navarre, dating from the end of the 20th century; based on oral texts from three border areas of Navarrese dialect (Burunda, Baztan and Aezkoa), according to the reseacher Zuazo. In order to do so, and basing this study on the classification criteria of two dialectologists, we try to determine their boundary character by analyzing, through a contrastive methodology, which features are met and which..., Artikulu honek XX. mendeko Nafarroako hainbat hizkeretako mugako hizkeren ezaugarriak aztertzea da, horretarako Zuazoren arabera euskara nafarrean diren hiru tarteko hizkerak kontuan hartuz (Burundakoa, Baztangoa eta Aezkoakoa). Horretarako, bi dialektologoren sailkapen- irizpideen arabera, beraien mugako hizkera zehazten saiatu gara. Hainbat hizkuntz-ezaugarri alderatuz, zehaztu da horietako zein erabiltzen diren euskara nafarrean eta zein ez. Azterketa honetatik ondorioztatzen da Burundako...



Zildozko Perutxeneko euskal predikuak (XIX. m.): aurkezpena eta ikerketaren lehen emaitzak, Basque sermons from Perutxena in Cildoz (19th c.): presentation and first results of the research

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

Lan honetan Zildozko (Ezkabarte, Nafarroa) Perutxena etxetik ateratako xix. mendeko euskal sermoi-sorta aurkeztu dut, eta etorkizunean hura ikertzeko gidalerroak eman. Deskribatu ondoren, sakabanaturik egon den corpusa bakarra dela erakutsi dut. Gainera, egileak zein izan daitezkeen iradoki, datu biografikoak eman ditut, eta predikuak non eta noiz erabili zituzten argitu. Gero, testuak idazteko egileek erabili zituzten iturri bibliografiko batzuk identifikatu ditut. Ondotik, darabilten hizkera..., In this work, I present a 19th-century Basque sermon collection from the Perutxena house in Cildoz/Zildotz (Ezcabarte, Navarre) and provide some guidelines for its examination. After describing it, I show that this scattered collection actually constitutes a single corpus. Moreover, I identify the likely authors and provide some biographical data in order to find out when and where these sermons were preached. Then, I identify some of the bibliographical sources employed by the authors when..., Lan hau Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak diruz hornitutako “Monumenta Linguae Vasconum 6: avances en cronología de la historia y la prehistoria de la lengua vasca” proiektuaren barnean dago (PID2020-118445GB-I00).



Eman dezagun paseo bat Iruñeko Mendillorrin barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Irakasleendako gida

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R.

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51792, Iruñeko Mendillorri auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak…). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai...



Hualde deitura, hidronimia eta paisaiaren elementuen kokapena Euskal Herriaren ekialdeko mugetan, The surname Hualde, hydronymy and the location of landscape elements in the Eastern boundaries of the Basque Country

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lopez-Mugartza Iriarte, Juan Karlos

Hualde abizena gure herri eta ibar anitzetan hedatuta dago, baina aldaera eta gra‑fia ezberdinekin Euskal Herriko ipar‑ekialdeko mugetan sarriago gertatzen da. Abizenaren azterke‑tatik abiatuta, Pirinioen bi aldeetako aldaerak ikertu dira eta berau osatzen duten osagaiak aztertu ere bai; alde batetik, ur oinarritik eratorritako hidronimoak, eta, bestetik, -alde postposizioaz eraiki‑takoak. Era berean, beste hidronimo batzuk eta euskal onomastikan ohikoak diren beste postposizio..., The surname Hualde is present in many of our villages and valleys, but with some variants and different spellings it occurs more frequently in the north-eastern limits of Euskal Herria. Based on the study of the surname, its variants on both sides of the Pyrenees are investi-gated and the components that make it up are analysed; on the one hand, the hydronyms derived from the Basque base ur ‘water’ and, on the other, those constructed with the Basque postposi-tion...



Kontzientzia metalinguistikoa eta eleaniztasuna: berrikusketa bibliografiko bat, La competencia metalingüística y el multilingüismo: una revisión bibliográfica, Metalinguistic competence and multilingualism: a literature review

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Gaspar Arraiza, Artzai

Esta investigación presenta una revisión bibliográfica sobre la conciencia metalingüística. Partiendo de las definiciones del metalenguaje y de la conciencia, se define la conciencia metalingüística y sus sub-conciencias: fonológica, ortográfica, morfológica, pragmática y semántica. Asimismo, se discute la relación entre la conciencia metalingüística y el desarrollo de la competencia lectora, así como las relaciones con el multilingüismo y las transferencias inter-lingüísticas. Para ello, se..., Ikerketa honek kontzientzia metalinguistikoari buruzko berrikusketa bibliografiko bat eskaintzen du. Metahizkuntzaren eta kontzientziaren definizioetatik abiatuz, kon-tzientzia metalinguistikoa definitzen da eta bere azpi-kontzientziak teorizatzen dira: fonologikoa, ortografikoa, morfologikoa, pragmatikoa eta semantikoa. Era berean, kontzientziak irakurmenaren garapenarekin daukan erlazioa aztertzen da, baita eleaniztasunarekin eta transferentzia inter..., This study offers a comprehensive literature review on the concept of metalinguistic awareness. It begins by exploring the foundational definitions of metalanguage and awareness, subsequently defining metalinguistic awareness and its specific subcatego-ries: phonological, orthographic, morphological, pragmatic, and semantic awareness. Furthermore, the review examines the interplay between metalinguistic awareness and the development of reading proficiency,...



Nafarroa Behereko hiru eskutitz

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kamino Kaminondo, Peio, Salaberri Zaratiegi, Patxi

En este trabajo publicamos tres cartas en euskera de la Baja Navarra que fueron escritas en Argentina, primero con la grafía que el autor –Leon Erdozaintzi– emplea, después con grafía actual y finalmente traducidas al castellano. Datan de 1913, 1916 y 1918, es decir, la primera fue escrita un poco antes de la Primera Guerra Mundial y las dos últimas durante el conflicto bélico. En cuanto al tratamiento utilizado, cabe destacar que la primera, la que el autor dirige a su hermano, está escrita en..., Lan honetan Nafarroa Behereko euskaran idatzitako hiru gutun ematen ditugu argitara, lehenik egileak –Leon Erdozaintzik– izkiriatu zituen modu berean, gero egungo grafiarekin eta azkenik gaztelaniara itzulita. Eskutitz hauek 1913, 1916 eta 1918koak dira, hots, aurrenekoa Lehen Mundu Gerlaren aitzinekoa eta beste biak gerla garaikoak. Argentinan idatzi zituen egileak, anaiari igorri ziona toka eta aitari zuzendutakoak begiramenezko zuka alokutiboan., In this article we publish three letters written in Argentina in Low Navarrese dialect, first with the orthography that the author –Leon Erdozaintzi– uses, later with modern orthography and finally translated into Spanish. They date back to 1913, 1916 and 1918, that is to say, the first one was written some time before the First World War and the last ones during the conflict. It is necessary to emphasize that the first letter, which the author sends to his brother, is written in toka, a...



Goizuetako hizkera adierazkorra: biraoak

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kamino Kaminondo, Peio, Salaberri Zaratiegi, Patxi, Zubiri Lujanbio, Juan José

En este trabajo se han recogido las palabras y expresiones que se utilizan en Goizueta a la hora de imprecar y echar maldiciones. Para efectuar tal descripción se ha hecho una división en cuatro partes: en la primera se enumeran las interjecciones existentes, en la segunda se agrupan las que hacen referencia a los defectos físicos, en la tercera las que se basan en defectos no físicos o morales y en la última parte se recogen las palabras y expresiones que sirven para remarcar lo dicho. Se..., Goizuetan juramentuak egiteko, maldizioak botatzeko eta besteez gaizki esaka aritzeko erabiltzen diren hitzak eta esapideak jaso ditugu lan honetan. Horretarako, lau atal nagusi bereizi dira: lehenbizikoan, nolako harridura hitzak edo esapideak dauden azaltzen da, bigarrenean erru edo akats fisikoei erreferentzia egiten dieten hitzen zerrenda agertzen da, hirugarrenean nortasunari erreferentzia egiten diotenak, eta laugarrenean esandakoa indartzeko erabiltzen diren hitz edo esamoldeak aipatzen..., In this article, we have collected the words and expressions used in Goizueta to curse and swear. In order to make the description, the words and expressions are divided up into four parts: the first lists the existing interjections; the second focuses on those which refer to physical defects: the third, those based on non-physical or moral defects; and the last groups together words and expressions used to highlight what is being said. The curses are also classified by level according to their..., Lan hau 2004ko deialdian Nafarroako Gobernuak diruz lagundu dituen Nafarroarentzako interes bereziko ikerketa proiektuetako baten zati da.



Erredingo Luiseneko euskal predikuak (XVIII.-XIX. m.): aurkezpena, katalogazioa eta ikerketaren lehen emaitzak, Los sermones en euskera de la casa Luisena de Redín (ss. xviii-xix): presentación, catalogación y primeros resultados de la investigación, Basque sermons from Luisena in Redin (18th-19th c.): presentation, catalogation and first research results

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

En este trabajo presento una colección de sermones antiguos en euskera, hallados en el valle de Lizoain (Navarra). Es, por ahora, el único testimonio documental extenso del euskera de la zona. Explico cómo se hizo el hallazgo, describo, dato y catalogo el corpus, y, tras identificar a los autores, indago en sus biografías. Además, describo algunos rasgos lingüísticos, documento las fuentes y trato sobre los hábitos de traducción. Concluyo que el uso del vasco en la predicación empezaba ya a..., Lan honetan, Lizoainibarren (Nafarroa) agertutako euskal sermoi zaharren sorta bat aur-keztu dut. Oraingoz, hango euskararen aztarna dokumental luze bakarra da. Aurkikuntza nola gertatu zen azaldu dut, eta corpusa deskribatu, datatu eta katalogatu dut. Egileak iden-tifikatuta, datu biografikoak ere bildu ditut. Gainera, hizkuntz ezaugarri zenbait deskribatu, iturriak dokumentatu eta itzulpen ohiturez aritu naiz, eta, orobat, euskara predikaziorako herrian bazter gelditzen ari zela ondorioztatu..., In this work I present a collection of old sermons in Basque discovered in Lizoain valley (Navarre). It is so far the sole extensive documentary testimony in the Basque language of that area. I explain how the discovery was made, I describe, date and catalogue the corpus and, after identifying the authors, I collect biographic data. Then, I describe some linguistic features, document the sources and talk about translation habits. I conclude that the use of Basque for predication was starting to..., Ikerketa hau Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak diruz hornitutako «Monumenta Linguae Vasconum 6: avances en cronología de la historia y la prehistoria de la lengua vasca» proiektuaren barnean dago (PID2020-118445GB-I00).



Gurasotasun berriak testuinguru aldakorretan: ikerketa proiektua

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Fernández Rasines, Paloma, Bogino Larrambebere, Mercedes

Aldaketa sozialek eta legegintza-ekimen batzuek zaintza partekatuari eta guraso-erantzunkidetasunari buruzko eztabaida piztu dute. Familiari eta gurasotasunari buruzko gogoeta zabalago batean kokatzea da gure asmoa. Gaiarekin lotuta egoteaz gain, gaia koordenatu egokietan kokatzen laguntzen dute hainbat kontzeptuk, hala nola ohiko rolak eta ereduak, genero-harremanak eta familia eta lana bateragarri egitea. Ahaidetasunaren birdefinizioak, ezkontzaren krisiak erakunde gisa, dibortzio prozesuen...



Ezeztapenaren hurrenkera euskal egitura perifrastikoetan: hurbilpen diakroniko-tipologikoa, El orden de la negación en las construcciones perifrásticas en euskera: un enfoque diacrónico-tipológico, The order of negation in Basque periphrastic constructions: a diachronic-typological approach

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Izko, Iker

Este estudio tiene como objetivo investigar el desarrollo histórico del orden de los verbos principal y auxiliar en oraciones negativas en euskera. En el artículo se muestra, tras realizar un análisis del orden de palabras en textos históricos, que en las oraciones principales se pierde el orden en el que la partícula negativa va entre el verbo principal y el auxiliar (como en ikusi ez zuen), mientras que en las subordinadas dicho orden se mantiene. Se intenta explicar esta asimetría en..., Lan honen helburua euskarazko ezezko perpausetako aditz nagusiak eta laguntzaileak historian zehar izan duten hurrenkera aztertzea da. Hizkuntzaren historiako hainbat testuren hitz-hurrenkerari begiratuz, aditz nagusia - ezezkoaren marka - aditz laguntzailea ordena (ikusi ez zuen modukoa) perpaus nagusietan desagertzen eta mendekoetan gordetzen dela erakusten da, eta, aldi berean, desberdintasun horri azalpen tipologikoa emateko saioa egiten da. Ezeztapenaren hurrenkerari eragiten dioten..., This study aims to investigate the historical development in Basque of the order of the main and auxiliary verb in negated clauses. By analyzing word order in a number of historical texts it is shown that the pattern according to which the negative particle follows the main verb and precedes the auxiliary (as in ikusi ez zuen) is lost in main clauses. At the same time, subordinate clauses are shown to preserve this pattern. An attempt is made to account for this asymmetry in typological terms....



Borroka baten oihartzun galduak: Iruñerriko 1970eko hamarkadako lantegien kokapena eta desagerpena

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Satrustegi Andres, Imanol, Rodríguez Villar, Izaskun, Pérez Ibarrola, Nerea, Turrillas Bueno, Edurne

A partir de la década de 1950, en la Comarca de Pamplona se produjo un extraordinario desarrollo industrial, que dio lugar a la construcción de decenas de nuevas fábricas. Fueron precisamente, esas fábricas de nueva construcción el escenario principal de los conflictos laborales de finales de la década de 1960 y de la década de 1970. Sin embargo, tras las décadas de 1980 y 1990, muchas de ellas fueron clausuradas, trasladadas o compradas por multinacionales. Así, se ha olvidado la historia de..., 1950eko hamarkadatik aurrera, Iruñerrian berealdiko garapen industriala gertatu zen, eta ondorioz, hamarnaka lantegi berri eraiki zituzten . Lantegi horiexek izan ziren 1960ko hamarkada bukaerako eta 1970eko hamarkadako lan-gatazken antzeztoki nagusia. Hala ere, 1980ko eta 1990eko hamarkaden ondoren, horietako asko itxi, lekuz aldatu edo multinazionalek erosi zituzten. Horrela, ahaztu egin da lantegien eta enpres a horien historia, baita leku horietan lan egin zuten pertsonena ere. Txosten...



"Gero eta aldeko gehiago": prozesu polifoniko baten sintesia

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zapata Solano, Oskar, Sagardoy Leuza, Iñaki

Nafarroa Garaian, azkeneko ikerketa soziolinguistikoek (2016 eta 2021) datu kezkagarriak agertzen dituzte euskararen sustapenari buruzko jarreratan. Azkenekoan, adibidez, herritarren %37a hizkuntzaren indarberritze ahaleginaren "aurka" azaldu zen, eta %33a "ez alde ez aurka". Aldeko jarrerek euskararen biziberritze prozesuan izan dezaketen eragin positiboa aintzat hartuta, horietan eragiteko erabilgarri izan daitezkeen praktika, diskurtso, argudio edota..., In Navarre, the latest sociolinguistic studies (2016 and 2021) show worrying figures regarding attitudes to promoting Basque. In the last study, for example, 37% of the population stated they were “against” reinforcing the revival of Basque and 33% “neither for nor against”. Bearing in mind the positive impact that favourable attitudes can have in the process of revitalising Basque, in 2021 Euskaltzaleen Topagunea took the decision to seek and experiment with practices, discourses, arguments...



Langileria berri baten eraketa. Iruñerria 1956-1976

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Pérez Ibarrola, Nerea

Tesi honen ikerketarako objektua, frankismoaren bitartean Iruñerrian sortu zen langile klasea da. Honen eratze prozesua 1956-1976 urteen arteko marko kronologikoan kokatu dugu. Lehenengo blokean prozesua eman zen markoaren deskribapena egiten da. Bigarren blokean langile klasea eratu zen zirkuitua berregiten da. Hirugarren blokean, behin zirkuitua berregin dela, klasearen eraketa prozesua bere goren unera iristen da., Programa Oficial de Doctorado en Ciencias Sociales y Jurídicas (RD 1393/2007), Gizarte Zientzietako eta Zientzia Juridikoetako Doktoretza Programa Ofiziala (ED 1393/2007)



Iruñe ondoko euskal testu zahar berri bat, Un nuevo texto vasco antiguo de cerca de Pamplona, A new old Basque text near Pamplona

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

En este trabajo presentamos el estudio y edición de un antiguo manuscrito en vasco hallado recientemente en la parroquia de Unzu (Juslapeña) o alrededores. Hemos descrito el texto y, al tratarse de una traducción-adaptación, hemos dado algunas explicaciones en torno al tema que trata y al motivo por el cual está redactado en vascuence. Teniendo en cuenta el cuidado estilo del escrito, hemos sacado algunas conclusiones sobre los conocimientos e influencias del autor anónimo. Además, tras..., Untzuko (Txulapain) parrokian edo inguruan orain gutxi agertu den euskal eskuizkribu zahar baten edizio eta azterketa dakargu lan honetan. Testuaren deskribapena egin dugu eta izkribua itzulpen-moldaketa dela kontuan harturik, jorratzen duen gaiaz eta testua euskaraz egotearen arrazoiez azalpen zenbait eman ditugu. Idazkiaren estilo txukuna gogoan, egile anonimoaren ezagupenen eta eraginen gaineko ondorioak atera ditugu. Horrezaz gain, testua ikuspegi filologiko eta dialektologikotik aztertuta,..., This paper presents an analysis and an edited version of a manuscript in Basque recently discovered in the parish of Unzu (Txulapain / Juslapeña) or its surroundings. Considering this is a translation-adaptation, the text is described and some explanations both about its topic and the reason for it being written in Basque are supplied. Bearing in mind the elevated style of the writing, some conclusions about the knowledge base and the influences received by the anonymous writer are also drawn....



Eman dezagun paseo bat Iruñeko Arrotxapean barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Jarduera-koadernoa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Iribas Pardo, Haritz, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R., Lasa Oyarbide, Aitzol

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51696, Iruñeko Arrotxapea auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak…). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai testualak...



Aizkibelen Euzkeratik erderara biurtzeko itztegia: eskuizkributik argitalpenera, Euzkerakik erderaba biurtzeko itztegia de Aizkibel: del manuscrito a la publicación, Aizkibel’s Euzkeratik erderara biurtzeko itztegia: from manuscript to publication

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

En el mundo de la vascología, en contadas ocasiones tenemos la oportunidad de comparar la edición y el manuscrito de un texto; en el caso del Diccionario Basco-Español de Aizkibel, sin embargo, es así. En este trabajo hemos comparado ese manuscrito y la versión publicada tras la muerte del autor. En lo que al manuscrito se refiere, hemos mostrado que se trata de la fuente de la edición y, tras datarlo, hemos expresado nuestras dudas en torno a la autoría. Hemos extraído las diferencias más..., Aizkibelen Euzkerakik erderara biurtzeko itztegia: Eskuizkributik argitalpenera Gutxitan dugu euskalaritzan testu baten edizioa eta eskuizkribua erkatzeko aukera; Aizkibelen Diccionario Basco-Español-en kasuan ordea, hala da. Lan honetan eskuizkribu hori eta egilea hil ondoren argitaratutako bertsioa konparatu ditugu. Gordetzen den eskuizkribuari so, edizioaren iturri dela erakutsi dugu eta datatu ondoan, egiletasun zalantzak agertu ditugu. Argitalpenaren eta eskuizkribuaren arteko alderik..., In the world of Basque studies, we rarely have the opportunity to compare the published version and the manuscript of a text: in the case of Aizkibel’s Basque-Spanish Dictionary, however, we do. In this article, we compare the manuscript and the version published after the death of the author. Concerning the manuscript, we show that it is the source of the publication and, after dating it, we express our doubts regarding its authorship. We have extracted the most remarkable differences between..., Lan hau Eusko Jaurlaritzaren Ikertzaileak Prestatzeko eta Hobetzeko Laguntzen programako BFI-2010-221 kodedun laguntzari esker egin ahal izan da.



Izen sintagmaren eta kasu en jabenkuntza bi haur euskaldun elebakarrengan

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José

Este trabajo de investigación se inserta dentro del campo de la adquisición y desarrollo de la lengua (euskara) y se basa en los daros, recogidos quincenalmente en su respectivo ambiente familiar, de dos niños monolingües, un niño y una niña, en sesiones de aproximadamente 45 minutos de duración cada una hasta la edad de tres años. Tras una breve exposición de diversos autores y teorías que han analizado el aprendizaje en general, y el aprendizaje del lenguaje en particular, tal como el..., Hizkuntzaren jabekuntzaren eta garapenaren eremuan okatzen den lan hau burutzeko hiru urte arteko bi haur euskaldun elebakarren hizkuntz datuak hartu dira aintzat, hamabostero gutxi-gorabehera berrogeita bost minutu inguruko bideograbaketetan bildutako corpuscan oinarrituz. Ikuspuntu teorikoari dagokionez, psikologiaren arloan errotuak dauden ikaskuntzari buruzko hainbat teoria garrantzitsuri (Lenneberg eta Chomskyren biologismoari, Skinnerren behaviorismoari, Piageten eraikortasunari,...



Fontes Linguae Vasconum-en 50. urteurrena: jardueren kronika, 50 aniversario de Fontes Linguae Vasconum: crónica de actividades

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

Versión en euskera (pgs 1-17) y castellano (pgs 19-35), En 2019 se ha cumplido medio siglo desde que vio la luz el primer número de la revista Fontes Linguae Vasconum, a cargo de la Institución Píncipe de Viana de la Diputación Foral de Navarra. Se llevaron a cabo múltiples actividades y aquí se realiza un resumen de ellas., 2019an mende erdia bete da Fontes Linguae Vasconum aldizkariaren lehen zenbakiak argia ikusi zuenetik, Nafarroako Foru Diputazioko Vianako Printzea Erakundeak bultzatuta. Jarduera batzuk antolatu ziren eta hemen laburpena eskaintzen dugu.



Iparraldeko ibarretako lexikoari buruzko oharrak: eraginak eta kokapen geolinguistikoa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

Partiendo de una recogida del léxico vasco realizada en los valles navarros de Esteribar y Erro, tratamos en este artículo de investigar cuál es la situación geolingüística del mismo. Analizamos, por tanto, el número de palabras que comparte con los dialectos colindantes: con el habla de Aezkoa, con las hablas del otro lado de la frontera, de Baja Navarra, y con el habla del vecino valle de Arce y también con el baztanés. Por otra parte, queremos saber si hay una parte del léxico exclusivo de...



Euskararen ekialdeko mugak, Hegoaldean, Los límites orientales del euskera, en la Vasconia peninsular, The eastern limits of euskara, in the peninsular Basque territory

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi

En este trabajo el autor intenta ver cuál ha sido la frontera lingüistica entre el euskera y el romance en Navarra, basándose para ello en los nombres de lugar a su disposición. Como puede observarse, este pequeño artículo es complementario del escrito por M. Gorrotxategi sobre los límites lingüísticos en el occidente de Vasconia, en la parte de Bizkaia, y del realizado por E. Martínez de Madina y R. González de Viñaspre acerca de la frontera lingüística en la zona de Álava. Se toca igualmente,..., Lan honetan egilea euskararen eta erromantzearen arteko muga Nafarroan non barna igaro den zehazten saiatzen da, irispidean zituen leku izenetan oinarrituz. lkus daitekeen bezala, Bizkai aldeko mendebaldeko hizkuntza mugak argitzen dituen M Gorrotxategiren lanaren eta Araba aldekoak finkatzen dituen E. Martínez de Madina eta R. González de Viñaspreren artikuluaren osagarria da hau. Pirinioetako beste alderdi batzuetako toponimia ere ukitzen da, laburki baizik ez bada ere., In this paper the author tries to delimit which has been the linguistic boundary between euskara and roman in Navarra, relying on the existing corpus of place names. This little article is, evidently, complementary to M. Gorrotxategi’s paper on the western linguistic boundaries of Basque in Biscay, and to E. Martinez Madina and R. Gonzalez. de Viñaspre´s paper on linguistic boundary in Alava. It also mentions, if only by the way, place names in the Pyrenees.



Nafarroako herrietako bizimoduak eta hizkerak xx. mende bukaeran kontaturik, The ways of life and the dialects of Navarrese villages narrated at the end of the 20th century, Las costumbres y los dialectos de los pueblos navarros, contados a finales del siglo XX

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

Los etnotextos son reflejo de los modos de vida y de la diversidad dialectal. En este artículo transcribimos varios etnotextos de finales del siglo XX que recogen la diversidad de hablas y costumbres en Navarra. El análisis de los mismos muestra estos rasgos lingüísticos y constituye un testimonio de aspectos de la vida diaria rural. Cada uno de ellos se acompaña de un análisis fonológico, morfológico, sintáctico, léxico y etnográfico. Todo ello desde una perspectiva contrastativa, con el fin..., Etnotestuok dialektoen eta bizimoduen adierazgarri dira. Lan honetan XX. mendearen bukaerako etnotestuak bildu dira Nafarroako hizkeren eta ohituren aldakortasun horren berri emateko helburuz. Testuen analisiak ezaugarri linguistikoak agerian uzten ditu eta aldi berean, eguneroko bizitzaren testigantzak dira. Testu bakoitzak, azterketa fonologiko, morfologiko, sintaktiko, lexiko eta etnografikoa du ondoan. Hori guztia ikuspegi alderatzailearekin egina, lekuan lekuko ezaugarri dialektal eta..., The etnotexts are a reflection of the ways of life and of the dialectal diversity. In this article we transcribe several etnotexts recorded at the end of the 20th century which reflect the diversity of speech and customs in Navarre. The analysis of them shows these linguistic features and constitutes a testimony of aspects of daily life. Each text is accompanied by a phonological, morphological, syntactical and etnographic analysis done from the perspective contrastive, in order to bring out...



Eman dezagun paseo bat Iruñeko Txantrean barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Jarduera-koadernoa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R., Armendáriz, Adriana

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51722, Iruñeko Txantrea auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak…). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai testualak,...



Gertakari errepresiboak kuantifikatzea: Nafarroako Memoria Historikoaren Dokumentu Funtsaren azalpena eta erronkak

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Majuelo Gil, Emilio, Mendiola Gonzalo, Fernando, Garmendia Amutxastegi, Gotzon, Piérola Narvarte, Gemma, García Funes, Juan Carlos, Yániz Berrio, Edurne, Pérez Ibarrola, Nerea, Barrenechea Tartas, Edurne, Rodríguez Martínez, Iosu, Sesma Redín, Rubén, Bustince Sola, Humberto

Enlace a la versión en castellano: https://hdl.handle.net/2454/33159, Enlace a la versión en inglés: https://hdl.handle.net/2454/35331, En este documento se presentan los fundamentos historiográficos y metodológicos de la base de datos del Fondo Documental de la Memoria Histórica en Navarra, desarrollada en la Universidad Pública de Navarra como consecuencia del encargo institucional realizado por el Parlamento y el Gobierno de Navarra. Con este fin, se ha procedido a elaboraruna base de datos que permita una ágil consulta por parte de diferentes agentes sociales, institucionales y..., Dokumentu honetan Nafarroako Unibertsitate Publikoak Nafarroako Parlamentuarekin eta Gobernuarekin sinatu diren itunen ondorioz garaturiko Nafarroako Memoria Historikoaren Dokumentu Funtsaren datu-basearen oinarri historiografiko eta metodologikoak aurkezten dira. Errepresio frankista aztertzeko lan egiten duten erakunde, ikerlari eta gizarte eragileentzat kontsulta errazak egiteko bidea ematen duen datu-base bat garatu...



Eman dezagun paseo bat Iruñeko Buztintxurin eta Sanduzelain barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Irakasleendako gida

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Iribas Pardo, Haritz, Wilhelmi, Miguel R.

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51788, Iruñeko Buztintxuri eta Sanduzelai auzoetatik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak...). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai...



Okupazioa eta enplegua: hobekuntzak espazio desberdinean?

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasheras Ruiz, Rubén

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/53018, Bi helburu ditu dokumentu honek. Alde batetik, EAEn bizi diren atzerritar jatorriko pertsonen okupazioari eta enpleguari begira dauden errealitateak azaltzea -EABIk aurreko edizioetan emandako ikuspegi historikoa aintzat hartuta, eta beste irakurketa batzuk egiteko aukera emanez, emaitzen taulak osorik aurkeztuta-. Bestalde, historikoki egiaztatu den bezala, eremu horretan (eta beste batzuetan) EAEn jaio diren pertsonen aldean sortzen den eragin desberdinetik ulertu behar da errealitate hori....



Iruñeko konpartsa: aurrekariak, sorrera eta bilakaera historikoa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Jimeno Aranguren, Roldán

Analizaremos la historia de la Comparsa de Pamplona desde su fundación en el siglo XIX hasta nuestros días, sin olvidar los antecedentes de la Edad Moderna. Veremos sus principales características, sobre todo las que han sido modélicas para otras comparsas de Euskal Herria., Iruñeko Konpartsaren historiaren azterketa egingo dugu, XIX. Mendean sortu zenetik gaur egunera arte, Aro Modernoko aurrekariak ahaztu gabe. Bere ezaugarri nagusiak ikusiko ditugu, batez ere Euskal Herriko beste konpartsentzat eredugarriak izan direnak., We will analyse the history of the Comparsa de Pamplona from its founding in the 19th century to the present day, not forgetting the antecedents of the Modern Age. We will see its main characteristics, especially those that have been models for other groups in Euskal Herria., Lan hau Ekonomia eta Lehiakortasun Ministerioaren Unión, vinculación y pertenencia a la Monarquía española: Navarra, siglos XVI-XVIII (2018-2020). DER2017-83881-C2-2-P (AEI/FEDER, UE) I+Gko proiektuaren barruan egina da.



Hezkuntzari buruzko teoriak eta erakunde garaikideak, Teorías e Instituciones contemporáneas de la educación

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Colom Cañellas, Antoni J., López Goñi, Irene

Traducción al euskera de la obra: Teorías e instituciones contemporáneas de la educación / Antoni J. Colom (coordinador)... [et al.]. 2ª ed. amp. y act. Barcelona : Ariel, 2002. Coordinadora de la edición en euskera: Irene López Goñi, Eskuliburu honek bost helburu oinarrizkoak ditu: hezkuntza, pedagogia, hezkuntzaren zientziak eta abar denari buruzko sarrera izatea; hezkuntzaren teoriak eta haien eboluzioa zehaztea; teoriak analizatzea; ikaslea, bere lehen prestakuntza pedagogikotik hasita, ikasgelako girora eta dinamikara hurbiltzea; eta hezkuntza erakundeei dagokiena garatzea.



Orreagako elizan aurkitutako On Javier Ibarraren prediku bat Artzibarko hizkeran idatzirikoa, Un sermón de Don Javier Ibarra encontrado en la iglesia de Roncesvalles y escrito en la variedad dialectal del valle de Arce, A sermon by Canon Javier Ibarra found in the Church of Roncesvalles and written in the dialectal variety of the Valley of Arce

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Ibarra Murillo, Orreaga

En este artículo se recogen unos sermones encontrados en la Colegiata de Roncesvalles/Orreaga, escritos por el canónigo de la misma Don Javier Ibarra (1876-1955). Este erudito (autor de varias monografías premiadas) nació, al igual que sus padres, en el valle de Arce, y, por tanto, era hablante del dialecto propio de este valle. Los sermones que aparecen intercalados entre otros escritos en castellano están dirigidos a los peregrinos que iban a Orreaga. En ellos se reflejan las características..., Orreagako elizan aurkituriko sermoi batzuk ekartzen ditugu. On Javier Ibarra zenak idatzirikoak (1876-1955). Apaiz artzibartar jakintsu hau Lakaben jaioa zen eta bere gurasoak ere artzibartarrak ziren, historialari autodidakta hau liburu biziki interesgarrien egilea zen. Sermoi hauek, gaztelaniaz idatziriko kuaderno batean tartekaturik agertzen dira eta Orreagara zihoazen erromesei predikatzeko idatziak ziren. Beraietan hizkera honen ezaugarriak islatzen dira, nahiz eta kultismo batzuk ere..., This article unites a set of sermons found in the Collegiate of Roncesvalles / Orreaga, written by the Collegiate Canon Javier Ibarra (1876-1955). Like his parents, this erudite (author of a number of prize-winning monographs) was born in the Valley of Arce and, consequently, spoke the dialect used in the valley. The sermons, which are interspersed amongst others written in Spanish, are aimed at pilgrims to Orreaga. They reflect the features of the dialect, although they are also peppered with...



Irigarai familiaren funtsa Nafarroako Errege Artxibo Nagusian: katalogoa (II. dokumentu argitaragabeak), El fondo de la familia Irigaray en el Archivo Real y General de Navarra: catálogo (II. documentos no publicados), Irigaray family’s collection at the General and Royal Archive of Navarre: catalogue (II. unpublished documents)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

Recientemente, el Archivo Real y General de Navarra ha recibido en donación el fondo documental de Fermin Irigaray y Angel Irigaray. Estos dos hombres (padre e hijo) destacaron en su labor en favor de la lengua vasca en el siglo XX, y el fondo no es sino el reflejo de ello. Entre otras cosas, incluye textos antiguos, manuscritos, artículos, prensa, revistas, libros, borradores y cuadernos de notas, desde el siglo XVII hasta los siglos XIX y XX principalmente. Tratándose de un material..., Berriki, Nafarroako Errege Artxibo Nagusiak Fermin Irigarai eta Angel Irigarai aitasemeen ondare dokumentala hartu du dohaintzan. Bi gizon hauek euskararen aldeko lanean nabarmendu ziren XX. mendean, eta funtsa horren isla da. Besteak beste, testu zaharrak, eskuizkribuak, artikuluak, prentsa, aldizkariak, liburuak, zirriborroak eta ohar-kaierak aurki daitezke horretan, XVII. mendetik hasi eta, batez ere, XIX. eta XX. mendeak bitarte. Euskararen ikerketararako material baliagarria delakoan,..., Recently, the Royal and General Archive of Navarre has received Fermin Irigaray’s and Angel Irigaray’s collection of documents as a donation. The collection reflects the outstanding contribution these two men (father and son) made in the 20th century in favour of the Basque language. Among others, it includes old texts, manuscripts, articles, press, journals, books, drafts, and notebooks, starting from the 17th century and, mostly to the 19th and 20th centuries. Since it is an interesting..., Lan hau Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak diruz hornitutako «Monumenta Linguae Vasconum 6: avances en cronología de la historia y la prehistoria de la lengua vasca» proiektuaren barnean dago (PID2020-118445GB-I00).



Trenbideko langileen depurazioa Gerra Zibilean eta frankismoan: Tuteraren eta Sakanako haranaren (Nafarroa) konparaketaren bidezko lehen hurbilketa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Carrillo Pérez, Aitor

Durante la guerra Civil Española y la posguerra, entre 1936-1942, todos los trabaja-dores de las empresas concesionarias de servicios ferroviarios sufrieron la apertura de ex-pedientes de depuración, dentro de un proceso masivo de depuración profesional iniciado por la dictadura franquista. Su actividad profesional, su militancia o afinidad política y sindical, y sus actitudes investigadas antes, durante y después de la guerra. Según sus ac-titudes, volvían al trabajo, con o sin..., Espainiako gerra zibilean eta gerraostean, 1936-1942 bitartean, burdinbide zerbi-tzuen enpresa kontzesionarioetako langile guztiek depurazio espedienteen irekiera jasan behar izan zuten, diktadura frankistak abiatutako depurazio profesionalen prozesu masibo baten barnean. Haien jarduera profesionala, militantzia edo kidetasun politiko zein sindi-kalak, eta gerra aurretik, bitartean eta ondoren izandako jarrera ikertuak izan ziren. Haien jarreren arabera, lanera itzultzen ziren,..., During the Spanish Civil War and the postwar period, between 1936-1942, all work-ers of railway concessionary companies suffered the opening of purging dossiers, within a massive process of professional cleansing initiated by the Franco dictatorship. Their professional activity, their political and union militancy or affinity, and their attitudes before, during and after the war were researched. according to them, they returned to work, with or without punishment, or...



Batallonaren ordena. Doneztebe, 1840, Orden del batallón. Santesteban, 1840, Command from the battallion. Santesteban, 1840

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Zubiri Lujanbio, Juan José

En este artículo se da a conocer un documento escrito en euskera que apareció en el archivo del municipio de Goizueta. El título del documento señala sobre qué trata el texto (una orden del batallón del Gobierno de España), la fecha (12 de enero de 1840) y el lugar (la villa de Santesteban, en la provincia de Navarra). El texto es una traducción literal, en muchas ocasiones no muy acertada, de un decreto sobre las causas que se forman por conspiración contra la Constitución y la seguridad del..., Goizuetako artxiboan aurkitutako dokumentu bat ematen da argitara. Testuaren izenburuan agertzen da zertsu izan daitekeen (batailoiaren ordena), data zehatza (1840ko urtarrilaren 12a) eta lekua (Doneztebe). Konstituzioaren aurkako konspirazio eta estatuaren segurtasunaren aurkako kasuak arautzen dituen dekretu baten hitzez hitzeko itzulpen bat da. Iturburua edo gaztelaniazko bertsioa lan honetan 3. eranskinean ematen den 1821eko maiatzaren 21eko dekretua ez bada ere, honen oso antzekoa izan..., This paper makes public a document written in Basque and found in the archive of the village of Goizueta. The tittle of the document indicates its topic (a command from a battallion of the Spanish government), its date (12th January 1840) and its location (Santesteban village, in the province of Navarre). The text is a literal translation, which is not very accurate in many parts, of a decree regulating lawsuits due to conspiration against the Constitution and the state´s security. Nearly all..., Lan hau La Caixak diruz laguntzen duen Nafarroako Unibertsitate Publikoko «Nafarroako Ondare Ez-materialaren Katedra» izeneko eta 30.31.10.3654 kodea duen proiektuaren barrenean sartzen da.



Aditz trinkoen orainaldiko formak Luzaideko euskaran

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi, Kamino Kaminondo, Peio

En este artículo solo recogemos una pequeña parte de la rica morfología verbal del euskera de Luzaide / Valcarlos, a saber, el presente de los verbos sintéticos en los tres registros existentes en la actualidad: neutro, alocutivo de tuteo y alocutivo diminutivo. También hemos recogido las formas verbales en –ke utilizadas en la localidad y hemos querido hacer hincapié en las variantes combinatorias que presentan. Especialmente en el caso de *edun o ukan e izan que además de sintéticos son..., Lantxo honetan Luzaideko aditz aberatsaren alderdi txiki bat baizik ez dugu ukitzen, hain zuzen ere adizki trinkoen orainaldiko paradignei dagokiena, bizirik dauden hiru erregistroetan, hots, eztabadakoan, hikako alokutiboan (toka / noka) eta xukakoan. Luzaiden ibiltzen diren –ke-dun formak ere jaso ditugu eta garrantzi berezia eman nahi izan diegu adizkien konbinaketako aldaerei. Gainera, laguntzaileak ere badiren *edun edo ukan eta izan-en kasuan bereziki, aditz nagusia kontsonantez edo..., In this article we only gather together a small part of the rich verb morphology existing in the Euskara from Luzaide / Valcarlos –namely, the present tense of the synthetic verbs in the three registers currently existing: neutral, allocutive of the “tu” familiar form and diminutive allocutive. We have also gathered together the verbal forms in -ke used in the locality and have tried to put emphasis on the combinational variants that they present. Especially in the case of *edun or ukan and...



Nafarroako ezker iraultzailearen historia, 1970-1979

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Satrustegi Andres, Imanol

Ezker iraultzaileko alderdiak Francoren diktaduraren aurkako lehen indar politikoa ziren. Diktaduraren bukaeran, nafar biztanleriaren zati garrantzitsu batek sistema jaio berriari -1978ko Konstituzioan oinarritutakoari- ez zion babesik eman. Izan zuten garrantzia nabaria izan zen arren, Trantsizioaz geroztik ezker erradikaleko alderdiak desagertu ziren ia, eta XXI mendearen hasieran gizartearen memorian deus gutxi geratu da. Ikerketa historiko honen helburuak mugimendu politiko honen historia..., The far-left parties were the first political force of the opposition in Navarre against Franco's dictatorship, at the end of which the new born system, based in the Constitution of 1978, was rejected by a relevant part of the Navarrese society. However, in spite of the evident importance they had, farleft parties almost disappeared after the dictatorship came to an end, and in the early 21st century their trace has gone unnoticed. The objectives of this historical research are to..., Testu hau Emilio Majuelo Gil historialariaren zuzendaritzapean eta Nafarroako Gobernuaren diru-laguntza bati esker burutzen ari den doktorego tesi baten emaitza da



Garai arkaikoko euskara nafarraren lekukotasun berriak: gehiketak eta zuzenketak F. Maioraren liburuari, Nuevos testimonios del euskera navarro del periodo arcaico: adiciones y correcciones al libro de F. Maiora, New attestations of the Navarrese Basque from the archaic period: additions and corrections to F. Maiora’s (2011) book

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

F. Maiora publicó en 2011 el libro Reino de Navarra. Euskera: injurias, coplas, frases. Esta colección de textos euskéricos antiguos encontrados de manera diseminada en el Archivo General de Navarra tiene una importancia enorme para la investigación del pasado de la lengua vasca, por un lado porque recoje testimonios antiguos de numerosos lugares y épocas, y por el otro porque el euskera ahí empleado está muy próximo a la variedad hablada; lejos del todo toque literario. Pero la limitada..., F. Maiorak 2011n Reino de Navarra. Euskera: injurias, coplas, frases [Nafarroako Erresuma. Euskara: Irainak, koplak, esaldiak] liburua karrikaratu zuen. Nafarroako Artxibo Orokorrean han-hemenka aurkitutako euskal testu zaharren bilduma honek berebiziko garrantzia du euskararen iraganaren ikerketarako, alde batetik garai eta toki askotako lekukotasun zaharrak biltzen baititu, eta bestetik bertan jasotzen den euskara ahozko moldetik hurbil baitago; zeinahi literatur kutsutik at. Baina..., F.Maiora published in 2011 the book Reino de Navarra. Euskera: injurias, coplas, frases [Kingdom of Navarre. Basque: insults, songs, sentences]. This book compiles old Basque texts found disseminated in the General Archive of Navarre. The book has an enormous relevance for the study of the past of the Basque language, on the one hand because it includes old attestations from multiple periods and places, and on the other hand, because the Basque language attested there is close to the spoken..., Lan hau UPV/EHUko Euskararen Historia eta Hizkuntzalaritza Historiko-Konparatua (GIC 10/83, IT 486-10) ikerketa-talde kontsolidatuaren barnean kokatzen da, Hizkuntzalaritza Teorikoa eta Diakronikoa: Gramatika Unibertsala, Hizkuntza Indoeuropeoarrak eta Euskara (HiTeDi) (UFI 11/14) Prestakuntza eta Ikerketa Unitatearen baitan. Eskerrak, orobat, La Caixa-k diruz hornitutako Nafarroako ondare ez-materialaren Artxiboaren Katedrari (30.31.10.3654).



Europar nazioarteko zuzenbide prozesal zibila: sistema aplikagarrien ideia orokorrak (nazioarteko eskuduntza judiziala)

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Belintxon Martin, Unai

Lan honetan ikertzen da: nazioarteko tresnak eta nazioarteko eskuduntza judiziala; Kontseiluaren 1215/2012 erregelamendua; foru esklusiboak; ageriko sumisioaren forua; ezkutuko sumisioaren forua; demandatuaren helbidearen forua; materia arrazoitzat duten foru bereziak; behin-behineko eta kautelazko neurriak hartzeko foruak.



Arturo Campion (1854-1937): historialaria kontzientzia kolektiboaren sortzaile

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Majuelo Gil, Emilio

En el presente artículo el autor situa la obra histórica de Arturo Campión en su contexto, la visión del mundo que nos ofrece en toda su obra esta basada en la historia. La actividad política de Campión no puede ser entendida sin analizar sus estudios sobre fuerismo e historia. El autor profundiza en dos aspectos primordiales para comprender la aportación de Campión. Por un lado, nos ofrece una imagen del Campión investigador y por otro desgrana las influencias intelectuales recibidas por el..., Egileak Arturo Campionen historia lanak idazlea bizi zuen testuinguruan kokatzen ditu. Egilearen aburuz Campionen mundu-ikuskeraren oinarrian historia kokatu behar dugu. Bestalde Campionen jarduera politikoa ulertzeko fuerismoa eta historiaren inguruko bere lanak ezagutu behar ditugu. Eginkizun honetan, egileak bi funtsezko ezaugarri azpimarratzen ditu, alde batetik, Campion ikerlaria ulertzea eta bestetik historialariak jaso zituen eraginen ezagutzea. Herder, Ranke eta Humbolten irakurketak..., In this article the author places the historical work of Arturo Campion in context. The worldview offered in all his work is based on history. Campion’s political activity can not be understood without analyzing their studies on 'fuerismo' (regional laws and customary autonomy) and history. The author explores two key aspects to understand the contribution of Campion. On the one hand, he gives us a picture of Campion as an investigator and, on the other hand, he analyses other...



Hizkuntzekiko irakaskuntza sentsiblearen gaineko usteak: EAEko LHko irakaslegaian iritziak aztergai, Creencias sobre la Enseñanza Lingüísticamente Sensible: análisis de las opiniones del futuro profesorado de la CAV, Beliefs on Linguistically Sensitive Teaching: an analysis of BAC pre-service teachers’ views

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Gaspar Arraiza, Artzai, Galdós, Oihane, Saragueta Garrido, Eider, Van der Worp, Karin, Ituiño Aguirre, Leire

En las escuelas de la Comunidad Autónoma del País Vasco (CAPV), aparte de las dos lenguas oficiales y la lengua extranjera que se enseñan, existen también diferentes primeras lenguas del alumnado. Ante esa situación multilingüe conviene considerar el Linguistically Sensitive Teaching (LST). En el presente estudio se analiza la conciencia sobre LST de 14 futuros docentes del Grado en Educación Primaria en una universidad de la CAPV, usando un cuestionario, una reflexión escrita, debates grupales..., Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) eskoletan, irakasten diren bi hizkuntza ofizial eta atzerriko hizkuntzaz gain, haur batzuek jatorrizko beste hizkuntza batzuk ere badituzte. Egoera eleanitz horren aurrean Linguistically Sensitive Teaching (LST) aintzat hartzea beharrezkoa da. Ikerketa honetan, EAEko unibertsitateko Lehen Hezkuntzako 14 irakaslegaik LSTaz duten kontzientzia aztertzen da, galdetegia, idatzizko hausnarketa, talde-eztabaida eta behaketen bitartez. Emaitzek erakusten dute..., In schools of the Basque Autonomous Community (BAC), apart from the two official languages and the foreign language that are taught, other first languages of pupils are also present. Facing this multilingual situation, Linguistically Sensitive Teaching (LST) should be considered. This study analyses the awareness regarding LST of 14 BAC pre-service teachers in the Primary Education Degree, by means of a questionnaire, a written reflection, group discussions and observations. Results show that..., Lan hau Eusko Jaurlaritzaren babesarekin egin da (diru laguntza IT1666-22).



Auzoak langile identitateen sorreran. Iruñerriko adibidea, Los barrios en la formación de las identidades obreras. El caso de Pamplona y su comarca

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Pérez Ibarrola, Nerea

El papel desempeñado por los barrios en la formación de las identidades obreras bajo el franquismo es un tema relevante. Sus lugares de residencia, experiencias, formas organizativas y de lucha contribuyen también a la formación de su identidad. El presente artículo se centra en los barrios de Pamplona y su comarca como estudio caso para explicar la formación de una identidad obrera., Auzoaren esparruak langile identitateen sorreran eta adierazpenean duen papera geroz eta gehiago kontuan hartzen da frankismoaren garaiko langileriari buruzko azterketetan. Langileen bizitokiak diren heinean, berauetan bizi diren esperientziak eta abiatzen diren berezko antolakuntza zein borroka formak aipatu identitateen eraketa prozesuen partetzat hartuak izaten hasi dira. Artikulu honek Iruñerriko auzoak ditu hizpide, adibide zehatzetan oinarrituta, aipatu paperaren funtsa azaltzeko.



Eman dezagun paseo bat Iruñeko Donibanen eta Ermitagañan barna... baina ikus dezagun hiria matematikaren begiradatik. Irakasleendako gida

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R.

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51809, Iruñeko Donibane eta Ermitagaña auzoetatik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak¿). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai...



Ala ffede, bada! Euskal testu berri gehiago Nafarroako XVI. mendeko justizia-auzibideetan

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Santazilia Salvador, Ekaitz

Nafarroako Errege Artxibo Nagusian XVI. eta XIX. mende bitarteko milaka justizia-auzibideren dokumentazioa gordetzen da. Gaztelaniaz idatzita dago, eta eskribauek euskaldun elebakarren aitortzak gaztelaniara itzultzen zituzten idatziz paratzeko. Hala ere, beharrezkoa zenean, lekuko horien euskarazko hitz gutxi batzuk bere horretan ematen zituzten eskribauek erdal itzulpenaren barnean. Lan honetan XVI. mende hondarreko auzibide zenbaitetan ageri diren euskarazko pasarte laburrak aztertu ditut...., The documentation of thousands of judicial processes between the 16th and the 19th centuries is kept in the Royal and General Archive of Navarre. It is written in Spanish, and scribes translated the testimonies of Basque monolingual speakers into Spanish to record them in writing. However, when necessary, within the Spanish translation, scribes sometimes provided witnesses¿ words in Basque. In this work I have studied several short passages in Basque included in judicial processes from the end..., Lan honek MINECOk diruz hornitutako Monumenta Linguae Vasconum 5: Periodización y cronología ikerketa-proiektuaren sostengua du (FFI2016-76032-P). Bestalde, UPV/EHUko Euskararen Historia eta Hizkuntzalaritza Historiko-Konparatua (GIC 10/83, IT 486-10) ikerketa-talde kontsolidatuaren barnean kokatzen da, Hizkuntzalaritza Teorikoa eta Diakronikoa: Gramatika Unibertsala, Hizkuntza Indoeuropearrak eta Euskara (HiTeDi) (UFI 11/14) Prestakuntza eta Ikerketa Unitatearen baitan.



Iruñea, alde zaharreko komunitate diagnosi partehartzailea

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Iso Tinoco, Andoni, Jiménez Arellano, Patxi, Martínez García, Zesar, Tellería Herrera, Imanol, Pascual Ibiriku, Patxi

Diagnosi hau Alde Zaharreko Komunitate Planaren ekimenaren baitan sortzen da. Komunitate Planaren ekimena hainbat lagunek osatutako Talde Eragileak abiarazi zuen. Lagun horietako batzuk bertako auzogintzari lotuta daude, beste batzuk, antolaturik egon gabe, ilusioz hartu dute ekimen honetan aritzea. Ekimen hau 2003an hasi zen martxan bi oinarritatik: auzoko bizi-baldintzen hobekuntzari integraltasunez, eta ez sektorialki bakarrik, eustea; eta auzokideek nahi duten auzo eredua parte hartzearen...



Eman dezagun paso bat Iruñeko Alde Zaharrean barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Irakasleendako gida

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R.

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51786, Iruñeko Alde Zaharra auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak...). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai...



Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzara bideratutako STEM proiektuen azterketa kuantitatiboa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
González-Atutxa, P. A., Iribas Pardo, Haritz, Carmona, U.

Egungo ikasleek STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) diziplinetan eta lanbideetan aurkezten duten interes eta motibazio baxua mundu mailako kezka bihurtu da. Euskal hezkuntza-sistemak duen erronka handia da: ikasleek STEM diziplinen konpetentziak bereganatzen dituztela ziurtatzea; aurrerapen zientifiko-teknologiko-digitalez beteriko mundu honetan, STEM lanbideen garrantzia handituz baitoa. Ikerketa honetan, hizkuntza anitzeko 108 STEM proiektuen nolakotasuna analizatu da,..., The low interest and motivation of today's students in STEM (Science, Technology, Engineering and Mathematics) subjects and trades has become a worldwide concern. The Basque education system faces a great challenge: to make students competent in STEM disciplines, because the importance of STEM trades are increasing in a world full of scientific-technological-digital advances. This research shows the results of the analysis of 108 multilingual STEM projects, paying special attention to..., Lan honen egileek eskerrak eman nahi dizkiete Gipuzkoako Foru Aldundiari (TALENTUAIKASKUNTZA-76/2020 proiektuaren bitartez) eta Mondragon Unibertsitateko HUHEZI fakultateari emandako laguntza ekonomikoengatik.



Nafarroako landare sorotarrak

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Peralta de Andrés, Francisco Javier, Royuela Hernando, Mercedes

1. edizioa, Enlace a la versión en castellano: https://hdl.handle.net/2454/39450, Liburu honen jatorria Flora Arvense de Navarra webgunea izan da. Weba ikasleei laguntzeko asmoz sortu eta garatu zen; hain zuzen ere, Nafarroako Unibertsitate Publikoko Nekazaritza Ingeniarien Goi Mailako Eskola Teknikoko ikasleei Nafarroako belar gaiztoen gaineko ezagutza errazteko. Aldi berean, erabilgarria da Nafarroako eta inguruko ikertzaile, teknikari eta nekazarientzat.



Erronkaribarko etxe izenak: grafiak finkatzeko metodologia, House names in the Roncal Valley: a methodology for the fixation of their written form

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lopez-Mugartza Iriarte, Juan Karlos

Oikonimia etxeen izenak ikertzen dituen onomastikaren arloa da. Artikulu honetan aditzera ematen da nola jokatu den Erronkaribarko etxe izenak biltzeko unean eta zer-nolako irizpide metodologiko eta etikoek gidatu duten bilketa lana. Ikerketa lanaren helburua Erronkaribarko etxe izenetan gorderik dagoen altxor materiagabea gordetzea eta zaintzea da. Idatziz dokumentatu diren izenak ahozko inkestan jaso direnekin alderatu dira. Ikerketa eragin duten arrazoiak filologikoak dira neurri handian,..., Oikonymy is the field of onomastics which explores house names. This article discusses how house names in the Roncal Valley were collected and what kind of methodological and ethical criteria guided the work of collecting them. The goal of this research work is to preserve and safeguard the non-material treasure found in house names in the Roncal Valley. Names in written documents have been compared to those taken from oral surveys. To a large extent, the problems associated with such a study...



Eman dezagun paseo bat Iruñeko Txantrean barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Irakasleendako gida

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R., Armendáriz, Adriana

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51814, Iruñeko Txantrea auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak¿). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai testualak,...



Izen ttipiak euskaraz. 'Addenda, confirmanda et corrigenda', Basque hypocoristic. 'Addenda, confirmanda et corrigenda'

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi

Hemen 2009an argia ikusi zuen Izen Ttipiak Euskaraz liburuan bildutako hipokoristikoen gainean mintzo gara. Sarreraren ondotik, aurrena orain arte ezagutzen genituen izen ttipiak berresten saiatzen gara, haien denbora-iraupena eta hedadura hobeki zehazten, hona lekuko gehiago ekarriz, aipatu liburuan erraten zirenak baieztatu nahian. Hau da, izan ere, gure artikuluaren funtsa eta mamia. Gero, bigarren puntuan, zuzentzekoetan, 2009ko obran oker zegoen izen ttipi batez mintzo gara, laburki, eta..., Here we discuss the hypocoristics gathered in the book Izen Ttipiak Euskaraz, which came to light in 2009. Following the introduction we first attempt to endorse those short names of endearment that were known to us so far, as well as to further specify their time depth and scope, by providing additional attestations in an attempt to confirm claims made in the abovementioned book. This is, in fact, the basis and core of our article. Later on in the second point, which concerns corrections, we...



Eman dezagun paseo bat Iruñeko Arrotxapean barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Irakasleendako gida

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Iribas Pardo, Haritz, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R., Lasa Oyarbide, Aitzol

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51804, Iruñeko Arrotxapea auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak...). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai...



Ezkerraren ezkerraz, The left wing of the left

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Satrustegi Andres, Imanol

La izquierda revolucionaria fue la segunda fuerza de la oposición al franquismo tras el PCE-PSUC. Pero a pesar de la importancia que tuvo en su época, la izquierda revolucionaria prácticamente desapareció, y en los albores del siglo XXI muy poco ha quedado de aquello. El objetivo de este estudio es realizar un repaso del recorrido histórico de este sector político., Ezker iraultzailea, frankismoaren aurkako oposizioko bigarren indarra zen, beti ere PCE-PSUCen atzetik. Baina bere garaian garrantzia handia bazuen ere, ezker iraultzailea ia desagertu egin zen diktadura ondoko urteetan eta XXI mendearen hasieran oso gutxi geratu da hartaz guztiaz. Lan honen helburua sektore politiko haren ibilbide historikoaren laburpena egitea da., The far-left parties were the second political force of the opposition against the Franco’s dictatorship, just behind the PCE-PSUC. However, in spite of the evident importance they had, far-left parties almost disappeared after the dictatorship came to an end, and in the early 21st century their trace has gone unnoticed. The objective of this historical research is to summarize the history of this political movement.



Alderaketa adierazkorrak. Bezain-en erabilera euskaraz, Uso de bezain en euskera, Expressive comparisons. Use of bezain in Basque

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Kamino Kaminondo, Peio, Salaberri Zaratiegi, Patxi

En este artículo nos ocupamos de las que hemos llamado “comparaciones expresivas”. La mayor parte de ellas han sido extraídas de la literatura, pero hay también algunos ejemplos recogidos del euskera oral. Como es sabido, en las lenguas de nuestro entorno (en castellano, francés, inglés...) las comparaciones de este tipo son numerosas, los hablantes las emplean casi sin darse cuenta, debido, seguramente, a la fuerte presencia social de dichas lenguas. En el caso del euskera, en cambio, a pesar..., Lan honetan “alderaketa adierazkor” deitu ditugun erkaketak biltzen ditugu, gehien-gehienak literaturatik hartuak, nahiz badiren belarriz jaso ditugun bakan zenbait ere. Jakina den bezala, gure inguruko hizkuntzetan (gaztelanian, frantsesean eta ingelesean, besteak beste) honelakoak ohikoak dira, hiztunak ia ohartu gabe ibiltzen ditu, hizkuntza horiek duten gizarte presentzia handiagatik. Euskaraz, berriz, franko ardurakoak dira literaturan, baina ez hainbeste eguneroko solasean –aldeak alde..., In this article, we deal with what we have called “expressive comparisons”. Most of these have been taken from literature, although some examples have been collected from spoken Basque. As is known, in the languages in our environment (Castilian, French, English, etc.), comparisons of this type are numerous, speakers using them almost without realising, due, without doubt, to the strong social presence of these languages. In the case of Basque, however, despite being quite frequent in literary...



Eman dezagun paseo bat Iruñeko Iturraman barna... baina ikus dezagun hiria matematiken begiradatik. Irakasleendako gida

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Lasa Oyarbide, Aitzol, Abaurrea Larrayoz, Jaione, Wilhelmi, Miguel R.

Enlace a la versión en castellano: https://academica-e.unavarra.es/handle/2454/51818, Iruñeko Iturrama auzotik ibilbide matematiko bat diseinatu da. Lehen Hezkuntzako 6. mailako eta Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasleek tokian bertan ebatzi beharreko arazo matematikoak dituzte, kokapen interesgarri jakin batzuei lotuta (lekuak, eraikinak edo eskulturak, hiri-altzarien elementuak¿). Problema edo erronka matematikoak egokiak dira matematika irakasgaiaren ikaskuntza-estandar ofizialetarako, adierazitako mailetan. Informazioa edo pistak ematen dira, bai grafikoak, bai testualak,...



Fake-news-ak: fenomeno berri bat?

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Loyola Sergio, Ander

Fenomeno berri bat al dira fake news-ak? Akaso bai, Kazetaritzaren ikuspegitik begiratu eta desinformazioaren genealogian murgiltzen bagara. Eta baita Soziologiatik aztertuta, informazioaren aroan, sare-gizarte bat sortu eta mezuen hartu-emanen dinamika eta denboren azkartzeak ohiko espazio eta egiturak irauli dituela ulertzen badugu. Ez, ordea, fenomenoaren analisi politologiko bati ekiten badiogu. Lan honetan, Politika Zientzietatik abiatuta, gezurraren eta politikaren arteko harremanean..., Can we consider fake news as a new phenomenon? Perhaps, if we approach it from the perspective of Journalism, by exploring the genealogy of disinformation. Similarly, from a Sociological point of view, if we recognize that in the age of information, a networked society has emerged, fundamentally altering the dynamics, timing, and spatial structures of communication. But not if we proceed to a political analysis of the phenomenon. In this study, from the viewpoint of Political Science, we will...



Ignazio Bergara Goizuetarraren gutunak: Arranbide (Arano) eta Elama (Artikutza), 1787-1811: edizioa eta hizkuntza azterketa

Repositorio: Academica-e. Repositorio Institucional de la Universidad Pública de Navarra
Salaberri Zaratiegi, Patxi, Zubiri Lujanbio, Juan José, Salaberri Izko, Iker

Acceso cerrado a este documento. No se encuentra disponible para la consulta pública. Depositado en Academica-e para cumplir con los requisitos de evaluación y acreditación académica del autor/a (sexenios, acreditaciones, etc.)., En el primer volumen denominado "Edizioa" se han estudiado todos los aspectos encontrados en los textos, como la forma de escribir de I. Bergara, las letras, las palabras compuestas y los términos específicos, la puntuación, las abreviaturas, etc. pero orientado al lector actual, la transcripción de estos textos, con algunas excepciones y dificultades, se ha intentado adaptar a la ortografía actual, añadiendo a los interesados, la posibilidad de leer los originales tal cual....



Medicamentos procedentes de la nanotecnología

Repositorio: idUS. Depósito de Investigación de la Universidad de Sevilla
López Rodríguez, Serafín

El origen de la nanotecnología resulta indiscutiblemente ligado al científico norteamericano Richard Feynman (Nueva York,1918), laureado con el premio Nobel de Física en 1965. En 1974, el científico japonés, Norio Taniguchi, fue el primero en usar el término nanotecnología para describir los procesos semiconductores que ocurren en el orden de un nanómetro. No fue hasta la década de los años 80 del siglo XX, la era dorada de la nanotecnología, cuando se realizaron una serie de importantes..., Grado en Farmacia



Hizkuntzak ikasteko itzulpengintza aplikatuaren potentzialtasunak adimen artifizialaren aroan

Repositorio: idUS. Depósito de Investigación de la Universidad de Sevilla
Muñoz Basols, Javier, Neville, Craig, Lafford, Barbara A., Godev, Concepción

Adimen artifizialak (AA) eta AA bidezko itzulpen automatikoek aukera eta erronka berriak dakartzate bigarren hizkuntzako (H2ko) irakasle eta ikasleentzat. Azkenaldian, AAn oinarritutako txatbotak agertu dira, ChatGPT esaterako, eta ondorioz, beharrezkoa bihurtu da irakaskuntza-metodo tradizionalak berrikustea, arrazoiketa hausnartua eta pentsamendu kritikoa lehenesteko. Artikulu honetan, itzulpengintza aplikatuak (IA) dituen potentzialtasunak aztertuko ditugu. Izan ere, baliabide hori...



Predicción política y Twitter: Elecciones generales de España 2015

Repositorio: idUS. Depósito de Investigación de la Universidad de Sevilla
Alonso González, Marián

Este trabajo discute la utilidad y alcance del uso de las redes sociales durante las campañas electorales. Se presentan los resultados de una investigación que analiza el empleo de Twitter por los partidos políticos en las elecciones generales de España del 20 de diciembre de 2015. Para ello se cuantifica la presencia de partidos y candidatos durante el último mes de campaña, y se analiza la cantidad y calidad de sus interacciones. Los resultados indican que los datos extraídos de Twitter son..., This paper discussed the utility and reach of social networks during electoral campaigns. We presented the results of a research that analyzes the use of Twitter by political parties in the legislative elections in Spain December 20th, 2015. Presence of the candidates and political parties during the last month of campaign was quantified, and the quality and quantity of their interactions with their followers was evaluated. The results indicate that Twitter is a good social thermometer, but..., Hauteskunde kanpainetan sare sozialen erabilerak duen baliagarritasuna eta helmena eztabaidagai du azterlan honek. 2015eko abenduaren 20ko Espainiako hauteskunde orokorretan alderdi politikoek Twitter nola erabili zuten aztertzen duen ikerlan baten emaitzak azaltzen ditu. Ikerlan horrek kanpainaren azken hilabetean alderdien eta hautagaien agerpenak kuantifikatu ditu, eta interakzioen kopurua eta kalitatea ere aztertu ditu. Emaitzek adierazten dute Twitterretik ateratako datuak termometro...



Explicit multistep time integration for discontinuous elastic stress wave propagation in heterogeneous solids

Repositorio: idUS. Depósito de Investigación de la Universidad de Sevilla
Cho, Sang S., Kolman, Radek, González Pérez, José Ángel, Park, K.C.

Funding: Nuclear Safety Research Program Korea Foundation of Nuclear Safety (KOFONS), Nuclear Safety and Security Commission (NSSC), Republic of Korea, Grant/AwardNumber: 1403013 and 1803015; Centre of Excellence; Operational Program Research, Development and Education,and Czech Science Foundation,Grant/Award Number: 17-22615S and RVO:61388998, A multistep explicit time integration algorithm is presented for tracking the propagation of discontinuous stress waves in heterogeneous solids whose subdomain-to-subdomain critical time step ratios range from tens to thousands. The present multistep algorithm offers efficient and accurate computations for tracking discontinuous waves propagating through such heterogeneous solids. The present algorithm, first, employs the partitioned formulation for representing each subdomain, whose interface...



Poliuretanozko-itsasgarrien sintesia ligninan oinarritutako biopoliolak erabiliz, Polyurethane adhesive synthesis using lignin-based bio-polyols.

Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Hernández Ramos, Fabio

289 p., Cada vez hay más patógenos resistentes ante agentes antimicrobianos. Por ello, es indispensable desarrollar nuevas estrategias para hacer frente a este problema. Una estrategia interesante es la de combinar fármacos con polímeros biodegradables, en forma de hidrogeles, superficies o nanosistemas. Además, los agentes antimicrobianos no se limitan a los antibióticos, ya que hay diversos metales y compuestos naturales que han demostrado ser útiles contra varios patógenos.En esta tesis se han...



Eugenola: polimero jasangarrien biomasatik erauzitako lehengaia

Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Araiz Márquez, Ane, Sánchez Bodón, Julia, Veloso Fernández, Antonio, Ruiz Rubio, Leire, Moreno Benítez, María Isabel, Vilas Vilela, José Luis

In recent years, the interest of renewable resources in the scientific community has increased. In fact, carbon emissions and their waste have led to the search for more sustainable raw materials. Therefore, replacing fossil fuels with natural raw materials has become urgent. Natural monomers with aromatic and particularly phenolic groups are highly desirable because of the evident thermal, chemical and mechanical properties of the polymeric materials that produce them. This work develops...



Sharenting: adingabeen esposizioa sare sozialetan. Arriskuak, ondorioak eta babes neurriak

Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Azkune Zuloaga, Jon

XXI. mendean jaiotako sare sozialen hedapen masiboak pertsonon arteko komunikazioa eta sozializazioa eraldatu du, gure pribatutasunarekiko dugun ikuspegian eraginez. Azken urteotan, gero eta guraso gehiago bere seme-alaben haurtzaroa sare sozialetan argitaratzen hasi dira, umeen zaintza eta hazkundearen xehertasunak publikatuz, adingabeen adostasunik gabe. Umeen ohorerako, intimitarerako eta irudi propiorako eskubideak urratzen dituen praktika horri sharenting deitzen diogu. Ostera, zaila da...



Hidrogenoaren erabilera itsasoko diesel motorretan. Itsas-motor batean balidatutako CFD simulazioa

Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Del Olmo Sanz, Julen

Diesel motorretan,hidrogenoak izan dezakeen aplikagarritasuna aztertzea du xede proiektu honek. Zehazki , itsas ibilgailuetara bideratuko da, hain zuzen ere, mundo mailan garraio zerbitzu handiena eskaintzen duena eta zoritxarrez, ikuspuntu ekologiko batetik,berotegi efektuko gas emisio handia suposatzen duena ere.Gaur egunean, Bilboko Ingeniaritza Eskolan, eskuragarri dagoen itsas motorrrak diésel bitartez bakarrik funtzionatzen du, nahiz eta haren asmoa hidrogenoa sartzen den epe laburrean,...



Do It Yourselfetik planifikaziora. Euskal hiztun gazteak eta berreskurapenaren auziak

Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Hernández García, Jone Miren, Santamaría Barinagarrementeria, Ainara

Azken urteotan, euskararen erabilera nabarmen zabaldu da, gune formaletan zein in- formaletan. Hala ere, ezagutza mailaren eta erabileraren arteko aldea kezka iturri da. Zentzu horretan, beharrezkoa ikusten dugu hizkuntzaren berreskurapenak ekarritakoa begirada kritikoarekin aztertzea. Artikuluan gazteen euskararen erabileran eragina du- ten bi gertakari aztertzen dira: batetik, hizkuntzaren eremuan emandako instituzionali- zazio prozesua; bestetik, azken hamarkadetan euskararen gainean..., «Nuevas solidaridades, reciprocidades y alianzas: la emergencia de espacios colaborativos de participación política y redefinición de la ciudadanía» (MINECO, CSO2017-82903-R).



Gatazka armatuak, bakea eta garapena

Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Mujika Chao, Itziar, Zirion Landaluze, Iker

Historian zehar bai gatazka armatuak bai bakea oso modu murritzean ulertu izan dira. Analisi eta ikasketa hegemonikoek, boteretsuen interesei jarraituz, bi fenomeno horien elementu zehatz batzuk baino ez dituzte ikusarazi nahi izan. Azken ia hiru hamarkadetan, “bake liberalaren” ikuskera nagusi bihurtu da. Hala ere, eta aldi berean, ikuskera horren aurrean, teoria kritiko desberdinek gatazka armatuen eta bakearen errealitatearen azalpenak asko aberastu dituzte. Teoria horiek –feminismoa barne–..., Gipuzkoako Foru Aldundia



La brecha dialectal en la televisión de España, Arrakala dialektala Espainiako telebistan

Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Prados Rodríguez, María Reyes

654 p., En esta tesis se analiza la presencia de las variedades diatópicas de la lengua española en las cadenas de televisión de España. Las cadenas objeto de estudio son: Antena 3, La Sexta, Telecinco y Televisión Española (nacionales), y Euskal Telebista, Canal Sur, Televisión Canaria y Telemadrid (autonómicas). Para llevar a cabo este trabajo se ha empleado una metodología triangular basada en un análisis descriptivo de los libros de estilo de dichas cadenas, un análisis cuantitativo a través de la...



Azilazio bidezko [2,2]paraziklofanoen desimetrizazioa

Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Egaña Agirre, Nahia

[EU] Kiralitate planodun molekulak hiru dimentsiotako konplexutasuna nola kiralitatea sortzeko gai den adibide da, molekulen ezagueran eraginez. [2,2]paraziklofanoen (PCPak), propietate fisiko eta kimiko jakinak dituztenak, erabilera bultatzen ari dira zurrun eta egonkorrak diren bizkarrezur kiral gisan, adibide garrantzitsu bat izanik. Erabilera itxaropentsuak eduki ditzaketen arren, PCP enantiopuruak bereizmen kromatografikoan eta erresoluzio zinetikoetan oinarritzen diren metodologien bidez..., [ES] Molecules with chiral planes are an example of how three-dimensional complexity can produce chirality and, consequently, affect molecular recognition. [2,2]Paracyclophanes (PCPs), which possesses certain physical and chemical properties that are boosting their use as rigid and stable chiral backbones, are an important example. In spite of their promising uses, enantiopure PCPs are still mainly obtained by methodologies based on chromatographic and kinetic resolutions. This Final Degree...