Encontrados 8545 resultado(s)
Encontradas 86 página(s)
Encontradas 86 página(s)
Arteztutako gainazaletan diamantatze prozesuko patroiak karakterizatzeko metodologiaren garapena
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Galletebeitia, Aitzol, Uranga, Gorka, Álvarez, Jorge, Pombo Rodilla, Iñigo
One of the most influential effects of the dressing process is that this process conditions the surface finish of the final part. In fact, due to the transversal dressing process, some periodical heli-cal patterns appear on the surface of the ground parts. The presence of these marks can lead to a nega-tive impact on the performance of certain sealing applications. One of the most outstanding applications are the rotating shafts where the radial seals are mounted, where it is essential to...
Makina-erreminten errendimendua eta zehaztasuna
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Arrizubieta Arrate, Jon Iñaki, Celaya Egüen, Ainhoa, Ukar Arrien, Eneko, Lamikiz Mentxaka, Aitzol
The most important concepts regarding precision when designing, building and setup of the machine tools are discussed. Therefore, in the present article, the most important design principles when developing a machine tool are explained. Besides, the most common method used nowadays for quantifying the uncertainty in machine tools is detailed: the error budged. Moreover, the principles required for a proper design are described. Finally, the most important global standards for measur-ing the...
UPV/EHUko II. Doktorego Jardunaldiak. Gure ikerketa., II Jornadas Doctorales de la UPV/EHU. Nuestra investigación.
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Armentia Vizuete, José Ignacio
192 p., [EU] Master eta Doktorego Eskolaren eskutik eta «Gure ikerketa» leloaren pean, 2019ko uztailaren
3an UPV/EHUko II. Doktorego Jardunaldiak izango dira Bilboko Bizkaia Aretoan. Bertan, ehunetik gora doktoregaik beren ikerketak aurkeztuko dituzte, poster komunikazioen bidez edo ahozko aurkezpenetan, «nire tesia 180 segundotan» modalitatearen bitartez. 2016ko lehen edizioaren ostean, II. Doktorego Jardunaldiok jarduera transbertsal gisa finkatzeko bokazioarekin datoz. Hiru urtean behin egiten dira,..., [ES] Bajo el lema «Gure ikerketa / Nuestra investigación», las II Jornadas Doctorales de la UPV/EHU,
organizadas por la Escuela de Máster y Doctorado, se celebrarán en el Bizkaia Aretoa de Bilbao el 3 de julio de 2019. En ellas, donde más de un centenar de doctorandas y doctorandos presentarán sus trabajos de investigación, tanto en el formato de comunicación-póster como en el de presentación oral mediante la modalidad de «Mi tesis en 180 segundos».
Estas II Jornadas Doctorales, tras las..., [EN] The II UPV/EHU Doctoral Conference, under the slogan «Gure ikerketa / Our research», is organised by the Master and Doctoral School, and is held at the Bizkaia Aretoa in Bilbao on 3rd July 2019. Over a hundred doctoral students will take part in this event, in which they will present their research work both in poster format and orally, through the «My thesis in 180 seconds» modality.
This II Doctoral Conference follows the first session held in 2016, and aims to establish itself as a...
Euskal kostaldeko bi muskuilu espezietan (Mytilus galloprovincialis eta Xenostrobus securis) petrolioak eta sakabanatzaileak eragindako efektu biologikoen konparaketa
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Tellería González, Uxue
[EUS] Azken urteotan, Europar kontinentea bustitzen duten uretan zehar itsas-trafikoa eta itsas zabaleko zulaketak handitu dira, uren kutsadura mailak gora egitea eraginez. Kutsatzaileak itsasoko uretara heltzen direnean, organismoen barnera sar daitezke eta elikadura katean aurrera egin dezakete. Kutsadurak izaki bizidunetan duen eragina nolakoa den jakiteko, itsasoko uraren analisi kimikoak egitea ez da nahikoa. Horregatik, itsas fauna ikertzen da. Askotan, bibalboak (muskuiluak, ostrak…)..., [EN] In the last few years, marine traffic and offshore drilling in the European Seas have increased,
which has caused the increase of the water pollution. When contaminants are introduced in seawater, they
can enter inside organisms and can go into the food chain. To know how the effects made by
contaminants are, depending on only chemical analyses of seawater is not enough. That’s why marine
organisms are analysed. Frequently, marine bivalves (such as mussels and oysters) are used because...
1936ko gerra euskal nobelagintzan:memoria ikerketak narratologia kulturalaren ikuspegitik.
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Serrano Mariezkurrena, Amaia
754 p., 1936ko Gerrak euskal gizartean utzitako arrastoa handia izan da. Literaturak ere hartu dull hizpide gertakari historiko hura, eta euskal eleberrigintzak beraren inguruan ibilbide propioall e¿n duela ere esan liteke. Horregatik, gure ikerlanak lau helburu izan ditu: eleberriek gerrarekiko agertutako interesa hura gogoratzeko sorturiko ekimen politiko-sozialekin bat garatu den ikustea, gerraren irudikapenak zein ikuspegitatik eraiki diren aztertzea, euskal eleberrigintzari ekarpenik e¿n dion...
Marileisis sufre (IV) oxidozko atmoferan
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Larrinaga Larrazabal, Asier
Euskal Telebistako euskara gaitzik larrienek jota bide dago. Azken urtean bakarrik, euskalgaizto atergabea, dialektizidioa, hizkera tonubakarra, euskañolkeria eta babelizazioa diagnostikatu dizkiote. Gaitz horietariko batzuk aztertzeko, aurkituko dut aldizkari hau baino egokiera hoberik eta, beraz, zientzia eta teknologia ukitzen dituen arazo batez baino ez naiz mintzatuko, terminoei dagokien tokiaz. Izan ere, zientzi aditu euskaldunek babelizazioa antzeman/leporatu diote ETBko euskarari....
Atomoaren eta egitura atomikoaren akarpenak XX. mendean
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Plazaola Muguruza, Fernando
XX. mendean, naturaren ezagutzan hainbat lorpen izan dituen zientziaren arlo bat aztertuko da, egitura atomikoan oinarrituriko zientzia, hain zuzen ere. Lana, ikuspegi historiko batetik idatzita dago. Bide hori aukeratu da XX. mendean zientziaren eraikuntzan buruturiko lan itzelaz irakurlea errazago jabetu dadin. Beraz, hipotesi atomikotik eta X izpien aurkikuntzatik abiatuz, zentzuzko lehen atomo-ereduak, eta fisika klasikoaren eragozpenak deskribatzen dira. Ondoren, mekanika kuantikoaren...
Metakin bolkanikoen ohiko osagaiak, ehundurak eta egiturak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Etxebarria Akaiturri, Maider, Apraiz Atucha, Arturo, Mendia Aranguren, Miren Sorkunde, Aranburu Artano, Arantza
Arroka bolkaniko eta bolkanoklastikoek osagai, ehundura eta egitura bereziak izaten dituzte, hauen artean daude fenokristalak eta ehundura porfirikoa, kristalak eta kristalen zatiak, bakuoloak, beira bolkanikoa, desbeiratze-egiturak, perlitak, pumita eta eskoria, eta abar. Ezaugarri horiek ez dira diagnostikoak izaten sorrera--prozesua definitzeko orduan, ezaugarri bat baino gehiagoren konbinazioak ematen baitu sorrera-prozesuaren berri. Artikulu honen helburua da osagai, ehundura eta egitura...
Datu-base banatuak diseinatzeko betebeharren aurreproiektua eta hainbat irizpide
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Goikoetxea, Ambrosio
Lan honen helburua bikoitza da: (1) ingurune banatuko datu-baseen arkitektura diseinatzeko esparru metodologiko bat aurkeztea, eta (2) Defense Information Systems Agency (DISA) erakundeari datu-baseen segmentazioan laguntzea eta jarraibideak ematea Defentsa Departamentuaren sistema eta programetan erabili ahal izateko. Lehenik, datu-base handi eta bakun bat segmentu anizkun txikiagoetan zatitzeko diseinu-aukerak aztertu dira. Bigarrenik, datu-iturri anizkunak aztertu eta haietatik hautatutako...
Material plastikoak eta ingurugiroa: polimero biodegradakorrak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Sarasua Oiz, José Ramón
Material plastikoen ingurugiro-inpaktua ebaluatzeko, balio-bizitza agortu zaielarik hondakin gisa haiekin zer egin erabaki behar da. Materialen kutsadura ekiditeko ez dago bide bakarrik. Plastikoen fabrikazioan albo-produktu hondakinak gutxitzea bilatu behar da, alde batetik. Bestetik, egungo ikerketen arabera hor dira zabalik birziklapen zuzena, degradazioa, errausketa, edota material berrien garapena bezalako aukerak. Halaber, propietateak hobetu eta produktuen balio-bizitza luzatzea bila...
Zelulen ugalketa gliometan: PCNA eta ki-67-ren adierazpena
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Alkiza, Koro, Adán, Begoña, Lafuente Sánchez, José Vicente
Garuneko tumorerik ohikoenak gliomak dira. Tumore hauek aztertzerakoan irizpide histologiko batzuk kontuan hartzen dira. Ezaugarri hauen arabera tumorearen diagnostikoa eta prognostikoa ematen da. Metodologia hau zenbait kasutan ez da oso zehatza izaten, ordea. Hau dela eta, azkeneko urteotan tumoreen hazkundea isla dezaketen beste metodo berri batzuk ikertzen ari dira, zelulen ugalketaren adierazle gisa erabiltzeko asmoz. Lan honen xedea da zelulen ugalketaren azkerketa bat egitea. Honetarako...
Lurzoruetako kutsagarri organikoen erauzketaren auzia
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Zuloaga Zubieta, Olatz, Etxebarria Loizate, Nestor, Fernández Cuadrado, Luis Ángel, Madariaga Mota, Juan Manuel
Egun lurzoruetako kutsagarri organikoen determinazio analitikoan arazo gehiendakarren etapa erauzketa da. Etapa honi dagozkion auziak bi dira: erauzketa-prozesuaren etekinaren kalkulua, hots, nola jakin zenbatekoa den erreskuratutako kutsagarrien etekina lurzoruan dagoen kontzentrazioa ezezaguna izanik, eta erauzketa-teknika berrien egokiera, batez ere, teknika horiek dakartzaten prozedura erosoagoak eta ziurragoak baitira eta aurreko auziaren argibide izan baitaitezke. Kontuan izan behar da...
Hidrogeno atomoaren energi mailen banatzea eremu kubiko batean
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Mínguez Gabiña, Pablo
Atomo baten simetria jaisten denean, haren energi mailen banatzea gertatzen da. Energi maila eta uhinfuntzio berriak kalkulatzeko Schrödinger-en ekuazioa ebatzi behar dugu. Baina ebazpen hau oso zaila izan daiteke, batez ere simetria jaisten den heinean. Taldeen teoriaren bidez energi mailen banatze kualitatibo eta uhin-funtzioen menpekotasun angeluarra oso sinpleki aurki dezakegu.
Nominalizazioa itzulpen teknikoan
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
García, Julián
Ezin uka ugari eta handiak direla gaztelaniaren interferentziak euskararen sintaxian eta lexikoan. Hizkuntza baten eta bestearen ezaugarri eta bereizgarriak ondo ez jakiteagatik, egitura bihurri, badaezpadako edo ulergaitzak sortzen dira hizkuntza batetik (gaztelaniatik) bestera (euskarara) bihurtzean. Artikulu honetan, era xume eta lauan, erdal nominalizazioa euskaratzean maizenik egin ohi diren okerrak edo erabilera makurrak jorratuko ditugu. Azalduko dugu zer den nominalizazioa, nola sortzen...
Biokimikako tandem elkarteak nola idatzi?
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Martínez Bilbao, Mercedes
Biokimika eta biologia molekularra abiadura izugarriaz garatzen ari den zientziaren esparruak dira egun. Puntako zientzia hau ingelesez eraikitzen, idazten eta argitaratzen delarik, hizkuntza honek dituen berezitasunak beste hizkuntzetara helarazten edo nolabait islatzen dira. Lan honen helburua da berezitasun horien artean dauden hiru hitzeko elkarte batzuk aztertzea, haien sailkapen lagungarria ematea eta idaztarauen proposamen xume bat egitea.
Saiakera zientifikoa idazteko apiapuntu bat
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Altonaga Sustatxa, Kepa
Hiru alor desberdinetatik hegaldatu da idazlan honetako gogoeta. Batetik, eta saiakera zientifikoa literatur generotzat erreibindikatu ostean, egileak ezinbestekotzat jo du prosa zientifikoaren euskarazko eredu espezifiko bat, maila literarioa ahalbidetuko duena, zehaztasuna eta dotorezia elkartuz. Bestalde, saiakera zientifikoa idazteko hauta daitezkeen gai posibleei buruz dihardu, bai gai lokalen eta bai gai unibertsalen argi-ilunak aipatuz, eta, aldi berean, idazmaila desberdinek eskainitako...
Soka sintetikoak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Sarasua Oiz, José Ramón
Izaera eta diseinuaren arabera soken ezaugarriak ulertzeko asmoz, trakzioko propietate mekanikoez aritu gara. Hala, erabilpen-kasu jakin bateko mekanika-ariketa aztertu dugu: mendiko eskaladan balizko erorketa baten ondorengo gelditze-prozesua. Honekin batera, soken ezaugarri mekanikoak aztertu eta soka sintetikoek beste batzuen aurrean dituzten abantailez jabetzeko aukera izan dugu. Bestetik, lan honen xedeak betetzeko, sokak egiteko erabilitako aitzin-materialen izaera eta egiturari dagozkion...
Labak, intrusio sinbolkanikoak eta erlazionatutako metakin bolkanokastikoak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Etxebarria Akaiturri, Maider, Apraiz Atucha, Arturo
Magmen osaeraren eta tenperaturen arabera, magma mota bakoitzak prozesu ezberdinak jasango ditu eta ondorioz, magma hauen kanporaketan gertatzen diren prozesuak eta kanporatze moduak ere ez dira berdinak izango. Hori dela eta, laba mota bakoitzak ehundura eta litofazieen garapen ezberdina izango du. Hain zuzen ere, ezberdintasun hauek dira lan honetan aztertu nahi ditugunak. Honetarako, lehendabizi laba eta intrusio sinbolkanikoekin lotuta agertzen diren litofazie adierazgarri batzuk aztertuko...
Larrialdiak konpontzeko informazio teknologietan oinarritzen diren talde-entrenamendurako sistemak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Maseda García, José Manuel, Mediavilla Intxausti, Asier, Izkara Martínez, José Luis
Egoera konplexuak kudeatzeko arduradunek (larrialdi-egoerak tratatzen dituztenak adibidez), prestakuntza berezia behar dute, bakarkako eta taldeko prestakuntza barne. Azken hori taldeko entrenamenduarekin amaitzen da, normalean prozeduren egokitasuna egiaztatzen den simulakroa burutuz. Prozedurak zuzen gauza daitezen behar-beharrezkoa da aldez aurretiko prestakuntza eta parte hartzen duten gizabanako, talde eta erakundeen koordinazio-maila altua, prozesu osoa aurrera egokiro irten dadin....
Substratu gogorreko bentos itsastarra (I): hainbat aniztasunen gunea
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Pagola Carte, Santiago
Ekologian itsas substratuak sailkatzeko "gogor/bigun" dikotomia erabili ohi da. Artikulu honetan substratu gogor edo harritsuetako bentosaren hainbat ezaugarri azalduko dira. Ideien antolaketa eta garapenerako, komunitate hauen aniztasuna ardatz nagusitzat harturik, ondoko ikuspuntu hirukoitzari jarraiki zaio: 1. bizidunen aniztasuna:itsas bentosaren osagaiak eta animalia eta landareen dibertsitatea aurkeztuko dira; 2. fenomenoen aniztasuna: substratu gogorreko bentosean sortu edo...
Plastikozko hondakinen kudeaketa eta baliotzea
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
San José Álvarez, María José, Álvarez Pérez, Sonia, Izquierdo, M. A.
Azken urteotan, plastikoen abantailak direla eta, izugarri handitu da beraien erabilera eta horren ondorioz, plastikozko hondakinen kantitatea gero eta handiagoa da. Hondakin hauek zabortegietara bota daitezke arazorik gabe, gehienak egonkorrak eta ez-toxikoak baitira. Hala eta guztiz ere, plastikozko hondakin hauek baliozko lehengaiak dira, beraz ez du zentzurik zabortegietara botatzea duten balioa atera gabe. Hortaz, artikulu honetan, plastikozko hondakinen udeaketa eta birziklapenaren bideak...
Lilura geometrikoak (argazki-kamera geometrikoa)
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Arroyo Olea, Yosu
Azken urteko ordenagailuen munduko aurrerakadak gaur egungo bihurtu du infografia hitz berria. Amu geometriko txiki bat aitzakia dugula, artikulu honetan infografiaren inguruko ideia batzuk aztertzen ditugu, oinarrizko egitura batzuk aurkeztu, egituren arteko erlazioak ezarri, eta lan horren emaitza den eredu erraz bat eraiki, ematen diren urratsek eredu hori nola hobetzen duten iruditan erakutsiz.
Ikur eta zeinu bidezko adierazpen matematiko-fisikoen irakurbideaz
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Ensunza Lecumberri, Martxel
Artikulu honetan egileetako batek (M. E.) berriki aurkeztutako doktorego-tesirako lanaren berri laburtua azaldu da, irakaskuntzan diharduten fisikarientzat eta matematikarientzat guztiz interesgarria eta erabilgarria delakoan. Ikur eta zeinu bidezko adierazpen matematikoen irakurbidea gai hartuta, lehenengo atalean adierazpen fisiko-matematikoen hizkera lantzeko euskaraz egindako saioen azterketa historiko-kritiko laburra egin da. Bigarren atalean, gaur egungo ikuspegia erabiliz, Fisikan eta...
Euskararen garabideak liburuaren inguruan
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Aierbe, Axun, Hidalgo, Bittor, Iturbe, Jacinto, Larrinaga, Asier, Odriozola, Juan Carlos, Petriena, Patxi
Jesus Rubiok idatzitako liburuak eztabaida piztu du, honelako liburuen kasuan ohikoa izaten den bezala. Idazlea EHUko irakaslea izanda, erabiltzailearen ikuspuntutik begiratzen die zenbait hizkuntz konturi eta EKAIA aldizkariaren ale honetarako pentsatu genuen egokia izan litekeela jendeari ahotan zebiltzan iritzi horiek papereratzeko aukera eskaintzea. Hona hemen zabaldu genuen gonbidapenari erantzunez jaso ditugun iritzi argigarriak.
Euskara zientifikoa natur zientzietan: sena eta sonaren artean orekan
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Elosegi Irurtia, Arturo
2001eko abenduan Euskal Idazleen Elkarteak prosa zientifikoaren inguruko jardunaldiak antolatu zituen Udako Euskal Unibertsitatearen ikastegi nagusian, eta auskalo zergatik, ni ere bertara gonbidatu ninduten. Hitzaldia idatziz ere aurkez genezan eskatu ziguten, nonbait argitaratzeko asmotan edo. Horrela egin nuen, idazle jendearen artean, eta haiek zirikatzeko, onargarriak iruditzen zitzaizkidan lizentzia poetiko, linguistiko eta ortografikoak erabiliz. Denbora igaro da, ordea,...
Euskal zibilizazioaren hipotesia, giza populazioaren genetikaren alorretik aztertuta
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Iriondo Orensanz, Mikel
Zientzialari gehienek euskaldunak Euskoakitaniar eskualdean antzinatik bizi garela onartzen dute. Euskal Zibilizazioaren hipotesiak aipaturikoa gainditu eta arkeologia, hizkuntzalaritza eta genetikaren alorretan ikusten diren zenbait antzekotasunetan oinarriturik, Europa osoan (eta Afrikan ere) euskal erroak izan zituen kontinente linguistiko, genetiko eta kulturala definitu du. Artikulu honetan, giza populazioen genetikaren alorretik aztertu da hipotesi hori. Analisi honen ondorioz, hipotesiak...
Faila-arrokak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Puelles Olarte, Pablo
Faila-arrokak deformazio-mekanismoaren eta deformazio-baldintzen araberakoak izanik, oso informazio baliagarria eman diezagukete. Hori dela eta, lan honetan faila-arroka garrantzitsuen deskribapena eta beraiek sorrarazten dituzten prozesu nagusiak laburbilduko dira.
Grabitazio-uhinak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Lazcoz Sáez, Ruth, Valiente, J. A.
Artikulu honek grabitazio-uhinen gaia oinarrizko mailan jorratzen du, irakurleek Erlatibitate Orokorrari buruzko aurrez aurretiko noziorik ez dutelako ustetik abiatuz. Einstein-en grabitazioaren teoriari buruzko sarrera aurkeztu ondoren, grabitazio-uhinek hedatzen diren espazio-denboraren perturbazio gisa jokatzen dutela eztabaidatu eta itsas indarretan sortzen dituzten oszilazioak deskribatuko ditugu. Grabitazio-uhinek, elektromagnetikoek ez bezala, ez dute ainezarmenaren printzipioa betetzen,...
Substratu gogorreko bentos itsastarra (eta II): poluzioaren jarraipenerako gunea
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Pagola Carte, Santiago
Itsas poluzioa aztertzerakoan estresa edota perturbazioak bezalako kontzeptuak argitzeko beharra dago, gizakiaren haiekiko lotura ulertu nahi bada. Gizakia arazoen sortzaile modura eta, azken aldian, konpontzaile modura ere jokatzen ari da. Artikuluan, itsas poluzioaren jarraipen-programak testuinguru zabal batean kokatu dira, eta jarraipen motak aurkeztu: kimikoa eta biologikoa, eta biologikoaren baitan, konplexutasun biologikoaren eskalaren araberakoak. Ekologiak aztertzen dituen mailen...
EPR paradoxatik Bell-en teoremara
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Brizuela Cieza, David
Bere lehen pausoak eman zituenetik kuantikak eraso asko jasan ditu; izan ere, naturaren ikuspegi oso berezia eskeintzen digu, betidanik onartu izan diren hipotesi asko hankaz gora ipiniz. Lan honetan teoria horrek jasan zuen eraso bortitzenetako bat aztertzen da: EPR paradoxa hain zuzen. Paradoxa honek kuantikaren lokaltasun eza agerian uzten du, baina lokaltasun hori ez da erlatibitateak eskatzen duena. Paradoxak bi aukeren artean erabakitzera behartzen gaitu: kuantika teoria osoa da ala ez da...
Kiroletako matematikak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Gorria Corres, Carlos
Eguneroko bizitzaren zenbait arlotan Matematikak aplika daitezke, eta nola ez, kirol-munduan ere bai. Nabaria denez, kirola ariketa fisikoan oinarrituta dago eta beronen prozesua teorikoki azter daiteke. Kirol bakoitzaren bilakaeran parte hartzen duten baldintzak kontuan hartuz, eredu matematiko baten barruan sar daitezke. Ondorioz, kirolariaren teknika hobetuz, bere indarretik etekin handiagoa aterako du. Gezurra badirudi ere, etekin altuko zentro batzuetan mota honetako ikerketak aplikatzen...
Kimikako erreakzioaren irakurbidea eta idazkera
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Odriozola Pereira, Juan Carlos, Martínez Bilbao, Mercedes
Kimikako formulazioak, ahozko irakurketa bi har ditzake. Lehenengoa, konposatuen nomenklaturarako arauetan oinarriturik dago eta bigarrena, ikurren letraz letrako irakurketa da. Nomenklaturaren araberako irakurketak erabat arruntak diren izenak eskaintzen dizkio euskal joskerari; letraz letrako irakurketak ere euskal joskeran nolabait txertatu beharko diren izenen antzerako zatiak sortuko ditu. Batzuek eta besteek hainbat arazo azaltzen dituzte testuetan eta erreakzioen adierazpideetan. Arazoak...
Gure prosa zientifikoen lehen urratsak: Albert Constantin jaun medikuaren "Zuhainen eritarzunaz eta haien arraberrikatziaz"
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Altonaga Sustatxa, Kepa
Hiru ildotan zehar joan da artikulu honen ekarpena. Batetik, Albert Constantin mediku zuberotarraren idazlan ezezagun bat berrargitaratu dugu, eta bai galdetu ere haren obra idatziaren benetako neurriaz: urria da, iritzi orokorrak dioenez, ala zabala bezain ezezaguna? Bestalde, Gerla Handiaren aurretik Zuberoan ziharduen "Atharratzeko taldea" aurkeztu dugu; gerora erabat itzali da haren oihartzuna. Hirugarrenik, test bat egin diogu Jose Ramon Etxebarriak plazaraturiko euskal prosa...
Zientzia eta sasi-zientzia
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Tobar Arburu, Joseba
Natur zientzietan erabiltzen diren kontzeptuak eta teoriak maiz azaltzen dira beste marko erabat desberdinetan, giza eta gizarte-zientzietan, inolako arretarik gabe. Zer ote da literatura zientifikoa? Nola bereiz daiteke literatura sasi-zientifikotik? Galdera horiei erantzuteko eta iluntasun intelektualetik alde egitearren, Sokal-en lanez baliatu gara. Irrazionalkeria mota guztien aurka, arrazionaltasuna da, behin eta berriz, azpimarratu eta aldarrikatu behar duguna.
Petrologia eta mineralogiaren erabilera zeramika arkeologikoen azterketan
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Zuluaga Ibargallartu, María Cruz, Ortega Cuesta, Luis Ángel, Larrea Bilbao, Francisco José, Olaetxea Elosegi, Carlos
Arazo arkeologikoei irtenbideren bat aurkitzeko erabiltzen diren teknika fisiko-kimikoen multzoari Arkeometria deritzo. Zeramika arkeologikoen ikerketetan, alde batetik, teknologiari buruzko informazioa lortzeko erabiltzen dira eta bestetik, zeramikak egiteko erabiltzen diren lehengaien jatorriari buruzko datuak ateratzeko. Beraz, lan honetan aurkeztuko diren analisi-metodoak dira xafla mehearen petrografia eta x izpien difrakzioa, alegia, geologia arloko oinarrizko metodoak. Ikerketa-metodo...
Bioiragazpena: gasen korronteak tratatzeko aukera garbia
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Barona Fernández, María Astrid, Elías, E., Cano, I., Arias, R.
Gasen tratamendurako metodo biologikoak, mikroorganismoek molekula kutsatzaileak degradatzeko duten ahalmenean oinarritzen dira. Metodo hauetariko bat bioiragazpena dugu eta teknologia "garbia", "merkea" eta "eraginkorra" da. Aplikazio ugari ditu, besteak beste, H2S-a bezalako konposatu kirasdun edota toxikoak dituzten gas emarien tratamendua. Kutsatzailearen kontzentrazioa txikia denean eta tratatu behar den gas bolumena handi samarra denean erabiltzen da batez...
Polimero biodegradakorrak eta jangarriak jaki-ontzi eta bildukietarako
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Olabarrieta, Idoia, Sarasua Oiz, José Ramón
Plastikozko ontzi eta bildukiak gero eta gehiago erabiltzen dira janariak babestu eta txukun aurkezteko. Erabili eta botatzekoak dira edo, bestela, erabilgarri irauten duten denbora oso laburra izaten da. Nolanahi ere, gehienetan lurzoruan amaitzen dute zabor gisa. Plastikoek beste materialek baino toki gehiago bete ohi dute zabortegietan eta, ia inolako aldaketarik jasan gabe bertan denbora oso luzez (zenbait hamarkada) irauten dutenez, degradaezintzat ditugu. Hondakinak gero eta ugariagoak...
Zibak: betiko jostailuak fisikaren ikuspegitik
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Zabala Unzalu, Miren Nerea
Zibak jostailu fisikoen modura aztertuko dira lan honetan. Mundu zabalean mota desberdinetako/askotako zibak erabili dira historian zehar. Hala ere, Fisikaren ikuspegitik XIX. mendean egin ziren lehenengo azterketa kuantitatiboak zibaren higiduraren inguruan. Egun, haurren jostailuen artean, oraindik ere, leku garrantzitsua hartzen dute zibek eta literaturari begiratu azkar bat ematea nahikoa da konturatzeko fisikariak liluratura segitzen dutela zibaren alderdi askorekin. Lan honetan ziba...
Baso-landaketen eragina ingurunean
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Elosegi Irurtia, Arturo
Hazkunde azkarreko baso-landaketek garrantzi ekonomiko, ekologiko eta sozial handia dute Euskal Herrian. Eragin ditzaketen kalte ekologikoen inguruan asko hitz egin izan da, baina gehienetan iritzi hutsetan oinarrituta, ez datu zientifikoetan. Azken aldian hedabideek zabaldu dituzten zenbait baieztapen oker zuzentzeko asmotan, artikulu honek basogintzak ingurunean, eta bereziki ibaietan, eragin ditzakeen inpaktuak berrikusten ditu. Atzerrian zein Euskal Herrian eginiko hainbat ikerketek argi...
LSAren oinarri matematikoa
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Zelaia Jauregi, Ana, Baragaña Gárate, Itziar, Yurramendi Mendizabal, Yosu
Testu idatzien semantika adierazteko gaitasuna duen tresna bat da Latent Semantic Analysis (LSA). Modu Matematikoan adierazten ditu testuko paragrafo eta hitzak. Ondoren, adierazpen matematiko horren gainean zenbait eraldaketa burutzen ditu, eta horrela, testuen eta bertan dauden hitzen arteko erlazio semantikoak neurtzeko gai da. Artikulu honetan adierazpen matematikoa eta egiten zaizkion eraldaketak aztertzen dira, tresnaren funtzionamendua ulertzeko; teorikoki hasteko eta adibide baten bidez...
Kriptografia: idazkera ezkutuaren artea
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Ramirez Alzola, Domingo
Kriptografiaren munduan murgilduko gara. Gainbegirada bat emango diogu bere historiari, Julio Cesarren garaitik gaurko egunera arte erabili diren teknika ezagunenak azalduz. Ez dugu tratamendu oso sakona egingo. Gure helburua ikuspegi orokorra ematea izan da, gaur egun dituen erabilpenak aipatuz.
Bide-hautaketa problema, optimizazio problema: zenbait ebaspide
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Arbelaiz Gallego, Olatz, Clemente, Claudio
Lan honen helburua, irakurlea bide-hautaketa problemen garrantziaz ohartarazi eta horiek ebazteko erabil daitezkeen metodo desberdinak aipatzea da. Bide-hautaketa problema zehatz bat deskribatzeaz gain, hau ebazteko bibliografian topa daitezkeen aukerak azaltzen dira bertan.
Arnaud Abadia jaun kalonjearen "Sathorra" 1892
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Altonaga Sustatxa, Kepa
Hiru ildotan zehar joan da artikulu honen ekarpena. Batetik, Arnaud Abadiaren idazlan ahaztu bat berrargitaratu dugu, eta aldi berean nabarmendu bertan agertu zirela gure lehen benetako herbiboro (= belarjale) eta karniboro (= xitxijale) terminoak. Bestalde, Abadiaren obraren neurriaz eta garrantziaz mintzatu gara, eta bai azpimarratu ere, berorren antologia edota bilduma osoaren premia. Hirugarrenez, gure prosa zientifikoaren plebifikazio artatsuaren gaineko gogoeta proposatu dugu.
Pierre Buruzian jaun mediku hazpandarraren "Pasteur jaun zena" (1896)
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Altonaga Sustatxa, Kepa
Hiru ildotan zehar joan da artikulu honen ekarpena. Batetik, Pierre Buruzain medikuaren idazlan ahaztu bat berrargitaratu dugu. Bestetik, haren idazkeran nabarmenduz joan ziren teutonizazioa eta euskara ekumenikoa azpimarratu ditugu. Hirugarrenik, haren biografiaren zertzelada batzuk ekarri ditugu, J. R. Etxebarriaren euskal prosa zientifikoaren periodizazioan kokatu ahal izateko.
Aizpuru Murua, Mikel "Udako Euskal Unibertsitatea euskal kulturgintzan, hasierako urteak 1973-1984", UEU, Bilbo, 2003
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Iturbe Barrenetxea, Jacinto
Liburu hau historia-liburu bat da, tituluak zedarrituriko erakundeari eta denbora-tarteari buruzkoa. Eta historia hori idazteko egilea bada nor: Historian doktorea eta Udako Euskal Unibertsitateko (UEU) kide eta zuzendari-ohia. Eta nire uste apalean ondo egin du. Zeren, liburu hau egiterakoan, hasierako urteetako lekuko esanguratsuenen oroitzapenak bildu baititu, eta, historialariek egin behar duten moduan, garaiko idatzizko materialak sakon arakatu baititu.
Kanabinoideoak: onuragarriak ala kaltegarriak?
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Zarate Sesma, Jon, Churruca Ortega, Itziar, Echevarría Orella, Enrique
Kanabinoideoak konposatu psikoaktiboen talde bat da; munduan gehien kontsumitzen diren drogen artean daude eta beraien kontsumoa areagotuz doa gaur eguneko gizartean. Konposatuok hainbat funtzio biologikoren erregulazioan garrantzitsuak direla ikusi da; adibidez, ikasketa- eta oroimen-prozesuetan parte hartzen dute. Jatorri kanabinoideoa duten konposatuak funtzio biologiko horiekin harremanetan dauden patologien tratamendurako erabilgarriak izan daitezkeela uste da, hala nola, minaren,...
Basalto-plataformak: ezaugarriak, jatorria eta kontinenteen apurketa, eta suntsipen biologiko orokorrekin izan ditzaketen loturak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Elosegi, Mirari, Apraiz Atucha, Arturo
Basalto-plataformak egitura geologiko arras arruntak dira, basalto-kolada bakunen pilaketaz osatuta daude eta egitura zein konposizio zeharo homogeneoa erakusten dute. Agian, milioi bat kilometro kubikotik gorako bolumena izatea eta magmaren gehiengoa oso epe laburrean (< 1 Mu) azaleratzea dira basalto-plataformen ezaugarririk deigarrienak. Nahiz eta orain arte erupzio bolkaniko izugarri hauen zergatiak eta ondorioak garbi ez egon, gero eta ugariagoak dira plaka tektonikarekin eta Lur...
Altzairu mikroaleatuen konformaziorako bide berriak: totxo meheen isukerta jarraitua eta zuzeneko ijezketa
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Uranga, P., Fernández, A. I., López, B., Rodríguez Ibabe, J. M.
Artikulu honetan altzairu-ekoizpenaren kostuak murrizteko garatzen ari diren teknologia berriak aztertuko dira; batez ere altzairuzko ekoizkin erdilanduen isurketa-prozesua ijezketa prozesuarekin zuzenean elkartzea (Zuzeneko Ijezketa) oinarri duten teknologiak izango ditugu hizpide. Metalurgiaren ikuspegitik, teknika berrien eta ohikoen artean badaude desberditasun nabarmenak, hala nola ijezketaren aurreko aletamaina handiagoa eta osoko deformazio erabilgarri txikiagoa.
Naturaren kume ezkutuak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Azkune Galparsoro, Gorka
Artikulu honetan zulo beltzak ditugu aztergai. Astro bitxi horiek behar bezala ulertzeko erlatibitate orokorra ezinbestekoa denez, artikuluaren lehen orrietan teoria horren inguruko ideia nagusienak aztertzen dira. Segidan, izarren heriotza hartzen da hizpide. Izar handienak zulo beltz bihurtzen direla ikusiko dugu. Zulo beltzek dauzkaten hainbat ezaugarri harrigarri ere lantzen dira artikuluan. Atal horretan zulo beltzen lurrinketak hartzen du lekurik garrantzitsuena. Bertan, kuantikaren...
Patataren nematodo kiste-sortzailea
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Fullaondo Elordui-Zapaterieche, Asier
Globodera rostochiensis eta G. pallida espezieak patataren nematodo kistesortzaile taldea osatzen dute. Bi espezie hauek landare-bizkarroi talde garrantzitsu bat dira. Patata nekazari-produktu garrantzitsua izanik berarekin zer ikusia duten bizkarroi guztiak interesgarri gertatzen dira. Aztergai hartu ditugun nematodoak beste hainbeste bizkarroi bezala historia interesgarri bat erakutsi izan du.
Agustin Anabitarteren "Einstein'en ustariak" (1923)
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Plazaola Muguruza, Fernando
Ildo bitan joan da artikulu honen ekarpena. Batetik, Agustin Anabitarteren idazlan ahaztu bat berrargitaratu dugu, eta bai nabarmendu ere edukiak dituen ezaugarri nagusiak. Bestetik, gure prosa zientifikoaren aitzindarien zerrenda laburrean sartu dugu Agustin Anabitarte.
Prestige-tik lurrindutako hidrokarburoen atmosferan zeharreko ibilbidea
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Mijangos Ugarte, Fernando
Udako Euskal Uniber tsitateak, UEU, 2004ean Iruñean antolaturiko ekitaldian Natur Zientzia eta Kimika Sailek batera prestatu zuten Prestige i tsasontziak zeraman hidrokarburoei buruzko ikastaro bat. Istripua gertatu zenetik bi urte igaro direla, galipota eta hidrokarburoak hi tz arrunt bihurtu dira gure hiztegian, batez ere haiek sortzen duten kutsaduragatik eta eragin di tzaketen mutazioengatik. Artikulu honek, lurrindu diren hidrokarburoek atmosferan egin duten ibilbidea irudikatzea eta azal...
Polimero naturalen (Kitosanoa, Esne-Gazuraren Proteina Isolatua) eta polimero sintetikoen (PCL) nahasteaz lortutako film biodegradagarrien hesi-ezaugarriak eta portaera mekanikoa
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Olabarrieta, Idoia, Ispizua, Iban, Sarasua Oiz, José Ramón
Ingurumenak sortzen duen kezkaren eraginez polimero natural biodegradagarriek piztu duten interesa handitu egin da azken urteotan. Esate baterako, naturako lehengaietatik abiatuta ezaugarri egokiak dituzten materialak lortuko balira, litekeena da elikagaiak aurkezteko ohikoak diren ontzi/bilduki plastikoen sektorea iraultzea. Egun ontzi eta enbalaje gehienak plastiko arrunt ez-biodegragarriak diren lehengaiz ekoizten badira ere, epe ertainera, zabor-eragile handia den industri esparru honetan,...
Azukretik karamelora: polimero termoegonkorrak?
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Mijangos Ugarte, Fernando, Marín, José R., González Kareaga, Borja E., Vilela Inmaculada, Vilas
Artikulu honetan azukrea karamelo bihurtzen den prozesua aztertu nahi izan dugu kimika fisiko makromolekularraren teorien lagun tzarekin. Azukrea funtzio anitzeko monomeroa da eta bere konden tsazioaren bidez lortutako karameloek, polimero termoegonkorra edo elkargurutzatua izateko aukera asko dute. Hau gure laborategian DSC teknikarekin ikertu dugu.
Atmosferako kutsadura akustikoa
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Álvarez Pérez, Sonia, San José Álvarez, María José
Atmosferako Ingurumenaren Babespenerako Legearen arabera, atmosferako kutsadura gizakiaren eta ingurumenaren gainean eragin kaltegarria duten aireko gaian eta energia-forma ba tzuk dira, zarata da adibide nagusietako bat. Hala eta guztiz ere, estatuan ez dago ku tsadura akustikoaren aurkako legerik. Baina Dekretuek erkidegoko arauek eta udaleko ordenantzek sektore eta aktibitate batzuen igorpenak murrizten dituzte. Hemen, EAEn, zarata maila ebalua tzeko eta egoera zuzentze aldera har daitezkeen...
Isuritako petrolioaren eragina itsas animalietan: metaketa, metabolismoa eta toxizitatea
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Cancio Uriarte, Ibon
zken urteotan gure gizartea oso kezkatuta dago itsasoan hondoratutako petrolio-ontziengatik. Egun dugun informazio-gizarte honek, belztutako itsaso eta hondartzen irudiak ekarri dizkigu maiz afalondora, eta kultura orokorreko osagai bihurtu zaizkigu Amocco Cadiz, Exxon Valdez, Sea Empress, New Haven edo Erika bezalako ahoskera arrotzeko izenak. Azken honetan okerragoa izan da, guri tokatu baitzaigu, eta Prestige zuen izena. Ez da egon Teleberriren Gaur Egun ikusi beharrik, gure hondartzetan...
Ohizko energiak vs. energia berriztagarriak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Ereña Loizaga, Javier, Aguado Zárraga, Roberto, Barona Fernández, María Astrid
Fosil-erregaien erreserbak gero eta urriagoak dira eta munduko leku mugatuetan baino ez daude. Gainera, erregai mota hau erabiltzen duten prozesuak oso kutsatzaileak izan ohi dira. Arazo hauek dira medio, gizartean energia aurrezteko konpromisoa gero eta finkatuago dago (batez ere herrialde industrializatuetan) eta gero eta energia lor tzeko prozesu eraginkorragoak eta garbiagoak diseina tzen ari dira. Hala ere, oraindaino energia garbia eta ugaria lor tzeko lehendabiziko pausuak baino ez dira...
Geografi informazioko sistemak eta natur arriskuen azterketa
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Etxeberria Ramírez, Paulo, Brazaola Rojo, Adolfo, Edeso Fito, José Miguel
Geografi Informazioko Sistemak (GISak) espazio- edo geografia-informazioa modu ani tzetan maneiatzen duten tresnak dira. Hau oso erabilgarria da natur arriskuen alorrean, horretan maneiatzen diren aldagaiak batez ere espazialak dira eta. Iker tze-eremu erakargarri hau ezagutarazi nahian, artikulu honetan erreminta hauen oinarri nagusiak eta arriskuen azterketaren hastapenak laburtu dira, eta alor honetan GISak aplikatzeko aukera aztertu da. Horretarako arriskuon azterketan GISak erabiltzeko...
Tamaina kuantikoko efektuak nanoegituren energian
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Ogando Arregui, Eduardo
Orokorrean sistema baten tamaina nanometro mailaraino txikitzen badugu bere ezaugarriak guztiz aldatzen dira esperientzia makroskopikoarekin alderatuta. Nahiz eta naturaren legeak berdinak izan eskala guztietan, sistema makroskopikoetan efektu kuantikoen batez bestekoa nabaritzen dugu, hots, sistema erdibanatuz gero, ezaugarriak berdinak dira ; kuantikoki ez da aldaketa nabarmenik. Nanometro mailako sistemetan, sistemaren tamaina alda tzerakoan egitura kuantikoa ere aldatzen da propietateak...
Hauteskunde unibertsal eta askeak telematikaren eskutik?
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Huarte Arrayago, Maider, Goirizelaia Ordorika, Joseba Iñaki, Igarza Ugaldea, Juan José, Etxebarria Bilbao, José Ramón
Informazio eta Komunikazio Teknologia (IKT) berriek, demokraziaren kontzeptua asko hobetu dezakete, gizartearen partaidetza moduak areagotuz. Hauteskunde prozesuak dira partaidetza modu horien artean zabalduenak, hiritarren iritziak zuzenean jasotzeko erabiltzen direnak. Azken hamarkadetan, hauteskunde prozesuak IKTekin hobetzen dituzten sistema berriak proposatu dira; telematika arloan erronka berriak ekarri dituzte sistema horiek. Edozein hauteskundek, demokratikotzat joko bada,...
AirEsan: ozono mailak aurresateko sistema informatikoa
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Agirre Basurko, Elena, Anta Sanz, Albaro, Rodríguez Barrón, Luis Javier
Artikulu honetan, airEsan izeneko sistema informatikoa aurkeztu nahi dugu. airEsan sistemaren bidez eguneko ozono maila maximoak aurresaten dira Euskal Autonomia Erkidegoko (EAEko) Aire Kalitate Sareko zenbait neurtokitan. airEsanek ozono-indizearen eboluzioa eta giza osasunaren babeserako ozono-atalaseen gainditzeak ere aztertzen ditu. Gaur egun, sistema informatiko hau Eusko Jaurlaritzako Ingurugiro Sailak baizik ez du erabiltzen.
From the bench to the bed: Sendagai berri baten garapena
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Erdozain Fernández, Amaia Maite
Luzea eta konplexua da botika baten garapen prozesua, eta batez beste hamabost bat urte irauten ditu. Ikerketa anitz behar dira farmako bat gaixoengan erabilia izateko onartzen den arte. Lehenengo eta behin, sendagaiaren printzipio aktiboa topatu edo sintetizatu behar da. Ondoren, saio preklinikoak egingo dira, zeluletan eta animalietan balizko medikamentuaren toxizitatea, ezaugarri farmakologikoak eta ezaugarri farmakozinetikoak zehazteko helburuarekin. Eta azkenik, emaitza preklinikoetan...
Hiru aldiz erratu eta zuzen bukatzearen magia
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Alberdi Celaya, Elisabete
Dimentsio bakarrean soka baten zeharkako bibrazioak deskribatzen dituen deribatu partzialetan emandako uhin-ekuazioa aztertu dugu. Soka muturretan tinko dagoela suposatu dugu eta hasierako posizioa eta abiadura ezagunak direla. Soka osatzen duten puntu guztien kokapena edozein aldiunetan jakitea da helburua. Aldagai-banaketa metodoa erabiliz Fourierren serie gisako soluzioaren adierazpen analitikoa lortzen da. Zehaztasuna da soluzio analitikoaren abantailetako bat, hala ere, soluzioa serie gisa...
Matematikak femeninoak al dira?
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Urkaregi Etxepare, Arantza
UPV/EHUko gradu berrien diseinuan, genero-ikuspegia lantzeko jarduerak sartzeko aukera zegoen, baina zientzia esperimentaletan ez da horrela gertatu. Artikuluaren helburua da matematika-ikaskuntzan genero-ikuspegia txertatzeko beharraz hausnartzea. Abiapuntua, matematikan gizon eta emakumeen artean dauden diferentzien azterketa da. Baina diferentziak baino haratago, diferentzien zergaitira jotzea ezinbestekoa da. Zientziaren neutraltasuna kolokan jartzen da, eta beraz, generoak duen eragina...
Seinalearen prozesatze digitalaren erronkak kanpoko desfibrilagailu automatikoaren inguruan
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Aramendi Ecenarro, Elisabete, Ayala Fernández, Unai, Lazkano Bilbao, Andoni, Irusta Zarandona, Unai
Bihotz-biriketako gelditzearen aurrean berpiztea honako bi ekintza nagusiren mendekoa da: bihotz-biriketako berpizte-masajea eta bentrikulu-erritmoaren desfibrilazioa, kanpoko desfibrilagailu automatiko baten bidez. Tresna horiek bihotzaren erritmo hilgarriak detektatzen dituzte pazientearen elektrokardiograma digitalki prozesatuz; ildo horretatik, azkeneko urteetan hiru erronka nabarmendu daitezke. Umeen (1 eta 8 urte bitartekoen) erritmoen sailkatze egokia lortzea da lehengoa. Bi sailkatze...
Hitzen adiera-desanbiguazioa
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
López de Lacalle Lecuona, Oier, Agirre Bengoa, Eneko
Gure hizkuntza anbiguoa da. Hitz batek hainbat interpretazio ditu agertzen den testuinguruaren arabera, eta zein adiera hartzen duen asmatzea ez da lan erraza, nahiz eta guk era naturalean egin. konputazio-metodoak erabiliz hitzen agerpenei adiera egokia ematea hitzaren adiera-desanbiguazioa (HAD) deritzo. HAD automatikoa ezagutzan oinarritzen da, eta ezagutza hori hainbat iturritatik lor dezake: adierez etiketatutako corpus batetik hasita ontologietaraino. Zoritxarrez, baliabide hauen sortze...
Industri automatizazioan kontrol-programak berrerabiltzeko bidean
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Irisarri Alli, Edurne, Estévez Estévez, Elisabet, Marcos Muñoz, Margarita
Gaur egungo industri aplikazioek sistema konplexuagoak, seguruagoak eta fidagarriagoak behar dituzte, bai eta malgutasun eta berrerabilgarritasun handiagokoak ere. Hori dela-eta, lehentasuna hartu dute garapen-ingurune ezberdinen integrazioak eta aldez aurretik beste aplikazioetarako sortutako kontrol-programen kodearen errerabilgarritasunak. Fabrikatzaileek sistemak programatzeko sistemetan IEC 61131-3 estandarrari jarraitzean datza helburu hauek lortzeko giltzarria. Honela, automatizazio...
Nanopartikula magnetikoak: zenbait aplikazio medikutzan
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
García Prieto, Ana, Apiñaniz Fernández de Larrinoa, Estibaliz
Azken urteotan, nanopartikula magnetikoak garrantzia hartzen ari dira medikuntza arloan. Nanometrikoak izateagatik, partikula magnetiko horiek galdu egiten dute oroimen magnetikoa, eta ondorioz ez dute aglomeraturik sortzen eta odol-zir kuituan ibiltzeko gai dira. Partikula horiek aplikazio asko dituzte, besteak beste eskualde finko bateko tenperatura igotzeko (hipertermia) edo kanpo eremu magnetikoak erabiliz, farmakoak xede-ehunetara garraiatzeko. Magnetic particles at the nanoscale have...
Potentzia-bihurgailu matriziala: teknologia eraginkor eta konpaktua
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Ibarra Basabe, Edorta, Andreu Larrañaga, Jon, Ormaetxea Gardoqui, Enekoitz, Kortabarria Iparragirre, Iñigo, Martínez de Alegría Mancisidor, Iñigo
Gaur egun potentzia-elektronikaren erabilera oso hedatuta dago. Teknologia mota hau nonahi aurki daiteke: ibilgailu elektrikoetan, ur-ponpaketako sistemetan, hegazkinetan, haize-errotetan, etab. Potentzia-bihurgailuen artean, bihurgailu matriziala (MC, matrix converter) nabarmentzen da, honek azaltzen dituen ezaugarriak direla-bide. Bihurgailu horrek AC/AC bihurketa era zuzenean egiten du, eta hainbat aplikaziotan erabil daiteke, oso konpaktua eta eraginkorra baita. Gainera, bihurgailu horren...
FPGA gailu birkonfiguragarriak: kontrol-sistema konplexuak inplementatzeko aukera berriak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Ormaetxea Gardoqui, Enekoitz, Ibarra Basabe, Edorta, Andreu Larrañaga, Jon, Kortabarria Iparragirre, Iñigo, Martínez de Alegría Mancisidor, Iñigo
FPGAk (Field Programmable Gate Array), hardware funtzionalitate konplexuak egikari ditzaketen gailu birkonfiguragarriak dira. Azken urteotan, izugarri garatu dira eta ASICen (Application Specific Integrated Circuit) eta prozesagailuetan oinarrituriko konponbideen abantaila garrantzitsuenak biltzen dituzte. Horrela, sistema digital oso bat inplementatzeko adinako ahalmena daukate. Ondorioz, gailu horien erabilera gero eta zabalagoa da, eta DSPen (Digital Signal Processor) edo mikroprozesagailuen...
Mikel Urreta Etxebeste: Leize-zuloak (1918)
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Iturbe Barrenetxea, Jacinto
1918ko apirilaren 7an eman zuen hitzaldi honetan, egileak historiaurrearen aurkezpena egiten du, hainbat irudiren laguntzarekin eta garai hartan ezagunak ziren datuetan eta autoritateetan oinarrituta. Hitzaldiaren bigarren atal batean, Euskal Herrian, eta bereziki Gipuzkoan egiten ziren azterketak eta indusketak era atsegin batean azaltzen dira.
Nanoteknologia: txikiaren handitasuna
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Zárate, E., Pitarke de la Torre, José María
Artikulu honetan, Rychard Feyman-en "Hondoan leku asko dago" hitzaldi irudikorra aitzakiatzat hartzen da nano iraultzaren arlo nagusietako batzuk aztertzeko. Nanoeskala definitzen da, eta sistema biologiko oinarrizkoenen dimentsioak eskala horretan kokatuak daudela erakusten da. Nanoeskalako unibertsoa kuantikoa (Mekanika Kuantikoaren lege bitxien araberakoa) delako eta eskala horretan azalak (eta haien eragina) nagusitzen direlako nano-a ezberdina dela erakusten da. Materia atomoz...
Haizeolak eta burdin hobiak Euskal Herrian
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Orue-Etxebarria Urkitza, Xabier, Apellániz Ingunza, María Estibaliz, Baceta Caballero, Juan Ignacio, Gil Crespo, Pedro Pablo, Herrero Rubio, José Miguel
Urteetan zehar Baskonian eta inguruetan, Zientzia eta Teknologia Fakultateko jakintza alor anitzeko irakasle talde batek, egindako lanei esker, frogatu du haizeola kopuru handia gelditzen dela, orain arte esan denaren aurka; hala ere hainbat eta hainbat haizeola deseginda daude. Haizeola hauen labeak tamaina handiko egitura edo kubetak dira, kono-enbor eiteduna edo udare formadunak. Egitura hauek aspalditik karabiekin nahasiak, hauetatik bereizten dira, batez ere, beheko aldean duten kanal...
Eguzki-sistemako planeta erraldoien atmosfera
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Legarreta Etxagibel, Jon Josu
Haize-korronte izugarriak dira, Eguzki-sistemako planeta erraldoien (Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno) atmosferen ezaugarri nagusia. Saturnoren kasuan, 500 m/s-ko abiadura izatera hel daitezke korronte hauek. Hauen jatorria ez da ondo ezagutzen oraindik eta izatez beraiek dira astrofisikarientzako erronkarik handienetako bat da. Lan honetan, planeta erraldoien atmosfera aztertuko da hodei mailan gertatzen diren haizeen zirkulazio orokorra kontuan hartuz.
Itsas olatuen energia eraldatzeko zentral baten deskribapena
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Alberdi Goitia, Mikel
Itsas olatuen energia eraldatzeko hainbat metodo desberdin daude, baina gutxi dira egitasmo errealetan oinarrituta gauzatu direnak. Horietako bat da Ur-Zutabe Oszilatzaile motako harrapaketa-kamera batean oinarritutakoa. Olatuek kameran sartzean barneko ur-zutabea mugitzen dute, kamerako airea konprimatuz eta deskonprimatuz. Harrapaketa-kameraren goiko aldean kokatuta dagoen Wells motako turbina baten bidez noranzko bakarreko energia mekanikora eraldatzen da bertan sortutako bi noranzkoko haize...
Droop metodoak: potentzia-bihurgailuak paraleloan konektatzeko haririk gabeko medodoak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Planas Fullaondo, Estefanía, Ibarra Basabe, Edorta, Andreu Larrañaga, Jon, Martín González, José Luis, Etxebarria Bilbao, José Ramón
Egun, potentzia-bihurgailuak paraleloan konektatuta aurki daitezke hainbat aplikaziotan. Konexio horiek kontrol bat behar dute, bihurgailuen arteko korronte zirkulatzaileak saihesteko eta kargaren banaketa ona bermatzeko. Proposatutako metodo guztien artean, droop metodoak nabarmentzen dira, eskaintzen dituzten malgutasuna, erredundantzia eta fidagarritasunagatik. Lan honetan, jatorrizko droop metodoaren azterketa egingo da, eta oinarrizko printzipioak azalduko dira. Alde horretatik, jatorrizko...
Harizko elektrohigadura-prozesuaren eraginkortasunaren hobekuntza sistema birtualen bidez
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Portillo Pérez, Eva, Iriondo Urbistazu, Nagore, Zubizarreta Pico, Asier, Cabanes Axpe, Itziar, Orive Revillas, Darío, Marcos Muñoz, Margarita, Sánchez Galíndez, José Antonio
Azken urteetan sistema birtualen inguruko aurrerapenak mekanizazio ezkonbentzionaleko prozesu askotara ere hurbiltzen hasi dira, besteak beste, harizko elektrohigadura izeneko makina-erreminta prozesura (Wire Electro-Discharge Machining WEDM). Sistema birtual hauek abantaila asko ematen dizkiote makina-erreminta arloko ikerlariari. Hasteko, sistema hauei esker makinan egindako saio kopurua murriz daiteke, batez ere, esperimentuen analisi-magnitudeak erabakitzeko unean. Halaber, sistemak oso...
J. Aurrekoetxearen alarguntsaren "Nola serbitu dan Peruco chori-ongarria eta dagoquion usaera lur landu bacoitzetan" (1878?), eta zientzi dibulgazioaren historia pixkatxo bat
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Altonaga Sustatxa, Kepa
Idazlan honetan berrargiratu egin da Donostian 1878an-edo plazaratu zen esku-orri bat txori-ongarriaren erabilerari buruzkoa, eta Juana Teresa Oheine proposatu da haren egile probabletzat. Emakume idazleak hain urri direlarik euskarazko literaturaren historian, azpimarragarria da oso, andrazko bat agertzea euskal dibulgazio zientifikoaren lehen aintzindarien artean.
Behazun-gatzen garraioaren fisiologia
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Rueda Estévez, Yuri, Aspichueta Celaá, Patricia, Fresnedo Aranguren, María Olatz
Heste mehera isurtzen diren behazun-gatzek lipidoen digestioan eta xurgapenean laguntzen dute. Behazun-gatzak hepatozitoek sintetizatzen dituzte kolesterola erabiliz; beren izaera anfipatikoa eta egitura molekularra direla-eta, detergente gisa jokatzen dute, eta beraz toxikoak izan daitezke kontzentrazio handietan. Hori horrela izanda, beren sintesia eta garraioa oso modu finean erregulatu behar dira, bai gibelean bai behazun-gatzen garraioan parte hartzen duten beste ehunetan. Lan honetan...
Giza antzutasunaren aurka, kanabinoideoak?
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Aguirregoitia Marcos, Ekaitz, Aguirregoitia Marcos, Naiara
Gero eta gehiago dira lagunduriko ugalketa-guneen laguntza behar duten bikoteak. Kasu gehienetan, teknika horien bidez, haurdunaldia ondo bukatzeko probabilitateak gora egiten du. Hala ere, oraindik orain badaude konpondu gabeko antzutasun-arazoak. Izan ere, ez ditugu ezagutzen ugalkortasunik ezaren hainbat alor biokimiko eta fisiologiko.Duela gutxi arte, irudikaezina zen sistema kanabinoideoaren parte hartzea ugalketan. Hala ere, ikerketa lerro zabal hori nahiko jorratu da azken urteetan eta...
Estresa: depresioa izateko arrisku-faktorea
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Echeazarra Escudero, Leyre
Gizarte aurreratuen bizimoduak egoera estresagarri askori arin erantzutera behartzen gaitu. Estresaren aurkako erantzuna neurriz gainekoa denean, oreka gal daiteke, eta batzuetan, hainbat gaixotasun eta arazo psikiatriko sor daitezke. Intzidentzia-eta prebalentzia-tasak kontuan hartuta, Depresio Nagusia da larriena. Gaur egun, egindako ikerketei esker, badaude estresaren, hipotalamo-hipofisi-adrenal ardatzaren kontrola galtzearen eta Depresio Nagusiaren arteko loturaren ebidentzia zientifiko...
Erretrobirus endogenoak: birusen aztarnak gure genometan
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
García Etxebarria, Koldo, Jugo Orrantia, Begoña Marina
Erretrobirus endogenoak hainbat animalien genometan agertzen diren elementu genomikoak dira. Euren jatorria birikoa da eta, behin ostalariaren genoman txertatu direla, belaunaldiz belaunaldi transmititzen dira. DNA zaborra bezala sailkatzen badira ere, elementu hauek ostalariarekin elkarrekintzan egon daitezkela ikusi da. Artikulu honetan elementu genomiko hauei buruz ezagutzen diren punturik garrantzitsuenak birpasatuko ditugu.
Rift Sistema afro-arabiarra: kontinenteen apurketatik ozeanoaren sorrerara
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Apraiz Atucha, Arturo
Afrikako ekialdeko rift sistema delako egitura magmatikoak rifting prozesauren urrats guztiak biltzen ditu, riftaren hasieratik kontinenteen apurketara eta ozeanoen zabalkuntzaraino. Tokirik egokiena da, zalantzarik gabe, bai kontinenteetan estentsioz garatutako egiturak aztertzeko, bai litosferako plaken apurketa ulertzeko eta bai kontinentean zehar hedatutako deformazioa progresiboki ozeano gandorretan nola pilatzen den finkatzeko. Artikuluan Afrikan eta Arabian estentsioarekin harremanetan...
Materia partikulatu atmosferikoa Euskal Autonomia Erkidegoan: egoeraren azterketa
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Inza Aguirre, Ainhoa
Atmosferan esekita dagoen materia partikulatuak kalteak sor ditzake gure osasunean eta ingurumenean. Hori dela-eta, gaur egungo gizartea kezkatuta ageri da arnasten dugun airearen kalitatearekin, eta politikariak estrategia berriak garatu beharrean gertatzen dira biztanleen eskaerak asetzeko. Horiek zentzuz bideratzeko, ordea, daukagun egoera zein den jakin behar da lehenago. Horixe da artikulu honen helburua: egoera horren berri ematea. Hain zuzen, "Materia partikulatu atmosferikoaren...
Europako uraren zuzentarauaren helburuak, egokitasuna eta ezarpena: Europatik Euskal Herrira
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Gredilla Altonaga, Ainara, Fernández Ortiz de Vallejuelo, Silvia, Arana Momoitio, Gorka, De Diego Rodríguez, Alberto, Madariaga Mota, Juan Manuel
Europan ezarrita zeuden uraren inguruko araudi guztiak bateratzeko asmoz sortu zen 2000. urtean Uraren Europako Zuzentaraua (European Water Framework Directive, WFD). Bere helburu nagusia 2015. urterako Europako estatukideek beraien mugen barnean kokaturiko ur-masa guztien (gainazaleko zein lurpeko uren) egoera ekologiko ona ziurtatzea da. Helburua erdiesteko kide bakoitzak bere ur-masen ikerketarako eta hobekuntzarako plan bereziak garatu behar ditu. Egoeraren larritasunaren arabera, hainbat...
Oroimen emozionala eta beldurraren gordelekua
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Izagirre, Patxi
Gertakizunek garunari eragiten diote. Gure hizkuntza psikobiologikoa erabiliz integratuko dugu gertakizunaren esanahia. Beraz, ez da posible eraikitzen dugun mapa kognitiboa ulertzea, aurretik, hiztegi moduan zer nolako ganbara emozionala edo datu-base afektiboa erabiltzen dugun jakin gabe. Esperientziari erantzuna eman behar diogu diogu gure narrazio propioa garatzeko. Artikulu honetan, psikobiologiatik abiatuz eta gure portaera ulertuz, asetu ezinezko emozioen mekanismoak eta dagozkion...
Ikatz aktiboaren prestaketa, karakterizazioa eta erabilpena uren arazketan
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Iriarte Velasco, Unai
Artikulu honetan ikatz aktiboa zer den azaltzeaz gain, bere prestaketa, karakterizazioa eta ezaugarri kimiko eta fisikoei buruzko xehetasunak emango dira. Azken atalean, ikatzaren hautakortasunak duen garrantzia ulertzeko, bi solutu organikorekin egindako saiakuntza batzuk aurkeztuko dira.
Sudokoa: denbora-pasa edo zientzia?
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Merino Maestre, María
Testu honetan, sudoku munduaren atea zabaldu nahi dugu, bai jokua fenomeno modura ikusita, bai eta jokuak Zientzarekin eta bereziki Programazio Matematikoa, Konbinatoria eta Talde Teoria arloekin duen loturaren aldetik. Zein ote da jokoaren konplexutasun konputazionala? Ekuazio-sistema sinple baten bidez adieraz ote daiteke sudokua? Zenbat denbora beharko du programa batek sudoku bat ebazteko? Ba al dago munduan zailena den sudoku bat? Zenbat soluzio daude? Ezagutzen da beharrezkoa den sarrera...
Informatika ingeniaritzan emakumezko eta gizonezko ikasleek duten jarreraren azterketa konparatiboa
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Cortés Etxabe, Itziar, Fernández González, Victoria, Irigoyen Garbizu, Itziar
Azken hamarkadetan emakumezko ikasleen ehunekoa nabarmen jaitsi da UPV/EHUko Informatika Ingeniaritzako titulazioan. Fenomeno hori ez da UPV/EHUn bakarrik gertatzen, mundu mailan ere gauza bera gertatzen dela adierazten baitute datuek. Informatika Ingeniaritzan gertatzen den genero-ezberdintasunak aztertzeko ikasketen bukaerako proiektu bat garatu zen, bi helburu nagusi hartuta. Lehenengoa, ikasleei informazioa helaraztea ezberdintasun horren inguruan hausnar zezaten, eta bigarrena, genero...
Ortografia-erroreak eta konpetentzia-erroreak Webeko euskarazko testuetan
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Etxeberria Uztarroz, Izaskun, Leturia Azkarate, Igor
Lan honetan euskarazko ortografia-erroreen azterketa egin dugu webetik jasotako dokumentuekin osatutako hainbat corpusetan (testu-bildumetan), eta horrela corpus horien kalitatea estimatu dugu. Metodologia finkatzeko, ingeleserako eta alemanerako egin den antzeko lanean oinarritu gara (Ringlstetter et al., 2006), baina, euskararen ezaugarriak direla eta, ez dugu teknologia bera erabili erroreak identifikatzeko. Euskarak morfologia aberatsa duenez, erroreak identifikatzeko berrerabili egin...
Azido linoleiko konjokatua: obesitatearen aurkako irtenbidea ala mehatxua?
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Miranda Gómez, Jonatan, Lasa Elguezua, Arrate, Simón Magro, Edurne, Churruca Ortega, Itziar
Obesitatea etengabe nagusitzen doa, bereziki mendebaldeko gizarteetan, eta oraindik ez da aurkitu gaixotasun horren aurkako tratamendu arrakastatsurik. Aukera posibleen artean, azpimagarria da elikagai funtzionalek azken urteotan hartu duten indarra. Elikagai horien osagaietako bat Azido Linoleiko Konjokatua (CLA) da, animalia hausnarkarien haragian eta esne eta esnekietan naturalki dagoen gantz azidoa. 80. hamarkadatik gaur arte ugari izan dira lipido horren inguruan egindako ikerketak eta...
Atmosferako Aerosolen karakterizazioa
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Miñambres, Lorena, Basterrechea Elguezabal, Francisco José
Lan honetan troposferan aurkitzen diren aerosolen zenbait propietate kimiko eta fisiko aztertuko dira laborategiko neurketen bidez. Ikertutako konposatuak amonio sulfatoa eta itsas aerosolaren zenbait osagai dira (sodio kloruro eta sodio bromuro, besteak beste). Alde batetik partikulen tamainaren karakterizazioa egin da, eta horretarako tamaina azpimikrometrikoko partikulen banaketak neurtu dira. Beste alde batetik, partikulen propietate higroskopikoak aztertu dira aerosolen xurgapen-espektro...
Claude Cohen-Tannoudji profesorea Zientzia eta Teknologia Fakultatean
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Lizuain Lilly, Ion, Iturbe, Jacinto, Muga Francisco, Juan Gonzalo
1936. urtean sortu eta handik hilabete gutxira Gerra Zibilagatik itxi zen lehenbiziko euskal unibertsitate publikoa: Euzko Irakastola Nagusia zuen izena, eta unibertsitate hartako medikuntzako euskara (sendakintz-euzkera) irakasten zuen Jose Zinkunegi medikuaz, haren obraz eta haren euskaraz dihardu lan honek. Gaur egungo Euskal Herriko Unibertsitatea eta Euskara Teknikoa irakasgaia 1936ko unibertsitate haren eta irakasgai haren oinordeko dira, hurrenez hurren, eta haiei eta Iñaki Ugarteburu...
Jose Zinkunegiren Sendakintz-euzkera-ren oinordeko gara
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Macazaga Eizaguirre, Jesús María
1936. urtean sortu eta handik hilabete gutxira Gerra Zibilagatik itxi zen lehenbiziko euskal unibertsitate publikoa: Euzko Irakastola Nagusia zuen izena, eta unibertsitate hartako medikuntzako euskara (sendakintz-euzkera) irakasten zuen Jose Zinkunegi medikuaz, haren obraz eta haren euskaraz dihardu lan honek. Gaur egungo Euskal Herriko Unibertsitatea eta Euskara Teknikoa irakasgaia 1936ko unibertsitate haren eta irakasgai haren oinordeko dira, hurrenez hurren, eta haiei eta Iñaki Ugarteburu...
Domingo Azantza jaun ximistaren "Laborarien abisua" (1692) liburu galduaren eskuzko beste kopia bat
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Altonaga Sustatxa, Kepa
Idazlan honetan ezagutzera ematen da Laborarien abisua liburuñoaren (1692) eskuzko beste bertsio bat, XVIII edo XIX. mendekoa eta hizkeraz Amikuze edo Oztibarrekoa izan daitekeena; egile putatiboaren ohiko izena arau akademikoetara dakargu. Halaber, kontestualizatu egin da XVII. mendetik aurrerako euskarazko liburu teknikoen agerpena.
Hitz egiten dizudanean, entzuidazu mesedez
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Urizar Andrieu, Eneko
G proteinen bidez funtzionatzen duten hartzaileak dimero edota oligomeroak izan daitezke. Dimerizazioa, gerta daiteke bi hartzaile berdinen artean homomeroak sortuz edo bi hartzaile desberdinen artean heteromeroak sortuz. Honelako elkarrekintza batek seinalizazio-plataforma hauen aukera funtzionalak areagotu eta dibertsifika G proteinen bidez funtzionatzen duten hartzaileak dimero edota oligomeroak izan daitezke. Dimerizazioa, gerta daiteke bi hartzaile berdinen artean homomeroak sortuz edo bi...
Bularreko minbiziaren zelula amak
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Leis Esnaola, Olatz
Minbizi mota askotan zelula amen ezaugarriak dituzten zelula multzo bat deskribatu da azken urte hauetan. Zelula hauek, minbiziaren zelula amak (CSCs, Cancer Stem Cell) deiturikoek, ikerkuntzan garrantzi handia hartu dute, minbizia sortu, mantendu, zabaldu eta birsortzearen arduradunak direlako; metastasien eta tratamenduen erresistentziaren arduradunak izanik. Ondorioz, erabat beharrezkoa suertatzen da zelula hauek ondo ezagutu eta aztertzea; diagnosi baliabide bezala erabili ahal izateko bai...
Laser bidezko hozketa eta lurrun kuantiko ultrahotzen eratzea
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Santiago González, Ibon
Lan honetan atomo ultrahotzei buruzko oinarrizko kontzeptuak azaltzen dira. Lehenbizi, tenperatura baxuko ikerketa egiteko arrazoiak aurkezten dira, materiak dentsitate baxu eta tenperatura hotzetan dituen ezaugarri kuantikoak aipatuz. Argi-indarren jatorria eta erabilera laburbiltzen dira jarraian, tranpa magneto-optikoa eta lurrun kuantiko ultrahotzak sortzeko bestelako teknika garrantzitsuekin batera. 41K Bose-Einstein Kondentsatua eta honekin sorturiko nahasdura kuantikoak aurkezten dira....
Erizaintza-prozesua: Ameriketatik Espainiara eta Euskal Herrira
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Huitzi Egilegor, Joseba Xabier, Elorza Puyadena, María Isabel, Urkia Etxabe, José María, Zubero Linaza, Jaime, Eizmendi Garate, Inmaculada, Asurabarrena Iraola, Carmen
Erizaintza-prozesua erizaintzaren lan-metodoa da. Metodo hori Ameriketako Estatu Batuetan eta Kanadan sortu zen 1950eko hamarkadan eta egun mundu osoko erizaintza-eskoletan, ospitaletan eta osasun-zentroetan erabiltzen da. Lan honetan erizaintza-prozesuari buruzko berrikustapen bat egingo da: metodo hori nola eta zergatik sortu zen eta gurera, Espainiara eta Euskal Herrira, noiz iritsi den aztertuko da.
3D zelula-euskarri biodegradagarriak: diseinuaren garrantzia etorkizuneko biomedikuntza-aplikazioetan
Repositorio: Addi. Archivo Digital para la Docencia y la Investigación
Larrañaga Espartero, Aitor, Muñoz Ugartemendia, Jone, Sarasua Oiz, José Ramón
Azken urte hauetan, polimero biodegradagarriez eginiko 3D zelula-euskarrien diseinuak garrantzi handia hartu du ehun-ingeniaritza arloaren barnean. Lan honen helburu nagusia da gai honi buruzko ikuspegi orokor bat ematea. Alde batetik, euskarriaren diseinuan polimero biodegradagarriaren hautapenak, mikroegiturak eta euskarriaren morfologiak duten garrantzia azaltzen da. Bestetik, atal honetan euskarriak lortzeko metodo ezberdinak ere deskribatzen dira. Bukatzeko, zelulen eta polimero...