Pasar al contenido principal

Idioma del documento

Encontrados 22847 resultado(s)
Encontradas 229 página(s)

Contribuiçao da geologia para o estudo da subsidência mineira na mina de carvão de Germunde (NW de Portugal), A geological contribution to the research on mining subsidence at the Germunde coall mine (NW of Portugal)

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Chaminé, H. I., Silva, Paulo Bravo

[Resumo] Apresenta-se neste trabalho um estudo geológico de pormenor relativo asubsidencia mineira provocada pela explora~ao de carvao na Mina de Germunde (Bacia Carbonífera do Douro, NW de Portugal). Os autores analisam e discutem os diferentes aspectos litológicos e estruturais que condicionam a localizaao das descontinuidades induzidas pela subsidencia, que afloram asuperficie do terreno., [Abstract] The aim of this paper is to present a detailed geological research of the mining subsidence induced by exploitation of the Germunde Coal Mine (Douro Coalfield, NW of Portugal). The authors analyse and discuss the different lithological and structural aspects that control the location of mining subsidence discontinuities appearing at ground surface.



Discordar no Parlamento: estratégias de documentaçâo

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Marques, Maria Alina

[Abstract] In the last decades, studies of argumentation have been revitalized as a result of the incre- asing interest in language use and dialogical interaction. Then, some theoretical issues become central. Firstly, the transdisciplinarity of the field points to an important issue: the possible relationship concerning the objects of study developed by Logic, Rhetoric and Language Sciences. Secondly, if speaking is (inter)acting, it is crucial to focus on the dis- tinction between the concept...



Avaliaçao dos sistemas de certificaçao ambiental dum município brasileiro no marco da agenda 21

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Pereira, Juliano Piovezan

[Resumo] Este estudo se fundamenta, na crescente conscientização da sociedade pela importância da preservação do meio ambiente, nas pressões exercidas por organizações governamentais e não governamentais e nas exigências dos mercados nacional, internacional e municipal. Cobranças vigorosas que exigem preocupação mais efetiva com as questões ambientais, cobranças que contribuem para o aprimoramento de legislações, normatizações e certificações nas organizações produtoras. Alicerçados em..., [Resumen]Este estudio se basa en el aumento de la sociedad la importancia de preservar el medio ambiente, las presiones ejercidas por organizaciones gubernamentales y no gubernamentales y las exigencias de los mercados nacionales, internacionales y locales. Cargos vigorosas que requieren preocupación más eficaz para los problemas ambientales, las tarifas que contribuya a la mejora de las leyes, normas y certificaciones de las organizaciones de productores. Basado en la nueva legislación es que..., [Resumo] Este estudo se fundamenta na crecente concienciación da sociedade pola importancia da preservación do medio ambiente, nas presións exercidas por organizacións gobernamentais e non gobernamentais e nas esixencias dos mercados nacional, internacional e municipal. Cobros vigorosas que esixen preocupación máis efectiva coas cuestións ambientais, cobros que contribúen ao perfeccionamento de lexislacións, normalizacións e certificacións nas organizacións produtoras. Alicerzados en novas..., [Abstract]This study is based on the public raising awareness of the importance of preserving the environment, the pressures exerted by governmental and nongovernmental organizations and the requirements of national, international and local markets. Vigorous charges that require more effective concern for environmental issues, charges that contribute to the improvement of laws, norms and certifications in producer organizations. Grounded in the legislation and then proposed to reverse the order...



Turismo em meio insular africano: análise comparativa de impactos, Tourism in the African insular environment: a comparative analysis of impacts

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Rocha Brito, Brígida

[Resumen] Entre 2007 e 2010 foi realizado, no Centro de Estudos Africanos (ISCTE-IUL) um estudo comparativo sobre o tema “O impacto do turismo no desenvolvimento comunitário em África: análise de experiências insulares”, centrado em dois países insulares, Cabo Verde e São Tomé e Príncipe. Apesar de, a nível internacional, se considerar que o turismo é um sector em intenso e acelerado crescimento, situação evidenciada por indicadores e estatísticas, nem sempre os impactos resultantes da..., [Abstract] Between 2007 and 2010, a comparative study was conducted at Centre for African Studies (ISCTE-IUL) on the subject of “The Tourism Impact in the community development in Africa: Analysis of Insular Experiences”, that was centered on two island countries, Cape Verde and Sao Tome and Principe. Despite the international level, considering that tourism is a sector on intense and accelerated growth that is evidenced by indicators and statistics, the impacts can not always be defined as...



Ruralidades e turismo gastronômico no município de Silveira Martins, RS, Brasil

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Lindner, Michele, Leal Rodrigues, Suelen de, Souza, Marcelino de

[Resumo] No debate académico o rural e o urbano ocuparam hoje um espaço relevante.A par, descortina-se uma inversão de valores relativos a estes dois espaços, mormente com a busca de uma vida mais saudável e com o contacto com a natureza, a que se associa a valorização da ruralidade.. Assim, o espaço rural, antes visto como o espaço apenas da produção agropecuária, é hoje usado comoárea de lazer e local de residência. Aliás, é através da actividade de lazer e de ócio em áreas rurais que hoje..., [Abstract] In the academic debate rural and urban occupied a relevant space today. At the same time, a reversal of values for these two spaces is revealed, especially with the search for a healthier life and contact with nature, which is associated with the appreciation of rurality. Thus, rural areas, once seen as the area of agricultural production alone, are now used as a recreation area and place of residence. Indeed, it is through leisure activity and leisure in rural areas that today we..., [Resumen] En el debate académico lo rural y lo urbano ocupan hoy un espacio relevante. Al mismo tiempo, se hace patente una inversión de los valores relativos a estos dos espacios, sobre todo con la búsqueda de una vida más sana y el contacto con la naturaleza, a la que se asocia la revalorización de lo rural. Así, el espacio rural, antes visto solamente como un ámbito de producción agropecuaria, es hoy utilizado como zona de recreo y lugar de residencia. De hecho, es a través de actividades de...



Dinámica da paisagem e alterações dos atributos dos olo em uma bacia hidrográfica na região sul do Brasil

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Dortzbach, Denilson

[Resumen]El objetivo de este estudio es analizar la dinámica de cambio de paisaje, evaluando los cambios espacio-temporales del uso y la cobertura del suelo en la Cuenca del Río Camboriú, Brasil, en los años 1957, 1978 y 2008 y sus efectos sobre las propiedades del suelo, la erosión y la calidad del agua. Los resultados mostraron cambios significativos en el uso y cobertura del suelo entre los años 1957, 1978 y 2008, con un predominio de la conservación de áreas de bosque y el aumento de la..., [Resumo]O obxectivo deste estudo foi analizar a dinámica do cambio da paisaxe, avaliando os cambios espazo-temporais do uso e cobertura das terras na Conca Hidrográfica do Río Camboriú, Brasil, os anos de 1957, 1978 e 2008 e os seus efectos nos atributos e perdas de solo, así como na calidade da auga. Os resultados mostraron que ocorreron cambios significativos no uso e cobertura das terras entre os anos de 1957, 1978 e 2008, con predominio do mantemento de zonas con bosque e aumento das áreas..., [Abstract]The objective of this study was to analyze landscape-change dynamics, assessing the spatial-temporal changes of soil use and landcover in the River Basin Camboriu, Brazil, using data from the years 1957, 1978 and 2008, and their effect on soil properties, soil loss and water quality. The results showed significant changes in soil use and landcover between the analyzed dates, with a predominance of the maintenance of forest areas and an increase in irrigated-rice cultivation and urban...



Risco de queda em indivíduos com linfedema de membro inferior

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Monteiro, Ana Júlia

Tese por compendio de publicacións, [Resumo] Introdução: A queda é um evento traumático com grande impacto na saúde, qualidade de vida e gastos dos sistemas de saúde. O linfedema é uma condição crónica que requer gerenciamento ao longo da vida. O linfedema de membro inferior é a localização de linfedema mais comum, apresentando sinais e sintomas que tornam, esta população, mais suscetivel à queda. Por esta razão, o objetivo desta investigação foi analisar se indivíduos com linfedema de membro inferior apresentam maior risco de..., [Resumen] Introducción: Una caída es un evento traumático con un gran impacto en la salud, la calidad de vida y los costos del sistema de salud. El linfedema es una afección crónica que requiere tratamiento de por vida. El linfedema de miembros inferiores es la localización más común de la linfedema, presentando signos y síntomas que hacen que esta población sea más susceptible a las caídas. Por esta razón, el objetivo de esta investigación es analizar si los individuos con linfedema de..., [Resumo] Introdución: Unha caída é un acontecemento traumático cun gran impacto na saúde, a calidade de vida e os custos do sistema sanitario. O linfedema é unha enfermidade crónica que require un tratamento permanente. O linfedema dos membros inferiores é a localización máis común do linfedema, que presenta signos e síntomas que fan que esta poboación sexa máis susceptible ás caídas. Por este motivo, obxectivo desta investigación é analizar se os individuos con linfedema dos membros...



Relações pais-filhos face à sexualidade

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Vasconcelos-Raposo, José, Anastácio, Zélia

[Resumo] Este estudo teve como propósito estabelecer a relação entre sexo, escolaridade, área de residencia, prática religiosa, idade e habilitaçoes literárias dos pais com a frequencia de comunicação, a tomada de decisao, proximidade entre pais e filhos e o conflitos de opinioes, tal como percebidos pelos adolescentes relativamente a quest6es de sexualidade. Estas relaçoes foram vistas no contexto do relacionamento que os filhos tem com os pais. Foi aplicado um questionário a urna amostra de...



Formação reflexiva e qualidade - Formação inicial de educadores e professores

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Pinto, Leila Maria Singh de Macedo, Teixeira, Isabel Joana da Silva Pinto

[Resumo] A formação inicial de Educadores/Professores é urna temática que suscita preocupação e carece de investigação, já que é a partir do desenvolvimento desta que se desenrolam os processos de desenvolvimento dos futuros profissionais de educação. Consciencializar a pertinencia do carácter investigativo que o Educador/Professor deve possuir e desenvolver assumindo-a como postura ao langa da vida.,nesta etapa do seu desenvolvimento psicológico, social e afectivo, é tomar consciencia de que o...



O vídeo como incentivo da aprendizagem e de interacçoes comunicativas

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Caldas, José Casimiro Martins

[Resumo] Pretendendo-se estudar a importancia da utiliza9ao da tecnologia vídeo na interação comunicativa que se estabelece na sala de aula e nos resultados da aprendizagem, partiu-se da hipótese de que a utiliza~iio do vídeo, em diferentes modalidades, como estratégia de ensino-aprendizagem é um instrumento de promoção da interacção comunicativa e da aprendizagem. As modalidades vídeo utilizadas, que assumiram forma de estratégia de ensino/aprendizagem na sala de aula, foram: a vídeo-liçao, a...



Desenvolvimento de uma estratégia de content marketing para redes sociais: o caso da Escola Superior de Ciências Empresariais do Instituto Politécnico de Viana do Castelo, Desarrollo de una estrategia de marketing de contenidos para redes sociales: el caso de la escuela superior de ciencias empresariales del instituto politécnico de Viana do Castelo

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Cairrao, Álvaro, García, Jorge, Seixas, Joana

[Resumo] As redes sociais são cada vez mais utilizadas pelas empresas e marcas, como um dos principais meios de divulgação de produtos e serviços, devido ao crescimento que estas plataformas tiveram nos últimos anos. Como tal, as instituições de Ensino Superior não são exceção e utilizam os conteúdos publicados nas redes sociais como forma de divulgação da própria instituição e da sua oferta formativa. Especificamente, o content marketing tem vindo a tornar-se numa das estratégias mais..., [Abstract] Social networks are increasingly being used by companies and brands as one of the main means of disseminating products and services, concerning to the exponential growth that these platforms have had in the last few years. Therefore, Higher Education Institutions aren’t exception and are also using the contents published on social networks as a way of advertising the institution itself and its training offer. Content marketing has increasingly become one of the most used strategies...



Estratexias políticas e administrativas na asistencia de menores desvalidos no municipio de Pelotas, Brasil (1889-1930): primeiras aproximacións, Political and administrative strategies in the assistance of unlimited children in the Municipality of Pelotas / RS, Brazil (1889-1930): First approaches

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Caldeira, Jeane dos Santos, Amaral, Giana, Ripe, Fernando

[Resumo] Este texto objetiva destacar políticas e práticas administrativas destinadas à assistência de menores desvalidos no Brasil e, especificamente, no município de Pelotas/RSBrasil, no início do século XX, período da chamada Primeira República brasileira (1889-1930). Neste contexto, os governos republicanos acionaram estratégias políticas para solucionar problemas sociais, dentre os quais a educação da criança pobre. As instituições asilares, educativas e filantrópicas foram fundadas para..., [Abstract] The aim of this article is to analyse the welfare policies and practices of child welfare institutions in the city of Pelotas, RS (Brazil) during the period of the First Brazilian Republic (1889-1930). Republican governments in the early twentieth century launched a series of strategies aimed at addressing the country’s social problems, including the education of poor children. Schools, shelters and other philanthropic institutions were founded to take in and educate underprivileged..., [Resumen] Este texto tiene como objetivo analizar prácticas administrativas de instituciones asilares del municipio de Pelotas/RS-Brasil a principios del siglo XX, período de la llamada Primera República brasileña (1889-1930). En este contexto, los gobiernos republicanos accionaron estrategias para solucionar algunos problemas sociales, entre ellos la educación del niño pobre Las instituciones asilares, educativas y filantrópicas fueron fundadas para acoger e instruir a niños y niñas desvalidos...



A influência dos pares no consumo de Substâncias Psicoativas entre estudantes universitários/as, La influencia de los pares en el consumo de sustancias psicoactivas entre estudiantes universitarios, The Influence of Peers on the Consumption of Psychoactive Substances Among University Students

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Alves, Regina Ferreira, Precioso, J.

Trabalho apresentado no XVI Congresso Internacional Galego-Português de Psicopedagogia, realizado na Universidade do Minho, em Braga (Portugal), nos dias 1 a 3 de setembro de 2021, com patrocínio da Associação Científica Internacional de Psicopedagogia (ACIP), [Resumo] Entre os inúmeros fatores de influência social, os/as estudantes universitários/as são sensíveis aos comportamentos dos seus pares, sendo este considerado um preditor psicossocial robusto do consumo de substâncias psicoativas. O objetivo deste estudo prendeu-se com a análise da influência dos pares consumidores de substâncias psicoativas no consumo dessas mesmas substâncias por estudantes universitários. Este é um estudo transversal com uma amostra probabilística (n = 840) de..., [Abstract] Among the numerous social influence factors, university students are sensitive to the behavior of their peers, which is considered a robust psychosocial predictor of the consumption of psychoactive substances. The aim of this study was to analyze the influence of peers who consume psychoactive substances on the consumption of these same substances by university students. This is a cross-sectional study with a probabilistic sample (n = 840) of Portuguese university students. Data were..., Este trabalho é financiado por Fundos Nacionais através da FCT – Fundação para a Ciência e a Tecnologia, I.P., no âmbito do projeto SFRH/BD/120758/2016, Portugal. Fundação para a Ciência e a Tecnologia; SFRH/BD/120758/2016



Produción científica brasileira sobre as Políticas Públicas en Educación Ambiental Investigación exploratoria en Scientific Electronic Library Online (SciELO), Scientific Electronic Library Online (SciELO) Brazilian scientific production on Public Policies in Environmental Education: exploratory research in Scientific Electronic Library Online (SciELO)

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Vasconcelos Dziekaniak, Cibele, Freitas, José Vicente

[Resumen] O artigo presenta unha análise da produción científica brasileira en periódicos de acceso aberto acerca da temática "Políticas Públicas en Educación Ambiental". Realizouse busca exploratoria na base brasileira de periódicos da SciELO, por se tratar da base brasileira de periódicos de acceso aberto, recoñecida internacionalmente. Foron apuntados 17 artigos específicos sobre Políticas Públicas en Educación Ambiental e identificados os principais datos sobre periódicos que os..., [Abstract] This article presents an analysis of Brazilian scientific production in open access journals on “Public Policies for Environmental Education”. Exploratory research was conducted in the internationally recognized Brazilian directory of open access journals SciELO, the biggest in Brazil. The authors indicated 17 specific articles on public policies for environmental education and identified: the main data about the journals that published them; the years with the most publications on...



Relação entre uso de substâncias lícitas e ilícitase existência de traços psicopáticos em estudantes universitários portugueses, Relationship Between the Use of Legal and Ilegal Substances and the Existence of Psychopathic Traits Among Portuguese University StudentsI, Relación entre el consumo de sustancias legales e ilegales y la existencia de rasgos psicopáticos en estudiantes universitarios portugueses

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Simões, Margarida, Mendes, Vanessa, Cunha, Pedro, Relva, Ines Carvalho

[Resumo] O consumo excessivo de substâncias ilícitas pode ter um impacto negativo na qualidadede vida de um indivíduo e é, por conseguinte, um indicador de psicopatia. A combinação doconsumo de substâncias e da psicopatia pode ter consequências prejudiciais e conduzir a um riscoacrescido de persistência e gravidade do consumo. Os estudantes universitários parecem estar emmaior risco de consumo de substâncias ilícitas devido à sua disponibilidade e possível..., [Abstract] The excessive use of illegal substances can impact negatively on an individual’s quality oflife and is therefore a predictor of psychopathy. The combination of substance use and psychopathycan have detrimental consequences and lead to an increased risk of the persistence and severity ofsubstance use. University students appear to be at greater risk of consumption of illegal substancesowing to availability and possible ease of access. The aim of this study is to analyse the...



Do gobernar es poblar ao educar es argentinizar: emigrantes e educación na Arxentina finisecular, From the Idea That 'to Govern Is to Populate' to 'to Educate Is to Argentinize': Migrants and Education in Argentina at the Turn of the Century

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Malheiro Gutiérrez, Xosé Manuel

[Resumo] A poboación que forma a Arxentina finisecular é un aluvión de culturas, linguas e influencias ideolóxicas que a estrutura política do novo Estado pretende uniformar e consolidar baixo un sentimento identitario que necesariamente debe comezar por formarse na escola. O presente traballo detense na tendencia dos diferentes colectivos inmigrantes para manter e preservar as súas señas de identidade no lugar de destino mediante experiencias educativas propias e nas estratexias do propio..., [Abstract] The population that formed Argentina at the turn of the century was a barrage of cultures, languages and ideological influences which the political structure of the new State aimed to standardize and consolidate under a sense of identity, which was inevitably and necessarily developed in the schools. This article takes a close look at the trends of the different immigrant groups to preserve their characteristics and identities in their countries of destination by means of both their...



Por uma pedagogia do fluxo para sustentabilidade da vida, Forward a flow pedagogy for life sustainability

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Lessa Catalão, Vera Margarida, Rodrigues Ibañez, María do Socorro

[Resumo] Este artigo apresenta a experiência formativa do projeto Água como Matriz Ecopedagógica- AME desenvolvido na Universidade de Brasília desde 2003 com foco na formação permanente de professores de escolas públicas do Distrito Federal. Entre 2010-2011, realizamos uma pesquisa de campo de pós-doutoramento na Pós-Graduação em Educação da Universidade de São Paulo, com objetivo de avaliar a metodologia utilizada pelo projeto AME para formação de formadores. A investigação envolveu 40 pessoas..., [Abstract] This work presents the tutors training experience of the project Water as Ecopedagogical Matrix -AME, developed at the University of Brasilia since 2003, focusing the continuous education of public school teachers of the Federal District. From 2010 to 2011, we conducted a post-doctoral fieldwork in Graduate Studies in Education at the University of Sao Paulo, to evaluate the methodology used by the AME project for tutors/teachers training. The research involved 40 people from four...



As diversas aplicações de algas marinhas através dos saberes populares visando a utilização sustentável, The various applications of seaweed through popular knowledge aimed at sustainable use

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Daniela Mallmann, Leisle, Dalosto Jahno, Vanusca

[Resumo] Frente à crise ambiental contemporânea a sociedade passa a ver a necessidade de repensar sobre a conservação dos recursos naturais. Através da história vê-se que as populações tradicionais possuem um sistema de relações com o meio natural mais apropriado ecologicamente do que os adotados na atualidade. Precisamos incentivar a comunidade acadêmica a adotar um olhar diferenciado para estes conhecimentos, buscando uma mescla entre os conhecimentos populares e acadêmicos. Este artigo busca..., [Abstract] Front of the contemporary environmental crisis, society passed to see the need for rethinking about the natural resource conservation. Throughout history we see that traditional populations have a system of relations with the environment most ecologically appropriate than the adopted today. We need to encourage the academic community to adopt a different look to this knowledge, seeking a blend of popular and academic knowledge. This article seeks to present a theoretical example of...



Atitudes de futuros Profissionais de Saúde e Serviço Social face ao trabalho com a populaçao idosa: escala de Kogan e relaçoes intergeracionais

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Oliveira António Bettencourt da Camara, Stella Margarida de

[Resumen]Este estudio forma parte de una investigación aplicada a una muestra de 620 estudiantes de enseñanza superior del área de la salud (medicina, enfermería, fisioterapia) y del área social (Servicio Social y Política Social), de todos los cursos realizados en esa disciplina en Lisboa. El objetivo principal fue determinar las actitudes de los estudiantes de acuerdo a la posibilidad de un futuro trabajo con personas mayores. Usando el Modelo de Clases Latentes y el Criterio de Información..., [Abstract] This study is based on a questionnaire applied to a sample of 620 university students of the area of health (medicine, nursing, physiotherapy) and of the social area (social service, social policy), from all courses offered in these fields, in Lisbon. The main objective was to ascertain the attitudes of the respondents regarding the possibility of future work with the elderly. Using the Latent Class Model and the BIC (Bayes’ Information Criterion) it was possible to define and..., [Resumo]Este estudo parte de um inquérito aplicado a uma amostra de 620 estudantes do ensino superior da área da saúde (medicina, enfermagem, fisioterapia) e da área social (serviço social e política social), de todos os cursos ministrados nesse domínio em Lisboa. O objectivo principal foi determinar as atitudes dos inquiridos face à possibilidade de um futuro trabalho com idosos. Usando o Modelo de Classes Latentes e o Critério de Informação de Bayes foi possível definir e caracterizar uma...



Homem e meio ambiente: experimentação como propostas de educação ambiental no município de Rio das Ostras/RJ–Brasil, Man and environment: experimentation as proposals for environmental education in the municipality of Rio das Ostras / RJ-Brazil

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Ferreira da Cunha, Nathalia, Lima, Leandro de, Talon Hespanhol, Nivaldo

[Resumo] As questões ambientais são norteadoras de inúmeras discussões atualmente. No passar dos anos, a sociedade começou a observar a urgência na mudança de hábitos acerca de suas ações diante da natureza, repensando-as e incentivando o desenvolvimento de políticas para este fim. O Centro de Educação Ambiental de Rio das Ostras Professor Leandro Faria Sarzedas tem como missão trabalhar as questões ambientais em consonância com os aspectos desenvolvimentistas atuantes na região Norte..., [Abstract] Environmental issues are numerous discussions currently guiding. Over the years, the company began observe the urgency in changing habits about their actions before nature, rethinking them and encouraging the development of policies for this purpose. The Environmental Education Center of Rio das Ostras Teacher Leandro Faria Sarzedas’s mission is to work on environmental issues in line with the developmental aspects of working in the North Fluminense region. Environmental education in...



Ensino e aprendizagem da educação ambiental: contribuições de disciplinas na Universidade de São Paulo, Teaching and learning of environmental education: contributions of subjects at the São Paulo University

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Battaini, Vivian, Sorrentino, Marcos, Trovarelli, Rachel

[Resumo] A partir de 1983, na Escola Superior de Agricultura “Luiz de Queiroz”, da Universidade de São Paulo (ESALQ/USP), inicia-se um processo de desenvolvimento da área de educação ambiental, que culmina com a criação, já nos anos 2000, de disciplinas para graduações e pós-graduações. As disciplinas têm em comum a perspectiva de estudantes protagonizarem a sua própria formação como profissionais e cidadãos/cidadãs. Ancoradas em perspectivas teóricas relacionadas ao ambientalismo, utopismo e..., [Abstract] A process of development of the environmental education area began in 1983 at Escola Superior de Agricultura “Luiz de Queiroz”, of Universidade de São Paulo (ESALQ/USP). In the 2000s were creating subjects for graduation and post-graduation. The disciplines have in common the perspective of students to carry out their own formation as professionals and citizens. The theoretical perspectives are based to environmentalism, utopianism and emancipatory education. They develop two...



Projecto curricular e autonomia da escola: possibilidades e constrangimentos

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Morgado, José Carlos

[Resumo] Partindo da ideia cada vez mais consensual de que o projecto curricular se assume como um instrumento imprescindível na construção da autonomia curricular da escola e do professorado, pretende-se, ao longo desta comunicação, realçar as principais potencialidades de tal empreendimento e reflectir sobre alguns constrangimentos que muito tem dificultado a sua operacionalização.



Un elemento de reencuentro identitario, personal y social durante el cáncer de mama, Um elemento de reencontro identitário pessoal e social no câncer de mama, An element of personal and social identity re-encounter during breast cancer

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Lenzi, Gabriela Poltronieri

[Resumen] Durante el tratamiento quimioterapéutico contra el cáncer de mama las pacientes deben afrontar la caída del cabello y, junto con ésta, la pérdida de ciertos referentes estéticos e identitarios relacionados con el cuerpo femenino, social y cultural. Aunque durante este proceso hay muchos sentimientos involucrados, sobre todo el temor a la muerte, la pérdida de referentes identitarios femeninos es uno de los sentimientos más dolorosos a los que se enfrentan estas mujeres, ya que..., [Resumo] Durante o processo quimioterápico, mulheres perdem seus cabelos e, com eles, referenciais estéticos e identitários do seu corpo feminino social e cultural. Nesse processo, embora haja outros sentimentos envolvidos, como, o confronto com a morte, fatores estéticos que abalam sua identidade e autoestima encontram-se como um dos principais incomôdos para elas. Assim sendo, acredita-se que o uso de um acessório de moda, como o chapéu, possa coadjuvar, criando mais conforto e bem-estar,..., [Abstract] During chemotherapy process, women lose their hair and, with it, aesthetic and identity references of their social and cultural female body. In this process, although there are other feelings involved, such as confrontation with death, aesthetical factors that undermine identity and self-esteem are among the main discomforts for them. Therefore, it is believed that use of a fashion accessory, such as a hat, may help giving more comfort and well-being while these women’s' heads...



Apresentação do Número Monográfico: Selected Papers do XVI Congresso Internacional Galego-Português de Psicopedagogia, Presentación del número monográfico: Selected Papers del XVI Congreso Internacional Gallego-Portugués de Psicopedagogía, Presentation of the Monographic Issue: Selected Papers of the XVI International Galician-Portuguese Congress of Psychopedagogy

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Alves, Regina Ferreira, Silva, Bento, Risso, Alicia

[Resumo] Este número monográfico da Revista de Estudios e Investigación en Psicología y Educación contém 22 textos selecionados de entre os 312 enviados pelos participantes no XVI Congresso Internacional Galego-Português de Psicopedagogia, reali-zado na Universidade do Minho, em Braga (Portugal), nos dias 1 a 3 de setembro de 2021, com patrocínio da Associação Científica Internacional de Psicopedagogia (ACIP), tendo sido 290 publicados nas respetivas atas do evento no passado mês de novembro de..., [Abstract] This monographic issue of the Revista de Estudios e Investigación en Psicología y Educación contains 22 texts selected from among the 312 submitted by the participants of the XVI International Galician-Portuguese Congress of Psychopedagogy, held at the University of Minho, in Braga (Portugal), from 1 to 3 September 2021, under the patronage of the International Scientific Association of Psychopedagogy (ACIP), having been 290 published in the respective proceedings of the event last..., [Resumen] Este número monográfico de la Revista de Estudios e Investigación en Psicología y Educación contiene 22 textos selecionados de entre los 312 enviados por los participantes del XVI Congreso Internacional Gallego-Português de Psicopedagogía, realizado en la Universidade do Minho, em Braga (Portugal), los dias 1 a 3 de septiembre de 2021, con el patrocinio de la Associación Científica Internacional de Psicopedagogía (ACIP), habiendo sido publicados 290 en las respectivas actas del evento..., https://hdl.handle.net/1822/77580



Contribuições das práticas de pesquisa biológica na formação inicial de professores, Contributions of practices for biological research in initial teacher education

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Werner Ferreira, Francesca, Bianchi, Vidica, Tissot Squalli Housaini, Mara Lisiane

[Resumo] Neste artigo apresentamos reflexões sobre as disciplinas de Prática de Pesquisa Biológica I e II do curso de Licenciatura em Ciências Biológicas da Universidade Regional do Noroeste do Estado do Rio Grande do Sul - UNIJUI, Brasil. Essas disciplinas foram idealizadas como Práticas de Ensino para abordar, em diferentes momentos do curso, metodologias de trabalho de campo que poderão ser utilizadas como prática pedagógica pelos futuros professores. Na Prática de Pesquisa Biológica I são..., [Abstract] This paper presents reflections on the courses of Practice Biological Research I and II at the Graduation Degree in Biological Sciences at the University Regional do Noroeste do Estado do Rio Grande do Sul - UNIJUI, Brazil. These courses were designed as a Teaching Practice to address, at different times of graduation, fieldwork methodologies that can be used by future teachers as a pedagogical practice. In the course Practice Biological Research I the activities are carried out...



ÁVILA, Leandro. O Liceu Nacional de Angra do Heroísmo nas décadas finais da Monarquia (1880 a 1910): Percurso de uma instituição liceal insular. Angra do Heroísmo: Instituto Histórico da Ilha Terceira, 2018. 401 pp. ISBN: 978-972-9220-39-5 [Reseña]

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Alves, Luis

[Resumo] Recensión do profesor Luis Alberto Marques Alves sobre o libro do que é autor Leandro Ávila e que se titula O Liceu Nacional de Angra do Heroísmo nas décadas finais da Monarquia (1880 a 1910): Percurso de uma instituição liceal insular, que recolle a historia da institución nos derradeiros anos do século XIX e a primeira década do XX., [Resumen] Recensión del profesor Luis Alberto Marques Alves sobre el libro del que es autor Leandro Ávila y que se titula O Liceu Nacional de Angra do Heroísmo nas décadas finais da Monarquia (1880 a 1910): Percurso de uma instituição liceal insular, que recoge la historia de la instutición en los últimos años del siglo XIX y la primera década del XX., [Abstract] Review by Luis Alberto Mark Alves of Leandro Ávila’s O Liceu Nacional de Angra do Heroísmo nas décadas finais da Monarquia (1880 a 1910): Percurso de uma instituição liceal insular. Ávila’s book chronicles the history of the school during the final decades of the Portuguese monarchy (1880-1910).



Uma escola com currículo International Baccalaureate e a sua relação com a atividade física, Una escuela con un plan de estudios de Bachillerato Internacional y su relación con la actividad física, A School With the International Baccalaureate Curriculum and Its Relation With Physical Activity

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Cheira, João, Marques, Adilson, Martins, João, Peralta, Miguel, González Valeiro, Miguel

[Resumo] Este estudo analisou a oferta de uma escola internacional com o currículo International Baccalaureate (IB) para que os alunos, de ambos os sexos, possam cumprir as recomendações de atividade física (AF) da Organização Mundial de Saúde (OMS). Participaram 23 6 alunos (118 rapazes e 118 raparigas) com idades compreendidas dos 10 aos 17 anos, a diretora da escola e um grupo focal de 12 alunos. Utilizou-se mixed methods, através de entrevista com a diretora da escola, grupo focal de..., [Resumen] Este estudio analizó la oferta de un colegio internacional con el plan de estudios de Bachillerato Internacional (BI) para que los alumnos, de ambos géneros, puedan cumplir con las recomendaciones de actividad física (AF) de la Organización Mundial de la Salud (OMS). Participaron 236 estudiantes (118 niños y 118 niñas) de 10 a 17 años, el director de la escuela y un grupo focal de 12 estudian tes. Se utilizaron métodos mixtos, a través de una entrevista con el director de la escuela,..., [Abstract] This study analysed what does an international school with the curriculum International Baccalaureate (IB) offer so that students from both genders can fulfil the recommendations for physical activity from the World Health Organization (WHO). A total of 236 (118 boys and 118 girls) students, ages between 10 and 17 years old participated in the study, the school principal and a focus group of 12 students also participated in the study. Mix methods were used, through interview with...



Memória operatória em crianças surdas: estudo de alguns efeitos diferenciais

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Albuquerque, Pedro B., Pandeirada, Josefa N., Santos, Jorge A., Dias, Alberto, Cruz, José

[Resumo] Este estudo procurou clarificar alguns problemas ou perturbações que as crianças surdas podem apresentar ao nível do funcionamento de alguns dos componentes da memória operatória (Baddeley e Hitch, 1974), bem como da atenção. Para avaliação da memória das crianças foram criadas provas informatizadas de memória para palavras, para números e para figuras. Para além disso foram também desenvolvidas duas provas de atenção: uma de atenção concentrada e outra de atenção distribuída. Os...



Propuesta de una ruta de turismo literario en Salvador-Bahía (Brasil) con base en la obra de Jorge Amado "Bahia de todos los santos-guía de las calles y misterios", Proposta de roteiro de turismo literário em Salvador-Bahia (Brasil) com base na obra de Jorge Amado “Bahia de todos os santos - guia das ruas e mistérios”, A literary tour proposal in Salvador-Bahia (Brazil) based upon Jorge Amado’s book “Bahia de Todos os Santos – Guia das Ruas e Mistérios”

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Veiga Viñal Junior, José, Barreto Otero, Ana Cláudia, Silva de Jesus, Gabriela, Santana Lopes, Jane

[Resumen] En este artículo se busca apuntar las potencialidades del turismo literario, correlacionando las cuestiones que conectan turismo y literatura. Los escritos aquí expuestos son fruto de una investigación desarrollada en la disciplina de Trabajo de Conclusión de Curso y tiene como objetivo presentar la propuesta de un itinerario turístico en la ciudad de Salvador-Bahía-Brasil con base en la obra "Bahía de todos los santos - guía de las" las calles y los misterios "del..., [Resumo] Neste artigo busca-se apontar as potencialidades do turismo literário, correlacionando as questões que conectam turismo e literatura. Os escritos aqui expostos são frutos de uma pesquisa desenvolvida na disciplina de Trabalho de Conclusão de Curso e tem como objetivo apresentar a proposta de um roteiro turístico na cidade de Salvador-Bahia-Brasil com base na obra “Bahia de todos os santos - guia das ruas e mistérios” do escritor Jorge Amado. Para isso, utilizou-se de uma pesquisa de..., [Abstract] This article seeks to point out the potential of literary tourism, correlating the issues that connect tourism and literature. The writings are the results of a research conducted during the course of Final Project Seminars at Bahia State University and aim to present a proposal for a tourist itinerary in the city of Salvador-Bahia-Brazil based upon the work “Bahia de Todos os Santos guia das ruas e mistérios” of the writer Jorge Amado. For this, we used a bibliographical and...



Intenção e atitudes de estudantes universitários/as brasileiros/as face à vacina COVID - 19, Intention and attitudes of Brazilian university students in relation to the COVID-19 vaccine

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Alves, Regina Ferreira, Oliveira, Kelvin Barbosa de, Precioso, J.

[Resumo] A vacinação é uma importante medida preventiva para reduzir apandemia da COVID-19 e o seu impacto em termos de morbilidade, mortalidade e hospitalizações. Para além disso, pode representar uma importante estratégia para o retorno á "normalidade" nos campus universitários. O presente estudo analisa as atitudes face à vacina COVID-19 e sua relação com a intenção de receber a vacina COVID-19 em estudantes universitários/as. Um estudo transversal foi..., [Abstract] Vaccination is an important preventive measure to reduce the COVID-19 pandemic and its impact in terms of morbidity, mortality and hospitalisation. Furthermore, it can play an important role in the return to ‘normality’ on university campuses. This study analyses attitudes towards COVID-19 vaccination and their relationship with the intention to obtain the COVID-19 vaccine among university students. A cross-sectional study was carried out in March 2021 with a convenience...



Do brincar e a sua posibilidade: narrações de lugares de infância

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Zamith-Cruz, Judite Maria

[Resumen] A imaginação permeia toda a experiencia social e pode ser desenvolvida na escola. Com energia, empenho, fantasia e crítica é possível co-criar momentos de fascínio estético em Educação de Adultos, a partir de recordas;6es inolvidáveis de infancia. Segundo estratégias de visualizas;ao criativa e textos escritos por futuros educadores de infancia, em Cursos em EducaS;ao de Infancia, foram construídos gui6es e analisadas narrativas, fundamentadas na Psicologia Narrativa (v. Bruner) e...



Representaçôes da qualidade do ensino de alunos de enfermagem: um estudo exploratório

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Bonito, Jorge, Saraiva, Margarida, Fialho, Isabel, Barros, Joâo Paulo, Espírito Santo, José, Martins, Maria José D., Oliveira, Teresa

[Abstract] Quality assurance in education has been, from a long time, one of the key issues of aca- demic discussion and, more recently, in the organs of public information. At this work integrated in a larger project, began by outli- ning a short journey of the application of the concept of quality in higher education, focus on the latest studies in this area. After that, we present the main conclusions from the appli- cation of a questionnaire on indicators of qua- lity of education, applied..., [Abstract] Quality assurance in education has been, from a long time, one of the key issues of aca- demic discussion and, more recently, in the organs of public information. At this work integrated in a larger project, began by outli- ning a short journey of the application of the concept of quality in higher education, focus on the latest studies in this area. After that, we present the main conclusions from the appli- cation of a questionnaire on indicators of qua- lity of education, applied...



O processo de recontextualizaçâo lexical no português brasileiro

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Cássia Marine, Talita de, Bertucci Barbosa, Juliana

[Resumen] En este artículo analizaremos los procesos de ampliación léxica relacionados con la recontextualización y la reutilización de palabras. Para ello, seleccionamos 50 nombres de animales en el portugués brasileño (PB) a partir en dos diccionarios, y extraemos solo las definicións con sentido connotativo relacionadas con atributos y acciones humanas. Por medio de este estudio, confirmamos algunos principios lingüísticos prácticamente consensuales, de los que destacamos el fenómeno...



Construindo uma Política Pública estruturante voltada à prevenção de danos e ilícitos ambientais através de processos educadores emancipatórios, Building a structuring Public Policy through emancipatory educational processes aiming at the prevention of environmental damage and crimes

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Akemi Morimoto, Isis, Sorrentino, Marcos

[Resumo] O enfrentamento dos problemas ambientais da atualidade demanda o envolvimento cada vez maior do Poder Público e dos demais setores da sociedade na elaboração e implantação de políticas públicas que possam potencializar a participação em processos decisórios e contribuir para a prevenção de danos e ilícitos contra o meio ambiente. Tais políticas públicas devem ser elaboradas a partir da compreensão de alguns temas importantes sobre os quais elas pretendem exercer influência, tais como,..., [Abstract] Current environmental problems require governments and other sectors of society to increase their involvement in the elaboration and implementation of public policies that can enhance participation in decision-making processes and help to prevent damage and crimes against the environment. Such policies must be designed based on the understanding of some important issues they intend to influence, such as participation, social control, qualification of speeches, governance, etc. In...



Distribuição espacial de variáveis do clima e do solo: um estudo geoestatístico

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Barbieri, Rayner Sversut

[Resumo] Os objetivos desse trabalho foram: 1) gerar informações por meio da análise de variabilidade e estabelecimento da estrutura de dependência espacial e correlação linear de alguns atributos do solo, a fim de auxiliar no planejamento de atividades agrícolas em seis cidades na província de El Oro, Equador, 2) avaliar se a aplicação de fertilizantes orgânicos e inorgânicos melhoram a resistência do solo à penetração de raízes (RP) em curto prazo e descrever sua variabilidade espacial no..., [Resumen] Los objetivos de este trabajo consistieron en: 1) generar información a través del análisis de la variabilidad y el establecimiento de la estructura de dependencia espacial y de la correlación lineal de algunas propiedades del suelo, con el fin de ayudar en la planificación de actividades agrícolas en seis ciudades de la provincia de El Oro, Ecuador, 2) evaluar si la aplicación de fertilizantes orgánicos e inorgánicos mejora la resistencia del suelo a la penetración de raíces (RP) en..., [Resumo] Os obxectivos deste traballo consistiron en: 1) xerar información a través da análise da variabilidade e o establecemento da estrutura de dependencia espacial e da correlación lineal dalgunhas propiedades do solo, co fin de axudar na planificación de actividades agrícolas en seis municipios da provincia de El Oro, Ecuador, 2) avaliar se a aplicación de fertilizantes orgánicos e inorgánicos mellora a resistencia do chan á penetración de raíces (RP) na curto prazo e describir a súa..., [Abstract] The aims of this work were: 1) to generate information through variability análisis and establishment of the structure of spatial dependence and linear correlation of some soil attributes, in order to assist in the planning of agricultural activities in six cities in the province of El Oro, Ecuador, 2) to evaluate if the application of amendments improves PR in the short term and describes the spatial variability of PR in the surface horizon of a soil under no-tillage, in the...



El papel de los mixed methods en las ciencias del deporte: ¿hacia un marco metodológico integrador?, The role of mixed methods in sports science: towards an integrative methodological framework?, O papel dos métodos mistos na ciência do desporto: ¿rumo a um quadro metodológico integrativo?

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Ardá Suárez, Antonio, Maneiro, Rubén, Iván-Baragaño, Iyán, Losada, J.L., Anguera, M. Teresa

[Resumen] La investigación en Ciencias del Deporte ha estado tradicionalmente marcada por la dualidad entre enfoques cuantitativos y cualitativos. En las últimas décadas, los mixed methods han emergido como una vía de integración que favorece una comprensión más amplia del objeto de estudio. Sin embargo, su consideración como paradigma sigue siendo objeto de debate, coexistiendo posturas que los interpretan como un enfoque metodológico integrador y otras que los sitúan como un posible tercer..., [Abstract] Research in Sports Science has traditionally been characterized by the duality between quantitative and qualitative approaches. In recent decades, mixed methods have emerged as a means of integration that fosters a broader understanding of the object of study. However, their status as a paradigm remains a subject of debate, with some interpreting them as an integrative methodological approach and others positioning them as a possible third paradigm from pragmatic perspectives. In..., [Resumo] A investigação em Ciências do Desporto tem sido tradicionalmente caracterizada pela dualidade entre as abordagens quantitativa e qualitativa. Nas últimas décadas, os métodos mistos têm emergido como um meio de integração que promove uma compreensão mais ampla do objeto de estudo. No entanto, o seu estatuto de paradigma continua a ser um tema de debate, com alguns a interpretá-los como uma abordagem metodológica integrativa e outros a posicioná-los como um possível terceiro paradigma a..., Los autores agradecen el apoyo del proyecto del Gobierno Español LINCE PLUS: Multimodal platform for data integration, synchronization and analysis in physical activity and sport [PID2024-15605NB-l00] (2025-2027) (Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades, Agencia Estatal de Investigación y Unión Europea).



Escala de aconselhamento profissional: carreira universitária como evidência de validade de critério

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Fernandes Sisto, Fermino, Angeli dos Santos, Acácia Aparecida, Noronha, Ana Paula Porto

[Abstract] The present study aimed to verify the inter- pretability of the factors of the Escala de Aconselhamento Profissional (EAP), conside- ring 13 undergraduate courses. 762 (59% female) university students with ages ranging from 17 to 73 years old (M= 24,14; DP=7,14), were investigated. Amongst the main results, the course of Engineering had greater scores in the `Exact Sciences’ dimension; Sports and Physical Education, Tourism, Education and Journalism distinguished in the `Arts and..., [Resumo] O presente estudo objetivou verificar a interpretabilidade dos fatores da Escala de Aconselhamento Profissional (EAP), em termos de 13 cursos de graduação. Fizeram parte da pesquisa 762 estudantes universitários com idades entre 17 e 73 anos (M= 24,14; DP=7,14), sendo 59% mulheres. Dentre os principais resultados, o curso de Engenharia teve maior pontuação na dimensão ‘Ciências Exatas’; Educação Física, Turismo, Pedagogia e Jornalismo destacaram-se na dimensão ‘Artes e Comunicação’;...



Línguas próximas, culturas longínquas: a tradução de Mayombe, de Pepetela, do português para o espanhol

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Comellas Casanova, Pere

[Resumo] O presente trabalho pretende apresentar um exemplo de interferência ideológica na criação da imagem de uma cultura longínqua como é a angolana através da tradução ao espanhol desde uma língua tão próxima quanto o português. A análise das notas de rodapé colocadas pelos tradutores na versão espanhola revelam uma estratégia tradutora de exotização do texto. Essa mesma estratégia estaria na origem de determinados decalques no texto castelhano que evidenciariam a presença de estereótipos..., [Abstract] This study shows an example of ideological interference in the creation of the image of a distant culture, such as the Angolan, through the translation to Castilian Spanish from a language as close as Portuguese. The analysis of the foot-notes inserted by the translators in the Spanish version reveals a translating strategy of making the text appear foreign. This same strategy underlies determined linguistic borrowing in the Spanish text that demonstrates the presence of stereotypes...



Medios electrónicos y adaptación comportamental adolescente. Relación entre ocio y rendimiento escolar

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Bringas, Carolina, Ovejero, Anastasio, Herrero, Francisco Javier, Rodríguez, Francisco Javier

[Resumen] Al analizar el consumo que los jóvenes hacen de los diferentes medios de comunica- ción electrónicos ha llevado, en diferentes ocasiones, a evaluar sus efectos sobre la adap- tación comportamental. Sin embargo, es pre- ciso establecer qué actividades realizan los adolescentes que pudieran explicar el uso mediático, teniendo en cuenta las característi- cas de su repertorio conductual. Este estudio, además de reflejar el uso que hacen de los dis- tintos medios electrónicos, busca fijar..., [Abstract] To establish the consumption that the young men do of the different electronic mass media has led, in different occasions, to eva- luating their effects on the adjustment com- portamental. Nevertheless, it is necessary to establish what activities are realized by the teenagers who could explain the media use, having in they tells the characteristics of their behavioral digest. This study, beside reflecting the use that they do of the different electronic means, seeks to fix which are...



Estrutura das unidades básicas de saúde para atenção às pessoas com diabetes: ciclos I e II do Programa Nacional de Melhoria do Acesso e da Qualidade, Structure of primary healthcare units for treating persons with diabetes: cycles I and II of the Brazilian National Program to Improve Access and Quality, Estructura de las unidades básicas de salud para la atención a personas con diabetes: ciclos I y II del Programa Nacional de Mejora al Acceso y Calidad

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Garcia Neves, Rosália, Silva Duro, Suele Manjourany, Muñiz, Javier, Pérez-Castro, Teresa-Rosalía, Facchini, Luiz Augusto, Tomasi, Elaine

[Resumo] O objetivo foi descrever a estrutura necessária à atenção às pessoas com diabetes, usuárias da rede de atenção primária à saúde, avaliada nos Ciclos I e II do Programa Nacional de Melhoria do Acesso e da Qualidade (PMAQ) no Brasil, 2012 e 2014, considerando-se as características dos municípios. Utilizando-se um estudo descritivo foram avaliadas as unidades básicas de saúde (UBS) cujas equipes participaram dos Ciclos I e II do PMAQ, em 2012 e 2014. Utilizaram-se variáveis do Módulo I da..., [Abstract] The objective was to describe the necessary structure for treating diabetes patients in the primary healthcare system, as evaluated in Cycles I and II of the Brazilian National Program for the Improvement of Access and Quality (PMAQ) in 2012 and 2014, according to the municipalities’ characteristics. A descriptive study was used to assess primary care units whose teams participated in Cycles I and II of the PMAQ in 2012 and 2014. The study used variables from Module I of the external..., [Resumen] El objetivo fue describir la estructura necesaria para la atención a las personas con diabetes, usuarias de la red de atención primaria en salud, evaluada en los Ciclos I y II del Programa Nacional de Mejoría del Acceso y de la Calidad (PMAQ) en Brasil, 2012 y 2014, considerándose las características de los municipios. Utilizándose un estudio descriptivo se evaluaron las unidades básicas de salud (UBS), cuyos equipos participaron en los Ciclos I y II del PMAQ, en 2012 y 2014. Se...



Interesses e valores de alunos do ensino profissional

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Vieira, Sérgio, Ferreira, Joaquim Armando

[Resumo] A presente investigaçao pretendeu estudar a relaçao entre os interesses e os valores dos alunos do ensino profissional de nível II!. O Inventário de Interesses Vocacionais e a Escala de Valores WIS foram aplicados a 379 alunos de ambos os sexos que frequentavam diferentes cursos técnicos, em quatro escolas profissionais do districto de Leiria. Os resultados confirmam a existencia de diferen<;as significativas entre os interesses (Investigador, Artístico, Social, Empreendedor,...



Educação e formação de adultos: estudos diferenciais sobre a auto-aprendizagem e auto-conceito de competência cognitiva

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Rurato, Paulo, Faria, Luísa, Santos, Nelson Lima

[Resumo] Actualmente, somos confrontados com urna série de mudanças, entre as quais sao de realçar, no ambito da nossa investigação, as que tem ocorrido nos domínios da formação e das competencias profissionais, que já nao se adquirem para toda a vida e apenas com a formação inicial, pois exigem actualização e desenvolvimento ao langa das trajectórias individuais e profissionais de cada um. Este trabalho tem como objectivos estudar a competencia de auto-aprendizagem, enquadrando-a no contexto...



Estratégias de sensibilização ambiental em ambientes universitários, Environmental awareness strategies in university environments

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Kobori da Fonseca, Carol, Aquino Ferreira, Roseli, Dakuzaku Carretta, Regina Yoneko

[Resumo] O trabalho apresenta estratégias utilizadas para a sensibilização ambiental de uma comunidade universitária pertencente a Universidade de São Paulo (USP), embasadas por princípios que buscam desenvolver ações de conservação dos recursos naturais da Universidade; promover um ambiente saudável e a segurança ambiental; promover o uso racional de recursos e; educar visando à sustentabilidade. Nesse sentido, a Faculdade de Medicina de Ribeirão Preto, USP campus Ribeirão Preto, instituiu a..., [Abstract] The paper presents strategies used for the environmental awareness of a university community belonging to the University of São Paulo (USP), supported by principles that seek to develop conservation actions of natural resources at the University; promote a healthy environment and environmental security; promote the rational use of resources and; educate aimed at sustainability. In this sense, the Faculty of Medicine of Riberão Preto, USP Riberão Preto campus, established the...



Gestão da sala de aula e perceção de indisciplina: Um estudo com professores angolanos, Gestión del aula y percepción de la indisciplina: un estudio con profesores angoleños, Classroom Management and Perception About Indiscipline: A Study With Angolan Teachers

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Cadete, Odete da Conceição Ferreira, Oliveira, Célia, Lopes, João

Trabalho apresentado no XVI Congresso Internacional Galego-Português de Psicopedagogia, realizado na Universidade do Minho, em Braga (Portugal), nos dias 1 a 3 de setembro de 2021, com patrocínio da Associação Científica Internacional de Psicopedagogia (ACIP), [Resumo] A indisciplina na sala de aula constitui uma das maiores preocupações para os intervenientes no processo educativo (professores, gestores de estabelecimentos de ensino, pais) e para a sociedade em geral. Este estudo tem dois objectivos essenciais: análise da relação entre variáveis de gestão da sala de aula e percepção de indisciplina; análise de perfis de resposta de professores, no que concerne à responsabilização pela indisciplina na sala de aula. Participaram no estudo 800..., [Abstract] Indiscipline in the classroom constitutes one of the main concerns for the actors in the educational process (teachers, administrators and parents) and for society in general. This study has two essential aims: the analysis of the relation between variables of classroom management, learning, and the perception of indiscipline, the analysis of profiles of teachers’ answers, concerning the attribution of responsibilities regarding indiscipline in the classroom. 800 Angolan primary and...



Interesses e personalidade: um estudo com adolescentes em orientaçâo profissional

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Farias Oliveira Nunes, Maiana, Noronha, Ana Paula Porto

[Abstract] Personality aspects and interests are important elements to be considered when choosing a profession. This study aimed at analyzing associations between interests and personality, using instruments that are based on Holland´s typology and on Five Factor Model, respectively, and also verifying mean differences regarding sex and age. 115 ado- lescents from Brasil took part on this study, mean age 16,5 years old, who answered SDS and BFP, both tests with validity studies at Brasil...., [Resumo]As características de personalidade e os interesses são elementos importantes a serem considerados em momentos de escolha de profissão. Esse estudo objetivou estudar as associações entre interesses e personalidade, com instrumentos baseados na tipologia de Holland e no modelo dos Cinco Grandes Fatores, respectivamente, além de verificar a existência de diferenças de média em função do sexo e idade. Participaram 115 jovens com média de idade de 16,5 anos, que responderam o SDS e o BFP,...



A abordagem da temática ambiental nos TCCs do curso de Jornalismo da Universidade Federal do Piauí, An approach to the environmental issue in final degree projects in the course of social communication, specialized in journalism, ate the Federal University of Piauí

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Carvalho, Denis Barros de, Soares Barros de Sousa, Elinara, Carvalho Berti, Orlando Maurício de

[Resumo] A formação superior que leve em consideração as questões ambientais é uma preocupação que tem como consequência pesquisas sobre o tema. E diante da importância que os meios de comunicação possuem na formação da opinião pública, esta pesquisa tem como objeto fazer uma análise de como a temática ambiental vem sendo abordada nos Trabalhos de Conclusões do Curso (TCCs) de Comunicação Social/habilitação em Jornalismo da Universidade Federal do Piauí. Foram analisados os TCCs produzidos no..., [Abstract] Higher education that takes into account environmental issues is a concern that has as consequence researches about this matter. Considering the importance that the media have in shaping public opinion, this research has the purpose to analyze how environmental issues are being addressed in Social Communication/Journalism Final Degree Projects at the University Federal do Piauí. The Final Projects analyzed were produced between 2001 and the first semester of 2014, totaling three...



Uso das TICs em processos de educação ambiental vinculados ao Licenciamento de atividades de petróleo e gás natural na Bacia de Campos-RJ. Brasil, Use of TIC in environmental education processes linked the Licensing oil and natural gas activities in the Campos Basin

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Martínez, Silvia, Rangel, Kamila, Gantos, Marcelo Carlos

[Resumo] Os processos de mudança que desencadeia a difusão ampla das tecnologias de informação e comunicação (TIC) produzem efeitos importantes na vida econômica, social e cultural dos países de América Latina, ajudando na mitigação das assimetrias sociais e no fomento à ampliação da cidadania em todas suas variantes. Neste contexto se inscreve o projeto Territórios do Petróleo – Royalties e vigília cidadã, foco do trabalho. O mesmo atende condicionantes legais do licenciamento ambiental..., [Abstract] The processes of change that foster the widespread diffusion of technologies of information and communication (TIC) have produced important effects on the economic, social, and cultural life of Latin American countries and helped to mitigate social inequalities while promoting the various forms of citizenship. The project Territórios do Petróleo - Royalties e vigília cidadã, the focus of this study, falls within this context. This project meets federal legal IBAMA requirements for...



La influencia de las nuevas tecnologías digitales en el cambio comportamental de los turistas, The influence of new digital technologies on tourist behavior, A influência das novas tecnologias digitais na mudança comportamental dos turistas

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Ferreira Austregésilo, Williany Loren Gaia, Melo, Karla Juliana Pinheiro, Rodrigues Soares, Jakson Renner

[Resumen] La diversidad de negocios ha levado al comercio mundial a una rutina innovadora. Además, hizo del turismo de eventos una tipología cada vez más fuerte. Las tecnologías digitales están cada vez más presentes en la sociedad, con una diversidad de medios y aplicativos accesibles a los consumidores que han hecho prácticamente imposible ver el mundo actual sin ellas. Diante de este salto tecnológico y del crecimiento del turismo de eventos, eso hace con que el turista absorva, naturalmente..., [Abstract] The ever-changing nature of business has made innovation in world trade the norm and event tourism an increasingly bigger player in the sector. The growing presence of digital technologies and the expansion of consumer-accessible media and applications have made it virtually impossible to imagine our world today without them. Consumers in the age of technology and event tourism have internalised the conveniences offered by these innovations and accepted their influence over them. The..., [Resumo] A diversidade dos negócios levou o comércio mundial a uma rotina inovadora, fazendo do turismo de eventos uma modalidade com abrangência cada vez maior. As tecnologias digitais apresentam-se cada vez mais presentes na sociedade, com uma diversidade de mídias e aplicativos acessíveis ao público consumidor que tornaram praticamente impossível imaginar o mundo hoje sem elas. Diante deste salto tecnológico e do crescimento do turismo de eventos, isso faz com que o turista absorva,...



X Seminário internacional hispano-lusobrasileiro sobre estado de direito, direitos fundamentais e políticas públicas

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Gesta Leal, Rogério, Aymerich Cano, Carlos, Silveira, Alessandra

Este livro recolhe os relatórios e comunicações apresentadas ao X SEMINÁRIO INTERNACIONAL HISPANO-LUSO-BRASILEIRO SOBRE ESTADO DE DIREITO, DIREITOS FUNDAMENTAIS E POLÍTICAS PÚBLICAS, coorganizado pela Universidade de Santa Cruz do Sul, a Universidade do Minho e a Universidade da Coruña, e celebrado entre os dias 5 e 9 de maio de 2025 na Corunha e em Braga. Mais um fruto de uma colaboração que se extende já por mais de dez anos e que constitui um espaço académico único de encontro, de discussão..., Financiado por fundos nacionais através da FCT-Fundaçao para a Ciencia e a Tecnologia, I.P., no ámbito do Financiamento UID/05749/2020ancia, O centro de excelencia Jean Monnet CitDig é financiado pelo programa Erasmus+ (Project 101085242)



Expansión urbana nas zonas húmidas de Bissau: estudo de caso da bolanha de Bissaque-Djolo, Urban expansion in the wetlands of Bissau: Case study of Bissaque-Djolo bolanha

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Abibe Tavares, Habdel Karim

[Resumo] O presente artigo é fruto da minha monografia de fim de licenciatura em que fiz uma análise do fenómeno da expansão urbana em Bissau, também na perspetiva de refletir acerca do tipo de cidade que queremos. A educação ambiental pode ser uma ferramenta e um processo de ouvir e dar a voz às pessoas que vivem e têm uma relação direta com as zonas húmidas (bolanhas) como meio de subsistência (pesca e os arrozais). O estudo analisa a expansão urbana nas zonas húmidas de Bissaque-Djolo e..., [Abstract] This article is the result of my bachelor monograph in which I analyzed the phenomenon of urban expansion in Bissau, guided by the perspective of reflecting on the type of city we want. Environmental education can be a relevant tool for listening and giving voice to people who live and have a direct relationship with wetlands (bolanha) as a livelihood (fishing and rice farming). The study analyzes urban expansion in the Bissaque-Djolo wetlands and looks at environmental education in...



O Enigma de Qaf, de Alberto Mussa: A Heterodoxa Reinvenção da Tradução na Ficção Brasileira Contemporânea, The Riddle of Qaf by Alberto Mussa:The Heterodox Reinvention of Translationin Contemporary Brazilian Fiction

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Martínez Teixeiro, Alva

[Abstract] This article analyses the representation of the translator and the process of transla-tion in the novel The Riddle of Qaf (2004), by the Brazilian author Alberto Mussa. The novel is based on the work carried out by the author to translate The Suspended Odes (2006), created in the 6th century by the best Bedouin poets. Thus, the aim of the article is to understand how the protagonist of the novel, also called Mussa, undertakes a creative translation of one of the poems. The work will..., [Resumo] O artigo analisa a representação do tradutor e da tradução no romance O enigma de Qaf (2004), do escritor brasileiro Alberto Mussa. A obra inspira-se no trabalho realizado pelo autor para traduzir os Poemas suspensos (2006), criados no século vi por alguns dos maiores poetas beduínos. Assim, o objetivo do artigo é compreender o modo como, a partir de uma certa escrita do eu, a personagem de Mussa realiza uma tradução criativa de um dos poemas no romance. A obra será analisada a partir...



O arquétipo da traduçâo portuguesa da Estoire del Saint Graal à luz de um testemunho recente

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Alienii, Simona

[Abstract] The fragment of Estória do Santo Graal (mistakenly referred to as  Livro de José de Arimateia), recently discovered in Arquivo Distrital do Porto testifies, together with the Livro de Merlin and the Livro de Tristan fragments, the translation process of the Arthurian cycle in prose from French into Galician-Portuguese in the thirteenth-fourteenth centuries. In this study, we shall start by examining the nature of the relation between this fragment and the Portuguese testimony known...



Análise de projetos de vida no início da adolescência através do software IRaMuTeQ, Analysis of Life Plans Among Early Adolescents Using IRaMuTeQ Software

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Winters, Christian, Becker da Silva, Andressa Melina, Dellazzana-Zanon, Letícia Lovato

[Resumo] O objetivo deste estudo foi investigar os projetos de vida no início da adolescência, considerando o sexo e tipo de escola (pública, privada e do Serviço Social da Indústria - SESI). O estudo consistiu numa análise das redacções apresentados como parte do projecto “EPTV na Escola” de 2018. O corpus consistiu em 60 ensaios: 20 de cada uma das três escolas, subdivididos por género para dar um total de seis subgrupos de ensaios. Os dados foram analisados utilizando o software IRaMuTeQ. Os..., [Abstract] The aim of this study was to investigate the life plans in early adolescence, considering gender and school type (public, private and Industry Social Service schools). The study consisted of an analysis of essays submitted as part of the 2018 “EPTV na Escola” project. The corpus consisted of 60 essays: 20 from each of the three schools, subdivided by gender to give a total of six subgroups of essays. The data were analysed using IRaMuTeQ software. The results show greater concern..., Estudo Financiado pelo Conselho Nacional de Desenvolvimento Científico e Tecnológico (CNPq)



A resinagem no Pinhal de Leiria e a educação ambiental no Pré-Escolar, The gumming on the Leiria Pine Forest and environmental education in Preschool

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Santos, Olga, Lampreia, Catarina, Rigueira, Júlia, Nunes, Sara

[Resumo] A atividade de recolha de resina na mata nacional de Leiria é uma prática que tem séculos de existência, com uma importância acrescida no início da sua exploração, sendo as suas primeiras referências do século X, em Leiria, com a obtenção do pez (breu cru) e do piche (breu cozido). O pez era utilizado na calafetagem das embarcações e daí a sua particular importância (Pinto, 1938). A temática da resinagem e a sua importância no âmbito da Educação Ambiental e numa perspetiva de..., [Abstract] The resin collection activity in the national forest Leiria is a practice that is centuries old, with an increased importance at the begining of its operation, and its first references the tenth century, in Leiria, with getting the pitch (raw pitch ) and tar (cooked pitch). The pitch was used in caulking vessels and hence its particular importance (Pinto, 1938). The theme of gumming and its importance in the context of environmental education and a perspective of sustainability, is...



Adaptações curriculares promotoras de resiliência: uma experiência num currículo alternativo do 8 ano

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Rosário, Pedro, Morais, Adélia, Martins, Albertina, Machado, Alberto, Viola, Augusto, Zanatti, Elvira, Pereira, Graça S., Caetano, Isabel, Couto, Lurdes, Cruz, Maria João, Brasao, Raquel, Zanatti, Rita, Almeida, Vitória




Sobre a colocação histórica dos clíticos em romeno e em português, Sobre a colocación histórica dos clíticos en romanés e en portugués, On the Historical Order of Clitics in Romanian and Portuguese

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Ailenii, Simona

[Resumo] Neste estudo, propõe-se uma análise diacrónica comparatista dos fenómenos da próclise e da ênclise dos constituintes morfossintácticos do grupo verbal, como as formas átonas dos pronomes pessoal, reflexo e os verbos auxiliares (marcas dos tempos verbais do indicativo: futuro, perfect compus, mai-mult-ca-perfect perifrastic), em romeno, e o equivalente destes em português europeu. Dois critérios são considerados: a sua ocorrência em textos originais e traduzidos, atestando o estado..., [Resumen] En este estudio se propone un análisis diacrónico comparatista de los fenómenos de la proclisis y de la enclisis de los constituyentes morfosintácticos del grupo verbal, como las formas átonas de los pronombres personal, reflexivo y los verbos auxiliares (marcas de los tiempos verbales de indicativo: futuro, perfect compus, mai-mult-ca-perfect perifrastic), en rumano, y el equivalente de estos en portugués europeo. Son considerados dos criterios: su aparición en textos originales y..., [Abstract] In this study, we propose a diachronic comparative analysis of the proclitic and enclitic morphosyntactic constituents of the verbal phrase, such as the atonic forms of personal and reflexive pronouns and the auxiliary verbs (as marks of the verbal tenses of the indicative: future, perfect compus, periphrastic mai-mult-ca-perfect), in Romanian, and their equivalents in Portuguese. Two criteria are considered: its occurrence in the original and translated texts, that prove the archaic...



A escola e os pais: a radiofonía ao serviço da colaboração educativa

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Sarmento, Teresa, Marques, Joaquim, Ferreira, María do Carmo, Alegria, Armanda da, Caetano, Arminda, Frade, Matilde, Sousa, Ana María, Ribeiro, Marisol, Coimbra, Fátima, Vilaça, Isabel

[Resumo] o Projecto Escola-Pais: as nossas práticas é desenvolvido, desde há cinco anos, por um grupo de Professores do 10. Ciclo do Ensino Básico e de Educadores de Infancia, numa articulação entre o Instituto de Estudos da Criança e o Instituto das Comunidades Educativas, estando inscrito no Centro de Estudos da Criança. Sao finalidades principais do Projecto a aproximação entre docentes do pré-escolar e do 10 ciclo do ensino básico e a melhoria de comunicação com outros parceiros,...



O pensamento e acçâo do aluno em Educaçâo Física

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Pereira, Paulo, Carreiro da Costa, Francisco, Alves Diniz, José




Dinâmicas inovadoras e promotoras de ambientes de Aprendizagem para o Bem-Estar, Dinámicas innovadoras y promotoras de ambientes de aprendizaje para el bienestar, Innovative and Promoting Dynamics of Learning Environments for Well-Being

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Cristóvão, Ana Maria

Trabalho apresentado no XVI Congresso Internacional Galego-Português de Psicopedagogia, realizado na Universidade do Minho, em Braga (Portugal), nos dias 1 a 3 de setembro de 2021, com patrocínio da Associação Científica Internacional de Psicopedagogia (ACIP), [Resumo] Os acelerados avanços tecnológicos e científicos, as rápidas transformações sociais, económicas, ambientais e, atualmente, as questões de saúde, apontam para a necessidade de a escola oferecer novas aprendizagens baseadas em competências que ainda são pouco desenvolvidas no sistema educativo. Aprender para o Bem-Estar é uma visão de escola onde todos os alunos podem realizar o seu potencial único, através do desenvolvimento cognitivo, físico e emocional. O presente artigo é realizado..., [Abstract] The accelerated technological and scientific advances, rapid social, economic, environmental changes and, currently, health issues, point to the need for the school to offer new competency-based learning that is still underdeveloped in the education system. Learning for Well-being is a vision of a school where all students can fulfil their unique potential through cognitive, physical and emotional development. This article is carried out within the scope of the research project..., Projeto Financiado pela Fundação Calouste Gulbenkian



Análise da inteligibilidade dos textos narrativo e expositivo do Teste Cloze de Compreensão de Leitura, Intelligibility analysis of narrative and expository texts of the Cloze Test of Reading Comprehension

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Brito, Gabriel, Ribeiro, Camila Fragoso, Seabra, Alessandra

[Resumo] A leitura é uma habilidade fundamental em uma sociedade alfabetizada, sendo essencial também para o desenvolvimento acadêmico. No entanto, no Brasil, os alunos apresentam desempenho em leitura abaixo do esperado, o que torna essencial dispor de instrumentos para avaliar essa competência e planejar ações nesta área. Além dos fatores cognitivos e individuais, questões inerentes ao texto, como gênero e estrutura, também influenciam na leitura. Assim, o objetivo deste estudo foi analisar..., [Abstract] Reading is a fundamental skill in a literate society and is essential for academic development. However, in Brazil, students underperform in reading, which makes it essential to create instruments for assessment and action planning in this area. In addition to cognitive and individual factors, issues inherent to the text, such as genre and structure, also influence reading. Thus, the aim of this study was to analyse the characteristics of the words, syntactic structure and cohesion...



Estruturas Filonianas do Paleozóico Superior da Serra do Marão (N de Portugal); o resultado de extensão intraorogénica?, Upper Paleozoic Dikes of the Marão Mountain (Northern Portugal); results of intra orogenic Extension?

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Coke, C., Gomes, M. E. P., Días, R., Ribeiro, A.

[Abstract] In the Marão mountain occur hercynian mafic veins cutting the Schistose Formation of the Landeilian age. The geochemistry of these rocks present high concentrations on Ti ,P, Zr, Nb, Ba, and REE (Ti O2= 1.23-1,39 %, P2O5= 1.32-1,60 %, Zr = 565-641 ppm, Nb= 33-46 ppm, Ba = 2531-3219 ppm, ΣREE = 295-430 ppm) and indicate significant REE fractionation (CeN/ Y bN= 10.46) similar to that reported for alkaline mafic rocks. These characteristics and their patterns in THOMPSON (1984) diagram...



Necessidades de orientação profissional de estudantes da Universidade Federal de Rondônia

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Alburquerque, Luiz Carlos Cavalcanti de

[Resumen] El estudio que se presenta es una investigación descriptiva. Su finalidad es identificar las necesidades de orientación profesional del alumnado de la Universidad Federal de Rondônia (UNIR) y elaborar propuestas de actuación destinadas a dar respuesta a las necesidades detectadas. Otro de los objetivos es caracterizar la orientación profesional recibida antes de su ingreso en la universidad. El instrumento utilizado para la obtención de datos fue un cuestionario, siendo la forma de..., [Resumo] O presente estudo trata-se de uma investigação descritiva cuja finalidade é identificar as necessidades de orientação profissional do alunado da Universidade Federal de Rondônia (UNIR) e elaborar propostas de atuação destinadas a dar respostas às necessidades detectadas. Além disso, objetivamos caracterizar a orientação recebida pelo discente antes de seu ingresso na universidade. O instrumento utilizado para obtenção dos dados constitui-se de um questionário, sendo a forma de resposta..., [Abstract] The present study is a descriptive research whose purpose is to identify the needs of professional orientation of students of Universidade Federal de Rondônia (UNIR) and draw up proposals in order to answer the needs identified. In addition, we aim to characterize the guidance received by students before their arrival at the University. The instrument used to obtain data is made up of a questionnaire, the majority response form Lickert scale. The sample, comprised of 2520 students...



Georg Marcgrave e os peixes do Brasil: ciência, arte e moda no contexto de uma educação ambiental, George Marcgrave and the fishes of Brazil: cience, art and fashion in the context of environmental education

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Figueredo Soares, Maria do Carmo, Calazans Brunken, Glícia Maria, Cavalcanti Carvalho, Aruza de Holanda

[Resumo] O objetivo desse ensaio é apresentar uma breve contextualização sobre um estande que foi organizado para recepcionar os participantes do XXI Encontro Brasileiro de Ictiologia que ocorreu no Recife, no período de 1 a 6 de fevereiro de 2015, no Brasil. Focalizaram-se aspectos da ictiologia, com ênfase para o conhecimento e divulgação da obra Historia Naturalis Brasilia (Amsterdam, 1648) de Piso e Marcgrave, naturalistas que vieram ao Brasil, a convite do Conde João Mauricio de Nassau,..., [Abstract] The objective of this essay is presenting a brief contextualization about a stand that was organized to receive the participants of XXI Brazilian Meeting of Ichthyology, which occurred in Recife, from February 01st to 06th 2015, in Brazil. It was focused on ichthyology aspects, with emphasis on knowledge and disclosure of work Historia Naturalis Brasilia (Brazilian Natural History) (Amsterdam, 1648) by Piso and Marcgrave, naturalists who came to Brazil at the invitation of Count João...



Ansiedade matemática: Uma visão global acerca da sua origem, impacto e possíveis intervenções, Math Anxiety: An Overview of Its Origins, Impact, and Possible Interventions

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Simões, Inês, Silva, J. T.

[Resumo] Com o crescente interesse e avanços nas áreas das STEM, a matemática afigura-se como essencial para o percurso escolar e profissional das crianças e jovens. Providenciar uma visão global acerca do que é a ansiedade matemática, quais são as suas causas, as suas consequências, e como intervir nesta problemática, é o objetivo deste artigo com carácter de revisão bibliográfica. Pesquisaram-se trabalhos científicos nas bases de dados: B-on, Proquest Psychology Journals, PsyARTICLES...., [Abstract] With the growing interests and advances in the STEM field, mathematics plays an essential role in the education and professional lives of children and young adults. It becomes relevant, then, to understand what math anxiety is, its causes, consequences and how to intervene in this issue, which is the aim of this literature review. In this overview, we highlight recent developments particularly relevant for the psychological and teaching practices. We searched for scientific works in...



Educação a distância: uma alternativa de ensino

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Lampert, Ernâni

[Resumo] o estudo, a través de uma retrospectiva histórica, contextualiza a educação a distancia na sociedade atual. Analisa as megauniversidades, a expansao, a metodologia e os recursos tecnológicos utilizados, as vantagens, as desvantagens, os pontos nevrálgicos, os desafíos e perspectivas desse sistema de ensino bem como a possibilidade dessa modalidade de educação democratizar o ensino, [Abstract] This work, through an historical retrospective, contextualizes the method education from distance in the present society. It analyses the mega universities and their expansion as well as the methods and technical resources used by them. It also analysis the advantages and disavantages, the acute issues, the challenges and perspectives of this teaching system as well as the possibility of making teeching more popular



Jornais escolares: arautos de ensinamentos patrióticos e pacifistas (Santa Catarina/Brasil/1940-1960), School Newspapers, Heralds of Patriotic and Pacifist Teachings (Santa Catarina, Brazil: 1940-1960), Xornais escolares: heraldos de ensinos patrióticos e pacifistas (Santa Catarina/Brasil/1940-1960)

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Cunha, Maria Teresa Santos, Bereta da Silva, Cristiani

Este artigo forma parte da sección monográfica deste número, adicada nesta ocasión ao tema "Internacionalismo e pacifismo na Historia da Educación contemporánea", coordinada polos profesores Joaquim Pintassilgo (Instituto de Educación da Universidade de Lisboa) e Xosé Manuel Cid Fernández (da Universidade de Vigo)., [Resumo] Este artigo analisa dois jornais escolares produzidos por estudantes do primário, que circularam entre as décadas de 1940 e 1960. Para a discussão proposta estabeleceu-se um recorte temporal diferente, selecionando-se apenas os números publicados entre os anos de 1942 a 1952, em razão da periodicidade dos exemplares disponíveis nos arquivos. Nesses números o olhar dirigiu-se para textos e notas sobre vultos nacionais, datas comemorativas e outros temas do cotidiano escolar voltados..., [Abstract] This article analyses two school newspapers produced by primary school pupils, in circulation in Brazil between the 1940s and the 1960s. The study focuses on issues published 1942-1952, based on the greater availability of archival material for this period. Specific attention is paid to stories and reports on national figures, commemorations and other aspects of school life designed to build civic and patriotic values, including pacifism, particularly in the wake of Brazil’s..., [Resumen] Este artículo analiza dos periódicos escolares producidos por estudiantes de primaria, que circularon entre las décadas de 1940 y 1960. Para la discusión propuesta se estableció un recorte temporal diferente, seleccionándose solo los números publicados entre los años de 1942 a 1952, en razón de la periodicidad de los ejemplares disponibles en los archivos. En esos números la mirada se dirigió hacia los textos y notas sobre cifras nacionales, fechas comemorativas y otros temas del..., [Resumo] Este artigo analiza dous xornais escolares producidos por estudantes de primaria, que circularon entre as décadas de 1940 e 1960. Para a discusión proposta estableceuse un recorte temporal diferente, seleccionándose só os números publicados entre os anos de 1942 a 1952, en razón da periodicidade dos exemplares dispoñibles nos arquivos. Neses números a mirada dirixiuse para textos e notas sobre cifras nacionais, datas conmemorativas e outros temas do cotián escolar pensados para a...



Tópicos de periodização na história da língua portuguesa, Schemes for the Periodisation of Portuguese Linguistic History

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Carvalho, Maria José

[Resumo] Pretende-se, neste artigo, esboçar uma proposta de periodização do português antigo, com base em critérios estritamente linguísticos. Fixámos como campo de estudo um corpus notarial seriado cronologicamente (Carvalho 2017a) e analisámos a evolução e o comportamento de vários fenómenos, distribuídos pelos diferentes níveis de análise: fonologia (na sua relação com a codificação gráfica), morfologia, sintaxe, semântica, léxico e discurso. O objetivo foi estabelecer balizas de separação..., [Abstract] The article outlines a scheme for the periodisation of early Portuguese, on the basis of strictly linguistic criteria. Our study is based on a corpus of chronologically ordered notarial documents (Carvalho 2017a); we analyse the evolution and behaviour of various phenomena, distributed through the different levels of analysis: phonology (as related to graphical codification), morphology, syntax, semantics, lexis and discourse. The aim has been to establish delimiting markers that are...



Locais de interesse para a Arqueologia Mineira do Alto Minho (N de Portugal) Estado actual - métodos de caracterização e estratégias de aproveitamento, Mining archaeology sites at the Alto Minho region (Northern Portugal) - a management perspective

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Lages Lima, M. F., Gomes, C. A. Leal

[Abstract] Archaeological mining sites in northern Portugal include a few roman gold mines in shear zones and the tin and tungsten mining of the first half of the XX century, widespread through the entire Alto Minho region, and related to residual-granite mineralization. Pre-roman vestiges of mineral resources disposal are restricted to Pleistocene industries, without known mining evidences. Better preserved sites represent the tin and tungsten period from which, some testimony of local...



Ciência cidadã na promoção da biodiversidade, Citizen science in promoting biodiversity

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Ribeiro, Carlos, Carvalho, F., Silva, N.

[Resumo] A ciência cidadã é hoje, reconhecidamente, uma das formas emergentes de aproximação da ciência aos cidadãos, mostrando a sua capacidade de contribuir para uma ciência mais participativa e o envolvimento destes nas diversas atividades desenvolvidas, nomeadamente aquelas que se debruçam sobre a educação para a sustentabilidade. Em causa não está apenas o potencial da ciência cidadã como estratégia para uma ação mais participada dos cidadãos, mas, essencialmente, o seu potencial de..., [Abstract] Citizen’s science is one of the emerging ways of bringing science closer to citizens, showing its capacity to contribute to a more participatory science and its involvement in several activities developed, namely those that focus on education for sustainability. Citizen’s science has a great potential for the citizen’s engagement and commitment in the main challenges of society. The preservation and promotion of biodiversity is one of the examples which the link between those who...



Visões antagônicas sobre o ideário da Liga Internacional pela Educação Nova em dois manuais de História da Educação publicados no Brasil na década de 1930, Contrasting Perspectives on the Ideology of the New Education Fellowship in Two History of Education Manuals Published in Brazil in the 1930s, Visiones antagónicas sobre el ideario de la Liga Internacional por la Educación Nueva en dos manuales de Historia de la Educación publicados en Brasil en la década de 1930

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Gatti Júnior, Décio

Forma parte da sección monográfica deste número da revista: Pegadas e influencias da Ligue Internationale pour L'Education Nouvelle no espazo ibérico e brasileiro (1921-2021), [Resumo] Abordamos a forma como experiências e ideias de educadores vinculados à Liga Internacional pela Educação Nova foram tomadas em dois importantes manuais de História da Educação publicados no Brasil na década de 1930. O primeiro, Noções de História da Educação, de Afrânio Peixoto, em 1933; o segundo, Educação. História da Educação. Problemas Actuaes, das Madres Peeters e Cooman, em 1937. Em ambos, sob perspectivas antagônicas, há intensa presença da temática da Educação Nova, o que se..., [Abstract] Abordamos a análise de experiencias e ideas de educadores vinculados á Liga Internacional pola Educación Nova que foron tomadas de dous importantes manuais de Historia da Educación publicados en Brasil na década de 1930. O primeiro, Nocións de Historia da Educación, de Afrânio Peixoto, en 1933; o segundo, Educación. Historia da Educación. Problemas Actuais, das Madres Peeters e Cooman, en 1937. En ámbolos dous, baixo perspectivas antagónicas, hai unha intensa presenza da temática da..., [Resumen] Abordamos el análisis de experiencias e ideas de educadores vinculados a la Liga Internacional por la Educación Nueva que fueron tomadas de dos importantes manuales de Historia de la Educación publicados en Brasil en la década de 1930. El primero, Nociones de Historia de la Educación, de Afrânio Peixoto, en 1933; el segundo, Educación. Historia de la Educación. Problemas Actuales, de las Madres Peeters y Cooman, en 1937. En ambos, bajo perspectivas antagónicas, hay una intensa...



Atributos microbiológicos em solos cultivados com cana-de-açúcar (Sacharum spp.) en São Paulo, Brasil

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Reis Gualter, Régia María

[Resumo]Os microrganismos estão presentes em grande diversidade e abundância no solo. Contudo, as atividades antrópicas, que resultam principalmente do uso e manejo inadequado do solo, têm provocado mudanças na estrutura dessas comunidades de organismos. A cultura da cana-de-açúcar, bastante intensa no estado de São Paulo, ainda foi pouco estudada em relação à possíveis mudanças na microbiota do solo, em função de fatores como umidade, temperatura, palha e adubação nitrogenada. Assim, o..., [Resumen]Los microorganismos están presentes en gran diversidad y abundancia en el suelo. Sin embargo, las actividades antrópicas, que resultan principalmente del uso y manejo inadecuado del suelo, han provocado cambios en la estructura de esas comunidades de organismos. El cultivo de la caña de azúcar, bastante extendido en el Estado de São Paulo, todavía ha sido poco estudiado en relación a los posibles cambios en la microbiota del suelo, en función de factores como humedad, temperatura,..., [Resumo]Os microorganismos están presentes en gran diversidade e abundancia no solo. Con todo, as actividades antrópicas, que resultan especialmente do uso e manexo inadecuado do solo, provocaron cambios na estrutura destas comunidades de organismos. O cultivo de cana de azucre, bastante extendido no Estado de São Paulo, aínda está pouco estudado en relación a posibles cambios na microbiota do solo debido a factores como humidade, temperatura, cobertura vexetal e abonado nitroxenado. Así, o..., [Abstract]The microorganisms are present in great diversity and abundance in the soil. However, the anthropic activities, which result mainly from the inappropriate use and management of the soil, have caused changes in the structure of these communities of organisms. The cultivation of sugarcane, quite intense in the state of São Paulo, was still little studied in relation to possible changes in the soil microbiota, due to factors such as humidity, temperature, straw and nitrogen fertilization...



Água, saúde pública e educação ambiental - caminhos essenciais para a construção de valores sociais, qualidade de vida e sustentabilidade, Water, public health and environmental education: essential ways for building social values, quality of life and sustainability

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Torres Calazans, Glícia Maria, Max Brunken, Heiko

[Resumo] Esse trabalho apresenta ações de educação ambiental desenvolvidas no Município de Tuparetama, sertão do Pajeú-Nordeste do Brasil. O projeto foi resultado de uma parceria firmada entre universidades e escolas da localidade com o objetivo de discutir temas tais como água, saúde pública e meio ambiente. Para alcance das metas, foram realizadas oficinas de educação ambiental, palestras, cursos sobre higiene sanitária, qualidade, manejo, ciclo e captação da água e produzidos materiais..., [Abstract] This work presents an environmental education project which was conducted in Pajeú, a semiarid microregion in Brazil’s Northeast. The project was the result of a partnership between universities and local schools, and aimed at the discussion of themes such as water, public health and environment. In order to achieve these goals, several initiatives were performed. These included environmental education workshops, lectures and courses about health and hygiene, and also courses which...



Voos e desembarques nas xanelas existenciais da educación ambiental, Flights and landings in the existential windows of Environmental Education

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Rodrigues, Angélica Cosenza, Sánchez Pereira, Celso, Marcomin, Fatima Elizabeti, Barzano, Marco, Guimarães, Mauro, Sato, Michèle, Layrargues, Philippe

[Resumo] Este artigo é um ensaio vivido na existência eloquente num momento de pandemia. Das vagas horas de solidão, do adiamento do abraço e por vezes do desespero em testemunhar a ruína planetária perante o desastre que a própria humanidade criou, acreditando que o capitalismo fosse a grande solução. Para além do mercado, as vidas não têm preço, independentemente das cores que possuam. E é enorme a contribuição da educação ambiental à ressignificação de uma nova humanidade, [Abstract] This article is an essay lived in eloquent existence in a pandemic moment. From the vague hours of loneliness, the postponement of the embrace and sometimes the desperation to witness the planetary ruin in the face of the disaster that humanity itself created, believing that capitalism was the great solution. Much more than market, lives are priceless, regardless of the colours they have. And the contribution of environmental education to the resignification of a new humanity is...



Xestión participativa dos Recursos Naturais no Arquipélago dos Bijagós, Participatory Management of Natural Resources in the Bijagos Archipelago

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Madeira, João Paulo

[Resumo] A sociedade Bijagó articula-se em torno de aldeias, unidades políticas e económicas de base que gozam de autonomia de decisão e de uma quase autossuficiência. Os clãs estão organizados por sexo e classes de idade, cada um desempenhando um papel e possuindo deveres na comunidade. Cada ilha ou aldeia possui as suas próprias formas de adoração que estão voltadas para ídolos ou deuses - irãs - entidades dotadas de poder para fazer o bem ou o mal e às quais as preces são dirigidas. Cada..., [Abstract] The Bijagó society is structured around villages, political and economic units which have decision-making autonomy and an almost self-sufficiency. The clans are organized by sex and age classes, each playing a role and having duties in the community. Each island or village has its own forms of worship, either of idols or gods – iran – entities endowed with power to do good or evil and to which the prayers are addressed. Each island is considered property of the clan and of its iran...



O uso das estratégias de Co-marketing, Coopetição e marketing do destino, por meio da mídia social Instagram no período de pandemia, El uso de estrategias de marketing conjunto, cooperación y marketing de destinos, a través de las redes sociales Instagram en el período de la pandemia, The Use of Co-marketing Strategies, Coopetition and Destination Marketing Through Social Media Instagram in Pandemic Period

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Riani Costa Perinotto, André, Lima Sobrinho, Luciano de, Rodrigues Soares, Jakson Renner, Sánchez-Fernández, María Dolores

[Resumo] Objetivo do estudo: Com o surgimento do vírus Covid-19, medidas de prevenção para controlar seu avanço foram tomadas por todo o mundo, acarretando impactos significativos no setor turístico e obrigando as empresas a replanejarem suas ações. Neste artigo buscou-se identificar de que forma os meios de hospedagem em atuação no destino turístico de Jericoacoara têm realizado marketing digital durante a pandemia, descobrindo se existem estratégias de gestão Co-Marketing e Coopetição...., [Abstract] Objective of the study: With the emergence of the Covid-19 virus, preventive measures to control its progress have been taken worldwide, causing significant impacts on the tourism sector and forcing companies to replan their actions. In this article we sought to identify how the lodging facilities operating in the tourist destination of Jericoacoara have been conducting digital marketing during the pandemic, discovering if there are management strategies Co-Marketing and Coopetition...., [Resumen] Objetivo del estudio: Con la aparición del virus Covid-19, se han tomado medidas preventivas para controlar su avance en todo el mundo, provocando importantes impactos en el sector turístico y obligando a las empresas a replantear sus acciones. En este artículo intentamos identificar cómo las instalaciones de hospedaje que operan en el destino turístico de Jericoacoara han estado realizando marketing digital durante la pandemia, descubriendo si existen estrategias de gestión de Co...



Adaptação e sucesso acadêmico em estudantes brasileiros do primeiro ano da educação superior, Adaptation and Academic Success Among First-Year Students of Higher Education in Brazil

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Farias, Rebeca Vinagre, Gouveia, Valdiney V., Almeida, Leandro S.

[Resumo] A compreensão das variáveis que influenciam a adaptação e sucesso dos estudantes da educação superior é fundamental para definição de ações institucionais que favoreçam o sucesso e a permanência acadêmica, em especial dos estudantes de primeiro ano. Neste estudo, analisamos como o coeficiente de rendimento escolar de 715 estudantes do primeiro ano da Educação Superior do Instituto Federal da Paraíba, Brasil, está influenciado por variáveis pessoais, sociais, de adaptação acadêmica, de..., [Abstract] Understanding the variables that influence the adaptation and success of higher education students is essential for defining institutional actions that favor academic success and permanence, especially for 1st-year students. In this study, we analyze how the school performance coefficient of 715 1st year students at the Federal Institute of Paraíba, Brazil, is influenced by variables personal, social, adaptation, involvement in activities mandatory and in non-mandatory of students....



O Morgado de Fafe em Lisboa ; O Morgado de Fafe amoroso, O Morgado de Fafe amoroso

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Branco, Camilo Castelo, Martínez Pereiro, Carlos Paulo

Versión dixitalizada da edición publicada no 2008, na Coruña, pola Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado Mayor, na súa Serie Verde, v. 57



Vivências e percepçoes do estágio: dificuldades na adaptaçao à instituiçao e variáveis associadas

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Caires, Susana, Almeida, Leandro S.

[Resumo] Através do presente trabalho pretende-se averiguar as principais dificuldades vivenciadas pelos alunos finalistas de algumas licenciaturas da Universidade do Minho as instituiçoes onde desenvolveram o seu estágio curricular. O estudo considerou urna amostra de 65 sujeitos, com um estágio nunca inferior a 6 meses, predominantemente dos cursos de Psicologia, Sociologia das Organiza90es e de algumas Licenciaturas de Ensino. Cerca de 50% destes alunos nao experienciaram dificuldades na sua...



Oliveira Salazar: a "missâo" pedagógica de "salvar" a pátria

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Neto Fernandes, Horácio

[Abstract] This work argues that the pedagogical “mission” to “save” the country was con- ceived by Oliveira Salazar with conceptual and ideological instruments of the seminary that would mark his education and catholic militancy, ideas which he would never abandon –not even when he was appointed Finance Minister by the government in 1928. The first part of the article attempts to identify the political and social contexts prevailing at the time when Salazar was born and growing up and follows...



O enoturismo como promotor da sustentabilidade da atividade turística regional: o projecto da 'Casa do vinho de Valpaços', Wine tourism as a promoter of regional tourist activity sustainability: the “Wine Houseof Valpaços” project

Repositorio: RUC. Repositorio da Universidade da Coruña
Pereira, Varico, Joukes, Veronika, Costa, Isabel, Pereiro, Xerardo

[Resumo] Este artigo resulta de um trabalho de investigação desenvolvido por quatro investigadores do Centro de Estudos Transdisciplinares para o Desenvolvimento (CETRAD), da Universidade de Trás-os-Montes e Alto Douro. O texto apresenta um resumo do projeto apresentado para implementação da Casa do Vinho de Valpaços, considerada como uma aposta no desenvolvimento do enoturismo no Norte Interior de Portugal. Trata-se de um espaço no qual se propõe contemplar diferentes valências -..., [Abstract] This article stems from a research project developed by four researchers at the Center for Transdisciplinary Studies for Development (CETRAD), the University of Tras-os-Montes and Alto Douro. The paper presents a summary of the project submitted for implementation of the Wine House of Valpaços, regarded as a bet on the development of wine tourism in Northern Interior of Portugal. This is an area which proposes to contemplate different valences - economic, cultural, educational,..., [Resumen] Este artículo es resultado de un trabajo de investigación desarrollado por cuatro investigadores del Centro de Estudios Transdisciplinarios para el Desarrollo (CETRAD), de la Universidad de Trás-os-Montes y Alto Duero. El texto presenta un resumen del proyecto presentado para la implementación de la Casa del Vino de Valpaços, considerada como una apuesta por el desarrollo del enoturismo en la zona interior norte de Portugal. Esta es un área que se propone contemplar diferentes...