Pasar al contenido principal

Idioma del documento

Encontrados 22913 resultado(s)
Encontradas 230 página(s)

Políticas desportivas públicas. Uma perspectiva ibérica de desenvolvimento.

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Albuquerque , Bruno, Casanova , Filipe

Apesar dos esforços crescentes para utilizar o desporto como ferramenta de desenvolvimento social e económico, persistem desafios para garantir o acesso equitativo, a gestão eficiente e políticas impactantes. Para enfrentar os desafios do baixo investimento financeiro, os municípios devem desenvolver indicadores padronizados para avaliar o impacto das políticas desportivas, enfatizando a inclusão e o alinhamento com os ODS. Promover o diálogo e a troca de conhecimentos entre municípios (tanto...



Enfermeiros em Portugal no tempo de Nightingale

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Pina Queiros, Paulo Joaquim, Espina Jerez, Blanca, Do Amaral Gouveia , Nuno Miguel, Dominguez Isabel, Patricia, Cunha Oliveira , Aliete, Gómez Cantarino, María Sagrario

Context: In the 19th century, we witnessed hospital modernization, the affirmation of medical science, and the exponential development of nurses’ activities.Objective: To know the activity of nurses in the Nightingale century. Methodology: Historical with analysis and explanation of a past accessed through the examination of its marks and mental representation. Considering not a simple narrative, but a description, as much as possible explanatory.Results: Transformation throughout the century,..., Contexto: En el siglo XIX se asiste a la modernización hospitalaria, la afirmación de la ciencia médica y el desarrollo exponencial de la actividad enfermera.Objetivo: Conocer la actividad de las enfermeras en el siglo Nightingale.Metodología: Histórica con análisis y explicación de un pasado al que se accede mediante el examen de sus marcas y representación mental. No se considera una simple narración, sino una descripción lo más explicativa posible.Resultados: A lo largo del siglo se produjo...



Traços biográficos de Ethel Parsons: uma liderança na enfermagem norte-americana e brasileira

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Aparecida Peters, Angela, Itaryra Padilha, Maria, D´antinio , Patricia, Gama de Sousa , Pacita Geovana, Franco Santos, Tania Cristina, Gómez Cantarino, María Sagrario

Objective: to reconstruct Ethel Parsons’ biographical aspects in the centenary of the technical cooperation mission for nursing development in Brazil. Method: biographical research, carried out using the historical sources analysis method, which consists of reading and interpreting the collected documents. Results: from a renowned family, Ethel Parsons was head of public health services and worked for the American Red Cross before being appointed to coordinate the Rockefeller Foundation mission...



Agricultura familiar, organização de produtores e desenvolvimento territorial: oportunidades e ameaças em experiências agroalimentares no estado de Santa Catarina (Brasil)

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Roque Dallabrida, Valdir, Plaza Tabasco, Julio José, Ruiz Pulpón, Ángel Raúl

A agricultura familiar situada em zonas periurbanas está demonstrando uma importante capacidade de adaptação nos atuais mercados agroalimentares, sustentada no esboço de estratégias que aportam valor agregado ao produto final, destacando a vinculação territorial, a qualidade e o saber-fazer. Por outro lado, atende à demanda de consumo em cidades próximas mediante uma relação de proximidade, o que transforma essa agricultura em exemplos de resiliência frente à pressão de outros tipos de cultivo...



Educação Sexual: Promover a Saúde Europeia Guia formativo Europeia. Guia formativo

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Dias , Helia, Frias , Ana, Mecugni , Daniela, Gómez Cantarino, María Sagrario

Trabalhar a educação sexual é uma das questões mais prementes, mas também das mais difíceis com que se confrontam os sistemas educativos da atualidade. Refletir estes desafios num projeto internacional, é uma excelente oportunidade para encontrar novas reflexões e abordagens. A partir de uma perspetiva holística, devidamente contextualizada, o projeto EdSeX, vem apresentar sugestões de trabalho bem fundamentadas que nos fazem pensar no que se espera da educação sexual, desde a infância, até ao...



Postilla Religiosa Arte de Enfermeiros: huellas del conocimiento, historia de la enfermería en el siglo XVIII en Portugal

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Lopes Mouga Pocas Santos, Maria Teresa, Gómez Cantarino, María Sagrario

Este artigo apresenta aos seus leitores este livro ilustre, antigo e baseado naenfermagem do século XVIII, os seus conteúdos, nomeadamente os capítulos que elecontém e são divididos em três tratados, e dentro destes em categorias, 1. Técnicasdesconhecidas atualmente; 2. Técnicas extintas na atualidade; e, 3. Técnicas empregadasnos dias de hoje, porém atualizadas ao contexto de desenvolvimento técnico-científico dapós-modernidade. Além destes, dá oportunidade ao leitor de conhecer esta parte..., El objetivo de este artículo es presentar a sus lectores este ilustre libro antiguo basado en la enfermería del siglo XVIII, su contenido, es decir los capítulos que contiene, los cuales se dividen en tres tratados, y dentro de estos, en categorías, 1. Técnicas desconocidas hoy en día; 2. Técnicas actualmente extintas; y, 3. Técnicas utilizadas hoy en día, pero actualizadas al contexto del desarrollo técnico-científico posmoderno. Además de estos, ofrece a los lectores la oportunidad de conocer..., The aim of this article is to present to its readers this illustrious old book based on 18th century nursing, its contents, namely the chapters it contains, which are divided into three treatises, and within these, into categories, 1. Unknown techniques nowadays; 2. Techniques that are currently extinct; and, 3. Techniques used nowadays, but updated to the context of post-modern technical-scientific development. In addition to these, it offers readers the opportunity to learn about this part of...



Um diário de dor pediátrico informatizado em português no Brasil: o início da validação do APDor

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Luiz Ferreira, Esther Angelica, Goncalves Bras, Paula, Rodrigues Bueno de Camargo Pereira, Isabela, Rodrigo Serracini, Maycon, Correia Fernandes, Priscila, Silva Pereira, Noahn Gabriel, Vieira Franca, Rayanne, Saito , Leandro, Bruno , Cristina Helena, Gómez Cantarino, María Sagrario

Para avaliar os sentimentos de uma criança e o impacto da dor em sua vida, novas estratégias devem ser criadas para avaliar efetivamente esse desconforto, avaliando o indivíduo como único, subjetivo e complexo., Para evaluar los sentimientos de un niño y el impacto del dolor en su vida, es necesario crear nuevas estrategias para evaluar eficazmente este malestar, considerando al individuo como único, subjetivo y complejo.



Modelo de integração dos dispositivos móveis na Educação Primária, Criação de uma Aplicação para a sua utilização educativa no quinto ano

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Barroso Megías, María, Gértrudix Barrio, Felipe

A aparição do tablet digital supôs uma grande evolução na hora de levar a cabo certas práticas na aula. Estas oferecem-nos inúmeras particularidades funcionais como pode ser a portabilidade, a conexão, a capacidade ou a simplicidade de utilização, convertendo-se num recurso educativo atraente. Sob este olhar, a experiência inovadora que se apresenta teve por objetivos: a) integrar no quinto ano da educação primária, a utilização de dispositivos móveis (SmartPhone e Tablet), como recursos para...



Políticas Públicas Desportivas: Modelos de Intervenção em Municípios de Moçambique

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Paipe , Gustavo, Ubago Guisado, Esther, Carvalho , María José, Rodríguez Cañamero, Sergio, García Unanue, Jorge Fernando, Felipe Hernández, José Luis, Gallardo Guerrero, Leonor

A crescente urbanização das sociedades africanas, a melhoria das condições higiénicas e a adoção de estilos de vida de países industrializados, têm aumentado o sedentarismo, nomeadamente em Moçambique, reclamando-se a definição de políticas públicas adequadas. Em Moçambique, apesar da proliferada informação, estudos nestes âmbitos tem-se desenrolado de forma escassa e dispersa. Objetivos:Fazer o levantamento da situação desportiva e caraterizar as políticas desportivas em municípios de...



Perspectivas sobre o processo de ensinoaprendizagem-avaliação numa universidade portuguesa e outra espanhola

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Mellado-Moreno, Pedro C., Borralho, A., Blanco García, María Montserrat

This article is the result of an investigation in higher education to identify factors of convergence and divergence of pedagogical practices for the understanding of the students' learning evaluation process at the University of Évora (Portugal) and the University of Castilla-La Mancha (Spain). The research methodology was framed on an interpretative paradigm through a mixed approach whose participants were the students and teachers of the teacher education courses. Data were collected..., El artículo que se presenta es un estudio para identificar los factores de convergencia y de divergencia en la práctica pedagógica con el fin de comprender el proceso de evaluación de los aprendizajes en la Universidad de Évora (Portugal) y en la Universidad de Castilla-La Mancha (España). Se empleó una metodología mixta desde un paradigma interpretativo con la participación de estudiantes y docentes de los grados de Educación Primaria. Los datos fueron recogidos mediate entrevistas a los...



Fatores influenciadores da divulgação de informação e do acesso à informação dos municípios

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Ferraz esteves de araujo , Joaquim filipe, Tejedo Romero, Francisca

Transparency and access to information are important for public scrutiny, participation and accountability, contributing to citizens’ confidence in the local government. To increase access to public information, local governments resorted to active transparency through the dissemination of public information on their websites, in a free and open manner. This study reviews the influence of socioeconomic and political factors in the management of active transparency of public policies in...



Abordagem para uma teoria geral da globalizaçao a partir do direito constitucional

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
García Guerrero, José Luis

Se propone una teoría general de la globalización desde el derecho constitucional, estructurada en un doble propósito fundamental que afecta tanto a la soberanía de los Estados como a los principios jurídicos: Elaboración teórica que busca construir una base analítica para la globalización en sus vertientes multilateral y bilateral, haciendo especial énfasis en esta última, que tiene como ámbito material las integraciones económicas.Impacto constitucional que afronta el desafío de resolver los...



Cientistas na História da Ciência e Formação de Professores: invisibilidade feminina e desvalorização da Geologia

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Prieto Saiz, Irene, Almeida, Antonio

Despite the importance of Geology in the development of scientific thought, this science continues to play a secondary role in teacher education in Spain. This situation is compounded by the limited representation of women scientists in social and educational contexts, which may reinforce gender stereotypes and constrain female scientific vocations. The present study adopted a quantitative approach, based on a questionnaire administered to 70 students enrolled in two teacher education..., Apesar da importância da Geologia no desenvolvimento do pensamento científico, esta ciência continua a ter um papel secundário na formação docente em Espanha. A esta situação junta-se a escassa representação de mulheres cientistas nos contextos social e educativo, o que pode reforçar estereótipos de género e limitar vocações científicas femininas. O presente estudo teve um teor quantitativo, a partir de um questionário administrado a 70 estudantes de dois cursos de formação de professores da...



Desenvolvimento do nível de jogo numa época de jogos de invasão do Modelo de Educação Desportiva: Efeitos do sexo e nível de habilidade dos alunos

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Ribeiro , Eugénio, Teixeira , Joaquim, Segovia Domínguez, Yessica, Farias , Cláudio

O presente estudo examinou o desenvolvimento do jogo (performance e envolvimento) dos alunos durante a sua participação em duas unidades de jogos de invasão lecionados atravésdo modelo de educação desportiva, considerando o contexto (e.g., competição) e o sexo e nível de habilidade dos alunos. Foi implementada uma investigação-ação com dois ciclos iterativosde planeamento, intervenção, monitorização e reflexão.



Editorial - Dossiê Internacionalização da Educação: práticas personalizadas e acessíveis em ambientes digitais

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Carrascal Domínguez, Silvia, Barros , Daniela Melaré Vieira, Anguita Acero, Juana María, Navarro Martínez, Óscar

A internacionalização do ensino superior é um fenómeno em constante expansão, que transcende as fronteiras nacionais e promove a interação intensiva entre instituições, académicos, estudantes e outros atores-chave, como a indústria. Este movimento global tem sido impulsionado por diversas iniciativas, incluindo a crescente colaboração internacional em investigação, financiada por redes transfronteiriças que visam potenciar a inovação e o avanço científico (OECD, 2008). Neste contexto, observa..., A internacionalização do ensino superior é um fenómeno em constante expansão, que transcende as fronteiras nacionais e promove a interação intensiva entre instituições, académicos, estudantes e outros atores-chave, como a indústria. Este movimento global tem sido impulsionado por diversas iniciativas, incluindo a crescente colaboração internacional em investigação, financiada por redes transfronteiriças que visam potenciar a inovação e o avanço científico (OECD, 2008). Neste contexto, observa...



01 A atuação dos entes subnacionais no processo de integração regional: a paradiplomacia

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Simões de Tomaz, Carlos Alberto, Mantovani de Lima, Renata

O destaque da agenda do terceiro milênio encontra-se sem dúvida, voltado para a problemática dos direitos humanos. A preocupação com a fundamentabilidade dos direitos humanos concebidos como normas de natureza supraconstitucional vinculadas à essencialidade de uma vida digna tem fervilhado as relações internacionais. Nesse quadro, governos não-centrais, igualmente denominados entes subnacionais, têm voltado a atenção para o plano internacional, travando relações com outros entes federados...



12 Espaço Poético: conceito, prática e conhecimento artístico

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Martos Pereira, Teresa, Sá, Kátia

O presente texto tem, na sua génese, a comunicação apresentada ao VI Congreso Internacional de Competencias: Conciencia cultural y expresiones artísticas, no âmbito da qual foi apresentado o processo de trabalho desenvolvido, no quadro de um workshop com um grupo de estudantes da Universidade Ovidius, em Constanta, na Roménia.



11 Sistema penal no Liberalismo português: Discurso e práticas

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Joao Vaz, Maria

Este artículo pretende presentar las ideas defendidas y las dinámicas implementadas en el campo penal y penitenciario en Portugal, en un período de profunda reflexión y cambio en esta área. Los nuevos ideales penales y los nuevos objetivos diseñados para las penas, afirmados en Portugal desde principios del siglo XIX, requerían cambios profundos en el sistema penal y en las prisiones portuguesas. La presentación y el análisis del discurso público emitido entonces, así como la legislación que se...



03 Processo criativo e prática pedagógica na formação do educador enquanto sujeito cultural

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Matos, Joana, Ferreira, Joana, Matos Pereira, Teresa

Este texto incide sobre os processos inerentes à estruturação de planos curriculares nas Unidades Curriculares (UC) de Artes Plásticas I e II integradas na Licenciatura em Educação Básica (Escola Superior de Educação de Lisboa) nos anos letivos 2017/2018 e 2018/2019. Por um lado, aborda as bases de natureza teórica que possibilitaram a reformulação dos conteúdos e das metodologias de lecionação. Por outro, faz um balanço de algumas das práticas desenvolvidas no âmbito da implementação dos...



01 A ÉPOCA MODERNA NOS MANUAIS ESCOLARES PORTUGUESES: UM BALANÇO ENTRE HISTÓRIA REGULADA, HISTÓRIA ENSINADA E HISTÓRIA DESEJADA

Repositorio: RUIdeRA. Repositorio Institucional de la UCLM
Maia, Cristina

O processo ensino-aprendizagem vai sofrendo mutações ao longo dos tempos fruto de distintas variáveis. A evolução epistemológica em torno de correntes pedagógicas e da investigação educacional na área de ensino específica; os documentos curriculares orientadores provenientes da tutela; os instrumentos de trabalho do professor, tais como o manual escolar e as ferramentas digitais, constituem os principais elementos a termos em consideração nessa transmutação. De entre estes elementos, o manual...



Legalidade imunitária: riscos democráticos da prevenção do imprevisível, Immune legality: democratic risks of preventing the unpredictable

Repositorio: Depósito Digital e-UCJC
Velasco Arias, Gonzálo

In this article we seek the ambitious goal of exposing and contrasting two of the various traditions that have thought the problem of state of exception in the last decade. On the one hand, we will use the conceptual tools of philosophers such as Giorgio Agamben or Roberto Esposito to present our research hypothesis: is state of exception a structural or a temporary need of the Rule of Law States? On the other hand, we will intend to answer to this question through the legal and political...



WikiLeaks e Redes Sociais: A publicização de conteúdos da SIPRnet., WikiLeaks and The Social Networks: The public disclosure of SIPRNet contents, WikiLeaks y las Redes Sociales: La revelación pública de los contenidos de la SIPRNet., WikiLeaks e as Redes Sociais: A publicização de conteúdos da SIPRNet

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Francisco Pires, Hindenburgo

Os objetivos deste trabalho são, em primeiro lugar, oferecer elementos para analisar a origem das comunicações diplomáticas dos EUA, oriundas de redes militares confidenciais e secretas do seu Departamento de Defesa. Em segundo lugar, contribuir para ampliar as perspectivas de investigação dos conteúdos desses documentos, para que se possa ter elementos para debater, analisar e traçar balizamentos de ações direcionadas à abertura de novas fronteiras de pesquisas para a geografia política do..., The objectives of this paper are: firstly, provide elements to analyze the origin of U.S. diplomatic communications, derived from confidential and secret military networks of its Department of Defense. Secondly, help to broaden the perspective of research content those documents, so it is possible to have elements to discuss, analyze and draw guideposts of actions aimed at opening up new frontiers of research to the political cyberspace geography. Thirdly, examine and review the information..., Nuestros objetivos son, en primer lugar, ofrecer pruebas para analizar el origen de las comunicaciones diplomática de los EE.UU, derivada de las redes militares confidenciales y secretas del Departamento de Defensa. En segundo lugar, contribuir a ampliar la perspectiva del contenido de la investigación de los documentos, por las posibilidades que oferce para discutir, analizar y elaborar orientaciones para las acciones destinadas a abrir nuevas fronteras de la investigación a la geografía..., Os objetivos deste trabalho são, em primeiro lugar, oferecer elementos para analisar a origem das comunicações diplomáticas dos EUA, oriundas de redes militares confidenciais e secretas do seu Departamento de Defesa. Em segundo lugar, contribuir para ampliar as perspectivas de investigação dos conteúdos desses documentos, para que se possa ter elementos para debater, analisar e traçar balizamentos de ações direcionadas à abertura de novas fronteiras de pesquisas para a geografia política do...



Geotecnologias e divulgação do saber: narrativa sobre a criação de portais de conteúdos geográficos e mapoteca digital., Geotechnologies and dissemination of knowledge: narrative about the creation of web sites for geographic content and digital map library, Geográfica y la difusión del conocimiento: relato sobre la creación de portales de contenidos geográficos y colección de mapas digitales., Geotecnologias e divulgação do saber: narrativa sobre a criação de portais de conteúdos geográficos e mapoteca digital

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Marques da Silva, Richarde, Ferreira Rodrigues, Maria de Fátima, G. dos Santos, José Yure, Gonçalves Sales, Jefferson José

Este trabajo es parte integrante del proyecto “Da paisagem cultural à geografia regional da Paraíba: produção e divulgação do saber geográfico através de um portal e de tutoriais”, desarrollado en el Departamento de Geociencias del Universidad Federal de Paraíba. Este trabajo presenta dos sitios en la Internet creados para la divulgación di mapas digitales y textos de acceso libre. Los dos sitios cuentan con más de 1.500 archivos, como: mapas, artículos, disertaciones e teces, que podrán ser..., This paper is part of the project named “Da paisagem cultural à geografia regional da Paraíba: produção e divulgação do saber geográfico através de um portal e de tutoriais”, developed in the Department of Geosciences of the Federal University of Paraiba. This paper presents two web sites created for the dissemination of digital maps and texts for free access. The two web sites have more than 1,500 files, including maps, articles, dissertations and thesis, which may be used in the various..., Este trabajo es parte integrante del proyecto “Da paisagem cultural à geografia regional da Paraíba: produção e divulgação do saber geográfico através de um portal e de tutoriais”, desarrollado en el Departamento de Geociencias del Universidad Federal de Paraíba. Este trabajo presenta dos sitios en la Internet creados para la divulgación di mapas digitales y textos de acceso libre. Los dos sitios cuentan con más de 1.500 archivos, como: mapas, artículos, disertaciones e teces, que podrán ser..., Este trabalho é parte integrante do Projeto “Da paisagem cultural à geografia regional da Paraíba: produção e divulgação do saber geográfico através de um portal e de tutoriais”, desenvolvido no âmbito do Departamento de Geociências da Universidade Federal da Paraíba. Este artigo apresenta dois sites na Internet com o objetivo de disseminar mapas digitais e textos para livre acesso. Os dois sites possuem mais de 1.500 arquivos, incluindo mapas, artigos, dissertações e teses, que podem ser...



El uso del Google Earth en el análisis de cambios en la morfologia de la red hidrográfica: Casos de municipios costeros brasileños., The use of Google Earth in drainage network changes analysis: study of brazilian coastal cities, The use of Google Earth in drainage network changes analysis: study of brazilian coastal cities., O uso do Google Earth na análise de mudanças na morfologia da rede hidrográfica: Casos de municípios litorâneos brasileiros

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Godoi Pinton, Leandro, Travalini, Vinicius, Lupinacci da Cunha, Cenira Maria

En Brasil la intensa ocupación urbana en las zonas costeras ha derivado en impactos ambientales, especialmente relacionados con alteraciones en el diseño y la dinámica de la red hidrográfica.Este estudio tuvo como objetivo evaluar los cambios morfológicos en la red hidrográfica de la zona urbana y en las ciudades de Bertioga y Cubatao (SP-Brasil), desde el análisis comparativo con datos de productos aerofotogramétricos y los obtenidos con Google Earth. En este contexto fue elaborada una carta..., In Brazil, an intense urban occupation at the coastal areas have been increased the environmental impacts, especially those related to changes in layout and dynamic of the  drainage network. Thus, this article aimed to evaluate the drainage network morphological changes of Cubatão and Bertioga urban areas (SP – Brazil), from an comparative data analysis of traditional aerophotogrammetric materials and those obtained in Google Earth. Thus, it was created an urban area drainage network map of..., In Brazil, an intense urban occupation at the coastal areas have been increased the environmental impacts, especially those related to changes in layout and dynamic of the drainage network. Thus, this article aimed to evaluate the drainage network morphological changes of Cubatão and Bertioga urban areas (SP – Brazil), from an comparative data analysis of traditional aerophotogrammetric materials and those obtained in Google Earth. Thus, it was created an urban area drainage network map of..., No Brasil, a intensa ocupação urbana nas áreas litorâneas tem dinamizado os impactos ambientais, com destaque para aqueles relacionados a alterações de traçado e dinâmica da rede hidrográfica. Assim, o presente trabalho teve como objetivo avaliar as mudanças morfológicas na rede hidrográfica da área urbana dos municípios de Cubatão e Bertioga (SP-Brasil), a partir da análise comparativa de dados advindos de produtos aerofotogramétricos tradicionais e aqueles obtidos com o Google Earth. Dessa...



A nova forma de mediação da cartografia no ciberespaço notas sobre o projeto post urbano, The new form of cartography mediation in cyberspace: notes on the Post Urbano project, La nueva forma de mediación de la cartografía en el ciberespacio: notas sobre el proyecto Post Urbano., A nova forma de mediação da cartografia no ciberespaço: notas sobre o projeto Post Urbano

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
do Canto, Tânia Seneme

O surgimento da Web 2.0 e o desenvolvimento de programas de mapeamento associados a ela, como o Google Maps, permitiu que pessoas comuns, isto é, não cartógrafos, se apropriassem das novas tecnologias para criarem seus próprios mapas. A partir disso, uma infinidade de aplicações construídas através da combinação de produtos cartográficos profissionais e conteúdos produzidos pelos próprios usuários passaram a circular na web, oferecendo-nos outras visões de espaço e fazendo emergir novas..., The emergence of Web 2.0 and the development of mapping programs associated with it, such as Google Maps, allowed ordinary people, i.e. non-cartographers, to appropriate new technologies, and thereby, to create their own maps. Since that, a multitude of applications built by combining professional cartographic products and content produced by users themselves began to circulate on the web, offering us alternative views of space and giving rise to new relations with it. Named Post Urbano, the..., La aparición de la Web 2.0 y el desarrollo de programas de mapeo asociados a ella, como Google Maps, permitió a la gente ordinaria, es decir, no-cartógrafos, apropiarse de nuevas tecnologías para crear sus propios mapas. Desde entonces, una multitud de aplicaciones creadas mediante la combinación de productos cartográficos profesionales y el contenido producido por los propios usuarios comenzaron a circular en la web, ofreciéndonos visiones alternativas de espacio y dando lugar a nuevas..., O surgimento da Web 2.0 e o desenvolvimento de programas de mapeamento associados a ela, como o Google Maps, permitiu que pessoas comuns, isto é, não-cartógrafos, se apropriassem das novas tecnologias para criarem seus próprios mapas. A partir disso, uma infinidade de aplicações construídas através da combinação de produtos cartográficos profissionais e conteúdos produzidos pelos próprios usuários passaram a circular na web, oferecendo-nos outras visões de espaço e fazendo emergir novas...



Imagens e história na internet: os bondes, patrimônio brasileiro, Images and history on the Internet: the trams, Brazilian patrimony, Imágenes y la historia en Internet: los tranvías, patrimonio brasileño, Imagens e história na internet: os bondes, patrimônio brasileiro

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Pires, Hindenburgo Francisco

Esta pesquisa é uma revisão historiográfica suscinta do legado da geografia sobre o surgimento de serviços de transporte baseado em bondes, desde 1859 até o período atual. O objetivo central é revelar o impacto espacial da rede elétrica de bondes no Rio de Janeiro. Nosso banco de dados se baseia em sítios-web de colecionadores e pesquisadores e no uso de coleções fotográficas disponíveis na Internet como fonte de estudos geográficos. A história da implantação do sistema de bondes no Brasil..., This research will make a succinct review of the historiographical legacy of geography on the development of tram transport services from 1859 to the current period. The main objective is to reveal the spatial impact of the network of electric trams in Rio de Janeiro. Our database is based on web-sites of collectors and researchers and the use of photographic collections available on the Internet as a source of geographical studies. The history of establishment of the trams systems in Brazil..., En esta investigación se hará una breve reseña del legado historiográfico de la geografía en el desarrollo de los servicios de transporte de tranvía desde 1859 hasta el período actual. Este trabajo está dirigido principalmente a revelar el impacto espacial de la red de tranvías eléctricos en Río de Janeiro. Nuestra base de datos se basa en los sitios web de coleccionistas e investigadores y el uso de las colecciones fotográficas en Internet como una fuente de los estudios geográficos. La..., Esta pesquisa é uma revisão historiográfica suscinta do legado da geografia sobre o surgimento de serviços de transporte baseado em bondes, desde 1859 até o período atual. O objetivo central é revelar o impacto espacial da rede elétrica de bondes no Rio de Janeiro. Nosso banco de dados se baseia em sítios-web de colecionadores e pesquisadores e no uso de coleções fotográficas disponíveis na Internet como fonte de estudos geográficos. A história da implantação do sistema de bondes no Brasil...



Third-person effect, Internet e os conteúdos eróticos: uma análise sob a ótica de jovens brasileiros e portugueses, Third-person effect, Internet and the erotic content: an analysis through the eyes of young brazilian and portuguese people, El efecto de tercera persona, la internet y el contenido erótico: un análisis en la perspectiva de jóvenes brasileños y portugueses, Third-person effect, Internet e os conteúdos eróticos: uma análise sob a ótica de jovens brasileiros e portugueses

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Francisco Baldanza, Renata, Rodrigues de Abreu, Nelsio, Ferreira de Lima, Adeilto

A circulação de imagens, textos e vídeos de cunho erótico e pornográfico na internet reflete o formato dinâmico e veloz suportado por este ambiente on-line. Estima-se que atualmente quase todos os internautas já tenham tido acesso a materiais desta natureza, seja por meio de acesso direto aos sites e afins, por meio de spams e até mesmo a partir de lista de emails de amigos e conhecidos. Neste sentido, este estudo objetivou analisar a percepção dos efeitos negativos da recepção destes conteúdos..., The circulation of images, texts and videos with erotic and pornographic contents on Internet reflects the dynamic and fast format supported by this online environment. It is estimated that currently almost all the Internet users already have had access to such materials, whether by means of direct access to the sites and like, by means of spam and even from mailing lists of friends and acquaintances. Thus, this study aimed to analyze the perception of negative effects of receiving such content..., La circulación de imágenes, textos y vídeos eróticos y pornográficos en la internet refleja el formato dinámico y rápido compatible con este entorno en línea. Se estima que actualmente casi todos los usuarios de la internet han tenido acceso a estos materiales, sea por el acceso directo a los sitios y relacionados o por medio del correo no deseado (spams), e incluso por las listas de correo de amigos y conocidos. Así, este estudio tuvo como objetivo analizar la percepción de los efectos..., A circulação de imagens, textos e vídeos de cunho erótico e pornográfico na internet reflete o formato dinâmico e veloz suportado por este ambiente on-line. Estima-se que atualmente quase todos os internautas já tenham tido acesso a materiais desta natureza, seja por meio de acesso direto aos sites e afins, por meio de spams e até mesmo a partir de lista de emails de amigos e conhecidos. Neste sentido, este estudo objetivou analisar a percepção dos efeitos negativos da recepção destes conteúdos...



A História Oral na Internet, The Oral History on the Internet, La Historia Oral en la Internet, A História Oral na Internet

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Aparecido Nabarro, Sergio

Embora a história oral seja atualmente uma metodologia de pesquisa qualitativa bastante utilizada em investigações nas diferentes áreas das Ciências Humanas, poucos são os cursos de orientação, formação e capacitação disponíveis especificamente sobre ela. Assim, o presente artigo tem por objetivo discutir a utilização da história oral enquanto técnica de investigação para o desenvolvimento de pesquisas, bem como informar ao leitor sobre a presença de associações, revistas, textos e sites sobre..., Although oral history is currently a qualitative research methodology widely used in research in different areas of Humanities, few orientation courses, training and capacity available on it. Thus, this article aims to discuss the use of oral history as a research technique for the development of research as well as inform the reader about the presence of associations, journals, texts and websites about this methodology available on the internet., Aunque la historia oral sea actualmente una metodología de pesquisa cualitativa bastante utilizada en investigaciones en las áreas de las Ciencias Humanas, pocos son los cursos de orientación, formación y capacitación disponibles sobre ella. Por lo tanto, el presente artículo tiene por objetivo discutir la utilización de la historia oral como técnica de investigación para el desarrollo de pesquisas e informar al lector sobre la existencia de asociaciones, revistas, textos y sitios sobre esta..., Embora a história oral seja atualmente uma metodologia de pesquisa qualitativa bastante utilizada em investigações nas diferentes áreas das Ciências Humanas, poucos são os cursos de orientação, formação e capacitação disponíveis especificamente sobre ela. Assim, o presente artigo tem por objetivo discutir a utilização da história oral enquanto técnica de investigação para o desenvolvimento de pesquisas, bem como informar ao leitor sobre a presença de associações, revistas, textos e sites sobre...



A geografia do transporte aéreo: do aeroporto à Aerotrópole, um voo exploratório sobre aeroportos na Internet, The geography of air transport: from airport to Aerotropolis, an exploratory flight about the airports in the Internet, La geografía del transporte aéreo: del aeropuerto al Aerotrópolis, un vuelo exploratorio sobre los aeropuertos en Internet

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Pinheiro de Oliveira França, Barbara Lucia

Quando se pensa em aeroportos imediatamente pode-se se recorrer à ideia de utilizar a Internet como ferramenta para localização de um aeroporto, ou para comprar passagens em sites de busca, ou ainda para realizar o check-in em sites de companhias aéreas. No entanto, este artigo apresenta outra possibilidade, a da utilização da Internet como meio para pesquisa científica sobre aeroportos. Nesse sentido, serão apresentados alguns caminhos de utilização da Internet como recurso metodológico por..., Thinking on airports can bring together the idea of the use of the Internet as a tool, for search for localization of airports, and to purchase tickets, or to check-in at airlines sites. The article addresses another possibility, the use of the Internet as a path for scientific research on airports. The article aims to build a framework of analysis using the Internet as a methodological resource through the research on websites, specialized magazines and centers of studies. The results show..., Cuando se piensa en los aeropuertos inmediatamente puede aparecer la idea de utilizar el Internet como herramienta para la localización de un aeropuerto, o de comprar billetes en buscadores, o incluso en realizar el check-in en el site de la compañía. Sin embargo, este artículo presenta otra posibilidad, del uso del Internet como medio para la investigación científica sobre los aeropuertos. En esta dirección, se presentarán algunas maneras de usar Internet como recurso metodológico mediante la...



Cooperação intermunicipal e mancomunidades de municípios na Internet, Intermunicipal cooperation, commonwealth and sources found on the Internet

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Endlich, Angela Maria

Relatamos e analisamos as fontes encontradas na Internet para os temas: cooperações intermunicipais, de forma genérica, e a uma forma específica de cooperação que são as mancomunidades. Em princípio destacamos a relevância do tema, inclusive para áreas não metropolitanas e apresentamos breve conceituação acerca das mancomunidades. Em seguida, relatamos os resultados encontrados e como o uso das buscas on line podem ampliar os referenciais para uma pesquisa, ainda que torne indispensável o..., We report and analyze the sources found on the Internet about the following themes: intermunicipal cooperation in a general way and, in a specific way, the mancomunidades, which are a form of cooperation. First, we detain ourselves about the importance of the topic and present its concepts briefly. Then, we report the results and show how the use of Internet may expand references of a survey, though it is indispensable to exercise and develop the selectivity.



Scripta Volant: o Latin American Microform Project a serviço da historiografia brasileira, Scripta Volant: The Latin American Microform Project serving the brazilian historiography

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Simonini, Yuri

Dentre os desafios do fazer historiográfico, a busca e o acesso às fontes primárias consistem num fator decisivo para análise dos pesquisadores. Nem sempre disponíveis, os acervos possuem outros problemas como falta de profissionais, material danificado e ilegível. A disponibilização online permite ultrapassar algumas dessas dificuldades, facilitando a pesquisa, ao mesmo tempo em que outros desafios se mostram presentes, principalmente sua divulgação. Apresentar um destes acervos digitais, o..., Among the challenges to historiography, the search and access to primary sources are a decisive factor in the researchers' analysis. Not always available, the archives have other problems such as lack of professionals, damaged equipment and unreadable documents. The online availability of these collections allow us to overcome some of these difficulties, facilitating research, while others challenges appear,especiallythe disclosure of these material. This article aims to present one of...



Geografia das Indústrias Globais de Vigilância em Massa: Limites à liberdade de expressão e organização na Internet, Geography of Global Mass Surveillance Industry: Limits to freedom of expression and organization on the Internet, Geografía de la Industria Global de Vigilancia en Masa: Límites a la libertad de expresión y de organización en Internet

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Pires, Hindenburgo Francisco

Esta pesquisa tem por objetivo explicar, a partir da perspectiva da geografia do ciberespaço, como as operações das agências governamentais de cibersegurança e a atuação das indústrias globais de vigilância e de espionagem em massa estão afetando economicamente às companhias de tecnologia e ameaçando à credibilidade do sistema de governança da Internet dos EUA. A atuação dessas agências e empresas está contribuindo para destruir valores éticos, como os direitos à privacidade, à liberdade de..., This research aims to explain, from the perspective of the geography of cyberspace, as the operations of government agencies cybersecurity and the actuation of global industries surveillance and espionage mass, are affecting economically the technology companies and threatening the credibility of the system of Internet governance in the USA. The actions of these agencies and companies are contributing to destroying ethical values enshrined as the privacy rights, the freedom of expression and..., Esta investigación tiene como objetivo explicar, desde la perspectiva de la geografía del ciberespacio, como las operaciones de las agencias gobernamentales de ciberseguridad y el desempeño de las industrias global de vigilancia y de espionaje masiva, están afectando económicamente a las empresas tecnológicas y poniendo en peligro la credibilidad del sistema la gobernanza de Internet en los EE.UU.. El trabajo de estas agencias y empresas están contribuyendo a la destrucción de los valores...



Recursos do Google para o estudo dos espaços judaicos nas cidades, Resources of Google to study the Jewish spaces in cities, Recursos de Google para el estudio de los espacios judaicos en las ciudades

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Medianeira dos Santos, Maria

Os grupos culturais são os responsáveis pela construção de uma riqueza de elementos simbólicos que estão presentes nas cidades. No espaço urbano é possível visibilizar e distinguir os diversos grupos que constroem suas moradias, seus templos, cemitérios e monumentos. As cidades são a base espacial onde os grupos realizam e vivenciam as suas práticas culturais. As diásporas judaicas, que sucederam em diversas escalas temporais e espaciais, revelam a capacidade do grupo cultural judaico em tornar..., Cultural groups are responsible for the construction of a wealth of symbolic elements that are present in cities. In urban space it is possible to visualize and distinguish the various groups that build their homes, their temples, cemeteries and monuments. The city is the base space where groups perform and experience their cultural practices. The Jewish diasporas, who succeeded in different temporal and spatial scales, reveal the capacity of the Jewish cultural group to become visible in the..., Los grupos culturales son responsables de la construcción de una riqueza de elementos simbólicos que están presentes en las ciudades. En las zonas urbanas, es posible visualizar y distinguir los diferentes grupos que construyen sus viviendas, sus templos, cementerios y monumentos. La ciudad es el espacio donde los grupos realizan y experimentan sus prácticas culturales. La diáspora judía, que tuvo éxito en diferentes escalas temporales y espaciales, revela la capacidad del grupo cultural judío...



O abuso de direito no uso do Twitter no Brasil, The abuse of right on Twitter's use in Brazil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Guerra Villalobos, Jorge Ulises

Este texto analisa criticamente o discurso postado no Twitter, em 31 de março de 2011, pelo Deputado Federal Marco Antônio Feliciano. Destacando-se, que esse discurso, historicamente, tem sido utilizado para estigmatizar os povos africanos e aos afros- brasileiros e seus descendentes., This paper critically analyzes the discourse posted on Twitter on March 31, 2011, by Congressman Marco Antônio Feliciano. Highlighting that this discourse has been historicallyused to stigmatize African peoples and Afro-Brazilians and their descendants.



193. A produção em geopolítica dos geógrafos brasileiros nas publicações científicas eletrônicas, The production in geopolitical of Brazilian geographers in scientific publications

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Albuquerque, Edu Silvestre de, de Lima, Jardel, Cesar, Tamires Regina Aguiar de Oliveira

Este trabalho analisa quantitativamente a produção geopolítica dos geógrafos brasileiros nos principais periódicos brasileiros online de Geografia, Ciência Política e Relações Internacionais classificados com Qualis CAPES (Coordenação de Aperfeiçoamento de Pessoal de Nível Superior), buscando avaliar o tamanho do déficit nas reflexões acadêmicas acerca das representações geográficas do poder desenvolvidas no país., This paper quantitatively analyzes the geopolitical production of Brazilian Geographers in major Brazilian journals online of Geography, Political Science and International Relations classified Qualis CAPES, seeking to evaluate the size of deficits in academic reflections on the geographical representations of power developed in the country.



197. Georreferenciamento, Sistema de Gestão Fundiária e Acervo Digital do INCRA: Ferramentas para o planejamento e governança do território rural no Brasil, Georeferencing, Land Management System and Digital Acquis of INCRA: tools for planning and governance of rural territory in Brazil, Georreferenciación, Sistema del Gestión de la Tierra y Archivo Digital INCRA: Herramientas para la planificación y la gobernanza de las áreas rurales en Brasil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Talaska, Alcione, Etges, Virginia Elisabeta

As transformações científicas e tecnológicas que configuram o momento atual da sociedade fazem com que o aperfeiçoamento de métodos que visam alcançar a excelência em termos de conhecimento e tratamento de dados espaciais estejam sempre na ordem do dia. Com este entendimento, esse estudo tem o objetivo de destacar a utilização do georreferenciamento no processo de regulamentação da estrutura fundiária, demonstrando as últimas normatizações na etapa de certificação dos imóveis rurais, a..., The scientific and technological transformations that configure the current moment of society make with that perfecting of methods that aim achieve excellence in terms of knowledge and treatment of spatial data will be always on the order of days. With this understanding, this study aims to highlight the use of georeferencing in the process of ordinance the agrarian structure, demonstrating the latest norms for certification of rural properties, the establishment of the Land Management System..., Las transformaciones científicas y tecnológicas que dan forma a la sociedad contemporánea hacen que el perfeccionamiento de los métodos que buscan alcanzar la excelencia en el conocimiento y tratamiento de datos espaciales están siempre en la orden del día. Con esta comprensión, este estudio tiene como objetivo destacar el uso del georeferenciación en lo proceso de regulación de la estructura de la tierra, explicando las últimas estandarizaciones en la etapa de certificación das propiedades...



199. A temática do patrimônio nos periódicos eletrônicos de geografia do Brasil e da Espanha, The thematic of heritage in the electronic journals of geography in Brazil and Spain, El tema del patrimonio en los periódicos electrónicos de la geografía en Brasil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Silva, Rafael Henrique Teixeira da

O presente trabalho busca analisar quantitativamente a produção acadêmica sobre o patrimônio, nos principais periódicos eletrônicos de Geografia do Brasil e da Espanha. Com o intuito de refletir sobre a importância e o crescimento que o tema obteve nos últimos anos, a pesquisa se deu em torno de 20 periódicos mais relevantes, classificados com Qualis CAPES A e B, desde o ano 2000 até 2014. Desse modo, foi possível apreender que o tema do patrimônio vem ganhando cada vez mais destaque nos..., This study aims to analyze quantitatively the academic literature on heritage in the major online journals of Geography. In order to emphasize the importance and growth that the subject obtained in recent years, the trial took place around 14 most relevant journals classified as Qualis CAPES A and B, from 2000 to 2014. Therefore, it was possible apprehend that the thematic of heritageis gaining more prominence in geography journals., Este estudio tiene como objetivo recopilar y analizar cuantitativamente la investigación académica sobre el patrimonio en algunas de las principales revistas electrónicas de la geografía brasileña. Con el fin de contribuir a la construcción de una hemeroteca digital patrimonial de gran relevancia para investigadores, estudiantes y profesores, así como reflexionar sobre la importancia y el crecimiento que ha obtenido el tema en los últimos años, la investigación se llevó a cabo alrededor de 10...



201.Sociedade da informação: análise da expansão do e-commerce no Brasil, The society of information: an analysis of the e-commerce expansion in Brazil, Sociedad de la información: un análisis de la expansión del e-commerce en Brasil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Videira, Sandra Lúcia, Pontarolo, Tairine Monielli

A temática deste trabalho compõe um campo de estudo e pesquisa na área de Geografia, bastante atual o que reflete em poucas bibliografias de autores geógrafos que discutem o e-commerce no Brasil. Nesse sentido este trabalho tem o intento de analisar as implicações das inovações tecnológicas na composição das atividades econômicas, na vida do ser humano e na transformação das estruturas físicas em estruturas virtuais. Também este trabalho discute a expansão e a disseminação do comércio..., The subject of this paper consists on a very actual study’s field and research in Geography, which reflects in quite a few geographers authors’ bibliographies that discuss e-commerce in Brazil. In this sense, this paper is intent to examine the implications of technological innovations in the composition of economic activity, in human life and in the transformation of the physical structures in virtual structures. Also, this paper discusses the expansion and dissemination of electronic commerce..., La temática de este trabajo compone un campo de estudios e investigaciones en la área de Geografía, muy actual y contemporáneo, lo que refleja pocas bibliografías de estudiosos que investigan y discuten e-commerce en el Brasil. En éste sentido, el presente trabajo intenta investigar la implicación de las innovaciones tecnológicas en la composición de las actividades económicas, en la vida del ser humano y en la transformación de las estructuras físicas, en estructuras virtuales. También se...



207. Geophotopedia: geografía y fotografía en el contexto 2.0, Geophotopedia: Geography and photography in the 2.0 context

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Palacios Guerrero, José Luís, Jover Báez, Jaime, Sánchez Escalera, Daniel, Fraile Jurado, Pablo

Geophotopedia es un repositorio fotográfico con contenido geográfico creado dentro de la biblioteca de los departamentos de Geografía de la Universidad de Sevilla en 2012. El propósito de este repositorio es ofrecer imágenes selectas y de alta calidad asociadas a conceptos geográficos, ganando de esta forma mayor solidez, permite a los usuarios realizar búsquedas basadas en contenido y/o localización. El proyecto usa las TICs para difundir el conocimiento geográfico a través de una sociedad..., Geophotopedia is a photograph repository with Geographic content created within the Library of the Departments of Geography at Universidad de Sevilla in 2012. The aim is to offer selected and high quality pictures that are labelled with concepts so that the information gains strength: classifying all sort of geographic phenomena as well as helping users to search based on content and/or location. The project uses ICTs to spread geographical knowledge across the globalized society modifying...



208. Sistema Aquífero Guarani em bases eletrônicas de artigos científicos, The Guarani Aquifer System in the electronic databases of scientific papers, El sistema Acuífero Guaraní en las bases electrónicas de artículos científicos

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Silva dos Santos, Cínthia Leone, Costa Ribeiro, Wagner

O presente artigo analisou as principais publicações científicas sobre o Sistema Aqüífero Guarani (SAG) apresentadas por buscas em português, espanhol e em inglês nas seguintes bases eletrônicas de pesquisas: Google Acadêmico, Periódicos Capes e Scopus. A pesquisa identificou a origem de cada artigo e a área disciplinar de concentração de cada estudo para determinar o alcance geográfico e a abordagem científica predominante no tocante ao SAG. Foram criados também gráficos-nuvem das palavras..., This article analyzed the main scientific publications on the Guarani Aquifer System (SAG in Portuguese) presented by searches in Portuguese, Spanish and English in the following electronic databases of research: Google Scholar, Capes and Scopus. The research identified the origin of each item and the subject area of concentration of each study to determine the geographic scope and the prevailing scientific approach regarding the SAG. They were also created a word cloud in each language. The..., Este artículo analiza las principales publicaciones científicas sobre el Sistema Acuífero Guaraní (SAG) presentado por búsquedas en portugués, español e inglés en las siguientes bases de datos científicas electrónicas: Google Académico, Capes y Scopus. La investigación identificó el origen de cada elemento y la zona objeto de concentración de cada estudio para determinar el alcance geográfico y el enfoque científico que prevalece con respecto a la SAG. También se ha creado una nube de palabras...



219.Proposta metodológica para a elaboração de perfil longitudinal de vale baseada em softwares livres: estudo de caso no vale do Rio Aguapeí, SP, Brasil, Methodological proposal for elaborating valley longitudinal profile based on free software: a case study in the Aguapeí River valley, São Paulo State, Brazil, Propuesta metodológica para la elaboración del perfil longitudinal de valle utilizando softwares libres: estudio aplicado en el valle del río Aguapeí, SP, Brasil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Medeiros Suizu, Tainá, Rocha, Paulo Cesar

O presente trabalho teve como objetivo apresentar uma nova proposta metodológica para a construção do perfil longitudinal de vale com base nos dados do Google EarthTM. Como forma de ilustrar tal procedimento, realizou-se a construção do perfil do vale do Rio Aguapeí – SP, Brasil, o qual foi posteriormente avaliado junto à morfometria do canal buscando verificar a sua influência sobre as formas que o rio estabelece ao longo de seu curso. Para a validação desseperfil, foi realizada uma análise..., The present work aimed to introduce a new methodological proposal for the construction of valley longitudinal profiles based on Google EarthTM data. To illustrate the procedure, the profile of the Aguapeí River valley - São Paulo State, Brazil, was constructed and posteriorly assessed with the channel morphometry to verify its influence over the river shapes. In order to validate such a profile, a comparative analysis was established with a valley longitudinal profile elaborated by means of..., El presente trabajo tiene por objetivo presentar una nueva propuesta metodológica para la construcción del perfil longitudinal del valle basado en los datos del Google EarthTM. Para ilustrar este procedimiento, se realizo la construcción del perfil del valle del río Aguapeí – SP, Brasil, el cual posteriormente fue evaluado junto con la morfometría del canal para verificar su influencia sobre las formas que el río elabora a lo largo de su recorrido. Para validar el perfil, se realizó un análisis...



223. A Rede Olímpica nos Jogos do Rio de Janeiro, The Olympic Network in the Games of Rio de Janeiro

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Cohen Egler, Tamara Tania, da Silva, Heitor Ney Mathias, Kraus, Lalita

A questão proposta no presente artigo observa, pensa e analisa a formação, a organização e os objetos de ação dos atores membros da Rede para os Jogos Olímpicos no Rio de Janeiro. Estamos diante de uma estratégia política, econômica e cultural que articula a associação de organizações internacionais e nacionais, capitais públicos e privados, bem como indivíduos em torno da promoção dos Jogos Olímpicos. Nosso objetivo é investigar como esses atores se organizaram com vistas à realização do..., The subject proposed in this article reflects and analyzes the formation, organization and the action purpose of the members of the Olympic Games Network in Rio de Janeiro. It represents a political, economic and cultural strategy that articulates international and national organizations, public and private capital, as well as individuals around the Olympic Games. The main goal is to investigate how these actors are organized. The biggest challenge is to identify and understand the...



225. A geoinformação e análises geoespaciais dos casos de hanseníase disponíveis na internet, Geoinformation and geospatial analyzes of leprosy cases from internet

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Marques da Silva, Richarde, Ferreira da Costa, Charlinton, Medeiros Silva, Alexandro

O objetivo desse estudo é identificar áreas com maior ocorrência de casos de hanseníase e problemas socioambientais associados no município de Bayeux, Estado da Paraíba, Nordeste do Brasil. Casos de hanseníase ocorridos entre 2001 e 2015 em Bayeux foram geocodificados e coeficientes de detecção foram calculados. Por meio da técnica de análises geoespaciais obteve-se um escore para classificação dos casos de hanseníase em todos os bairros. O uso de Sistemas de Informações Geográficas (SIG)..., The objective of this paper is to identify clusters of the major occurrences of leprosy and their associated socio-environmental problems in the Bayeux, Paraiba State, Northeastern Brazil. Cases of leprosy that occurred between 2001 and 2015 in Bayeux were geocodified and the detection rates in all neighbors were calculated. Use of Geographic Information Systems (GIS) performed to identify major socio-environmental problems in the municipality of Bayeux. Use of Inverse Distance Weighting...



Infraestructures, circulació i transport a l'Amazònia: impactes multiescalars, Infrastructure, circulation and transport in the Amazon: multiscale impacts, Infraestructuras, circulación y transporte en la Amazonia: impactos multiescalares, Infraestruturas, circulação e transportes na Amazônia: impactos multiescalares

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Oliveira Neto, Thiago

Els grans eixos de circulació que travessen l'Amazònia brasilera van patir, en les darreres dues dècades, transformacions importants, com a resultat de l'acció de l'Estat brasiler i de les empreses que actuen en aquests corredors d'exportació de grans. Aquestes transformacions, vinculades a un conjunt de sistemes d'enginyeria, inclouen tant l'ampliació d'eixos vials que connecten ciutats, regions productores de grans, assentaments i llogarets, com a inversions..., The great axes of circulation that cross the Brazilian Amazon have undergone, in the last two decades, through important transformations, as a result of the action of the Brazilian State and of companies that operate in these grain export corridors. These transformations, linked to a set of engineering systems, include both the expansion of road axes that interconnect cities, grain producing regions, settlements and villages, as well as investments in port structures (fixed and floating bulk..., Los grandes ejes de circulación que atraviesan la Amazonía brasileña sufrieron, en las últimas dos décadas, importantes transformaciones, como resultado de la acción del Estado brasileño y de las empresas que actúan en esos corredores de exportación de granos. Estas transformaciones, vinculadas a un conjunto de sistemas de ingeniería, incluyen tanto la ampliación de ejes viales que conectan ciudades, regiones productoras de granos, asentamientos y aldeas, como inversiones en estructuras..., Os grandes eixos de circulação que atravessam a Amazônia brasileira têm passando, nas duas últimas décadas, por importantes transformações, em consequência da ação do Estado brasileiro e de empresas que atuam nestes corredores de exportação de grãos. Estas transformações, vinculadas a um conjunto de sistemas de engenharia, compreendem tanto a ampliação de eixos rodoviários que interligam cidades, regiões produtoras de grãos, assentamentos e vilas, como investimentos em estruturas portuárias...



Dels carrers a les xarxes socials: la xarxa liberal-conservadora del Moviment Brasil Lliure (MBL), From the street to social media: connecting spaces of a liberal-conservative network, De las calles a las redes sociales: la red liberal-conservadora del Movimiento Brasil Libre (MBL), Das ruas às mídias sociais: a rede liberal-conservadora do Movimento Brasil Livre (MBL)

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Kraus, Lalita

L'article investiga la font ideològica i discursiva dels moviments socials de dreta que van liderar les manifestacions a diferents ciutats del Brasil el 2015. El punt de partida és el reconeixement de l'acció social i l'ús de les xarxes socials com a espai per a la vida política i social. L'objectiu és identificar els actors que s'articulen i es mobilitzen sota un discurs comú, buscant revelar les principals fonts discursives en un període comprès entre el 2015 i el..., The article investigates the ideological and discursive source of the right-wing social movements that led the manifestations in 2015 in many Brazilian cities. The starting point is the recognition of the social action and the use of social media as a space of political and social significance. The objective is to identify the actors aligned around a common discourse and to reveal their main discursive sources between approximately 2015 e 2018. From a methodological point of view, the social..., El artículo investiga la fuente ideológica y discursiva de los movimientos sociales de derecha que lideraron las manifestaciones en distintas ciudades de Brasil en el 2015. El punto de partida es el reconocimiento de la acción social y el uso de las redes sociales como espacio para la vida política y social. El objetivo es identificar a los actores que se articulan y movilizan bajo un discurso común, buscando revelar sus principales fuentes discursivas en un período comprendido entre 2015 y..., O artigo investiga a fonte ideológica e discursiva dos movimentos sociais de direita que protagonizaram as manifestações de 2015 em muitas cidades do Brasil. O ponto de partida é o reconhecimento da ação social e do uso das mídias sociais como espaço de significação da vida política e social. O objetivo é identificar os atores que se articulam e se mobilizam em torno de um discurso comum, buscando revelar suas principais fontes discursivas abrangendo um período entre 2015 e 2018. Do ponto de...



259. The (in)visibility of the bolsonarismo technopolitical network, 259. La (in) visibilidad de la red tecnopolítica bolsonarista, 259. A (in)visibilidade da rede tecnopolítica bolsonarista

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Egler, Tamara Tania Cohen, Costa, Thiago, Gonçalves, Pedro Paulo

What was the importance of the technopolitical network in the election of Jair Bolsonaro for the presidency of Brazil? This question, which guides our research, aims to investigate how the technopolitical network orchestrates virtual communication through highly fluid channels and allows the formation of a cohesive collective, which, through technological mediation, becomes an important political actor. In order to identify the actors that participate in this macro network, we proceeded with an..., ¿Cuál fue la importancia de la red tecnopolítica en la elección de Jair Bolsonaro para la presidencia de Brasil? Esta pregunta, que guía nuestra investigación, tiene como objetivo indagar cómo la red tecnopolítica orquesta la comunicación virtual a través de canales altamente fluidos y permite la formación de un colectivo cohesionado, que a través de la mediación tecnológica se convierte en un actor político importante. Para identificar los actores que participan en esta macro red, se procedió..., Qual foi a importância da rede tecnopolítica na eleição de Jair Bolsonaro para a presidência do Brasil? Essa pergunta, que orienta a nossa pesquisa, tem por objetivo investigar como a rede tecnopolítica orquestra uma comunicação virtual através de canais de alta fluidez e permite a formação de um coletivo coeso, que, pela mediação tecnológica, se torna um importante ator político. Para identificar os atores que participam dessa macro rede, procedemos a uma análise do espaço social virtual,...



Interacció del relleu i del clima al nucli de desertificació d'Inhamuns, Ceará, Brasil, Interaction of relief and climate in the Inhamuns desertification nucleus, Ceará, Brazil, Interacción del relieve y del clima en el núcleo de desertificación de Inhamuns, Ceará, Brasil, Atuação do relevo e do clima no núcleo de desertificação dos Inhamuns, Ceará, Brasil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Carvalho Aderaldo, Pedro Ítalo, Teixeira Nery, Jonas

Les característiques naturals i socials distintes i individuals que prevalen en una àrea determinada poden influir en el desencadenament del procés de desertificació. Es creu que alguns d'aquests elements tenen més correlacions amb la gènesi del procés, com ara el clima, el relleu i l'acció antròpica, i d'altres amb els efectes d'aquest procés, com ara la vegetació, el sòl i els cossos d'aigua. Aquest article especifica la discussió sobre els factors de gènesi, buscant..., The distinct and individual natural and social characteristics that prevail in a given area can influence the triggering of the desertification process. It is believed that some of these elements present greater correlations with the genesis of the process, such as climate, relief and anthropic action, and others with the effects of this process, such as vegetation, soil and water bodies. In this article, we discuss the genesis factors, trying to demonstrate how the relief and climate, are..., Las características naturales y sociales distintas e individuales que prevalecen en un área determinada, pueden influir en el desencadenamiento del proceso de desertificación. Se cree que algunos de estos elementos tienen mayores correlaciones con la génesis del proceso, tales como el clima, el relieve y la acción antrópica, y otros con los efectos de este proceso, como la vegetación, el suelo y los cuerpos de agua. Este artículo especifica la discusión sobre los factores de génesis, buscando..., As distintas e individuais características naturais e sociais, que prevalecem em uma determinada área, podem influenciar no desencadeamento do processo de desertificação. Acredita-se que alguns desses elementos apresentam maiores correlações com a gênese do processo, tais como o clima, o relevo e a ação antrópica, e outros com os efeitos desse processo, tais como a vegetação, o solo e os corpos hídricos. Nesse artigo especifica-se a discussão sobre fatores gênese, buscando demonstrar como o...



Expansió dels programes de telepeatge a les autopistes de São Paulo (Brasil): Inserció de bancs digitals i grups financers, Expansion of electronic toll programs on the highways of São Paulo (Brazil): Insertion of digital banks and financial groups, Expansión de los programas de telepeaje en las autopistas de São Paulo (Brasil): Inserción de bancos digitales y grupos financieros, Expansão dos programas de pedágio eletrônico nas rodovias de São Paulo (Brasil): Inserção de bancos digitais e grupos financeiros

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Manocchio, Fernando Guilherme Silveira, Gallo, Fabricio

En vista de l'expansió dels programes de telepeatge a les carreteres de l'estat de São Paulo (Brasil), busquem analitzar l'exercici de les cinc principals empreses d'aquest sector -Sem Parar, ConectCar, Veloe i Taggy-, juntament amb els principals agents financers, de caràcter nacional i internacional, presents a les seves respectives estructures accionarials. Considerant que l'objecte d'estudi de la geografia és l'espai geogràfic, sinònim de territori..., In view of the expansion of electronic toll programs on highways in the state of São Paulo (Brazil), we analyze the performance of the five main companies in this sector -Sem Parar, ConectCar, Veloe and Taggy- together with the major financial agents, national and international, present in their respective shareholding structures. Having as a notion that the object of study of geography is the geographical space, synonymous with the territory used, we direct our analysis to the popularization..., En vista de la expansión de los programas de telepeaje en las carreteras del estado de São Paulo (Brasil), buscamos analizar el desempeño de las cinco principales empresas de este sector -Sem Parar, ConectCar, Veloe y Taggy-, junto con los principales agentes financieros, de carácter nacional e internacional, presentes en sus respectivas estructuras accionariales. Considerando que el objeto de estudio de la geografía es el espacio geográfico, sinónimo de territorio utilizado, dirigimos nuestro..., Tendo em vista a expansão dos programas de pedágio eletrônico nas rodovias concessionadas do estado de São Paulo (Brasil), objetivamos analisar a atuação das principais empresas desse ramo -Sem Parar, ConectCar, Veloe e Taggy-, em conjunto com grandes agentes financeiros, de caráter nacional e internacional, presente em suas respectivas estruturas acionárias. Para tal, tendo como noção de que o objeto de estudo da geografia é o espaço geográfico, sinônimo de território usado, direcionamos nossa...



Ensenyament Remot d'Emergència (ERE) a Brasil i desigualtat social evidenciada per la pandèmia de Covid-19, Emergency Remote Education (ERE) in Brazil and social inequality evidenced by the pandemic of Covid-19, Enseñanza Remota de Emergencia (ERE) en Brasil y desigualdad social evidenciada por la pandemia de Covid-19, Ensino Remoto Emergencial (ERE) no Brasil e a desigualdade social evidenciada pela pandemia de Covid-19

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Guimarães, Rosiane Correa, Silva, Márcio Rodrigues

La pandèmia de la COVID-19 va devastar el món i va alterar les formes en què les persones interactuaven, provocant canvis en les formes de vida i de treball. La convivència cara a cara es va veure compromesa a causa de les estratègies d'aïllament i distanciament social necessàries per intentar contenir l'índex de contaminació. Totes les activitats humanes es van veure afectades i van haver de ser repensades i reorganitzades tenint en compte la nova realitat. Així, es va fer necessari..., The Covid-19 pandemic has plagued the world and altered the forms of interaction between people, causing changes in the way of life and work. The face-to-face conviviality was compromised due to the strategies of isolation and social distancing demanded to try to contain the contamination index. All human activities were impacted and had to be rethought and reorganized taking into account the new reality. Then, it was necessary to think ways to maintain the teaching and learning process of..., La pandemia de COVID-19 asoló el mundo y alteró las formas de interacción entre las personas, causando cambios en las formas de vida y de trabajo. La convivencia presencial se vio comprometida debido a las estrategias de aislamiento y distanciamiento social exigidas para tratar de contener el índice de contaminación. Todas las actividades humanas se vieron afectadas y tuvieron que ser repensadas y reorganizadas teniendo en cuenta la nueva realidad. Así, se hizo necesario pensar en nuevas formas..., A pandemia de COVID-19 assolou o mundo e alterou as formas de interação entre as pessoas, causando mudanças nos modos de vida e de trabalho. O convívio presencial foi comprometido devido às estratégias de isolamento e distanciamento social demandadas para tentar conter o índice de contaminação. Todas as atividades humanas foram impactadas e tiveram de ser repensadas e reorganizadas levando-se em conta a nova realidade. Assim, se fez necessário pensar novas formas de manter o processo de ensino...



Contra l'Urbanisme inhòspit. Deconstruint el Porto Maravilha, Against Inhospitable Urbanism. Deconstructing Porto Maravilha, Contra el Urbanismo Inhóspito. Deconstruyendo el Porto Maravilha, Contra o Urbanismo Inóspito. Desconstruindo o Porto Maravilha

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Limonad, Ester

El que ens interessa aquí és definir el caràcter de l'urbanisme inhòspit, que ha aflorat a diversos indrets a l'època contemporània com a conseqüència de l'aprofundiment de la producció neoliberal de l'espai. Així mateix, assenyalarem les possibilitats i les formes de resistència per contrarestar-lo i deconstruir-lo a través d’accions i activitats tant planificades com no planificades que puguin contribuir al rescat de la urbanitat, la sociabilitat i el dret a la ciutat. Per..., Our main subject here is to define the character of inhospitable urbanism, which has emerged in several places in contemporary times as a result of the deepening of neoliberal production of space. And also, to point out possibilities and forms of resistance to counteract it and deconstruct it through planned or unplanned actions and activities that may contribute to the rescue of urbanity, sociability, and the right to the city. Hence, we first identify its features, instruments, and mediations..., Lo que más nos interesa aquí es definir el carácter del urbanismo inhóspito, que ha aflorado en varios lugares en la época contemporánea como resultado de la profundización de la producción neoliberal del espacio. Asimismo, señalaremos las posibilidades y formas de resistencia para contrarrestarlo y deconstruirlo a través de acciones y actividades tanto planificadas como no planificadas que puedan contribuir al rescate de la urbanidad, la sociabilidad y el derecho a la ciudad. Por ello, primero..., Interessa-nos aqui definir o caráter do urbanismo inóspito, que surgiu em vários lugares nos tempos contemporâneos como resultado do aprofundamento da produção neoliberal do espaço. Apontar possibilidades e formas de resistência para neutralizá-lo e desconstruí-lo através de ações e atividades planejadas ou não capazes de contribuir para o resgate da urbanidade, da sociabilidade e do direito à cidade. Destarte, primeiro são abordadas suas características, seus instrumentos e suas mediações. Em...



El turisme a Maxaranguape, RN, Brasil: configuració, dilemes i propostes des de l'Ecologia Política, The tourism in Maxaranguape, RN, Brazil: configuration, dilemmas and proposals from Political Ecology, El turismo en Maxaranguape, RN, Brasil: configuración, dilemas y propuestas desde la Ecología Política, O turismo em Maxaranguape, RN, Brasil: configuração, dilemas e propostas desde a Ecologia Política

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Bonfá Neto, Dorival, Barreto, Isadora Natália Rocha, Silva, Lucas Gabriel Veríssimo Pinheiro da

El turisme és una pràctica territorial que històricament ha estat tractada i posada en pràctica amb una finalitat econòmica, produint un turisme economicista i massificat que va mercantilitzar la natura, el paisatge i l'ambient, portant conflictes territorials i canvis culturals. El litoral de Rio Grande do Norte (RN), Brasil, amb les seves platges paradisíaques, va ser objecte d'aquest turisme de mercat que va produir territorialitats que van entrar en conflicte amb aquelles..., Tourism is a territorial activity that historically has been treated and practiced with an economic purpose, producing an economistic and mass type of tourism that commodified nature, landscape and the environment, bringing territorial conflicts and cultural changes. The coast of Rio Grande do Norte (RN), Brazil, with its paradisiacal beaches, was the target of this market tourism, producing territorialities that conflicted with those traditional of artisanal fishing villages, through the..., El turismo es una práctica territorial que históricamente ha sido tratada y puesta en práctica con una finalidad económica, produciendo un turismo economicista y masificado que mercantilizó la naturaleza, el paisaje y el ambiente, trayendo consigo conflictos territoriales y cambios culturales. El litoral de Rio Grande do Norte (RN), Brasil, con sus playas paradisíacas, fue objeto de este turismo de mercado que produjo territorialidades que entraron en conflicto con aquellas tradicionales de los..., O turismo é uma prática territorial que historicamente foi tratada e posta em prática com um fim econômico, produzindo um turismo economicista e de massas que mercantilizou a natureza, a paisagem e o ambiente, trazendo conflitos territoriais e mudanças culturais. O litoral do Rio Grande do Norte (RN), Brasil, com suas praias paradisíacas foi alvo desse turismo mercadológico que produziu territorialidades que entraram em conflito com aquelas tradicionais das vilas de pescadores artesanais,...



Nous escenaris a la Geografia de les Fintechs al Brasil. La disputa territorial pel mercat de serveis, New scenarios of Fintech Geography in Brazil. The territorial dispute over the services market, Nuevos escenarios en la Geografía de las Fintechs en Brasil. La disputa territorial por el mercado de servicios, Novos cenários da Geografia das Fintechs no Brasil. A disputa territorial pelo mercado de serviços

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Pires, Hindenburgo Francisco

Aquest article és el resultat d'una investigació recent sobre l'expansió, en territori brasiler, de les estructures virtuals d'acumulació produïdes per empreses que utilitzen tecnologies financeres de comptabilitat pública distribuïda peer-to-peer (P2P), també anomenades fintechs. L'elaboració d'aquest article va requerir l'execució dels objectius següents: a) analitzar com la competència i la disputa per nous mercats i serveis financers influeixen en l..., This article is the result of a recent investigation into the expansion, in Brazilian territory, of virtual structures of accumulation produced by companies that use peer-to-peer distributed public accounting (P2P) financial technologies, also called fintechs. The preparation of this article required the execution of the following objectives: a) analyze how competition and dispute for new markets and financial services influence the territorial expansion of fintechs; b) explain how the service..., Este artículo es resultado de una investigación reciente sobre la expansión, en territorio brasileño, de estructuras virtuales de acumulación producidas por empresas que utilizan tecnologías financieras de contabilidad pública distribuida peer-to-peer (P2P), también llamadas fintechs. Para la elaboración de este artículo se requirió la ejecución de los siguientes objetivos: a) analizar cómo la competencia y la disputa por nuevos mercados y servicios financieros influyen en la expansión..., Este artigo é o resultado de pesquisas recentes sobre a expansão, no território brasileiro, de estruturas virtuais de acumulação produzidas por empresas usuárias de tecnologias financeiras de contabilidade pública distribuída par-a-par (P2P), também chamadas de fintechs. A elaboração desse artigo exigiu a execução dos seguintes objetivos: a) analisar como a competição e a disputa por novos mercados e serviços financeiros influenciam a expansão territorial das fintechs; b) explicar como se dá a...



L'ensenyament de la Sociologia a l'Educació de Joves i Adults (EJA) a Brasil: L'ensenyament de la Sociologia a l'Educació de Joves i Adults (EJA) a Brasil, Teaching Sociology in Adult and Youth Education (EJA) in Brazil: L'ensenyament de la Sociologia a l'Educació de Joves i Adults (EJA) a Brasil, La enseñanza de la Sociología en la Educación de Jóvenes y Adultos (EJA) en Brasil: L'ensenyament de la Sociologia a l'Educació de Joves i Adults (EJA) a Brasil, O Ensino da Sociologia na Educação de Jovens e Adultos (EJA) no Brasil: L'ensenyament de la Sociologia a l'Educació de Joves i Adults (EJA) a Brasil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Sampaio, Thiago Henrique

La sociologia té un paper fonamental en la formació dels estudiants, sent una assignatura obligatòria a la Base Curricular Comuna Nacional (BNCC). Recentment, aquesta disciplina s'ha estès a l'Educació de Joves i Adults (EJA), amb l'objectiu de qüestionar la realitat que viuen aquests estudiants. L'EJA s'adreça a l'alumnat que no ha acabat l'Educació Bàsica a temps, representant una modalitat d'ensenyament diferent de la convencional. En aquest context,..., Sociology plays a crucial role in students’ education, being a mandatory discipline in the National Common Curricular Base (BNCC). Recently, this discipline has been extended to Educação de Jovens e Adultos (EJA), aiming to question the reality experienced by these learners. EJA is intended for students who have not completed Basic Education within the regular timeframe, representing a different mode of education from the conventional one. In this context, we critically analyze the teaching..., La Sociología desempeña un papel crucial en la formación de los estudiantes, siendo una asignatura obligatoria en la Base Nacional Común Curricular (BNCC). Recientemente, esta asignatura se ha extendido a la Educación de Jóvenes y Adultos (EJA), con el objetivo de cuestionar la realidad vivida por estos educandos. La EJA está destinada a estudiantes que no han completado la Educación Básica en el tiempo regular, representando una modalidad de enseñanza diferente de la convencional. En este..., A Sociologia desempenha um papel crucial na formação dos estudantes, sendo uma disciplina obrigatória na Base Nacional Comum Curricular (BNCC). Recentemente, essa disciplina foi estendida à Educação de Jovens e Adultos (EJA), com o objetivo de questionar a realidade vivida por esses educandos. A EJA é destinada a estudantes que não concluíram a Educação Básica no tempo regular, representando uma modalidade de ensino diferente da convencional. Neste contexto, analisamos criticamente o material...



L'ensenyament de la geografia durant la pandèmia: l'escenari brasiler en l'ús de les tecnologies digitals per comprendre els patrons espacials, Teaching Geography During the Pandemic: The Brazilian Scenario in the Use of Digital Technologies for Understanding Spatial Patterns, La enseñanza de geografía durante la pandemia: el escenario brasileño en el uso de tecnologías digitales para comprender patrones espaciales, O ensino de geografia durante a pandemia: o cenário brasileiro no uso das tecnologias digitais para a compreensão dos padrões espaciais

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Lima, Maria das Graças de

Un dels sectors més afectats per la pandèmia de la Covid-19 va ser l'educació, amb la suspensió de les classes presencials el març de 2020 a les escoles públiques i privades de Brasil, seguint les directrius sanitàries. En aquest context, les escoles van adoptar l'ensenyament a distància d'emergència, impartint classes a través de plataformes, aplicacions i programes digitals. La docència a distància presentava reptes pel que fa a la presència d'una infraestructura que..., One of the sectors most affected by the Covid-19 pandemic was education, with the suspension of in-person classes in March 2020 in both public and private schools in Brazil, following health guidelines. In this context, schools adopted emergency remote teaching, delivering lessons through digital platforms, applications, and programs. Remote teaching presented challenges regarding the presence of infrastructure to meet this need, such as internet access, networks, equipment (cell phones,..., Uno de los sectores más afectados por la pandemia del Covid-19 fue el de la educación con las clases presenciales suspendidas en marzo de 2020 en escuelas públicas y privadas de Brasil, siguiendo pautas sanitarias. En este contexto, las escuelas adoptaron la enseñanza remota de emergencia, impartiendo clases a través de plataformas, aplicaciones y programas digitales. La enseñanza remota presentó desafíos tanto relacionados con la presencia de una infraestructura que respondiera a esta..., Um dos setores mais atingidos pela Pandemia da Covid-19 foi o educacional, com a suspensão das aulas presenciais em março de 2020 nas escolas públicas e particulares do Brasil, seguindo as orientações sanitárias. Nesse contexto, as escolas adotaram o ensino remoto emergencial, ministrando aulas por meio de plataformas digitais, aplicativos e programas. O ensino remoto apresentou desafios tanto relacionados à presença de uma infraestrutura que responderia a essa necessidade, como internet, redes...



Plataformizació de relacions laborals: gestió i control dels treballadors, Platformization of labor relations: management and worker control, Plataformización de las relaciones laborales: gestión y control de los trabajadores, Plataformização das relações de trabalho: gerenciamento e controle do trabalhador

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Silva, Marcelo Quintino da

Davant dels canvis socioeconòmics provocats per l'ús de plataformes tecnològiques, com a intermediaris de serveis, el nostre objectiu és analitzar les transformacions tecnològiques operatives en l'espai geogràfic brasiler i en les relacions socials, durant les dues primeres dècades del segle XXI. Les plataformes de treball digital controlen i subordinen les persones i les relacions de producció, ja que les tasques depenen progressivament de la mediació establerta per les empreses. L..., In view of the socioeconomic changes caused by the use of technological platforms as service intermediaries, our objective is to analyze the technological transformations that have taken place in the Brazilian geographic space and in social relations during the first two decades of the 21st century. Digital work platforms control and subordinate people and production relations, as tasks become progressively dependent on the mediation established by companies. The use of technologies has always..., Ante los cambios socioeconómicos provocados por el uso de plataformas tecnológicas, como intermediarias de servicios, nuestro objetivo es analizar las transformaciones tecnológicas operacionalizadas en el espacio geográfico brasileño y en las relaciones sociales, durante las dos primeras décadas del siglo XXI. Las plataformas de trabajo digitales controlan y subordinan a las personas y las relaciones de producción, a medida que las tareas se vuelven progresivamente dependientes de la mediación..., Diante das mudanças socioeconômicas provocadas pelo uso de plataformas tecnológicas, como intermediarias de serviços, temos como objetivo analisar as transformações tecnológicas operacionalizadas no espaço geográfico brasileiro e nas relações sociais, durante as duas primeiras décadas do século XXI. As plataformas digitais de trabalho controlam e subordinam as pessoas e as relações de produção, pois as tarefas ficam progressivamente dependentes da mediação estabelecida pelas empresas. O uso de...



Impactes de la urbanització i la legislació sobre la mitigació de les illes de calor urbà a São Paulo (Brasil): un estudi sobre les temperatures superficials i les polítiques climàtiques, Impacts of urbanization and legislation on mitigating urban heat islands in São Paulo (Brazil): a study on surface temperatures and climate policies, Impactos de la urbanización y la legislación en la mitigación de islas de calor urbano en São Paulo (Brasil): un estudio sobre temperaturas de superficie y políticas climáticas, Impactos da urbanização e da legislação na mitigação de ilhas de calor urbano em São Paulo (Brasil): um estudo sobre temperaturas de superfície e políticas climáticas

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Sousa, Milena Pires de

La urbanització ha afectat significativament les condicions ambientals de São Paulo, especialment en el context dels canvis de temperatura superficials. Aquest estudi investiga la relació entre les variacions de la temperatura de la superfície a la ciutat i la legislació municipal, centrant-se en el cartografia de les diferències de temperatura i la revisió de les polítiques públiques rellevants per reduir les conseqüències del canvi climàtic. Utilitzant imatges del satèl·lit Landsat 8, dades..., Urbanization has significantly impacted the environmental conditions of São Paulo, particularly in the context of surface temperature changes. This study investigates the relationship between surface temperature variations in the city and municipal legislation, focusing on mapping temperature differences and reviewing relevant public policies to reduce the consequences of climate change. Using Landsat 8 satellite imagery, Dynamic World data, Local Climate Zones, and YCEO, the study identifies..., La urbanización ha impactado significativamente en las condiciones ambientales de São Paulo, particularmente en el contexto de los cambios de temperatura de la superficie. Este estudio investiga la relación entre las variaciones de temperatura superficial en la ciudad y la legislación municipal, con un enfoque en mapear las diferencias de temperatura y revisar políticas públicas relevantes para reducir las consecuencias del cambio climático. Utilizando imágenes del satélite Landsat 8, datos de..., A urbanização impactou significativamente as condições ambientais de São Paulo, particularmente no contexto das mudanças de temperatura da superfície. Este estudo investiga a relação entre as variações de temperatura superficial na cidade e a legislação municipal com foco no mapeamento das diferenças de temperatura e na revisão de políticas públicas relevantes para reduzir as consequências das mudanças climáticas. Utilizando imagens do satélite Landsat 8, dados do Dynamic World, Zonas Locais...



“Ciutats Intel·ligents”: Una Proposta de desenvolupament territorial? El cas del barri planificat Cidade dos Lagos (Guarapuava, PR, Brasil), Smart cities”: a proposal for territorial development? The case of the planned neighborhood Cidade dos Lagos (Guarapuava, PR, Brazil), “Ciudades Inteligentes”: ¿Una Propuesta de desarrollo territorial? El caso del barrio planificado Cidade dos Lagos (Guarapuava, PR, Brasil), “Cidades inteligentes”: uma proposta de desenvolvimento territorial? O caso do bairro planejado Cidade dos Lagos (Guarapuava, PR, Brasil)

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Santos, Nayara Fernanda dos, Videira, Sandra Lúcia

Considerant el rol del desenvolupament territorial experimentat a diferents llocs, cal comprendre l'articulació de diversos agents interconnectats que busquen transformar l'espai urbà de les ciutats, ja siguin petites, mitjanes o grans. Des d'aquesta perspectiva, aquest article busca analitzar, a partir d'un ampli debat, els conceptes de desenvolupament territorial i urbà i com es materialitzen al barri Cidade dos Lagos, i per què s'entén com un barri amb..., Thinking about the role of territorial development experienced in different places means realizing that there is an articulation of various interconnected agents aimed at transforming the urban space of cities, whether they are small, medium or large. In this perspective, this article aims to analyze, based on a broad debate, the concepts of territorial and urban development and how they materialize in the Cidade dos Lagos neighborhood, and why it is understood as a neighborhood with “smart..., Considerando el rol del desarrollo territorial experimentado en diferentes lugares, es necesario comprender la articulación de diversos agentes interconectados que buscan transformar el espacio urbano de las ciudades, ya sean pequeñas, medianas o grandes. Desde esta perspectiva, este artículo busca analizar, a partir de un amplio debate, los conceptos de desarrollo territorial y urbano y cómo se materializan en el Barrio Cidade dos Lagos, y por qué se entiende como un barrio con características..., Pensar o papel do desenvolvimento territorial vivenciado nos diferentes lugares, é perceber que há uma articulação de variados agentes interligados e direcionados à transformação do espaço urbano das cidades, sejam elas pequenas, médias ou de grande porte. Nesse viés de entendimento, este artigo tem como propósito analisar, a partir de um amplo debate, os conceitos de desenvolvimento territorial e urbano e como eles se materializam no Bairro Cidade dos Lagos, e por que é entendido como um...



Ocupar és habitar: resistència pel dret al centre de la ciutat de João Pessoa/PB (Brasil) a partir d'ocupacions urbanes, Ocupy is inhabit: resistance for the right to the city center of João Pessoa/PB (Brazil) through urban occupations, Ocupar es habitar: resistencia por el derecho al centro de la ciudad de João Pessoa/PB (Brasil) a partir de ocupaciones urbanas, Ocupar é habitar: resistência pelo direito ao centro da cidade de João Pessoa/PB (Brasil) a partir de ocupações urbanas

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Silva, Camila Coelho, Maia, Doralice Sátyro

Aquesta proposició pretén analitzar el paper de les ocupacions urbanes en la producció de l'espai urbà central de la ciutat de João Pessoa/Paraíba/Brasil, a partir de la recent acció/ocupació anomenada João Pedro Teixeira. Organitzada i liderada pel MLB (Moviment de Luta ens Bairros, Vilas i Favelas) i formada per prop de 40 famílies, va ocupar l'Edifici Nações Unides, expropiat des de 2019 per la municipalitat per proposar un centre comercial popular, encara que actualment ha estat..., This proposition aims to analyze the role of urban occupations in the production of the central urban space of the city of João Pessoa/Paraíba/Brazil, based on the recent action/occupation called João Pedro Teixeira. Organized and led by MLB (Movimento de Luta nos Bairros, Vilas e Favelas) and made up of around 40 families, it occupied the Nações Unidas Building, expropriated since 2019 by the city council to propose a popular shopping center, although it is currently used for the production of..., Esta proposición pretende analizar el papel de las ocupaciones urbanas en la producción del espacio urbano central de la ciudad de João Pessoa/Paraíba/Brasil, a partir de la reciente acción/ocupación denominada João Pedro Teixeira. Organizada y liderada por el MLB (Movimento de Luta nos Bairros, Vilas e Favelas) y formada por cerca de 40 familias, ocupó el Edificio Nações Unidas, expropiado desde 2019 por la municipalidad para proponer un centro comercial popular, aunque actualmente ha sido..., Esta proposição pretende analisar o papel das ocupações urbanas na produção do espaço urbano central da cidade de João Pessoa/Paraíba/Brasil, a partir da recente ação/ocupação denominada João Pedro Teixeira. Organizada e liderada pelo MLB (Movimento de Luta nos Bairros, Vilas e Favelas) e composta por cerca de 40 famílias, a ocupação ocorreu no Edifício Nações Unidas, expropriado desde 2019 pela prefeitura municipal para a criação de um centro comercial popular, embora atualmente tenha sido...



Tendències demogràfiques i despoblació a les ciutats petites: dinàmiques al Brasil i l'Argentina, Demographic trends and depopulation in small cities: dynamics in Brazil and Argentina, Tendencias demográficas y despoblación en las pequeñas ciudades: dinámicas en Brasil y Argentina, Tendências demográficas e o despovoamento em pequenas cidades: dinâmicas no Brasil e Argentina

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Marques, Américo, Endlich, Ângela Maria, Berberena, Mariano

El procés d'urbanització s'ha intensificat a tot el món, però les tendències demogràfiques mostren que té lloc cada cop més a les ciutats grans i mitjanes, mentre que l'interior dels territoris, especialment a les ciutats petites, està experimentant un procés de despoblació. Algunes dades de creixement relatiu per a algunes ciutats regionalment significatives dibuixen un procés de desconcentració demogràfica; no obstant això, quan es consideren dades absolutes, es pot inferir que..., The urbanization process has intensified globally, but demographic trends indicate that it is increasingly concentrated in large and medium-sized cities, while inland territories, particularly small towns, are experiencing a process of depopulation. Some relative data on the growth of some regionally significant cities shows a process of demographic deconcentration, but when absolute data is considered, it can be inferred that this is still an insignificant process, given the urban primacy of..., El proceso de urbanización se ha intensificado en todo el mundo, pero las tendencias demográficas muestran que se produce cada vez más en las ciudades grandes y medianas, mientras que el interior de los territorios, especialmente en las ciudades pequeñas, sufre un proceso de declive demográfico. Algunos datos de crecimiento relativo de algunas ciudades regionalmente significativas describen un proceso de desconcentración demográfica. Sin embargo, cuando se consideran las cifras absolutas, se..., O processo de urbanização tem se intensificado pelo mundo, mas as tendências demográficas mostram que ele se materializa cada vez mais em grandes e médias cidades, enquanto o interior dos territórios, sobretudo em pequenas cidades, ocorre um processo de esvaziamento. Alguns dados relativos de crescimento de algumas cidades regionalmente expressivas, esboçam um processo de desconcentração demográfica, contudo, quando são considerados dados absolutos, infere-se que se trata de um processo ainda...



Innovacions financeres als països BRICS: Blockchain per a missatgeria interbancària, monedes digitals i liquidació instantània, Financial innovations in BRICS countries: Blockchain for interbank messaging, digital currencies, and instant settlement, Innovaciones financieras en los países BRICS: Blockchain para mensajería interbancaria, monedas digitales y liquidación instantánea, Inovações financeiras nos países do BRICS: Blockchain para mensageria interbancária, moedas digitais e liquidação instantânea

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Pires, Hindenburgo Francisco

Aquesta investigació, vinculada al camp de la geografia econòmica i al subcamp de la geografia de les finances, pretén assolir tres objectius principals: analitzar com les sancions econòmiques i les polítiques aranzelàries imposades al BRICS des del 2019 han estimulat la formació de noves associacions comercials i han afavorit el desenvolupament de projectes conjunts alternatius, basats en tecnologies digitals, per estructurar nous sistemes de pagament i reduir la dependència de les xarxes..., This research, linked to the field of Economic Geography and the subfield of Geography of Finance, sets out three main objectives: to analyze how the policies of sanctions and economic tariffs imposed on the BRICS since 2019 have stimulated the formation of new trade partnerships and favored the development of joint alternative projects, based on digital technologies to structure new payment systems and reduce dependence on financial networks controlled by Western economies; to investigate the..., Esta investigación, vinculada al área de Geografía Económica y a la subárea de Geografía de las Finanzas, se propone tres objetivos principales: analizar de qué modo las políticas de sanciones y aranceles económicos, impuestas desde 2019 al BRICS, han estimulado la formación de nuevas alianzas comerciales y favorecido el desarrollo de proyectos alternativos conjuntos, basados en tecnologías digitales, para estructurar nuevos sistemas de pago y reducir la dependencia de redes financieras..., Esta pesquisa, vinculada à área de Geografia Econômica e à subárea da Geografia das Finanças, propõe-se a três objetivos principais: analisar de que modo as políticas de sanções e tarifas econômicas, impostas desde 2019 ao BRICS, têm estimulado a formação de novas parcerias comerciais e favorecido o desenvolvimento de projetos alternativos conjuntos, baseados em tecnologias digitais, para estruturar novos sistemas de pagamentos e reduzir a dependência de redes financeiras controladas pelas...



Movimento sindical e práxis política na agroindústria sucro-alcooleira

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Thomaz Júnior, Antonio

The aim this study is to the trade union notions and concepts developed by labours working in sugar cane and alcohol plants in the State of São Paulo. By mean of that it is possible to identify the internal contradictions in the trade union movement as consequence of corporation praxis of profissional categories involved in sugar cane alcohol plants. , The aim this study is to the trade union notions and concepts developed by labours working in sugar cane and alcohol plants in the State of São Paulo. By mean of that it is possible to identify the internal contradictions in the trade union movement as consequence of corporation praxis of profissional categories involved in sugar cane alcohol plants



Temps i canvi en els règims alimentaris: elements per a la recerca, Time and change in dietary regimes: elements for research, Tiempo y cambio en los regímenes alimentarios: elementos para la investigación, Tempo e mudança dos regimes alimentares: questões para a pesquisa

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Silva, Clecio Azevedo da

Els règims alimentaris acompanyen les transformacions històriques experimentades per la societat en cada època. La seva modernització es va estendre al llarg del segle XX sota el comandament de la indústria; tanmateix, aquest procés va estar mediat per una àmplia varietat de condicions que es troben arreu del món, ja sigui a causa de característiques històricament arrelades a cada cultura o per la inserció desigual de les nacions a l'economia urbana industrial. Els canvis, en el seu sentit..., Food diets follow the historical transformations that society is experiencing at every moment. Its modernization spread throughout the 20th century under the guidance of the industry. However, in Brazil, this process was mediated by a wide variety of conditions found in the territory, either by historically rooted characteristics or by the unequal insertion of its regions in the urban-industrial economy. The changes, in their general sense, sought to shorten the time dedicated to eating as a..., Los regímenes alimentarios reflejan las transformaciones históricas que experimenta la sociedad en cada época. Su modernización se extendió a lo largo del siglo XX bajo el dominio de la industria; sin embargo, este proceso estuvo condicionado por una amplia variedad de factores presentes en todo el mundo, ya sea por características históricamente arraigadas en cada cultura o por la inserción desigual de las naciones en la economía urbano-industrial. En general, estos cambios han buscado acortar..., Os regimes alimentares acompanham as transformações históricas vividas pela sociedade em cada tempo. Sua modernização espalhou-se ao longo do século XX sob o comando da indústria, porém, este processo foi mediado por uma grande variedade de condições encontradas ao redor do mundo, seja pelas características historicamente arraigadas em cada cultura ou pela inserção desigual das nações na economia urbano-industrial. As mudanças, no seu sentido geral, perseguiram o encurtamento do tempo dedicado...



La geografía y el proyecto territorial de la élite ilustrada paulista. La Associaçâo de Géografos Brasileiros (1934-1945)

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Zusman, Perla Brígida

La Associaçâo de Geógrafos Brasileiros constituye hoy una de las Instituciones geográficas de Brasil con mayor número de miembros y con representación en casi todos los Estados del paísl. En ella conviven las múltiples tendencias que representan la geografía brasileña. Organizada en 1934, la Associaçâo de Geógrafos Brasileiros tenía objetivos fundacionales diferenciados de los actuales. Dicha asociación aparece altamente imbricada en el proyecto político territorial de la élite ilustrada...



Geografía e complexidade

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Carvalho, Marcos Bernardino de

O debate sobre as possibilidades de construção de abordagens integradas da natureza e da cultura nas ciências sociais, é o tema central deste artigo. Para o seu desenvolvimento, foram eleitos dois momentos bastante ilustrativos dos argumentos, interesses e desafios que acompanharam a história recente do desenvolvimento científico, de uma maneira geral, e das ciências sociais, em particular. Um desses momentos refere-se aos debates havidos, no final do século passado, em torno das obras..., The main subject of this article is the debate about the possibilities of construction of integrated approaches between nature and culture in the social sciences. For the development of this article, two quite illustrative moments of the arguments, interests and challenges that accompanied recent history of the scientific development, in a general way, and of the social sciences, in particular, have been chosen. One of those moments refers to the debates which happened, at the end of the...



À geografia dos esportes: uma introdução

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Jesus, Gilmar Mascarenhas de

Os esportes vêm adquirindo magnitude crescente na atualidade, despertando a atenção de diversos ramos da produção científica. A geografia, movida por suas transformações recentes, começa a se debruçar sobre este rico e vasto campo de investigação, disposta a tentar oferecer uma contribuição e um "olhar" peculiares. Todavia, ainda é muito incipiente a investida de geógrafos sobre os esportes, de forma que o presente artigo pretende apresentar um pequeno conjunto de temas como sugestão..., Nowadays, sports are becoming increasingly important, raising attention in several fields of academic production.Geography, pushed by its recent transformation, started to study this rich and vast field of research., trying to offer special view and contribution. Unfortunately, few geographers have dealt with the subject, in such way that this article intends to suggest a small set of themes for future works. On the other hand, looking for to defend the viability of Sports Geography, we also...



Do espaço colonial ao espaço da modernidade: os esportes na vida urbana do Rio de Janeiro

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Jesus, Gilmar Mascarenhas de

A incipiente urbanização brasileira colonial conformou um cenário de parcos e pouco dinamizados espaços públicos. O processo geral de modernização urbana, que se verifica principalmente a partir de meados do século XIX, permite uma crescente renovação de usos dos espaços públicos da cidade, e neste processo inserimos a adesão maciça aos esportes. Tomando a cidade do Rio de Janeiro durante as primeiras décadas da República como estudo de caso, procuramos apresentar este movimento de adoção e..., The weak structure of Brazilian colonial urbanization was characterized by few public spaces, with limited uses. The general modernization process, which started in middle 19th century, sped up urbanization and increased the dinamization of urban public spaces. We believe that the massive introduction of sports in urban life is an expression of this movement. In this paper we study Rio de Janeiro city between 1890 and 1920, using it as an example of the process of adoption of sports, its...



Geografia e sexo: os discursos e práticas no território brasileiro

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Villalobos, Jorge Ulises Guerra

Este trabalho têm por objetivo discutir as relações entre o sexo e o território. Isto, percorrendo dois caminhos, por um lado através da analise das imagens dos viajantes ao Brasil nos século XVI e por outro, através dos territórios do sexo construídos nos centros urbanos e garimpos do Brasil contemporâneo.



O sindicalismo rural no Brasil, no rastro dos antecedentes

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Thomaz Júnior, Antonio

É na perspectiva histórica de construção do sindicalismo rural no Brasil que, nesse texto, nos ocupamos. Mais precisamente, nos colocamos a discutir, de que forma e como, historicamente, o sindicalismo, como prática institucional de organização do trabalho, se insere no debate político mais amplo na sociedade. Isto é, abordar as disputas que se travam a partir de então e a materialização espacial desse processo, enquanto dinâmica e expressão geográfica da sociedade de classes., The historical of the trade union development in Brasil is the main topic of this article. More precisely, we discuss the kind and how, historically, the trade union, as practical of work organization is inserted in the society political debate.The controversy that arise from this and the spatial materialization of this process while dynamic and geographical expression of class society are also discussed in the article.



A implantação da geografia universitária no Rio de Janeiro, The implantation of academic geography in Rio de Janeiro

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Machado, Mônica Sampaio

O presente trabalho procura dar uma contribuição à história e memória da geografia brasileira. Será objeto de estudo deste artigo a implantação da geografia universitária desenvolvida no Rio de Janeiro, a partir de 1930, com a formação da Universidade do Distrito Federal, hoje, Universidade Federal do Rio de Janeiro. Nossa intenção é descrever o processo de institucionalização da geografia universitária carioca apresentando o grupo inicial da comunidade científica dos geógrafos acadêmicos e os..., This work is a contribution to the history and the memory of Brazilian Geography. The geography developed at Universidade Federal do Rio de Janeiro since 1930, when it was created and known as Universidade do Distrito Federal, is the main concern of this study. We intend to describe the process of institutionalisation of academic geography developed in Rio de Janeiro, indicating the early group of scientific community of academic geographers and the linkages developed at that time between...



Indústria e Engenheiros no Portugal de fins do século XIX: o caso de uma relação difícil, Portuguese industry and Portuguese engineers: the story of an episode in a difficult relationship

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Diogo, Maria Paula

Os Alvitres, publicados na Revista de Obras Publicas e Minas,em 1899, constituem um documento extremamente interessante para a avaliação do papel dos engenheiros portugueses no processo de implementação da modernidade industrial em Portugal. Os Alvitres são dirigidos simultaneamente ao governo e aos próprios engenheiros (estes na figura da Associação dos Engenheiros Civis portugueses). As primeiras 10 sugestões filiam-se, claramente, numa visão proteccionista, cobrindo três áreas fundamentais:..., The Alvitres (Suggestions), published in the Revista de Obras Publicas e Minas (Journal of Mines and Public Works) in 1899, is an important public statement of the Portuguese engineers about their role in bringing Portugal to the forefront of developed countries. The "Alvitres" are addressed both to the government and to the very Association of Civil Engineers of Portugal. The first 10 suggestions made to the government are clearly inspired by a protectionist philosophy. They cover...



Novos fundamentos para a biogeografia: a revolução biotecnológica e a cartografia dos manaciais de bio-sociodiversidade, New grounds for biogeography: the biotechnological revolution and the cartography of bio-diversity sources, Nuevos fundamentos para la biogeografia: la revolución biotecnológica y la cartografia de los manantiales de bio-diversidad

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Carvalho, Marcos Bernardino de

O trabalho argumenta a favor de uma renovação epistemológica da biogeografia em sintonia com as modificações projetadas, para o espaço mundial, pelo desenvolvimento recente da biotecnologia, e, consequentemente, com alguns do novos fundamentos que deverão balizar as relações entre os países detentores dos mananciais de biodiversidade e os detentores de tecnologia: entre eles, o fundamento biogeográfico. Dessa forma, a biogeografia, ao mesmo tempo em que retoma algumas de suas formulações..., This paper provides arguments in favour of an epistemological renovation of biogeography syntonized with the projected modifications for the global space by the recent development of biotechnology and consequently with some of the new basis that will demarcate the relationships between countries which own biodiversity sources and the ones that own technology. Among this new basis, the biogeographical.becomes in evidence. In so doing, biogeography, as well as rescues some of the original..., El artículo plantea por una renovación de la biogeografia en sintonia con los cambios proyectados, hacia el espacio mundial, por el reciente desarrollo de la biotecnologia y por lo tanto con algunos de los nuevos fundamentos que deberan enmarcar las relaciones entre los paises poseedores de manantiales de biodiversidad y los poseedores de tecnologia: entre ellos, el fundamento biogeográfico. De esta manera, la biogeografia, al mismo tiempo en que recupera algunas de suyas formulaciones...



Privado e público: inovação espacial ou social?, Private and public: spatial or social innovation?

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Ferreira, Angela Lúcia de Araújo, Marques, Sônia

A questão do espaço público vem sendo debatida, desde os anos 60, por especialistas de diversas áreas. Ao mesmo tempo novos tipos de espaços semi-privados ou semi-públicos aparecem como o cenário por excelência da vida urbana familiar e profissional: shopping, espaços de lazer de condomínios privados, casa de recepções, etc. Isso significa a privatização da vida pública? Ou a publicização da vida privada? Neste artigo, os autores tentam discutir essa questão baseada em observações de alguns..., The fate of traditional public space has been debated since the 60’s. Meanwhile a new kind of space in-between private and public grows and appears as the scene "par excellence" of urban life of familiar and professional events: malls, leisure rooms in private apartments, ballrooms, etc. Does it mean the privatization of public life? Or rather the publicization of private life? In this paper, the authors attempt to discuss this question based on observations of spaces such as those...



O lugar do caipira no processo de modernização, The "caipira" (countryside man)´s place inside the modernization process

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Mariano, Neusa de Fátima

O texto que ora apresentamos é parte de uma pesquisa em nível de mestrado ainda em andamento. O que se objetiva, neste contexto, é o entendimento da cultura caipira num momento da nossa sociedade em que a economia de mercado mostra-se cada vez mais agressiva no que diz respeito à competitividade. O caipira, durante muito tempo, manteve-se isolado do mundo do trabalho, não por vadiagem ou falta de oportunidade, porém pela sua desnecessidade. Em seu modo de vida não havia sentido a acumulação de..., The text we present now is part of a research of mastership level that is still in development. The aim, in this context, is the understanding of the "caipira" culture in a moment of our society in which the market economy shows itself increasingly aggressive regarding the competitiveness. The " caipira", during much time, kept isolated from the work world, not because of the lack of opportunities, but because of the lack of necessity. In "caipira"´s way of life,...



Considerações teórico-metodológicas sobre a difusão do futebol, Theoretical-methodological remarks about the football diffusion

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Jesus, Gilmar Mascarenhas de

Antes de tornar-se a modalidade esportiva mais praticada na atualidade, o futebol vivenciou um amplo e complexo processo de difusão espacial, partindo da Inglaterra vitoriana em direção às mais diversas regiões do planeta. No sentido de colaborar na construção de uma metodologia de abordagem geográfica deste fenômeno, discutimos as especificidades do futebol como inovação, e oferecemos elementos teórico-conceituais na perspectiva do estudo da sua difusão espacial. Pretendemos não apenas..., Before to become the most practised sport nowadays, football experienced a broad and complex spatial diffusion process, departing from Victorian England toward diverse regions of the planet. In order to contribute in the making of a geographic methodology about this phenomenon, we debate the uniqueness of the football as an innovation. We also offer theoretical-conceptual elements toward a spatial diffusion study of football. We intend to show the viability of this kind of investigation, as...



Inovações nas políticas populacionais: o planejamento familiar no Brasil, Innovations in the population policies: the family planning in Brazil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Silva, Susana Veleda da

No Brasil a queda da taxa de fecundidade, ocorrida nos últimos 30 anos, mostra mudanças no comportamento demográfico, evidenciadas pela prática da esterilização feminina. Esta prática ocorre a revelia de políticas populacionais oficiais e com o apoio de instituições privadas nacionais e internacionais. É somente a partir de 1997 que o Estado brasileiro assume a tarefa de promover o Planejamento Familiar gratuito, através da Lei 9263/97. Esta inovação pode redimir a prática indiscriminada da..., In Brazil the decrease of the fecundity rate, occured in last 30 years, shows changes in the demographic behavior, evidenced by the practical of feminine sterilization. This practice occurs without having an official population policies and with the support of national an international private institutions. It is only from 1997 that the Brazilian State assumes the task to promote free Family Planning, through law 9263/97. This innovation can redeem the indiscriminate practice of sterilization,...



Inovações educacionais: uma experiência de educação ambiental no Parque São Bartolomeu - Salvador, Bahia, Brasil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Mello, Maria Alba Guedes Machado

O texto apresenta uma experiência de Educação Ambiental em nove escolas da rede pública municipal de Salvador-Bahia, Brasil, desenvolvida mais intensivamente durante os anos de 1994 a 1997 e coordenada pela ong, Centro de Educação Ambiental São Bartolomeu-CEASB, em convênio com a Prefeitura Municipal e associações do bairro. Tratada como uma questão ética, a Educação Ambiental tem como objeto pedagógico a relação que os indivíduos mantêm com seu entorno buscando discutir qual o lugar que o ser...



Os agentes e os meios de divulgação científica e tecnológica em Portugal no século XIX, The agents and the means of dissemination of scientific and technological knowledge in Portugal in the 19th century

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Matos, Ana Maria Cardoso de

Os estudos mais recentes quer de historiadores económicos, quer de historiadores da ciência e da tecnologia, têm feito intervir um número maior de variantes nas relações entre ciência/tecnologia e desenvolvimento económico. A análise deixou de considerar apenas as influências mais ou menos directas entre uma e outra para passar a privilegiar aspectos como a atitude científica, a existência de sociedades vocacionadas para a produção de uma ciência aplicada, a criação de um ambiente cultural mais..., The latest research carried out both by economic and scientific historians highlights a larger number of variables in the relationship between science/technology and economic development. The analysis has gone beyond the more or less direct influences between them and focused on issues like the scientific attitude, the existence of societies more suited for the production of an applied science, the development of a cultural environment more inclined to apply the new knowledge, the links between...



Urbanismo e modernização das cidades: o "embellezamento" como ideal, Lisboa, 1858-1891, Urbanization and modernization of cities: the "embellazamento" as ideal. Lisboa, 1858-1891

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Silva, Alvaro Ferreira da, Matos, Ana Maria Cardoso de

Este artigo procura abordar os desafios de requalificação urbana colocados pela primeira experiência de globalização na segunda metade do século XIX. Só desta forma as cidades poderiam aproveitar os benefícios provocados pela maior internacionalização das economias nacionais. A cidade de Lisboa viveu também este processo de emulação de experiências no domínio urbanístico ou de transformação das infra-estruturas. Neste texto destaca-se os diferentes momentos por que passou este projecto de..., This article analyses the urban development and requalification challenges posed to the city by the first globalization experience throughout the second half of the nineteenth century. Only in this way the benefits coming from the greater internationalization of the national economies could be transmitted to the cities. Lisbon also experienced this process of emulation in the urban layout and the transformation of urban infrastructures. In this article is stressed the timing of this...



Redes de innovação no contexto dos Tecnópolos: a experiência de São Carlos, Brasil, Innovation networks in the tecnopoles context: the experience of São Carlos, Brasil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Baptista, Rosanita Ferreira e

O propósito deste trabalho é analisar os arranjos denominados de tecnopolos e as suas redes de informação e cooperação, à luz de uma nova lógica global e informacional, que permeia as relações sociais e econômicas nas sociedades contemporâneas. Investigou-se os impactos e desafios postos a tais arranjos de base territorial e que se fundamentam nas redes locais, face ao processo de difusão de redes eletrônicas, cada vez mais utilizadas para troca de informações, desenvolvimento de pesquisa e..., The proposal of this work was to analyze the arrangements called technopoleand their information and co-operation nets, under the light of a new global and informational logic, that pervades the social and economical relationships in the contemporaries societies. There was a search into which impact and challenge are placed in such territorial basis and that are based on local nets, in this new context, where the increase of electronic nets is a rule, used more and more for information...



Tendências atuais das migrações internas no Brasil, Actuals trends of the internal migrations in Brazil

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Menezes, Maria Lucia Pires

O censo demográfico realizado em 1970 pelo Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE) foi o grande banco de dados para as análises do padrão migratório no Brasil até e a partir daquele momento. Pesquisas e análises científicas estabeleceram o papel das migrações do Brasil que se industrializava e abria suas fronteiras rumo à Amazônia.Tais análises encontraram respaldo na bibliografia mundial que analisaram fenômenos semelhantes relativos aos movimentos populacionais que reordenavam..., The demographic survey carried out in 1970 by the IBGE (Brazilian Institute of Geography and Statistics) has so far been the great databank for the analyses of the migratory process in Brazil. Scientific analyses and researches have established the role of migrations in the industrialization period in Brazil, which, at that time, broadened its frontiers towards the Amazon. Such analyses found support in the worldwide literature which analysed similar phenomena regarding population migration....



O processo migratório no extremo oeste do Estado do Paraná/Brasil com a construção da hidrelétrica binacional Itaipu, The migratory process in the extreme west of Paraná’s State/Brazil with the construction of the Itaipu hidroelectric power plant

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Zaar, Miriam Hermi

O projeto da hidrelétrica binacional Itaipu, localizada no Rio Paraná, entre as Repúblicas do Brasil e do Paraguai, teve início na década de 1970, e em outubro de 1982, com a formação da represa, inundou uma área de 1.350 quilômetros quadrados. A propriedade agrícola familiar existente na área, foi desapropriada e migrou compulsóriamente. A maior parte dos mesmos se dirigiram para as áreas urbanas dos distritos e municípios que compõem a região, outros dirigiram-se à áreas rurais do próprio..., The project of the Itaipu hydroelectric power plant, located in Paraná River, between Brazil and Paraguay Republics were initiated at 1970’s, and in October of 1982, with the dam formation, it flooded a area of 1.350 kilometres squares. The property of the farmers’s families from the area, was expropriate and migrated compulsorily. The biggest part of them went to urban areas of district and cities that compound the region, others went to country side of the same state and to states Center-West...



A construção do espaço no sul do Brasil. De fronteira ao Mercosul: o caso de Jaguarão, The construction of the space in the south of Brasil. Frontier and Mercosul: the case of Jaguarão

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Martins, Roberto Duarte

Este traballho procura conhecer e analisar os mecanismos e estratégias utilizados para a ocupação e desenvolvimento da região do extremo sul do Brasil, durante a fase de consolidação desta fronteira. Para isto, aproveita-se da construção da cidade de Jaguarão no século 19, apoiado principalmente por documentos existente em arquivos locais., This work tries to analize and comprehend the mechanisms and strategies set for the colonization and development of the south brasilian borderline during its consolidation period, focusing on the foundation process of the city of Jaguarão, in the 19th century, and leaning on existent local archives.



Turismo, inovações e crescimento econômico local, Tourism, innovation and local economic growth

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Gomes, Rita de Cássia da Conceição, Silva, Valdenildo Pedro da

O artigo estuda a atividade turística na cidade do Natal, estado do Rio Grande do Norte - Brasil, por ser este um espaço onde esta atividade vem apresentando, desde os anos 80, uma expressiva expansão. O objetivo é analisar a atividade turística, enquanto promotora de inovações no espaço. Além da construção de novos territórios, o turismo tem propiciado o crescimento econômico, ainda que reestruturando valores, costumes e hábitos da sociedade local, constituindo-se em uma nova opção econômica,..., This paper focuses on tourism in Natal in the state of Rio Grande do Norte, Brazil. Natal has witnessed an outstanding growth of tourism since the 1980s. Here, the objective is to analyse the tourism as an agent of spatial transformation and innovation. In addition to building new territories, tourism has brought about economic growth - although impacting on local values - and is now responsible for the creation of new posts in the labour market. The paper also highlights the socio...



Turismo, inovações e desarticulação das atividades tradicionais, Turism, inovations and disarticulation of traditional activities, Turismo, innovaciones y desarticulación de las actividades tradicionales

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Lima, Fernando Roque de

Turismo, inovações e desarticulação das atividades tradicionais (Resumo) Estuda as características sociais que realçam a identidade cultural dos lugares que compõem a Ilha de Itaparica. Busca compreender os referenciais da sociabilidade tecida no cotidiano, tendo em vista as mudanças experimentadas na redefinição sócio-econômica no uso do tempo e do espaço, propiciada pela influência do turismo e do veraneio. Destaca as transformações em curso na sociedade contemporânea, enfatizando a educação..., Studies the social caracteristics that shows up the cultural identity of the places that makes part of Itaparica Island. It is ment tounderstand everyday the social references assuming the transformations that had occured in the social and economical definement of time and space, influenced by the turism and vacation. The society transformationsemphasizing the education and the new knowledge makes the turism the element that values the social benefits of turistic interests that establishes the..., Estudia las características sociales que refuerzan la identidad cultural de los lugares que componen la Isla de Itaparica. Busca comprender las referencias de la sociabilidad tramada en el cotidiano, teniendo en cuenta los cambios intentados en la redefinición socio-económica en el uso del tiempo y del espacio, propiciada por la influencia del turismo y del veraneo. Resalta las transformaciones en curso en la sociedad contemporánea, dando énfasis a la educación y los nuevos conocimientos...



O teletrabalho, uma forma de transformação do emprego, The telework, a new form of transformation of the employment

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Silva, Anelino Francisco da

O texto aborda as novas formas de transformações do trabalho: os efeitos no desemprego e discute o processo de mudança que opera no mercado de trabalho, advindo com o avanço tecnológico. Desse modo, o teletrabalho, especialmente a mensagem fonada, atividade em franca expansão na cidade de Natal – Rio Grande do Norte, Brasil, é objeto de observação exploratória., The text approches the new forms and transformation of the work; discusses the effects in the unemployment and the change process that operates in the labor market, bringing to on agreement with the technological progress. It gave way the progress technologic it generates new work forms with the telework, in that the telephonic message - in expansion in the city - is object to an exploratory observation.



Qualificação do trabalho: adestramento ou liberdade? Uma contribuição para o entendimento dos desafios postos ao movimento sindical diante da reestruturação produtiva do capital, Work qualification: training or liberty?. A contribution for the understanding of trade unions entities challenges from the productive capital re-structuring

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Thomaz Júnior, Antonio

Neste texto nos referenciamos no empreendimento da qualificação do trabalho, para refletir os desdobramentos da reestruturação produtiva do capital para o movimento sindical. Priorizaremos estender a interlocução para além da Geografia, pretextando entender o mundo contemporâneo, a partir de suas continuidades e descontinuidades. Para tanto, a reflexão do quadro posto supõe contemplar as relações que dão fundamento ao temário da educação para o trabalho, sobretudo com a entrada em cena do..., This paper aims to propose references for accomplishing work qualification, and also to reflect on the unfoldings of the productive re-structuring of the capital for the trade union movement. Our priority is to extend the inter communication geyond Geography, aiming to understand the modern world, from its continuty and discontinuity. Therefore, the reflection on the situation assumes the contemplation of the relationships that are fundamental for the educacional issues for work, mainly at the...



A cibergeografia e o continente das cidades virtuais, The cibergeography and the continent of the virtual cities

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Martins, Élvio Rodrigues

Este trabalho dedica-se à analise da relação entre novas tecnogias da comunicação e a formação de novas geografia. Destaca-se aspectos introdutórios da assim denominada cibergeografia., This paper purposes to analyse the relationship between the new technologies of communication and the make of new geographies. An introduction of the cybergeographie also are emphasized.



Campinas como centro produtor e irradiador de alta tecnologia na estruturação do espaço urbano regional, Campinas as a production and diffusion center of high technology in the structuring of the regional space

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Santos, Regina Celia Bega dos

Com este trabalho queremos demonstrar que o conceito de lugar pode ser usado para a compreensão de uma determinada formação sócio-espacial como produto da interação entre sociedade e espaço geográfico. Assim, Campinas - importante cidade do Estado de São Paulo, Brasil, localizada a cerce de 85 km da Cidade de São Paulo - caracteriza-se como centro de produção e de difusão de tecnológico de ponta. Sua região teve um importante desenvolvimento econômico com a cultura do café que proporcionou sua..., With this paper we want to show that the concept of place could be used to understand one determined social-space formation as a product of the interactions between society and the geographical space. Therefore, Campinas – an important city in São Paulo, Brazil, 85 km far from São Paulo City - could be characterized as a high technological production and diffusion center. Its region had an important economic development with the coffee culture which led to its inclusion among the more dynamic...



Celebration: uma cidade informacional?, Celebration: an informational city?

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Silva, Paulo Celso da

A partir da pesquisa de campo para o doutoramento, visitando uma cidade americana nova, o autor propõe apresentar elementos para uma discussão mais aprofundada das cidades informacionais. Aceitando que vivemos na era informacional em que as redes alteram as perspectivas urbanas para empresas e indivíduos em seu cotidiano, o texto parte da premissa de que esse momento atual é a pós-modernidade. As bases teóricas estão centradas, principalmente, nos pensadores Milton Santos, Manuel Castells e..., Starting from the empiric research for the doctorate visiting a new American city, the author intends to present elements for a deepened discussion of the cities informational. Accepting that lived in the era informational where the nets alter the urban perspectives for companies and individuals in its daily one, the text leaves of the premise that that current moment is the post-modernity. The theoretical bases are centered, mainly, in the thinkers Milton Santos, Manuel Castells and Michel...



Que inovações possíveis para o governo urbano em Lisboa?, Possible innovations for Lisbon's urban governance?

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Seixas, João Ferreira de

Na metrópole Lisboeta, perante as acentuadas alterações registadas nos últimos anos quer em termos das diferentes dimensões estruturais, quer no âmbito das percepções sociais dos problemas urbanos, com a correspondente exigência de uma distinta postura e urgência de actuação política, não se tem ainda percepcionado uma efectiva corrente de mudança dos actuais enquadramentos sócio-políticos e administrativos vigentes. Posicionamentos cívicos com difusas representações, uma contínua cultura de..., In the metropolis of Lisbon, the strong changes felt both in terms of the different structural dimensions, and in terms of the social perceptions of the urban issues, with the demand for a new political environment, has not yet corresponded to an effective change of the present social, political and administrative frameworks. Diffuse civic urban representations, a continuous political discretion culture (mainly at the local level), relevant normative and procedural issues and lacks on the...



Neuves estrategies urbaines et progresive arrêt des terrains agricoles dans le zone rurale à Dakar, New urban strategies and progressive come-back of agriculture in Dakar's rural zone, Nuevas estrategias urbanas y retroceso progresivo de las tierras agrícolas en la zona rural de Dakar

Repositorio: RCUB. Revistas Científicas de la Universidad de Barcelona
Sow, Papa

L'urbanisation excessive actuelle de Dakar (Senegal), en influant sur les modifications structurelles des espaces péri-urbains ­ dont les repères et les activités traditionnelles sont dévaluées ­ a relativement bousculé les anciennes logiques liées à la gestion de la terre. Cette suivante étude identifie et analyse l'avancée urbaine, la décentralisation à la base et les nouvelles territorialités villageoises qui sont, actuellement en cours, dans la zone rurale de Dakar, The current urban growth of Dakar (Senegal) has influenced the structural modifications of the suburbs and intermediary cities, in which reference points and traditional activities have been devalued, and relatively transformed old logistics relating to land management. This report identifies and analyses urban growth, the consequences of the decentralization and new territorialities which are currently in progress in Dakar's rural zone., El crecimiento urbano desmedido actual de la aglomeración de Dakar (Senegal) ha influido mucho sobre las modificaciones estructurales de los espacios periurbanos y de las ciudades intermedias, en las cuales los referentes y las actividades tradicionales han sido desvalorizadas, transformando relativamente las antiguas lógicas vinculadas a la gestión de la tierra. Este estudio identifica y analiza el avance urbano, las consecuencias de la descentralización de base y las nuevas territorialidades...