- Medaglia, Serena|||0000-0003-3537-9842
[ES] Las infecciones microbianas asociadas a biopelículas y el aumento de la resistencia a los antimicrobianos representan un desafío crítico, tanto en entornos clínicos como industriales. En este contexto, esta tesis doctoral, titulada "Desarrollo de materiales híbridos funcionales para aplicaciones antimicrobianas avanzadas", explora nuevas estrategias para la prevención y erradicación de biopelículas, mediante el uso de materiales funcionalizados con compuestos antimicrobianos naturales. El primer capítulo se centra en el desarrollo de superficies de acero inoxidable modificadas con un recubrimiento antimicrobiano basado en vainillina, anclado a una capa intermedia de sílice. Las pruebas realizadas sobre Staphylococcus epidermidis, uno de los principales patógenos responsables de infecciones nosocomiales, demostraron una reducción del 100% en la viabilidad bacteriana y una disminución del 75% en la formación de biopelículas, en comparación con superficies no tratadas. El segundo capítulo presenta un nuevo enfoque para la prevención de infecciones asociadas a implantes, ya que las infecciones postquirúrgicas en ortopedia siguen siendo un grave problema clínico. En este estudio, se funcionalizaron materiales regenerativos basados en fosfato de calcio (CaP) con vainillina (CaP-Vainillina), con el fin de combinar sus propiedades regenerativas, con una acción antimicrobiana prolongada. La letalidad promedio sobre S. epidermidis en biopelícula, cuando se trató con CaP-Vanillin, fue del 98,9% y superior al 99,9% en concentraciones de 50 mg/mL y 100 mg/mL, respectivamente, en comparación con el CaP. Los estudios in vivo en modelos animales confirmaron que el uso de estos biomateriales no interfiere con la osteointegración, lo que los convierte en candidatos prometedores para aplicaciones clínicas. En el tercer capítulo, se abordan las limitaciones asociadas a diversos compuestos naturales mediante la aplicación de la nanotecnología, utilizada como herramienta para mejorar la eficacia y funcionalidad de estos agentes naturales. Este capítulo presenta dos artículos de investigación, que describen el desarrollo de nanodispositivos avanzados. El primer artículo explora una tecnología prometedora para la industria alimentaria, donde la contaminación por biopelículas bacterianas representa un riesgo grave para la seguridad alimentaria y provoca importantes costes económicos. Se diseñó un sistema basado en nanopartículas de tipo Janus, formado por una combinación de nanopartículas de platino con sílice mesoporosa funcionalizada con vainillina. Estos nanosistemas muestran movimiento autónomo en presencia de peróxido de hidrógeno (H¿O¿) y, con ello, una alta capacidad para penetrar biopelículas de Staphylococcus aureus y eliminar eficazmente las células patógenas, abriendo nuevas vías para soluciones de desinfección industrial. El segundo artículo del tercer capítulo investiga una estrategia innovadora basada en la Terapia Fotodinámica Antimicrobiana (aPDT), que aprovecha la acción combinada de fotosensibilizadores y luz a longitudes de onda específicas para generar especies reactivas de oxígeno e inducir la muerte bacteriana. Se diseñó un sistema basado en nanopartículas de sílice mesoporosa cargadas con curcumina y funcionalizadas con polimixina B (actuando como puerta molecular). Los resultados mostraron una reducción significativa en la viabilidad bacteriana y hasta un 99% de inhibición en la formación de biopelículas.
Así, esta tesis doctoral demuestra el potencial de las superficies funcionalizadas, los nanomateriales motorizados y la Terapia Fotodinámica como estrategias avanzadas y eficaces para combatir infecciones por biopelículas y la resistencia antimicrobiana. Las aplicaciones abarcan desde el ámbito biomédico hasta la seguridad alimentaria, proponiendo nuevas soluciones para el control de infecciones y la reducción del uso de antibióticos o biocidas., [CA] Les infeccions microbianes associades a biofilms i l'augment de la resistència als antimicrobians representen un desafiament crític tant en entorns clínics com industrials. En aquest context, aquesta tesi doctoral, titulada "Desenvolupament de materials híbrids funcionals per a aplicacions antimicrobianes avançades", explora noves estratègies per a la prevenció i eradicació de biofilms mitjançant l'ús de materials funcionalitzats amb compostos antimicrobians naturals. El primer capítol se centra en el desenvolupament de superfícies d'acer inoxidable modificades amb un recobriment antimicrobià a base de vainillina, ancorat a una capa intermèdia de sílice. Les proves realitzades sobre Staphylococcus epidermidis, un dels principals patògens responsables d'infeccions nosocomials, van demostrar una reducció del 100% en la viabilitat bacteriana i una disminució del 75% en la formació de biofilms en comparació amb superfícies no tractades. El segon capítol presenta un nou enfocament per a la prevenció d'infeccions associades a implants, ja que les infeccions postquirúrgiques en ortopèdia continuen sent un problema clínic greu. En aquest estudi, es van funcionalitzar materials regeneratius a base de fosfat de calci (CaP) amb vainillina (CaP-Vanillin), amb l'objectiu de combinar les seues propietats regeneratives amb una acció antimicrobiana prolongada. La letalitat mitjana sobre S. epidermidis en biofilm, quan es tractava amb CaP-Vainillina, fou del 98,9% i superior al 99,9% a concentracions de 50 mg/mL i 100 mg/mL, respectivament, en comparació amb el CaP. Els estudis in vivo en models animals van confirmar que l'ús d'aquests biomaterials no interfereix amb l'osteointegració, la qual cosa els converteix en candidats prometedors per a aplicacions clíniques. Al tercer capítol, s'aborden les limitacions associades a diversos compostos naturals mitjançant l'aplicació de la nanotecnologia, utilitzada com a eina per a millorar l'eficàcia i funcionalitat d'aquests agents naturals. Aquest capítol presenta dos articles d'investigació que descriuen el desenvolupament de nanodispositius avançats. El primer article explora una tecnologia prometedora per a la indústria alimentària, on la contaminació per biofilms bacterians representa un risc greu per a la seguretat alimentària i provoca importants costos econòmics. Es va dissenyar un sistema basat en nanopartícules de tipus Janus, compost per una combinació de nanopartícules de platí amb sílice mesoporosa funcionalitzada amb vainillina. Aquests nanosistemes mostren moviment autònom en presència de peròxid d'hidrogen (H¿O¿) i, amb això, una gran capacitat per a penetrar biofilms de Staphylococcus aureus i eliminar eficaçment les cèl·lules patògenes, obrint noves vies per a solucions de desinfecció industrial. El segon article del tercer capítol investiga una estratègia innovadora basada en la Teràpia Fotodinàmica Antimicrobiana (aPDT), que aprofita l'acció combinada de fotosensibilitzadors i llum a longituds d'ona específiques per a generar espècies reactives d'oxigen i induir la mort bacteriana. Es va dissenyar un sistema basat en nanopartícules de sílice mesoporosa carregades amb curcumina i funcionalitzades amb polimixina B (actuant com a porta molecular). Els resultats van mostrar una reducció significativa en la viabilitat bacteriana i fins a un 99% d'inhibició en la formació de biofilms. Així, aquesta tesi doctoral demostra el potencial de les superfícies funcionalitzades, els nanomaterials motoritzats i la Teràpia Fotodinàmica com a estratègies avançades i eficaces per a combatre infeccions per biofilms i la resistència antimicrobiana. Les aplicacions abasten des del sector biomèdic fins a la seguretat alimentària, proposant noves solucions per al control d'infeccions i la reducció de l'ús d'antibiòtics o biocides., [EN] Microbial biofilm infections and increasing antimicrobial resistance represent a critical challenge in both clinical and industrial settings. In this context, this doctoral thesis, entitled "Development of Functional Hybrid Materials for Advanced Antimicrobial Applications", explores new strategies for biofilm prevention and eradication through the use of functionalized materials with natural antimicrobial compounds. The first chapter focuses on the development of stainless steel surfaces modified with an antimicrobial coating based on vanillin, anchored to an intermediate silica layer. The tests performed on Staphylococcus epidermidis, one of the main pathogens responsible for nosocomial infections, showed a 100% reduction in bacterial viability and a 75% decrease in biofilm formation, compared to untreated surfaces. The second chapter presents a new approach for preventing infections associated with implants, as post-surgical infections in orthopedics remain a serious clinical problem. In this study, regenerative materials based on calcium phosphate (CaP) were functionalized with vanillin (CaP-Vanillin) in order to combine their regenerative properties with prolonged antimicrobial action. The average lethality on S. epidermidis in biofilm, when treated with CaP-Vanillin, was 98.9% and over 99.9% at concentrations of 50 mg/mL and 100 mg/mL, respectively, compared to CaP. In vivo studies in animal models confirmed that the use of these biomaterials does not interfere with osteointegration, making them promising candidates for clinical applications. In the third chapter, the limitations associated with various natural compounds are addressed through the application of nanotechnology, used as a tool to enhance the efficacy and functionality of these natural agents. Two research articles are presented in this chapter, describing the development of advanced nanodevices. The first article explores a promising technology for the food industry, where bacterial biofilm contamination poses a serious risk to food safety and results in significant economic costs. A system based on Janus nanoparticles was designed, consisting of a combination of platinum nanoparticles with vanillin-functionalized mesoporous silica. These nanosystems exhibit autonomous movement in the presence of hydrogen peroxide (H¿O¿) and, with that, show a high capacity to penetrate Staphylococcus aureus biofilms and effectively eliminate pathogenic cells, paving the way for new industrial disinfection solutions. The second article of the third chapter investigates an innovative strategy based on Antimicrobial Photodynamic Therapy (aPDT), which exploits the combined action of photosensitizers and light at specific wavelengths to generate reactive oxygen species and induce bacterial death. A system based on mesoporous silica nanoparticles loaded with curcumin and functionalized with polymyxin B (acting as a molecular gate) was designed. The results showed a significant reduction in bacterial viability and up to 99% inhibition in biofilm formation. Thus, this doctoral thesis demonstrates the potential of functionalized surfaces, motorized nanomaterials, and Photodynamic Therapy as advanced and effective strategies to combat biofilm infections and antimicrobial resistance. The applications range from biomedical sectors to food safety, suggesting new approaches for infection control and the reduction of antibiotic or biocide use., The Spanish Government (projects PID2021-126304OB-C41, PID2021-128141OB-C22 and TED2021-132114B-I00, MCUI/FEDER, EU and CIBER-Consorcio Centro de Investigación Biomédica en Red (CB06/01/2012), Instituto de Salud Carlos III, Ministerio de Ciencia e Innovación) and the Generalitat Valenciana (CIPROM/2021/007) funded this research. This work was also supported by the European Research Council (ERC) via Advanced Grant (101052997, EDISON). This study formed part of the Advanced Materials program (MFA/2022/053) and the AGROALNEXT program (AGROALNEXT/2022/032), supported by MCIN with funding from the European Union NextGenerationEU (PRTR-C17.I1) and by Generalitat Valenciana. S.M. thanks the Generalitat Valenciana for her Grisolía fellowship (GRISOLIAP/2018/149). Á.M.-A. thanks the Universitat Politècnica de Valencia (UPV) for her Ph.D. grant (DOCEMPR22). F.J.H thanks Ministerio de Universidades (MIU, Spanish Government) for his FPU grant (FPU20/06021). M.R.-T. thanks MIU for his FPU grant (FPU21/03142). A.B. thanks the MIU for her Beatriz Galindo contract (BG20/00020). P.D. thanks the Instituto de Salud Carlos III and the European Social Fund for financial support “Sara Borrell” (CD20/00120) and “Miguel Servet” (CP24/00043).