Pasar al contenido principal

Idioma del documento

Encontrados 22913 resultado(s)
Encontradas 230 página(s)

Dolia ex Hispania: els dolia a les províncies d’Hispania en època romana. Estat de la qüestió i perspectives

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Rueda, Maria, Járrega Domínguez, Ramon

Dolia ex Hispania recull les actes del congrés internacional homònim, organitzat per l’ICAC el 2022, dedicat a l’estudi dels grans contenidors ceràmics (dolia) a les províncies hispàniques. Amb 33 articles, una ponència final i un glossari, el volum ofereix una visió actualitzada sobre l’estat de la recerca i els principals debats en aquest àmbit. Els estudis s’organitzen en tres seccions dedicades a la Tarraconense, la Bètica i la Lusitània, a més d’una secció final amb contribucions de..., Aquesta obra ha estat possible gràcies al projecte de recerca «Amphorae Ex Hispania: Sistematización y Accesibilidad en red de los centros de producción» (I+D HAR2015-68554-P)., info:eu-repo/semantics/publishedVersion



As mulheres da metrópole de Curitiba e a mobilidade em Colombo: desafios e perspectivas para as trabalhadoras da região metropolitana de Curitiba, Women in the metropolis of Curitiba and mobility in Colombo: challenges and perspectives for women workers in the metropolitan region of Curitiba

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Beck, Maria Paula

This article looks at gender inequalities in urban mobility, focusing on women living in Colombo, in the Metropolitan Region of Curitiba, who use public transport to get to work in the domestic services sector in Curitiba. The study analyzes the accessibility, inclusion and safety of public transport, pointing out the limitations faced by women. Using the "Commented Walk" method, the mobility conditions and challenges faced by this specific group were observed. The article highlights..., Este artigo aborda as desigualdades de gênero na mobilidade urbana, com foco em mulheres que moram em Colombo, na Região Metropolitana de Curitiba, que dependem do transporte público para acessar o trabalho no setor de serviços domésticos na cidade-polo. O estudo analisa a acessibilidade, inclusão e segurança do transporte público, destacando as limitações enfrentadas pelas mulheres. Utilizando o método do Percurso Comentado foram observadas as condições de mobilidade e os desafios enfrentados..., Peer Reviewed



A mobilidade a pé das mulheres em São Paulo: a perspectiva de gênero no planejamento urbano, Pedestrian women in the city of São Paulo: gender perspective in urban planning

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Silva, Marina Pereira S. G. da

Um conjunto de fatores afeta de forma desigual os deslocamentos femininos e masculinos, fazendo com que o direito das mulheres se moverem livremente pelas cidades, não seja garantido do modo que é para os homens. Estudos anteriores apontam que medidas tradicionais de mensuração da mobilidade urbana não são capazes de compreender essas desigualdades pois, provêm de um modelo relacionado mais as viagens masculinas, desconsiderando assim, as experiências das mulheres. Partindo destas questões,..., A set of factors unequally affects female and male displacements, making the right of women to move freely around cities not being guaranteed the way it is for men. Previous studies point out that traditional forms of measuring urban mobility are not able to comprehend these inequalities because they come from a model related more to male travel, thus disregarding women's experiences. Based on these issues, this work aims to map women's and men´s walking travels in the Metropolis of..., Peer Reviewed, Objectius de Desenvolupament Sostenible::5 - Igualtat de Gènere



Por uma perspectiva social e política de Gênero e sexualidade.

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Guasch, Òscar, 1961-

Resumo Neste artigo, o sociólogo espanhol Oscar Guasch problematiza as categorias gênero e sexualidade a partir de uma perspectiva social e política. O autor defende que as Ciências Sociais produzam suas próprias ferramentas críticas que possam desmontar e revisar as concepções de gênero e de sexualidade inventadas pelas ciências da saúde (Medicina) e da conduta (Psicologia). Tal abordagem insere-se no campo da Sociologia da Sexualidade na Espanha, no qual Guasch desenvolve suas pesquisas sobre...



Significados medievais da maçã : fruto proibido, fonte do conhecimento, ilha Paradisíaca

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Zierer, Adriana

Neste artigo procuramos analisar algumas das simbologias da maçã. Apesar de outros frutos estarem associados ao pecado original, como o figo e a uva, a maçã a partir do século XIII passou a ser a principal representação da transgressão de Adão e Eva no Éden. A ingestão do fruto proibido significou a possibilidade de atingir o conhecimento através do livre-arbítrio, mas também levou ao sofrimento (a expulsão do local divino, a necessidade do trabalho e as dores no parto). Em outras culturas,..., Dans ce travail nous cherchons d'analyser quelques symbologies de la pomme. Bien que d'autres fruits soient associées au peché originel, comme le figue et la raissin, depuis le 13ème siecle la pomme est devenu la principal representation de la transgression d'Adam et Eve en Éden. L'ingestion du fruit interdit a signifié la possibilité de l'homme d'atteindre la conaissance par le libre arbitre, mais c'est a conduit aussi à la suffrance(l'expulsion du...



Sentidos atribuídos por licenciandos de Física à aprendizagem da docência

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
De Castro, Beatriz A. C., Abib, Maria Lúcia Vital dos Santos, De Azevedo, Maria Nizete

O presente trabalho busca analisar, sob a concepção Histórico Cultural, os sentidos atribuídos por licenciandos de física à aprendizagem da docência no processo de estágio desenvolvido na disciplina de Metodologia do Ensino de Física. Os sentidos que licenciandos atribuem à docência se relacionam com os motivos que os mobilizam para ações durante sua atividade de estudo, o que permite apreender sua historicidade. Estudar fatores que colaboram para a atribuição de sentidos permite que, ao serem...



Vulnerabilidades mapeadas, violências localizadas : experiências de pessoas travestis e transexuais no Brasil

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Camillo Bonassi, Bruna, dos Santos Amaral, Marília, Filgueiras Toneli, Maria Juracy, Amaral de Queiroz, Mariana

O presente artigo discute as formas de violência, seus modos de atuação, naturalização e invisibilidade, às quais as pessoas travestis e transexuais são submetidas em Santa Catarina, Brasil. A partir da aplicação de questionários a 100 pessoas trans, foi possível elaborar um perfil psicossocial desta população e identificar as violências específicas pelas quais passa, além de seus principais agentes. Os tipos mais frequentes são a discriminação, as violências psicológica, física e institucional..., This study discusses the forms of violence and their ways of acting, naturalization and invisibility that transvestites and transgender individuals are subjected in Santa Catarina, Brazil. Trough the applying of questionnaires to 100 trans individuals, it was possible to elaborate a psychosocial profile of this population and identify the specific violence they pass through and the main agents of them. The most frequent types are discrimination, psychological, physical and institutional...



A formação de professores pela pesquisa em educação ambiental : uma proposta com agricultores do Brasil para além dos espaços da universidade

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Silva de Oliveira, Alessandro, Vinícius Cardoso Souza Resende, Marcos, Luiz, Ruth Aparecida, de Souza, Nelson Miguel, Cardoso, Lonely Xavier

Este texto relata uma experiência de formação de professores pela pesquisa em educação ambiental. É desenvolvido por um núcleo de pesquisas no Brasil, em uma comunidade de agricultores em situações de riscos pelo uso de agrotóxicos. A proposta articula-se entre os espaços da Universidade, da escola-rural e locais de trabalho dos agricultores. Nela, buscamos mudanças nas visões sobre a docência de professores em formação para a intervenção em situações de vulnerabilidade. A perspectiva crítica...



Influência Verbal nas Estratégias de Coping em Atletas de Nado Sincronizado

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Ponciano, Kátia Regina, Bocalini, Danilo Sales, de Lima, Fabio Rocha, Balbinotti, Marcos Alencar, Neves, Angela Nogueira, Zanetti, Marcelo Callegari

Os objetivos do presente estudo foram: 1º investigar se uma intervenção verbal e demonstrativa, no momento discriminado como T2, promoveu alterações nas estratégias de enfrentamento (coping) quando comparado ao momento T1; 2º investigar o comportamento da percepção de eficácia após uma intervenção verbal e demonstrativa no momento T2; 3º verificar se as notas atribuídas na prova de figuras no momento T2 foram mais altas quando comparadas ao momento T1. Metodologia: Participaram 23 atletas de..., Los objetivos del presente estudio fueron: 1º investigar si una intervención verbal y demostrativa, en el momento discriminado como T2, promovió cambios en las estrategias de enfrentamiento (coping) cuando comparado al momento T1; 2º investigar el comportamiento de la percepción de eficacia después de una intervención verbal y demostrativa en el momento T2; 3º verificar si las notas atribuidas en la prueba de figuras en el momento T2 fueron más altas cuando comparadas al momento T1. Metodología..., The objectives of the present study were: 1st investigate if a verbal and demonstrative intervention at the moment discriminated as T2 promoted changes in coping strategies when compared to the T1 moment, 2nd investigate the behavior of the perception of efficacy after a verbal and demonstrative intervention at the time T2, 3rd to verify if the scores attributed in the proof of figures at time T2 were higher when compared to T1 moment. Methodology: 23 synchronized swimming athletes,...



O conceito de spin em livros didáticos de química geral utilizados em universidades brasileiras

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Senise Junior, Carlos Roberto, Viana Bonini, Hélio, Suart Jùnior, José Bento

Este trabalho analisa o conceito de spin em livros didáticos de Química Geral frequentemente utilizados no Brasil. Foram selecionados livros entre os mais retirados pelos usuários de uma expressiva biblioteca universitária no ano letivo de 2016. Os livros foram analisados a partir dos seguintes tópicos: o experimento de Stern-Gerlach, a proposição de Uhlenbeck e Goudsmit, a analogia clássica e a reinterpretação do spin. Verificou-se que a analogia clássica do spin está presente em todos os...



Controvérsias sociocientíficas e projetos integrados : condicionantes e potencialidades para o ensino de ciências

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Duso, Leandro, Pedrosa Maestrelli, Sylvia Regina

O presente trabalho é parte de uma pesquisa de doutorado e que busca discutir as condicionantes e potencialidades da abordagem de controvérsias sociocientíficas por meio de projetos integrados em uma escola de ensino médio e técnico no Brasil. A pesquisa foi realizada através da aplicação de questionário com os docentes da escola e realizado entrevistas com a direção e coordenação da mesma e com professores de três diferentes áreas do conhecimento. As informações obtidas foram analisadas e...



Espaços de transição: o elo conector entre o edifício e a cidade

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Guerini Scopel, Vanessa

O artigo em questão é uma reflexão acerca dos espaços de transição presentes nas cidades. Estes espaços podem ser entendidos como locais intermediários que fazem a conexão entre a arquitetura e a cidade, podendo ser semipúblicos ou semiprivados, apresentando diversas tipologias e outras nomenclaturas. Tendo como base uma pesquisa bibliográfica e iconográfica, pretende-se evidenciar o conceito e as definições sobre os espaços de transição, bem como ressaltar sua importância para a melhora da..., The article in question is a reflection about the transition spaces present in cities. These spaces can be understood as intermediate locations that make the connection between architecture and city, can be semi-public or semiprivate, with various types and other nomenclatures. Based on a bibliographic and iconographic research, it intends to demonstrate the concept and definitions of the transitional spaces, and to underscore its importance for the improvement of the relationship between the...



Evolução histórica da verticalização de Balneário Camboriú: Orla da Praia e área central da cidade

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Beuting, Anderson, Martins, Bruno César Volpato

Balneário Camboriú localiza-se em Santa Catarina, conta com 108.089 habitantes (IBGE 2010) e área territorial de 46 km², com 100% desta área em perímetro urbano. Este trabalho tem como objetivo o mapeamento e a análise da evolução histórica da verticalização, relativa a distribuição espacial dos edifícios na área central do município e dos índices urbanísticos presentes nos Planos Diretores vigentes desde a sua emancipação em 1964, como também, dos dados estatísticos demográficos dos censos ao..., Balneario Camboriu is located in Santa Catarina, with 108.089 inhabitants (IBGE 2010) and an area of 46 sq km, with 100% of this area in the urban perimeter. This research aims to map and analyze the Historical Evolution of the Verticalization relative to the spatial distribution of the buildings within the city and Urban Index within the current and past Master Plan zoning laws since its emancipation in 1964, as well as statistical demographic data retrieved from the various census in this...



Comportamento irreversível da magnetizaçao do YBaCuO texturizado

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Mendoza, R. M. N., Vieira, Valdemar das Neves, Silva, D. L. da, Roa Rovira, Joan Josep, Wolff-Fabris, Frederik, Teixeira Dias, Fábio

Postprint (published version)



Versões de vulnerabilidade em artigos científicos brasileiros sobre desastres ambientais

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Martins, Mário Henrique da Mata, Tavanti, Roberth Miniguine, Spink, Mary Jane P.

Nesta pesquisa, analisamos versões de vulnerabilidade em artigos científicos brasileiros sobre desastres ambientais. Para alcançar esse objetivo, realizamos uma revisão bibliográfica da literatura disponível em uma base de dados especializada em desastres e saúde e uma revisão reticulada da bibliografia encontrada. Em seguida, descrevemos o conteúdo dos artigos, identificamos os repertórios linguísticos de vulnerabilidade que utilizam e as versões de vulnerabilidade que esses repertórios..., In this study, we analyzed versions of vulnerability in Brazilian scientific articles on environmental disasters. To achieve this goal, we carried out a literature review in a database specialized on disaster and health issues and a reticulated bibliographical review in the retrieved articles. We described the article's content, identified linguistic repertoires of vulnerability and analyzed the versions of vulnerability each group of repertoires performed. Our results show that the...



Avaliação pós-ocupação da estratégia dots em Porto Alegre: o caminhar em dois contextos socioeconômicos, Post Occupation Evaluation of the dots strategy in Porto Alegre: walking in two socioeconomic contexts

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Jaskowiak, Rodrigo Dalenogare, Calliari Milesi, Pâmela

With the worsening of climate change, it has become imperative to reduce greenhouse gas emissions (GHGs), demanding the rapid decrease in the use of fossil fuels. To achieve this goal, it is necessary to promote a sustainable urban mobility matrix. The Transit Oriented Development (DOT) strategy provides guidelines for a city guided by this new mobility matrix. The methodology enables the evaluation of developments through scores according to different principles. This study selected two..., Com o agravamento das mudanças climáticas, tornou-se imperativa a redução das emissões de gases de efeito estufa (GEE), demandando a rápida diminuição do uso de combustíveis fósseis. Para alcançar esse objetivo, é necessário promover uma matriz de mobilidade urbana sustentável. A estratégia de Desenvolvimento Orientado ao Transporte Sustentável (DOTS) oferece diretrizes para uma cidade guiada por essa nova matriz de mobilidade. A metodologia possibilita a avaliação de empreendimentos por meio..., Peer Reviewed



Impacto estético de edifícios altos e propostas de intervenção para setores do 4º. distrito de Porto Alegre

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Gregoletto, Debora, Reis, Antônio Tarcísio da Luz, Becker, Sandra Helena Lehnen

O objetivo deste artigo é analisar o impacto estético de edifícios altos através da percepção de usuários do espaço urbano a partir de distintos pontos de observação e, com base nos resultados obtidos, analisar duas propostas acadêmicas (trabalhos de conclusão do curso de Arquitetura e Urbanismo) de intervenção urbana para setores do 4º. Distrito de Porto Alegre. A coleta de dados foi realizada através de questionários aplicados via internet para usuários da cidade de Porto Alegre - Brasil,..., The purpose of this paper is to analyze the aesthetic impact of tall buildings through the perception of users of the urban space from different observation points and, based on the results, analyze two academic proposals (completion of work of the Architecture and Urbanism course) urban intervention for sectors in the 4th District of Porto Alegre. Data were collected through questionnaires made available via the Internet to users of urban space of Porto Alegre - Brazil, divided into three...



Uma outra expressão do Divino : O Conhecimento do Espaço Geográfico pelos judeus na Idade Média e no Renascimento

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Siqueira de Carvalho, Márcia

As viagens, desde a Antigüidade, são fontes importantes para a descrição de lugares. As perseguições e peregrinações religiosas, assim como as rotas comerciais tiveram um papel de destaque para o conhecimento geográfico que se dava paralelo a esta expansão. Este artigo destaca o conhecimento geográfico produzido pelos judeus na Idade Média e no Renascimento., Voyages, since Antiquity, are important sources for topographical descriptions. Thus, religious persecutions, pilgrimages and commercial routes played a major role for geographical knowledge. This article focuses Jewish geographical knowledge in the Middle Ages and the Renaissance.



Reflexão de uma futura professora sobre o ensino de álgebra através da modelagem matemática, A prospective teacher’s reflection on the teaching and learning of algebra through mathematical modelling

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Ledezma, Carlos, Breda, Adriana, Sánchez Brualla, Alicia

Há un amplo consenso sobre a importâcia de trabalhar as competências matemáticas em todos os níveis de ensino, entre as quais se destaca a modelagem matemática. Dada a sua relevância como ferramenta para a resolução de problemas de contextos reais, este artigo aborda esta competência na perspectiva da reflexão de uma futura professora de matemática. Nesta linha, analise-se a reflexão feita por uma futura professora em sua Dissertação Final de Mestrado sobre o papel da modelagem matemática no...



Conexões da Zona Sul : mapeamento participativo de atores, ações e relações solidárias

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Gómez Esteves, Egeu, da Silva Pereira, Cleberson, Spink, Peter

Relatamos aqui uma pesquisa de campo prospectiva que objetivou mapear atores, ações e relações sociais que configuram a Economia Solidária da Zona Sul da cidade de São Paulo. Para isso, conduzimos treze oficinas de Mapeamento Participativo nas quais os participantes localizaram no mapa da região 150 atores sociais, incluindo coletivos informais, associações civis, cooperativas e entes estatais. A metodologia de Análise de Redes Sociais possibilitou identificar, entre os atores sociais, a..., We report a field research that aimed to map actors and social relations that characterize the Solidarity Economy of the South Zone of the city of São Paulo. We conducted thirteen Participative Mapping workshops in which participants located 150 social actors on the map of the region, including informal collectives, civil associations and state entities. The methodology of Social Network Analysis made it possible to identify, among social actors, the presence of more than 200 connections and...



Reseña de De Masi (2017) Alfabeto da sociedade desorientada

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Habowski, Adilson Cristiano, Conte, Elaine

O texto em questão é uma resenha do livro Alfabeto da sociedade desorientado: para entender o nosso tempo, de Domenico De Masi. A perspectiva adotada pelo revisor dá visibilidade aos aspectos da falta de orientação da sociedade em relação ao lazer cultural na hiperaceleração do trabalho, que controla o tempo livre e cria novos modos de produtividade para o mundo. Trata-se de uma obra que denuncia a falta de um referencial seguro ou de validade do saber, o que implica uma desorientação geral e a..., Obra ressenyada: Domenico DE MASI, Alfabeto da sociedade desorientada: para entender o nosso tempo. São Paulo: Objetiva, 2017.



A Cruz e a Cristiandade Medieval

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Morelo, Sonila

Este artigo é parte de uma pesquisa sobre o símbolo da cristandade - a cruz através da perspectiva teórico-artística de Didi-Huberman e de uma análise de imagens dos pintores Bosch e Bruegel e de versos da Mensagem, de Fernando Pessoa., Cet article fait partie d'une recherche sur le symole du christianisme - la croix- em considérant la perspective théorique et artistique de Didi-Huberman. On fait ici une analyse des images des peintres Bosch et Bruegel et des vers de la Mensagem, à Fernando Pessoa., This article is part of a research on the symbol of the Christianity - the coss -, that it has as perspective some propositions theoretician-artistic of Didi-Huberman, for an analysis of images of the painters Bosch and Bruegel and of verses of the Message, of Fernando Pessoa.



A construção de indicadores de alfabetização científica na formação continuada de professores

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Ratz, Sofia Valeriano Silva

O uso do argumento e as interações discursivas no Ensino de Ciências e sua relação com o desenvolvimento de Alfabetização Científica (AC) vem sendo alvo de investigações nos últimos anos. No presente trabalho analisamos as interações discursivas em uma situação de formação continuada de professores relacionando as ações do formador e o desenvolvimento de indicadores de AC. Assim, selecionamos um trecho das interações em que há ambiguidade no entendimento entre "mutação" e...



ISRobot: Robot móvel de tracçâo diferencial

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Romaguera de Gil, Àlex

Este projecto insere-se no mundo dos robôs móveis com tracção diferencial. Pretendese, por um lado, proporcionar uma visão geral sobre robôs diferenciais e, por outro, definir a sua estrutura. Desenvolveremos as partes principais da estrutura e apresentaremos exemplos de robôs diferenciais. Uma vez apresentada uma visão geral sobre os robôs, descreve-se o ISRobot, que foi projectado e construido numa parceria entre o Instítuto Politécnico de Tomar e o Instítuto de Sistemas e Robótica de...



A contribuição dos bairros-jardim para a mitigação de ilhas de calor na cidade de São Paulo, The contribution from garden-suburbs to the mitigation of urban heat islands in São Paulo

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Caberlon, Simone, Simões Junior, José Geraldo

This article deals with the garden suburbs of São Paulo and its contribution to the mitigation of urban heat islands. A comparative study, in progress, of these with other neighborhoods of traditional urban pattern is proposed to verify the existing differences in the urban-environmental parameters evaluated. Thus, it is intended to demonstrate that the investigated garden suburbs play a fundamental role in the mitigation of heat islands, in addition to providing technical subsidies that help..., Este artigo versa sobre os bairros-jardim de São Paulo e sobre sua contribuição para a mitigação de ilhas de calor urbanas. Propõe um estudo comparativo, em progresso, destes com outras áreas de padrão urbanístico tradicional para verificar as diferenças existentes nos parâmetros urbanístico-ambientais. Pretende-se demonstrar que os bairros-jardim investigados exercem papel fundamental na mitigação de ilhas de calor, além de fornecer subsídios técnicos que auxiliam na defesa da sua preservação..., Peer Reviewed



A Via Light: a educação pela beleza, Via Light: the education of beauty

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Oliveira, Cássia Maria Baptista de

O artigo toma o conceito de utopismo dialético apresentado por David Harvey no livro Espaços de Esperança para propor a pesquisa etnográfica com os citadinos nos espaços de convivência social localizados na Via Light, em Nova Iguaçu, como processos de sociabilidade em formas espaciais. O tema da pesquisa tem como foco os lugares de convivência social que produzem a intensificação do desenvolvimento geográfico desigual em termos de padrão e de perspectivas de vida, no sentido de refletir sobre..., The article takes the concept of dialectical utopianism presented in the book by David Harvey Spaces of Hope to propose ethnographic research with the townspeople in social living spaces located on Via Light in Nova Iguaçu, as processes in spatial forms of sociability. The theme of the research focuses on the places of social interaction that produce the intensification of uneven geographical development in terms of standard of living and prospects in order to reflect on the contemporary..., Peer Reviewed



Praxiologia motriz: educação física como educação das condutas motrizes, Motor praxiology: physical education as education of motor conducts

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Aires Araujo, Pablo, Franchi, Silvester, Lavega i Burgués, Pere

Objetivo:apresentar os principais conceitos da PraxiologiaMotriz e apontar a possibilidade de utilização dessa disciplina no âmbito da educação física escolar. Resultados e discussão: apraxiologia motriz ou ciência da ação motriz, idealizada pelo professor Pierre Parlebas, é uma disciplina científica que aporta evidênciascientíficas para o desenvolvimento de uma educação física inovadora, moderna e com reconhecimento científico. Os jogos, esportes e..., Objective: present the main concepts of motor praxiology and to point out the possibility of using this discipline within school physical education. Results and discussion:Motor Praxiology or motor action science, created by Professor Pierre Parlebas, is a scientific discipline that provides scientific evidence for the development of innovative, modern and scientifically recognizedphysical education. Games, sportsand other motor practices have an internal logic (operational structure...



A base nacional comum curricular e os resultados de sua consulta pública : uma leitura do componente curricular química

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Spinelli Jr., Ronaldo, Cássio, Fernando L.

Este trabalho apresenta uma leitura comparativa entre a primeira versão da Base Nacional Comum Curricular (BNCC) e a consulta pública online a este texto com a participação de professores de todo o Brasil. Realizou-se uma análise lexicográfica com o software IRaMuTeQ, que permitiu dividir o texto em classes de segmentos de texto (ST) com conteúdo semântico semelhante. Os resultados mostram que as contribuições dos professores possuem uma estrutura compartimentada. Ademais, os verbos utilizados...



A disciplina de formação docente em saúde : espaço para a prática interprofissional e o desenvolvimento de competências

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
De Oliveira Freitas, Maria Aparecida, Salvador Rossit, Rosana Aparecida

A prática interdisciplinar em saúde tem potencial para formar profissionais com visão ampliada sobre o binômio saúde-educação, a partir da integração entre disciplinas, com trocas de saberes, métodos e experiências pessoais, proporcionando a transformação mútua resignificando saberes e práticas. Esta pesquisa, em desenvolvimento, é de abordagem quali-quantitativa, os dados foram coletados por instrumento em Escala Likert, com 30 assertivas, 33 competências, 4 questões abertas e entrevistas...



Permanências e rupturas: a evolução da linguagem no desenvolvimento das cidades, Permanence and breaks: the evolution of language in the development of cities

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Pérez-Rial, Diego

Este artigo apresenta uma leitura alternativa sobre o papel do desenvolvimento da linguagem e seu impacto nas mudanças da estrutura das cidades. Postula-se que, a partir dos avanços da percepção cognitiva coletiva e de sua expressão, a construção e o uso do ambiente urbano se encontrem refletidos como uma consequência inevitável de novos comportamentos, derivados desses saltos linguísticos. Serão estudados, para tal, tipos de cidades decorrentes de avanços em diferentes campos da linguagem,..., This paper presents an alternative reading towards the role of language development and its impact on the changes in the structure of the cities. It postulates that, from the advances of the collective cognitive perception and its expression, the construction and the use of the urban environment runs parallel with the inevitable consequence of new behaviors, derived from the linguistic evolution. We intend to study classes of cities emerged from advances in different fields of language, from..., Peer Reviewed



Figuração insólita de personagens : exemplos nos Casos do Beco das Sardinheiras, de Mário de Carvalho

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
García, Flavio

O escritor português Mário de Carvalho, ainda que, tanto através de seus seres de papel, nomeadamente em Casos do Beco das Sardinheiras, quanto de respostas em entrevistas que deu, referindo, por vezes, às vertentes do realismo mágico latino-americano, que estiveram em voga no inicio da segunda metade do Século XX, e à sua necessidade de abandonar o território da «literatura menor», em que se via, tenha anunciado seu afastamento da literatura fantástica, ele, de fato, nunca conseguiu fazê-lo...., The Portuguese writer Mario de Carvalho, through both his textual beings-particularly in his Casos do Beco das Sardinheiras- as well as in responses in interviews he gave, refers sometimes to the dimensions of Latin American magical realism which were in vogue at the beginning of the second half of the twentieth century, and to his need to leave the territory of «minor literature», thus announcing a retirement from fantasy literature that he was in fact never never able to achieve. With comings...



O uso do motor stirling no ensino de termodinâmica : uma estratégia metodológica

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Assis, Alice, Amorim, C., Carvalho de, F.

Neste trabalho propomos a utilização do motor Stirling de forma contextualizada, em aulas de Física, no Ensino Médio, mediante uma estratégia metodológica fundamentada na teoria de Ausubel, a partir dos subsunçores presentes na estrutura cognitiva dos estudantes. Nessa perspectiva, sugerimos uma abordagem que utilize questionamentos que possam viabilizar o ancoramento dos novos conhecimentos nos referidos subsunçores, tornando-os mais elaborados. Com isso, acreditamos que essa estratégia pode...



'Bueno stiamo praticando' : anàlisi comparativa dos sinais discursivos utilizados em situaçoes interativas entre aprendizes de línguas próximas

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Ferroni, Roberta, Birello, Marilisa

Este artigo compara os sinais discursivos utilizados em contextos interativos entre aprendizes de italiano como língua estrangeira, cuja língua materna é o português brasileiro e o catalão-espanhol. Comparando-se os dois corpora, emerge que os marcadores discursivos podem ser expressos não somente na LE, mas também por meio da LM. A categoria dos marcadores interativos mais frequentes é aquela dos fatismos e dos mecanismos de aprovação, ao passo que os marcadores metatextuais são totalmente..., The paper compares the discursive markers used in interactive contexts among learners of Italian as a foreign language (henceforth FL) whose mother tongue is either Brazilian Portuguese or Spanish and Catalan. Comparing the two corpora it emerges that discursive markers can be expressed in both the FL as in the L1. The most widely used category of interactive markers is that of phatic expressions and approval mechanisms, while metatextual markers are completely absent. When discursive markers...



A área conurbada de Curitiba e suas características sintáticas: centro topológico, centralidades e eixos de mobilidade, The conurbated area of Curitiba and its syntactic characteristics: topological center, centralities and mobility axes

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Peichó, Anabelli Simões

The Theory of Space Syntax (SST) aims to relate the built environment to the movement of people. Its main premise, defended as the Theory of Natural Movement (NM), is that the configuration of space directly influences not only the movement of people, but also the location of attractors (commerce, services, job offers) and vice versa. Although widely disseminated in academic and professional circles, there are still many problems in the processing and reading of analyses, resulting from issues..., A Teoria da Sintaxe Espacial (TSE) tem por objetivo relacionar o ambiente construído com a movimentação de pessoas. Sua premissa principal, defendida como a Teoria do Movimento Natural (TMN), é de que a configuração do espaço influencia diretamente não apenas na movimentação de pessoas, mas também na localização de atratores (comércio, serviços, oferta de empregos) e vice-versa. Embora amplamente difundida em meios acadêmicos e profissionais, ainda ocorrem muitos problemas no processamento e..., Peer Reviewed



Avaliação da estabilidade de micropartículas com multicamadas de alginato e proteínas do soro do leite frente à temperatura, pH e força iônica, Assessment of the stability of microparticles with multilayer of alginate and whey protein in facing the temperature, pH and ionic strength

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Ferreira Nogueira, Gislaine, Silva Souza, Viviane, Matta Fakhouri, Farayde, Augustus de Oliveira, Rafael, Grosso Ferreira, Carlos Raimundo

A formação de multicamadas sobre a superfície de partículas pode ser utilizada para melhorar sua estabilidade e controlar a liberação do material encapsulado. Para o desenvolvimento de partículas com multicamadas como sistema de entrega de compostos ativos a compreensão dos principais fatores que influenciam a estabilidade das camadas é importante. Diante disso, o objetivo deste trabalho foi avaliar a estabilidade de micropartículas com multicamadas de alginato e proteínas do soro do leite..., Postprint (published version)



A relação corpo-alma no homem, segundo Santo Agostinho : dualismo ou unidade substancial?

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Nunes Costa, Marcos Roberto

Antes de se converter ao cristianismo Agostinho compartilhou de duas concepções dualistas de homem: a maniqueia e a neoplatônica, as quais defendiam ser o homem um composto entre duas sustâncias opostas, ambas co-eternas na sua existência, com a diferença que na última a alma é de natureza espiritual, enquanto que para a primeira ser ela de natureza corpórea. Mas em relação ao corpo, ambas correntes defendiam ser este de natureza física e má. Com o cristianismo, Agostinho aprendeu que corpo e..., Before converting to Christianity, Augustine held two dualistic conceptions of man: the Manichaean and the Neoplatonic one, which both claimed that man is a compound of two opposing substances, both of which are co-eternal in their existence, with the difference that according to the Neoplatonists the soul is a spiritual nature, while for the Manichaeans it is corporeal. In relation to the body, both these schools maintained that it is physical and evil in nature. From Christianity, Augustine...



Corporeidades e Brincadeiras na Educação Infantil - uma mirada a partir dos Estudos de Gênero

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Bragagnolo, Regina Ingrid, Cantera Espinosa, Leonor María

Atentas à necessidade de elaboração de medidas de prevenção de violências de gênero nas discussões curriculares, propomos refletir sobre os desdobramentos dos estudos de Gênero e Teorias Feministas no fazer pedagógico (Louro, 2000). O objetivo deste trabalho é descrever as relações/noções que as crianças constroem sobre seus corpos e analisar o modo como as mediações pedagógicas resultam na circulação de saberes de gênero. Trata-se de um estudo sobre as práticas sociais de profissionais de..., Attentive which defines the need to elaborate prevention strategies of gender violence, through the incorporation in the educational field of the curricular discussions, we propose to reflect on the developments of the studies of Gender and Feminist Theories in pedagogical practice (Louro, 2000). The purpose of this paper is to describe the relationships/notions that children build about their bodies, and analyze how pedagogical mediations result in the circulation of knowledge of gender. The..., Atenta la necesidad de elaborar medidas preventivas, a través de la incorporación en el escenario educativo de discusiones curriculares sobre violencia de género, proponemos reflexionar sobre los desarrollos de los Estudios de Género y las Teorías Feministas en prácticas pedagógicas (Louro, 2000). El objetivo de este trabajo es describir las relaciones/nociones que los niños construyen sobre sus cuerpos, y analizar cómo las mediaciones pedagógicas resultan en la circulación de saberes de género...



Evolução biológica nos livros didáticos de Biologia do ensino médio

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Roma Navarro, V., Motokane, M.

Resultados parciais de pesquisa de mestrado em andamento, numa abordagem qualitativa, que visou analisar como está estruturada a evolução biológica nos livros didáticos de Biologia do Ensino Médio aprovados pelo Programa Nacional do Livro Didático para o Ensino Médio (PNLEM 2007/2009). Foram analisadas oito das nove obras aprovadas. Investigou-se como está distribuído o tema ao longo dos livros. O quadro teórico construído baseou-se em trabalhos sobre a evolução biológica tanto no contexto...



A comunidade cientifica em ensino de ciências no Brasil : uma análise a partir do pensamento de Bourdieu

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Feres Georges, G.

A influencia de Pierre Bourdieu tem sido referenciada em diversos campos do conhecimento e tal influência tem sido notada também na área de educação em ciências. Esse artigo utiliza o modelo conceitual desse autor sobre campo de conhecimento para analisar a natureza da constituição do pensamento, formação e evolução teórica de um campo de conhecimento, por meio do levantamento e da sistematização de artigos publicados em revistas científicas. O objetivo é levantar a discussão sobre a...



A contextualização como estruturante curricular na educação em ciências : uma discussão a partir dos documentos oficiaisbra sileiros e artigos especializados

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Pierson, Alice Helena Campos, Toti, Frederico Augusto, Silva, Luciano Fernandes

As Diretrizes e Bases da Educação Nacional desencadearam políticas educacionais para a redefinição do Ensino Médio no Brasil. Como parte dessa política, os Parâmetros Curriculares Nacionais incorporam a contextualização como princípio curricular central. Empregando análise de conteúdo,analisamos artigos de periódicos que atribuem diferentes sentidos para a contextualização no Ensino de Ciências. Com a construção de categorias inspiradas na análise vigotskiana, dimensionamos o conteúdo da...



A ciência e a tecnologia para os estudantes brasileiros : percepções

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
da Cunha, Marcia Borin, Peres, Olga Maria Ritter, Giordan, Marcelo, Duncke, Angela Camila Pinto, da Silva, Alex Sander, Marques, Glessyan de Quadros, Bertoldo, Raquel Roberta

Nos anos de 2010 e 2011 realizamos uma pesquisa nacional para verificar as percepções dos estudantes brasileiros sobre temas relacionados à ciência e tecnologia. Esta investigação buscou averiguar como os jovens em idade escolar (Ensino Médio) percebem a ciência e a tecnologia em suas vidas, considerando-se que estas percepções têm influencia na formação dos conceitos científicos escolares e na forma como os jovens relacionam-se com a ciência (Teoria Sociocultural de Vygotsky). Os resultados...



A compreensâo mística na obra de Jâmblico de Cálcis

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Vieira Neto, Ivan

Jâmblico de Cálcis foi um dos últimos filósofos a preocupar-se com os rumos do paganismo na Antigüidade Tardia que tentou conciliar os principios místicos das religioes mediterráneas e as concepçoes filosóficas do neoplatonismo para chegar a um ponto de equilibrio que respondesse aos anseios da sociedde daquela época. Esse empreendimento resultou em suas obras a compreensao da filosofía como sustentáculo para a crença em uma dimensao espiritual atuante e influente na vida humana em todas as..., Iamblichus of Chalcis was one of the last philosophers to be interested about the routes of the paganism in the IV century, trying to concíliate the mystic principles of the meidterranean religions and the philosophical conceptions of the neoplatonism to arrive it to an equal point that could answer to the yearnings of the society in that time. This enterprise resulted inside his production the understanding of the philosophy as the base for the belief in a spiritual dimension operating and...



Problematizações das práticas psi : articulações com o pensamento foucaultiano

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Hüning, Simone Maria, Guareschi, Neuza Maria de Fátima

A problematização das práticas de intervenção na área psi tem sido orientada, muitas vezes, por alguns conceitos foucaultianos como poder, saber e regimes de verdade e tem introduzido questões diferenciadas em relação àquelas que tradicionalmente tem-se caracterizado como uma compreensão do que são as práticas psicológicas. Se por um lado essas reflexões passam por uma desacomodação produzidas pelo olhar foucaultiano, por outro lado, esse incômodo é suscitado pelas práticas psicológicas..., The problematization of the practices of intervention in Psychology has been helped by foucauldian concepts such as power, knowledge, and truth regimes. These concepts have altered the questions which have traditionally characterized views of psychological practices. However, such analysis has been accused of focusing only on the condition of visibility of power relations and modes of production of truth regimes, instead of instituting new forms of action or intervention. In this article we aim...



Investigação científica e uso clínico da quina em Portugal na transição do século XVIII para o século XIX

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Guilherme Semedo, Maria, Pereira, Ana Leonor, Pita, João Rui

A quina, uma casca de árvores nativas da América do Sul do género Cinchona com propriedades antimaláricas, tem um importante lugar na história da medicina e da farmácia. Possivelmente já conhecida pelos espanhóis no século XVI, foi usada na terapêutica pela sua atividade febrífuga, estabelecendo-se como tratamento para as febres intermitentes nos séculos XVIII e XIX. Este artigo pretende avaliar a receção da quina em Portugal no último quartel do século XVIII e no primeiro quartel do século XIX..., Quinine, a tree bark native to South America of the genus Cinchona, has antimalarial properties and occupies an important place in the history of medicine and pharmacy. Possibly already known to the Spanish in the 16th century, it was used in therapeutics for its febrifugal activity, becoming established as a treatment for intermittent fevers in the 18th and 19th centuries. This article aims to evaluate the reception of quinine in Portugal in the last quarter of the 18th century and the first...



Mapeando as Relações Sociais em Aglomerados de Empresas

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Reyes Junior, Edgar, Reis Gonçalo, Cláudio dos, Nascimento Brandão, Cristiane

Este artigo analisa as relações sociais internas e externas de empresas localizadas no distrito industrial de couro de Estância Velha - Brasil. Estas relações foram analisadas sob a perspectiva da confiança, a qual considera como elementos constituintes: as características das pessoas, a continuidade dos processos e aspectos institucionais. Foram estudadas todas as 53 empresas do setor de curtumes do distrito que formaram uma rede social com 250 empresas de 6 diferentes países, abrangendo toda..., This work analyzes internal and external social relations in companies located in the industrial district of leather from Estância Velha - Brazil. These relationships were analyzed from the perspective of trust, which considered as constitutive elements: the people's characteristics, continuity of processes and institutional aspects. We studied all 53 companies from the tanneries of the district formed a social network with 250 companies from six different countries, covering the entire...



A formação de professores para o ensino de ciências nos anos iniciais da escolarização : reflexões e perspectivas para exploração da natureza da ciência

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Viveiro, Alessandra Aparecida, De Senzi Zancul, Maria Cristina

O objetivo deste estudo é apresentar e discutir aspectos da formação de professores para o ensino de ciências nos anos iniciais da escolarização, focalizando abordagens que podem ser contempladas nos processos formativos para uma adequada compreensão da natureza da ciência. Desenvolvemosum estudo teórico, a partir da literatura científica, apresentando e discutindo algumas propostas: trabalhar a história e filosofia da ciência; inserir práticas diversificadas como a experimentação em uma...



A observação do céu nos livros didáticos de ciências no Brasil

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Dornelles Costa, Gleice Kelen, Leite, Cristina

A atividade de observação do céu remonta da antiguidade e sua presença na educação básica é defendida por distintos pesquisadores. No entanto, as atividades de observação direta do céu requerem tempos (duração e horários das atividades) e espaços (a céu aberto, fora da sala de aula) que fogem do sistema tradicional escolar, além da necessidade de condições climáticas para tal. Para verificar a natureza das atividades propostas, analisaram-se nove coleções de Livros Didáticos de Ciências...



Análise teórico-epistêmica da violência baseada em gênero: a vulnerabilidade da mulher durante o distanciamento social, Epistemic theoretical analysis on gender-based violence: female vulnerability during social isolation

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Gilda Alves, Ângela, Santos da Silva, Edinamar Aparecida, Rocha Cesar, Flaviane Cristina, Barbosa Alves, Maria, Rodríguez-Martín, Dolors, Cavalcante Oliveira, Lizete Malagoni de Almeida, Souza, Sara Oliveira, Costa, José André da

A pandemia relacionada ao COVID-19 impactou diferentes segmentos sociais, econômicos e culturais a nível global. Destaca-se o aumento de casos de violência contra a mulher que tem apresentado crescimento no índice de frequência e pode revelar traços de risco latentes na sociedade que constituem fatores de riscos para as vítimas. No presente estudo, realizamos uma análise teórico-epistêmica identificando o contexto histórico, características e novas manifestações da violência contra a mulher no...



Morte, Sacrifício Humano e Renascimento : uma interpretação Iconográfica da Runestone Viking de Hammar I

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Langer, Johnni

O presente artigo interpreta uma fonte iconográfica ainda sem estudos acadêmicos detalhados, a runestone Viking de Hammar I, originária da ilha de Gotland (Suécia). Um importante documento sobre a mentalidade religiosa dos escandinavos, suas concepções mitológicas sobre as divindades, sacrifícios humanos, vida após a morte e alguns símbolos importantes para o culto ao deus Óðinn. Outro fundamental aspecto de nossa interpretação é a possibilidade de compararmos as clássicas fontes islandesas,..., The present article still interprets an iconographic source without detailed academic studies, the Viking runestone of Hammar I, originary of the island of Gotland (Sweden). An important document on the religious mentality of the Scandinavians, its mythological conceptions on the deities, human sacrifices, life after the death and some important symbols for the cult to the Óðinn god. Another basic aspect of our interpretation is the possibility to compare the classic Icelandic sources, writings...



Informática e ensino de ciências : a problemática ambiental do lixo eletroeletrônico

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Costa, Lorena Silva Oliveira, Barros, V. F. A., Marques, L. P., Costa, C. A.

O presente artigo tem como objetivo discutir a elaboração de uma proposta didático-pedagógica para o Ensino de Ciências com a temática "Lixo Eletroeletrônico: desafios na sociedade do consumo" que está sendo implementada no curso técnico intregrado ao ensino médio na área da Informática, na modalidade de jovens e adultos (PROEJA), no Instituto Federal de Educação, Ciência e Tecnologia de Goiás (IFG). Essa pesquisa, de cunho qualitativo, caracteriza-se metologicamente como uma pesquisa...



Assuntos polêmicos - desafios à formação Bioética de professores de Ciências e Biologia

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
da Silva, Paulo Fraga, Krasilchik, M.

O presente estudo analisou como os licenciandos lidam com temas polêmicos e como a ênfase em sua formação relaciona-se com a habilidade em tratá-los no ensino de Ciências e Biologia. Tal estudo é parte integrante de uma pesquisa mais ampla, desenvolvida em um projeto de doutorado já finalizado. A incorporação da Bioética no percurso de formação dos professores de Ciências e Biologia, numa metodologia de aprendizagem ativa, com oportunidades de lidar e tematizar dilemas ético-morais seria uma...



A espessura do limiar: urbanidade, forma e tipo dos espaços de transição na cidade de Lisboa, The threshold’s thickness: urbanity, form and type of transition spaces in the city of Lisbon

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Spaninks-Amaro, Youri

This paper aims to identify and decode the diversity of transition spaces, in-between public, and private urban elements. These transition spaces, shaped by architectural devices that mediate public-private relations and the activities that unfold in them, reveal specific urban qualities. By elaborating a previous classification of these transition architectonic devices, identifying their types, and understanding their appropriations, the research expects to decode the composition of these..., O presente artigo visa identificar e descodificar a diversidade dos espaços de transição, entre elementos urbanos, públicos e privados. Estes espaços de transição, formados por dispositivos arquitetónicos que medeiam as relações público-privado e as atividades que nestes se desenvolvem, revelam qualidades urbanas específicas. A partir da elaboração de uma classificação prévia destes dispositivos de transição, da identificação dos seus tipos e compreendendo as suas apropriações, a investigação..., Peer Reviewed



Redação coletiva de memórias : elemento "autobiográfico" do processo grupal a ser levado em conta no âmbito da metodologia de pesquisa em ensino?

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Raddi Uchôa, A., Villanii, A., Barolli, Elisabeth

Trata-se de uma análise comparativa entre resultados obtidos por um grupo de pesquisa em ensino de ciências, a partir de duas experiências metodológicas - uma delas, aplicada ao âmbito da formação de professores e a outra, ao da produção grupal de conhecimentos- tendo em comum, o recurso a narrativas. A discussão dos resultados é desenvolvida, a partir do referencial teórico da Psicanálise, em termos do cotejamento de especificidades destas metodologias com momentos da constituição do sujeito -...



Comunicación digital: competencias profesionales y desafíos académicos = Comunicació digital: competències professionals i reptes acadèmics, Comunicação digital: Competências profissionais e desafios académicos = /nDigital Communication. Professional skills and academic challenges

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Red ICOD, Scolari, Carlos Alberto, 1963-, Massoni, Sandra, Irigaray, Fernando, Mayol, Mauricio, Fidalgo, Antonio, Canavilhas, Joao, Bergero, Iris, Pérez Rasetti, Carlos, Recio, Milena, Palacios, Marcos, Véran, Jean-François, Mainieri Oliveira, Tiago, Amici, Silvia

Edició bilingüe castellà-portuguès i català-anglès., Document realitzat per la Xarxa ICOD, coordinada per Carlos A. Scolari., La rápida expansión de los medios digitales ha tomado por sorpresa a las instituciones donde se preparan los futuros Comunicadores. El ritmo acelerado que la tecnología ha transmitido a todas las actividades sociales ha dejado a las carreras de Comunicación –tanto en América Latina como en Europa– hasta cierto punto desfasadas respecto a la realidad: nacidas en algunos casos hace dos o tres décadas, los títulos de grado en Comunicación se proyectaron pensando en un tipo de profesional y un..., La ràpida expansió dels mitjans digitals ha agafat per sorpresa les institucions on es preparen els futurs comunicadors. El ritme accelerat que la tecnologia ha transmès a totes les activitats socials ha deixat les carreres de Comunicació –tant a l’Amèrica Llatina com a Europa– fins a cert punt desfasades respecte a la realitat: nascudes en alguns casos fa dues o tres dècades, els títols de grau en Comunicació es van projectar pensant en un tipus de professional i en un mercat de treball..., The fast expansion of digital media has been a shock for institutions where future communicators are being trained. The accelerated rhythm that technology has passed on given all social activities has left communication degrees – both in Europe and Latin America – quite out of sync concerning with reality: some of them where born two or three decades ago, and they were projects having that had in mind a type of professional and a labour market that are now endangered species. In this context,..., A rápida expansão dos meios digitais apanhou de surpresa as instituições onde se preparam os futuros Comunicadores. O ritmo acelerado transmitido pela tecnologia a todas as actividades sociais deixou os cursos de comunicação – tanto na Europa como na América Latina – até certo ponto desfasados da realidade: nascidas nalguns casos há duas ou três décadas, as licenciaturas em Comunicação foram pensadas para um tipo de profissional e de mercado em vias de extinção. Neste contexto, a incorporação...



Valor econômico da polinização por abelhas mamangavas no cultivo do maracujá-amarelo

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Vieira, Patrícia Fernanda da Silva Pereira, Cruz, Darci de Oliveira, Gomes, Marília Fernandes Maciel, Campos, Lúcio Antônio de Oliveira, Lima, João Eustáquio de

.



Urbanização Imobiliária Residencial: dinâmicas territoriais na Região Metropolitana de Natal / RN / Brasil, Urbanização Imobiliária Residencial: territorial dynamics in the Metropolitan Region of Natal / RN / Brazil

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Morais Campos, Tamms Maria da Conceição

O Brasil, nas últimas décadas a Região Metropolitana de Natal (RMN), viveu um aumento do contingente populacional nas cidades e um crescente processo de urbanização com padrão descontínuo de expansão da mancha urbana. A tendência ao maior crescimento demográfico nas áreas periurbanas em expansão ocasionou novas formas da produção do espaço. A ávida procura por solo apto a implantação de moradias pelo capital imobiliário, nos faz questionar: de que maneira a produção habitacional produzido pelo..., In the last decades, Brazil, the Metropolitan Region of Natal (NMR), has experienced an increase in the population contingent in cities and a growing process of urbanization with a discontinuous pattern of expansion of the urban area. The trend towards greater demographic growth in expanding peri-urban areas has led to new forms of space production. The eager search for land suitable for housing construction by real estate capital makes us question: how does the housing production produced by...



Computadores no ensino de ciências : uma pesquisa sobre o uso da realidade virtual no trabalho de sala de aula de professores de física

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Brockington, G., Lapin, M.

Desde a década de 1980 (Kocijancic, 1996; Rogers, 1996; Brizzi, 2000), muito se tem discutido sobre os limites e possibilidades do uso de softwares nas salas de aula. Entretanto, ainda que algumas pesquisas apontem o envolvimento de inúmeros fatores que determinam o sucesso do uso das TIC's na escola poucos estudos são realizados com o intuito de compreender quais fatores impedem que os professores façam o uso otimizado de novas tecnologias no contexto escolar. Além disso, poucas pesquisas...



A construção de argumentos e representações gráficas : ensinando ciências para crianças pequenas no Brasil

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Schneider, Tatiana Vieira de Moraes, Carvalho, Anna M. Pessoa de

No Brasil, as crianças de seis anos de idade foram incluídas no Ensino Fundamental, e, consequentemente, surgiu uma série de indagações sobre o Ensino de Ciências nessa série. Com o intuito de verificar os indícios do processo de Alfabetização Científica (AC) e um enfoque essencialmentequalitativo, foi estruturada uma Sequência de Ensino Investigativo para os alunos do 1° de uma escola de Ribeirão Preto, São Paulo, Brasil. As aulas foram gravadas e as falas foram transcritas. Foi realizada a...



Programa nacional do livro didático e a astronomia na educação fundamental

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Leite, C., Hosoume, Y.

Pode-se afirmar que o ensino de astronomia na educação fundamental, do 5º ao 9º ano, teve avanço considerável em termos de qualidade conceitual e temático, indicando que a reforma educacional brasileira, iniciada em 1996, no âmbito da proposição em livros didáticos, foi bastante significativa. Este resultado é mostrado nesta pesquisa através da análise de 4 coleções de livros didáticos de Ciências. O levantamento dos conteúdos da Astronomia mostra que estão presentes vários novos temas e...



A Tatuagem e a Amazônia : uma reflexão sobre os símbolos amazônicos, comunicação e a pintura corporal

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Salgado, Andre Wilson A. P.

O presente trabalho tem como objetivo analisar a valorização e uso de símbolos amazônico em tatuagens definitivas na pele de pessoas. Porque buscam; em que quantidade há essa busca; e como é visto pelos profissionais que atuam no mercado de Manaus essa pratica na cidade de Manaus., The present study has objective to analyze the valorisation and use of Amazonian symbols tattoo on the skin of people. Because they seek for; in what number and there is this search, and as seen by professionals working in Manaus market this practice in the city of Manaus.



O álbum poético em português e em espanhol: sinergia estética entre palavras e ilustrações, Portuguese and Spanish picture poetry books: aesthetic synergy between words and illustrations, El álbum poético en portugués y en español: sinergia estética entre palabras e ilustraciones

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Duarte Reis da Silva , Sara Raquel, Selfa Sastre, Moisés

This study aimed to discuss the relation between words and images in a type of text especially directed to children: the picture-poetry book. From significant examples of this literary subgenre still emerging in both Portugal and Spain, we propose a definition and characterization based on the review of poetic sequences in which illustrations support the verbal content. By focusing on picture-poetry books potentially aimed for adolescents and children, we present an analysis of several titles..., Este estudo procurou problematizar a relação textual que se observa entre a palavra e a imagem em um tipo de texto especialmente concebido para crianças: o álbum poético. Para tal, utilizamos alguns exemplos textuais significativos desse subgênero literário/editorial ainda em emergência tanto em Portugal quanto na Espanha, e propusemos uma definição e uma caracterização baseadas no comentário de sequências poéticas nas quais a ilustração sustenta o conteúdo verbal. Efetivamente, centrando a..., Este estudio ha tenido como objetivo discutir la relación textual que existe entre la palabra y la imagen en un tipo texto especialmente creado para niños: el álbum poético. Para ello, utilizamos algunos ejemplos textuales significativos de un subgénero literario en emergencia tanto en Portugal cuanto en España, y hemos propuesto una definición de este subgénero y su caracterización a partir del comentario de secuencias poéticas en las cuales la imagen sustenta el contenido verbal. De hecho,...



A importância da reflexividade na sociologia da educação

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Bonal, Xavier, Rambla, Xavier,

A sociologia da educação desenvolveu um tipo de investigação que começou por estudar as causas e os efeitos das desigualdades educativas. De certo modo, trata-se de um paradigma ultrapassado. Questões como a mudança educativa ou as desigualdades, que não são de classe, permanecem sem explicação. Neste artigo exploramos as possibilidades que a sociologia contemporânea proporcionou para rever a investigação sociológica em educação. A partir dos trabalhos de Bourdieu, Giddens e Touraine, reveem-se...



Santiagos Ponientes ou formas de conceber um projeto urbano

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Souza, Gisela Barcellos de

O presente artigo pretende contribuir para a compreensão dos limites semânticos do que se entende por projeto urbano por meio da análise comparada de duas propostas para o bairro Santiago Poniente em Santiago do Chile – uma de 1977 e outra de 1991. Ainda que a segunda tenha sido proposta como resgate e reafirmação da primeira e que ambas tenham tido o envolvimento dos mesmos autores em sua concepção – que objetivava a preservação e a valorização dos padrões tipo-morfológicos encontrados naquele..., This article aims to contribute to establish the semantic boundaries of what is meant by urban project in Latin America through the comparative analysis of two proposals for Santiago Poniente neighborhood in Santiago, Chile: one developed in1977 and the other in 1991. Although the fact that the latter was proposed as rescue and reassurance of the first one – which aimed the preservation and development of typo-morphological standards found in that neighborhood – and that the same authors...



Produção do espaço urbano em Juiz de Fora/MG

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Paiva, Filipe Oliveira, Stephan, Ítalo Itamar Caixeiro

The article discusses the production of urban space and socio-spatial dynamics in the municipality of Juiz de Fora, Minas Gerais, analyzing the ongoing transformations in the Western Planning Region between 2007 and 2023, highlighting the role of the real estate market in this process. The study investigates the causes and effects of real estate dynamics in the so-called "Cidade Alta," which has become one of the main drivers of urban densification in the municipality. The methodology..., O artigo aborda a produção do espaço urbano e as dinâmicas socioespaciais no município de Juiz de Fora, Minas Gerais, analisando as transformações em curso na Região de Planejamento Oeste no período compreendido entre 2007 e 2023, destacando o papel do mercado imobiliário nesse processo. O estudo investiga as causas e efeitos da dinâmica imobiliária na chamada “Cidade Alta”, que se consolidou como um dos principais vetores de adensamento do município. A metodologia incluiu levantamento..., Peer Reviewed



Santo Agostinho : Fé, Esperança e Caridade

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Detoni, Emerson

Diante da revelação de Deus, que propõe o seu projeto de salvação, o ser humano é convidado a responder através da fé, da esperança e da caridade. Crendo, esperando e amando o homem coloca-se na dinâmica de uma existência voltada para Deus. Mais do que um conjunto de conteúdos, é um caminho de vida, uma disposição, uma capacidade e disponibilidade de cumprir todos os dias um "atos de fé", de colocar-se nas mãos de Deus com plena confiança, esperando Dele a plenitude dos bens e a vida..., Before the God's revelation, that proposes his salvation project, the human being is invited to answer through faith, hope and charity. Believing, waiting and loving the man place himself into the dynamic of the existence towards to God. More than a set of contents, it is a life path, a disposition, a capability and availability of complying every day "acts of faith", to place oneself in the God's Hands with full confidence, hoping from Him the fullness of property and the...



Cunqueiro en Cataluña: un modelo de relacións intersistémicas

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Lama López, María Xesús

Se estudia las relaciones entre importantes agentes culturales de Galícia y Cataluña alrededor de la figura de Álvaro Cunqueiro y sus relaciones con el mundo editorial y del periodismo cultural en Cataluña. Se resume el estado de la cuestión en la crítica cunqueiriana sobre esta cuestión y se presentan los artículos que conforman el monográfico de la revista.



Gerenciamento de impressões e comportamento não-verbal em entrevistas de emprego

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Silva Moreira Ferreira, Aleciane da, Guedes Gondim, Sônia Maria

O objetivo desse estudo qualitativo foi analisar, pela perspectiva dos selecionadores, as es-tratégias de gerenciamento de impressão e os comportamentos não-verbais usados pelos candidatos durante a entrevista de emprego. Foram videogravadas catorze entrevistas de emprego, e as imagens geradas foram analisadas por técnicas de análise de conteúdo temá-tica e de dados visuais. A estratégia de autopromoção foi a mais percebida pelos entrevis-tadores, mediante a qual os candidatos enfatizam seus..., The purpose of this qualitative study was to analyze, from the perspective of the selectors, the impression management strategies and nonverbal behaviors used by candidates during the job interview. Fourteen job interviews were video recorded, and the images were ana-lized using thematic content and visual data analysis techniques. The strategy of self-promotion was the most perceived by the interviewers, in which the candidates emphasize their positive outcomes, skills and competencies....



Women in Situations of Intimate Partner Violence : Beliefs, Stereotypes and Prejudice

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Bernardes de Oliveira Ferreira, Monique, Xavier Senra, Luciana, Moura Lourenço, Lelio

Este estudo objetivou identificar crenças de mulheres em situação de violência por parceiros íntimos (VPI) relativas a esta violência e a papéis/estereótipos de gênero. Participaram trinta mulheres, que buscaram uma instituição pública de assistência e proteção à violência. Utilizou-se um roteiro semiestruturado e um questionário sociodemográfico. As entrevistas foram submetidas à Análise de Conteúdo. Os resultados apresentam-se em duas dimensões: "Crenças em relação à VPI" e..., This study aimed to identify beliefs of women in situations of intimate partner violence (IPV) regarding this violence and gender roles/stereotypes. Thirty women participated, who sought a public institution of assistance and protection against violence. A semi-structured script and a sociodemographic questionnaire were used. The interviews were submitted to Content Analysis. The results are presented in two dimensions: "Beliefs in relation to IPV" and "Beliefs in relation to...



Estudos do meio em trilhas ecológicas para o ensino de biologia evolutiva

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Oliveira, Roni Ivan Rocha, Gastal, Maria Luíza de Araújo

A evolução biológica é um tema de grande relevância tanto para a Biologia quanto para o ensino de Biologia. Entretanto, existem vários problemas relacionados ao ensino de evolução, entre eles, a necessidade de diversificação das estratégias de ensino. Considerando esta necessidade, o uso de trilhas como espaço para estudos do meio surge como uma alternativa para diversificar esta prática. Esta pesquisa buscou investigar os limites e as possibilidades na utilização de trilhas de Cerrado como...



A utopia urbana da cidade do futuro: solidária e sustentável?

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Leal, Suely

A crise financeira e a falência das políticas neoliberais se refletem sobre as cidades e reduzem a capacidade de investimento do Estado em políticas urbanas, fortalecendo o empreendedorismo urbano, e a ótica da escolha locacional de investimentos privados, criando um novo modelo de acumulação urbana nas cidades. Por sua vez, os espaços de democratização têm funcionado como elemento de mediação política, emergindo novas formas de gestão e governança urbana, centradas em parcerias público..., Peer Reviewed



Modelagem Dinâmica do Uso e Cobertura das Terras para o Controle da Erosão na Bacia Hidrográfica do Rio Mogi-Guaçú e Pardo - São Paulo - Brasil

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Boumanns, Roelof, Ambrósio, Luís Alberto, Romeiro, Ademar Ribeiro, Campos, Eneida Maria Goddi, Fasiaben, Maria do Carmo Ramos, Andrade, Daniel Caixeta, Tôsto, Sergio Gomes, Moraes, Jener Fernando Leite de, Camargo, Luiz Armando Steinle, Sinisgalli, Paulo Antonio de Almeida, Cabral de Sousa Junior, Wilson

O objetivo deste artigo é a modelagem da dinâmica do uso e cobertura das terras na Bacia-Hidrográfica dos Rios Mogi-Guaçú e Pardo no Estado de São Paulo. Ele foca a restauração dos serviços ecossistêmicos do controle da erosão. São descritos e analisados a dinâmica do uso e cobertura das terras, focados nas suas principais forças direcionadoras, tais como a legislação ambiental do país e as mudanças nos preços relativos favorecendo uma forte expansão do cultivo da cana-de-açúcar na região. Esta..., This paper aims at modeling the land use and land cover dynamics in a watershed in São Paulo State, Brazil. It focuses on the potential restoration of the ecosystem service erosion control. The studied watershed is described and its land use and land cover dynamics analyzed, focusing on its main driving forces such as the legislation enforcement and crop relative price changes favoring a very strong expansion of sugar-cane in the region. This dynamics has important impacts on erosion rates...



Apresentação. Uma parceria acadêmica internacional : Leeds (UL), Barcelona (UAB), Brasil (UFES, UNIFAP)

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Costa, Ricardo da, Marques Birro, Renan

O presente volume 18 da Revista Mirabilia (jan/jun 2014) é uma parceria com o grupo de estudos do Prof. Dr. Ian N. Wood, da School of History, University of Leeds (Reino Unido). Seu conteúdo versa sobre os trabalhos apresentados em 2013 no Congresso Internacional sobre a Idade Média, organizado pelo Institute for Medieval Studies (IMS) desde 1994 em Leeds.3 O objetivo dessa edição foi reunir a variedade de abordagens sobre o tema "Prazer", além de estabelecer um novo intercâmbio...



Dinâmica dos botões no ensino do equilíbrio de Hardy-Weinberg

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Faria, Rafael César Bolleli, Bonetti, Ana Maria, Goulart, Natália Miranda

O trabalho propôsapresentar umaprática entre botões metálicos (alelos de um indivíduo) para formar uma população. Para isso, foielaborada uma dinâmicade «Genética depopulações» capaz de abordar as frequências alélicas, genotípicas e fenotípicas, alémfatores evolutivos. A atividade foiaplicada aos alunos do 3° ano do Ensino Técnico Integrado do IFSULDEMINAS-Inconfidentes/MG -Brasil. Para avaliação da aprendizagem os alunos tiveram que preencher cinco tabelas que envolviam os cálculos das...



O rpg como estratégia didática para o ensino de radioatividade

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Gabriel Motac, Fabrício, Silva Avila de Matos, Eloiza Aparecida, Sauer, Elenise, Moraes Braga Martin, Maria da Graça

Este trabalho apresenta e discute a elaboração e aplicação de um jogo de RPG, como opção didática para o conteúdo de radioatividade na disciplina de química no Ensino Médio. O jogo foi elaborado levando em consideração o processo de desenvolvimento do conhecimento científico, da resolução de problemas e tomada de decisões, fazendo com que o estudante venha a se envolver com o ambiente proposto e demonstre domínio da aplicação do conhecimento científico. A metodologia através do jogo de RPG se...



Angelus ou O toque da Virgem : a Música nas Cantigas de Santa Maria (séc. XIII) do rei Afonso X

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Dantas, Bárbara

Armoniosa como una canción, la poesía galaico-portuguesa, sistematizada por la métrica del zéjel, fue la base de la poesía de las Cantigas de Santa María, compilación que contiene relatos de milagros y alabanzas a la Virgen realizada en la segunda mitad del siglo XIII a petición del rey castellano Alfonso X (1221-1284), idealizador, patrocinador y supervisor de la obra. En las Cantigas, la realidad es superada por la imaginación sin límites y la relación de la poesía con otras dos formas..., Harmonious as a song, the Galician-Portuguese poetry, systematized by the zéjel metric, was the basis of the poetry of Cantigas de Santa Maria, a compilation that contains reports of miracles and praises to the Virgin performed in the second half of the 13th century at the request of the castilian king Alfonso X (1221-1284), creator, sponsor and supervisor of the work. In Cantigas, reality is overcome by imagination without limits and the relation of poetry with two other artistic forms (Music...



Imaginação e controle da subjetividade no campo do trabalho : imaginação criativa e realismo fatalista e conformista

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Tezza Magnin, Luana Silvy De Lorenzi, de Faria, José Henrique, Rossler, João Henrique

A imaginação é frequentemente confundida com devaneios sem impacto na realidade, tendo sido historicamente preterida pela Psicologia face a outras faculdades mentais. No entanto, como função psíquica superior, desempenha papel fundamental na atividade consciente humana. Especialmente, no trabalho. Objetiva-se discutir neste artigo, baseado na Psicologia Histórico-Cultural, a relação entre imaginação e o controle da subjetividade no campo do trabalho; bem como defender a tese de que o controle..., Imagination is often confused with daydreams with no impact on reality, having historically been superseded by psychology over other mental faculties. However, as a higher psychic function, it plays a fundamental role in human conscious activity. Especially at work. This article aims to dis-cuss, based on Cultural-Historical Psychology, the relationship between imagination and subjectiv-ity control in the field of work; as well as defend the thesis that the control of the imagination can alter...



Reflexões sobre o conhecimento na formação de professores em comunidade de prática

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Imbernón, Francesc, Shigunov Neto, Alexandre, Coelho da Silva, André

Assumindo que a criação, a gestão e o compartilhamento do conhecimento são instru- mentos primordiais da cidadania, da educação e da nova economia, objetivamos pensar questões associadas a seus processos de criação e compartilhamento no contexto da formação continuada de professores em comunidades de prática. Para isso, apoiamo-nos em noções desenvolvidas no campo da gestão do conhecimento, especialmente na chamada espiral do conhecimento. Com base nela e em estudos relativos aos conceitos e...



Casas para um planeta pequeno: modelos habitacionais em três casos de estudo Aberdeen – Hong Kong | Dhaka – Bangladesh | Porto Príncipe – Haiti

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Louro, Margarida, Oliveira, Francisco

CASAS PARA UM PLANETA PEQUENO: MODELOS HABITACIONAIS EM TRÊS CASOS DE ESTUDO Aberdeen – Hong Kong | Dhaka – Bangladesh | Porto Príncipe – Haiti, tem como principal âmbito a divulgação de três experiências pedagógicas recentes realizadas na Faculdade de Arquitectura da Universidade Técnica de Lisboa. Estas abordagens, integradas no projecto de investigação CASAS PARA UM PLANETA PEQUENO – Modelos Habitacionais em Territórios de Macro Povoamento Informal, coordenado pelos docentes Margarida Louro..., Peer Reviewed



Feira de ciências como atividade fundamentada na práxis

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Martin, Maria da Graça Moraes Braga, Michels, Júlio Cesar, Koentopp, Ana Carolina, Moreira, Amanda Magagnin, Arceno, Luiza Bretz, da Silva, Larrissa Barroso

Este trabalho apresenta e discute a realização de uma Feira de Ciências como atividade para melhoria na qualidade da formação dos alunos e da sua permanência no Ensino Médio. O evento foi realizado numa escola pública como parte das atividades do PIBID (Programa Institucional de Bolsas de Iniciação à Docência - CAPES) na escola. O evento foi avaliado por meio de um questionário elaborado pelas alunas bolsistas do PIBID Química, da UDESC, e aplicado aos alunos. A Feira de Ciências se mostrou uma...



Bordada em prata: implicações do traçado espanhol na cidade de Potosí (Bolívia), Silver embroidered: implications of the Spanish grid in Potosi city (Bolivia)

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Silva, Eudes Raony

Emblema da exploração da prata na América Latina, a cidade boliviana de Potosí cresceu espontaneamente por três décadas até a coroa espanhola implementar a usual grelha que aplicava nas colônias. O presente artigo busca absorver esta formação do desenho colonial potosino e sua influência morfológica na cidade ao longo dos anos. Para isto, foram elaborados os traçados urbanos da cidade e seus respectivos mapas axiais em seis estágios de desenvolvimento, gerando medidas passíveis de serem..., Symbol of the exploration of silver in Latin America, the Bolivian city of Potosí grew spontaneously for three decades until the Spanish crown implemented the usual grid that it applied to the colonies. This article seeks to absorb this formation of the colonial design of Potosí and its morphological influence in the city over the years.To this end, the urban mesh of the city and their respective axial maps were elaborated in six stages of development, generating measures that can be confronted..., Peer Reviewed



A Multiplicidade da Psicologia Social Brasileira

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Cordeiro, Mariana, Spink, Mary Jane P.

A Psicologia Social brasileira apresenta inúmeras definições, abordagens teóricas e objetos de estudo. Neste trabalho, embasadas em pesquisas da Teoria Ator-Rede, argumentamos que esses não são diferentes aspectos ou atributos de um mesmo objeto, mas elementos que ajudam a performar diferentes versões desse objeto. São, portanto, elementos que fazem Psicologias Sociais diferentes, embora relacionadas entre si. Que fazem uma Psicologia Social múltipla, ou seja, que é mais do que uma ao mesmo..., Brazilian Social Psychology has many definitions, theories and objects of study. In this essay, based on Actor-Network Theory, we argue that these are not different aspects or attributes of a single object, but elements that help to perform different versions of this object. They are, therefore, elements that make Social Psychologies different, although related to each other. They produce a multiple Social Psychology, which is more than one and, at the same time, less than many. In doing so, we...



Mobilidade urbana e análise do transporte individual motorizado mobilidade urbana e ações do governo do Estado de São Paulo: um estudo sobre o transporte individual motorizado, Urban mobility and analysis of motorized individual transport urban mobility and actions of the government of the State of São Paulo: a study on motorized individual transport

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Vitorino, Ana Paula Corrêa, Neto, Diamantino Augusto Sardinha, Bógus, Lúcia Maria Machado

Esse artigo possui, como objeto de estudo, ações do Governo do Estado de São Paulo no que tange ao transporte individual. O cipoal de fatores que interferem na qualidade do deslocamento urbano perpassa políticas públicas de mobilidade, percepção de segurança, priorização de meios de transportes rápidos, leves e não poluentes, ênfase no deslocamento coletivo em detrimento do individual. O grande número de veículos automotores nas grandes metrópoles mundiais e, de forma específica, no Brasil e em..., This article has as object of study, actions of the Government of the State of São Paulo with regard to individual transport. The factors that interfere in the quality of urban displacement permeates public policies of mobility, perception of safety, prioritization of fast, light and non-polluting means of transport, emphasis on collective displacement to the detriment of Individual. The large number of motor vehicles in the world's major metropolises and, specifically, in Brazil and São..., Peer Reviewed



Educação ambiental para índios : uma educação necessária?

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Canavarros dos Santos, Edmilso Tadeu, Carneiro Tomazello, Maria Guiomar

A pesquisa, que se caracteriza como um estudo de caso, teve por objetivo investigar as idéias de professores indígenas xavante da reserva de Sangradouro/Mato Grosso/Brasil sobre educação ambiental e problemas ambientais. A reserva está situada num dos maiores ecossistemas do Brasil, o cerrado, que se encontra em avançado estado de degradação.



Uso e apropriação do espaço público: um estudo de caso na praça Santos Dumont em Florianópolis (SC), Use and appropriation of public space: a case study at Santos Dumont square in Florianópolis (SC)

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Lima Felisberto, Lara, Francisco Reis, Almir

Public spaces play an important role in promoting social interactions between different social agents. In thiscontext, it is important to evaluate appropriation in public spaces and identify the different forms that generatediversity in them. Santos Dumont Square, the empirical object of this work, corresponds to a centrality of theTrindade neighborhood in Florianópolis (SC) and is characterized by the diversity of uses in the surroundings.The objective of the research is to carry out an..., Os espaços públicos desempenham um importante papel na promoção de interações entre diferentesagentes sociais. Neste contexto, surge a importância de avaliar a apropriação nos espaços públicos eidentificar as diferentes formas geradoras de diversidade no mesmo. A Praça Santos Dumont, objetoempírico deste trabalho, corresponde a uma centralidade do bairro Trindade em Florianópolis (SC) e secaracteriza pela diversidade de usos no entorno. O objetivo da pesquisa é realizar uma análise..., Peer Reviewed



A história da psicologia social contada da perspectiva do aluno que não fez a "tarefa de sempre"

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Pedrão Paulino, Lucas Roberto, Witzler Antunes Ribeiro Palmieri, Marilicia

Esse artigo relata a história da psicologia social contada da perspectiva de um aluno de Graduação em Psicologia da Universidade Estadual de Londrina-PR, a partir das significações produzidas nas aulas de Psicologia Social I. Um ensaio escrito produzido pelo primeiro autor é apresentado com originalidade, ao revelar intenção humorada e literária para tratar dos aspectos teóricos e históricos envolvidos na compreensão da psicologia social e sua história. O objetivo é apresentar o modo bastante..., In this article, we narrate Social Psychology history from a student's perspective, based in the meanings that were produced in Social Psychology lectures at the State University of Londrina (Brazil). Lucas Paolino, the first author of this text, wrote an essay in an original way, using humor and a literary style to discuss some theoretical and historical aspects in the understanding of Social Psychology and its history. We aim to present this original way of telling the history of social...



O tempo dos padrões que modelam a cidade: Lisboa, os projectos urbanos habitacionais de promoção pública – 1910 | 2012

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Serpa, Filipa

Ao facto de a cidade ser, essencialmente, constituída por matéria residencial, a função que, sendo mais “silenciosa” face ao protagonismo do espaço público, é a que constitui o seu tecido conjuntivo da cidade, junta-se a questão da crise da habitação cuja problemática marca o século XX. Neste quadro, através da leitura global dos projectos urbanos habitacionais de promoção pública construídos na cidade de Lisboa entre 1910 e 2012 e das suas invariantes, o trabalho propõem-se estruturar uma..., The fact that the city is essentially composed of residential tissue, function that being more " silent " over the role of public space is what constitutes its connective tissue, gathers with the fact that a housing crisis as gone through and marked the twentieth century. Considering the above described framework, the research proposes to structure typomorphological study based on a diachronic analysis of urban housing public projects built in Lisbon between 1910 and 2012. The elected..., Peer Reviewed



Ciências na educação infantil : desenhos e palavras no processo de significação sobre seres vivos

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Domínguez Rodrigues Chaves, C.

Pretendemos, com esta pesquisa, investigar como ocorre o processo de apropriação de conhecimentos sobre seres vivos entre crianças de educação infantil. A partir do referencial vygotskyniano, foi realizado um estudo de caso com um grupo de crianças de quatro anos, durante o desenvolvimento do projeto "Pequenos Animais" em uma creche. Por meio de registros de fala e desenhos, constatamos que as crianças se apropriaram de conhecimentos científicos sobre as borboletas. Entretanto,...



Views on the incorporation of geolocation devices in field trips

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Magallón Triola, Marta, Mercader, Cristina

Introducción. Las actividades al aire libre en ocasiones han sido limitadas debido al temor de que el estudiantado se pierda. Es una limitación para el personal de la escuela y una restricción para el estudiantado. Sin embargo, se desarrollan pocos estudios sobre las posibilidades de geolocalización como solución. Objetivo. El objetivo del estudio es explorar este nuevo tema que podría beneficiar la gestión las excursiones. El estudio se desarrolló desde un enfoque mixto con una muestra de 51..., Introduction. Some outdoor activities may have been self-constrained due to the fear of students getting lost. It is a limitation for the school staff and a constraint for students. However, few studies have been developed regarding the possibilities of geolocation as a solution. Aim. The study aims to explore this brand-new issue that could benefit the management of field trips. The study was developed from a mixed-method perspective with a sample of 51 members of an educational community...., Introduçao. As atividades ao ar livre às vezes são limitadas devido ao medo de os estudantes serem perdidos. É uma limitação para o pessoal da escola e uma restrição para os alunos. No entanto, poucos estudos são realizados sobre as possibilidades de geolocalização como solução. Objetivo. O objetivo do estudo é explorar esse novo tópico que poderia beneficiar a gestão de viagens de campo. O estudo foi desenvolvido a partir de uma abordagem mista com uma amostra de 51 membros de uma comunidade...



Uma «littera indulgentiarum» avinionense de 1356 na Colegiada de Santa Maria de Alcáçova de Santarém : Portugal

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
António Gomes, Saul

Neste artigo, o Autor apresenta e publica, com o devido comentário paleográfico e diplomático, uma carta colectiva de indulgências oriunda de Avinhão, cidade onde foi escrita e iluminada no ano de 1356. Discute, também, o problema da existência deste género de fontes primárias medievais em Portugal e tece algumas considerações acerca do sistema de indulgências na história da Igreja Católica naqueles séculos., In this article, the author presents and publishes, with appropriated commentaries on the field of palaeography and diplomatic, onde illuminated collective letter of indulgences from Avignon which has been written in 1356. He discusses the problem of that kind of documents in the context of Portuguese primary sources of the Middle Ages and considers the system of indulgences in the history of the Catholic Church during those centuries.



Formação continuada de professores de Ciências sob a perspectiva das TIC no contexto de duas escolas de São Paulo, Brasil

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Ribeiro dos Santos, Ludmylla, Ribas Rodrigues, Maria Inês

Nesse artigo apresentamos um recorte de uma investigação realizada no segundo semestre de 2016 em duas escolas públicas, localizadas na cidade de São Paulo, Brasil. Com uma metodologia de natureza qualitativa, através de um estudo de caso, nosso objetivo foi analisar a formação continuada com abordagem no uso das Tecnologias da Informação e comunicação (TIC) dos professores de Ciências dessas escolas, bem como destacar suas opiniões acerca do uso desses recursos tecnológicos em sua prática...



Reseña

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Palacio Sañudo, Jorge Enrique

Obra ressenyada: I. MAYA JARIEGO, D. HOLGADO, J. L. MOLINA (Eds), 7 lecturas para iniciarse en al análisis de redes sociales. Una selección de REDES. Revista Hispana para el Análisis de Redes Sociales. Madrid: Bubok Publishing, 2014., En esta publicación, tenemos la oportunidad de leer en un solo documento varios artículos clásicos o de gran relevancia científica sobre las redes sociales, los cuales han sido traducidos al español en texto completo, y se han publicado en la Revista REDES en diferentes números. La claridad y calidad de estos artículos es esencial para comprender los fundamentos teóricos de muchos estudios sociales que nos permiten entender nuestra sociedad desde un punto de vista estructural. Este libro es un..., In this publication, we have the opportunity to read in one document or several classics of great scientific importance on social networks articles, which have been translated into Spanish in full text, and published in the Journal NETWORKS different numbers. The clarity and quality of these items is essential to understand the theoretical foundations of many social studies help us understand our society from a structural point of view. This book is a useful resource in learning contexts, as...



Reestruturação urbana em Maceió-al pós subsidência do solo: o desequilíbrio na atuação dos agentes produtores do espaço, Urban restructuring in Maceió-AL after soil subsidence: the unbalance in the action of space-producing agents

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Murta Gomes Rizzo, Mirella, Gonçalves dos Santos, Caroline

Considered an ongoing urban socio-environmental disaster, the case of subsidence of the soil in Maceió-Alagoas-Brazil, is treated as a reference example to analyze the process of urban restructuring after mining activities. Linked to neoliberal policies, the city has its dynamics changed and led by capital, where one of the main agents of restructuring is the same responsible for causing the problem: the company Braskem. Thus, bibliographical research, analysis of official documents and up-to..., Considerado um desastre socioambiental urbano em curso, o caso da subsidência do solo em Maceió-Alagoas-Brasil é tratado como exemplo de referência para analisar o processo de reestruturação urbana pós atividades de mineração. Vinculada a políticas neoliberais, a cidade tem sua dinâmica alterada e conduzida pelo capital, onde um dos principais agentes de reestruturação é o mesmo responsável por causar o problema: a empresa Braskem. Assim, utiliza-se de pesquisa bibliográfica, análise de..., Peer Reviewed



Um legendário à saída de Trento (Frei Diogo do Rosário, 1567)

Repositorio: Recercat. Dipósit de la Recerca de Catalunya
Sobral, Cristina

Depois do Flos Sanctorum de 1513, o primeiro legendário per circulum anni que se publicou em português foi a Historia das vidas e feitos heroicos e obras insignes dos sanctos (Braga, Antonio de Mariz, 1567). Apenas quatro anos passados sobre o encerramento do Concílio de Trento e antes mesmo do breviário reformado (1568), o novo legendário foi cometido por Fr. Bartolomeu dos Mártires, Arcebispo de Braga, Primaz das Espanhas e assistente em Trento, ao dominicano Fr. Diogo do Rosário, com o..., After the Flos Sanctorum of 1513, the first legendary per circulum anni published in Portuguese was the Historia das vidas e feitos heroicos e obras insignes dos sanctos (Braga, Antonio de Mariz, 1567). A mere four years after the Council of Trent's closing and even before the reformed breviary (1568), the new legendary was ordered by Friar Bartolomeu dos Mártires, Archbishop of Braga, Primate of Hispania and a participant of Trent, to the Dominican Friar Diogo do Rosário, with the...